مرگ مغزی یک دانشجوی جوان در یزد بار دیگر ضعف زیرساختهای انتقال فوری اعضای حیاتی را آشکار کرد. در حالی که خانواده او با اهدای اعضای فرزندشان جان چند بیمار را نجات دادند، قلب او بهدلیل از کار افتادن تنها جت ویژه انتقال اعضای پیوندی، به مقصد نرسید.
روند انتقال قلب مبینا حمصیان، دانشجوی رشته معماری دانشگاه یزد که هنگام برگزاری کلاس عملی درس «برداشت از بناهای تاریخی» در یک بنای تاریخی دچار ضربه مغزی شد، به مانعی غیرمنتظره برخورد؛ چرا که به گفته مقامات «تنها جت مخصوص پروازهای اورژانسی و انتقال اعضای پیوندی» در کشور، در همان روز در حال سرویس فنی و تعمیرات دورهای بود.
محمد قادری، رییس اورژانس هوایی استان تهران، گفت حوالی ساعت چهار بعدازظهر روز حادثه درخواست فوری برای انتقال قلب به دست آنها رسید اما پاسخ بخش عملیات هوایی این بود که هواپیما همچنان در تعمیرات شرکت آسمان قرار دارد و «هیچ امکان پروازی وجود ندارد».
قادری تاکید کرد یکی از اصلیترین دلایل انجام نشدن این پرواز، انجام سرویس دورهای هواپیمای جت مخصوص انتقال اعضای پیوندی بود که «در حال تعمیر و سرویس فنی» قرار داشت.
او گفت این جت که برای انتقال فوری اعضای حیاتی استفاده میشود، پس از هر ۵۰ تا ۶۰ ساعت پرواز نیازمند سرویس فنی است و نبود آن، ماموریتها را مختل میکند.
به گفته رییس اورژانس هوایی استان تهران، «در کنار مسائل فنی، شرایط آبوهوایی و تهدیدهای احتمالی بیماریها نیز از جمله عواملی هستند که گاه مانع از اجرای برخی پروازهای اورژانسی میشوند».
مقامهای پزشکی یزد نیز تایید کردند زیرساخت و تیم پیوند در این استان فعال است اما انتقال قلب نیازمند پروازی فوری به مراکز مجهزتر است. پروازی که اینبار به دلیل نقص فنی هواپیما عملی نشد: «در نتیجه، با وجود اهدای دیگر اعضا، قلب این اهداکننده جوان فرصت تپیدن دوباره را نیافت.»
این حادثه بار دیگر ضعف زیرساختهای حیاتی و وابستگی کامل فرآیند انتقال اعضای حساس به یک هواپیما را برجسته کرد. هواپیمایی که از کار افتادن آن میتواند سرنوشت یک بیمار در انتظار پیوند را تغییر دهد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
