چهار سال پس از کشته‌شدن ژینا مهسا امینی و آغاز خیزش «زن، زندگی، آزادی»، سازمان عفو بین‌الملل در گزارشی بیش از ۱۱۰۰ صفحه‌ای اعلام کرد مقام‌های جمهوری اسلامی برای سرکوب اعتراض‌ها به‌طور نظام‌مند ظرفیت‌های حکومتی را بسیج کردند و مرتکب جنایات علیه بشریت شدند.
خبر کشته شدن مهسا ژینا امینی، دختر ۲۲ ساله کرد اهل سقز، ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ در بیمارستان کسری در تهران منتشر شد. یک روز بعد، همزمان با خاکسپاری او، اعتراض‌ها در سقز و سنندج آغاز شد و در سومین روز، شماری از معترضان در کردستان با شلیک ماموران حکومتی کشته شدند.
سرکوب معترضان یک روز بعد به استان‌های دیگر گسترش یافت. ۳۰ شهریور، پس از دستور ستاد کل نیروهای مسلح به نیروی انتظامی، دست‌کم ۶۰ نفر تنها در یک روز و در ۱۲ استان کشته شدند.
اعتراض‌های خیابانی در طول ۹۶ روز سه موج عمده را پشت سر گذاشت. موج نخست پس از جان‌باختن مهسا امینی آغاز شد. موج دوم با فراخوان چند گروه فعال برای اعتراض سراسری و سپس مراسم چهلم مهسا امینی و دیگر کشته‌شدگان شهریور ادامه یافت. سومین و بزرگ‌ترین موج نیز همزمان با سالگرد سرکوب اعتراض‌های آبان ۹۸ شکل گرفت.
از اوایل آذر ۱۴۰۱ و در پی سرکوب اعتراض‌ها، حضور خیابانی معترضان کاهش یافت، اما اعتراض‌ها به شکل‌های دیگری ادامه پیدا کرد. جمهوری اسلامی ۱۷ و ۲۱ آذر محسن شکاری و مجیدرضا رهنورد، دو معترض بازداشت‌شده، را اعدام کرد.
کودکان و جوانان؛ بخش بزرگی از جان‌باختگان
عفو بین‌الملل سن دقیق یا تقریبی ۳۲۳ نفر از جان‌باختگان خیزش «زن، زندگی، آزادی» را ثبت کرده است. در میان آنان یک پسر دو ساله، یک دختر شش ساله، دو پسر ۹ ساله و همچنین افرادی در دهه‌های هفتم و هشتم زندگی قرار دارند.
بر اساس این گزارش، ۵۶ نفر از کشته‌شدگان کودک و ۲۹ نفر نوجوانان ۱۸ و ۱۹ ساله بودند. در مجموع ۲۰۹ نفر، معادل حدود دو سوم جان‌باختگان ثبت‌شده، کمتر از ۳۰ سال داشتند.
عفو بین‌الملل همچنین کشته‌شدن ۳۲۶ نفر را در خیابان‌ها، محل اعتراض‌ها یا محدوده استقرار نیروهای امنیتی و نظامی ثبت کرده است. ۱۸ نفر پس از بازداشت در بازداشتگاه جان باختند، ۱۰ نفر پس از آزادی بر اثر عوارض دوران بازداشت جان خود را از دست دادند و ۲۳ نفر نیز پس از آنچه این سازمان «ناپدیدسازی قهری» خوانده، جان باختند.
این سازمان کشته‌شدگان خیابانی را در ۶۹ شهرستان از ۲۳ استان ثبت کرده است. با احتساب مرگ در بازداشت و پرونده‌های مشکوک، دامنه جغرافیایی این موارد به ۲۶ استان می‌رسد.
سیستان و بلوچستان با ۱۰۶ کشته بیشترین شمار جان‌باختگان را داشته است. در سه استان کردستان، کرمانشاه و آذربایجان غربی نیز در مجموع ۹۵ نفر کشته شدند.
بازداشت ده‌ها هزار نفر همزمان با سرکوب خیابانی
همزمان با سرکوب اعتراض‌های خیابانی، ده‌ها هزار نفر بازداشت شدند. دانش‌آموزان، دانشجویان، وکلا، خبرنگاران، فعالان مدنی و خانواده‌های دادخواه در میان بازداشت‌شدگان بودند.
بر اساس گزارش عفو بین‌الملل، نیروهای حکومتی در مواردی با هجوم به خانه‌ها افراد را بازداشت کردند و در موارد دیگر، افراد را در خیابان با خودروهای بدون پلاک به مکان‌های نامعلوم انتقال دادند. شماری از خانواده‌ها نیز گاه برای هفته‌ها از سرنوشت بستگان بازداشت‌شده خود بی‌خبر ماندند؛ وضعیتی که عفو بین‌الملل آن را «ناپدیدسازی قهری» توصیف کرده است.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی نیز بازداشت‌شدگان را با اتهام‌های سنگینی از جمله محاربه محاکمه کرد و بر اساس این گزارش، متهمان از انتخاب وکیل محروم شدند.
گزارش شکنجه و خشونت جنسی در بازداشتگاه‌ها
عفو بین‌الملل در بخش دیگری از گزارش خود اعلام کرد شکنجه بازداشت‌شدگان در جریان خیزش انقلابی «زن زندگی آزادی» گسترده و سازمان‌یافته بوده است.
شاهدان عینی از ضرب‌وجرح با باتون و زنجیر، شلاق، شوک الکتریکی، آویزان کردن و حبس طولانی‌مدت در سلول انفرادی گزارش دادند. بر اساس این گزارش، بازداشت‌شدگان همچنین با شکنجه روانی از جمله اعدام نمایشی، تهدید به تجاوز و پخش صدای شکنجه دیگران روبه‌رو شدند.
نیمی از شاهدان عینی مورد استناد عفو بین‌الملل نیز از تجاوز یا دیگر اشکال خشونت جنسی در بازداشتگاه‌ها خبر دادند.
