شرکت بهرهبردار نیروگاه هستهای «پاکش» در مجارستان اعلام کرد کاهش بیسابقه سطح آب دانوب، تعطیلی کامل هر چهار واحد این نیروگاه را اجتنابناپذیر کرده است. این رخداد میتواند نزدیک به نیمی از تولید برق مجارستان را متوقف کند.
شرکت «امویام پاکش» پنجشنبه هشتم مرداد اعلام کرد انتظار میرود نیروگاه طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت بهطور کامل از مدار خارج شود.
طبق آخرین اطلاعیه رسمی در دسترس، هنوز تعطیلی کامل نیروگاه تایید نشده، اما روند توقف تدریجی واحدها آغاز شده است.
نیروگاه پاکش چهار واحد فعال با مجموع ظرفیت حدود دو هزار مگاوات دارد و نزدیک به نیمی از برق تولیدشده در مجارستان را تامین میکند.
تعطیلی کامل به معنای توقف تولید برق در تنها نیروگاه هستهای این کشور خواهد بود.
پیتر مجار، نخستوزیر مجارستان، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس هشدار داد پاکش برای نخستین بار در ۴۴ سال گذشته کاملا تعطیل خواهد شد و ممکن است از دوشنبه (۱۲ مرداد)، وضعیتی بحرانی در حوزه انرژی ایجاد شود.
او خواستار اقدامهای هماهنگ و صرفهجویی داوطلبانه شد و نوشت: «برای جلوگیری از پیامدهای شدیدتر، به اقدامهای هماهنگ و خودداری داوطلبانه از مصرف نیاز خواهد بود. روی همکاری همه حساب میکنیم.»
مشکل از محل پمپهاست نه حجم کلی آب
شرکت بهرهبردار پاکش در اطلاعیه رسمی خود اعلام کرد حجم آب موجود در دانوب هنوز برای خنک کردن واحدهای نیروگاه کافی است، اما سطح رودخانه از محل دهانه ورودی پمپهای آب پایینتر رفته است. در نتیجه، پمپها با ادامه افت آب دیگر قادر به انجام وظیفه خود نخواهند بود.
بر اساس این اطلاعیه، نیروگاه اکنون در مرحله سوم دستورالعمل مقابله با کمآبی قرار دارد.
رسیدن شرایط به مرحله چهارم، باعث توقف هر چهار واحد و پایان تولید برق است.
نیروگاه اعلام کرده است متخصصان در حال تغییر فنی محل لولههای ورودی آب هستند تا تاسیسات در آینده بتواند در سطوح پایینتر دانوب نیز به فعالیت ادامه دهد. با این حال، تکمیل این طرح احتمالا چند سال زمان خواهد برد.
به گفته شرکت، نیروگاه در چهار دهه گذشته بهگونهای ارتقا یافته است که میتواند در سطح آبی حدود ۱۲۰ سانتیمتر پایینتر از میزانی که در طراحی اولیه پیشبینی شده بود، برق تولید کند، اما افت کنونی از محدودههای پیشبینیشده فراتر رفته است.
سطح دانوب رکورد تاریخی را شکست
شرکت پاکش اعلام کرد سطح آب دانوب در این منطقه در ۲۷ ژوئیه (پنجم مرداد) به منفی ۱۰۶ سانتیمتر رسید و رکوردهای پیشین را شکست. نیروگاه همان شب توان تولید واحد شماره یک را ۲۵۴ مگاوات کاهش داد.
پیشبینی سطح آب منفی بر حسب سانتیمتر به این معناست که انتظار میرود سطح آب از نقطه مرجع قراردادی «صفر» تعیینشده برای آن ایستگاه اندازهگیری، پایینتر برود.
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد واحد دیگری از نیروگاه نیز هفتم مرداد روند توقف را آغاز کرد؛ اقدامی که پس از دو مرحله کاهش تولید در دو واحد دیگر صورت گرفت.
آسوشیتدپرس نوشت نیروگاههای هستهای چند کشور حاشیه دانوب با محدودیت در تامین آب خنک کننده مواجه شدهاند.
پیشبینی منتشرشده از سوی سامانه رسمی پایش آب مجارستان در ۳۰ ژوئیه (هشتم مرداد) نشان میداد سطح آب دانوب در پاکش ممکن است از منفی ۱۲۱ سانتیمتر به حدود منفی ۱۳۱ سانتیمتر در چهارم اوت (۱۳ مرداد) برسد.
در بوداپست نیز سطح دانوب به ۲۳ سانتیمتر رسید که ۱۰ سانتیمتر پایینتر از رکورد ثبتشده در سال ۲۰۱۸ بود.
آسوشیتدپرس گزارش داد ادامه خشکسالی، بارندگی اندک و موجهای پیاپی گرما سبب شده است سطح رودخانه در بخشهای مختلف اروپای مرکزی به پایینترین میزان ثبتشده برسد.
سازمان هواشناسی مجارستان اعلام کرده است میزان بارندگی ۹۰ روز گذشته در بیشتر مناطق کشور، بین ۸۰ تا ۱۳۰ میلیمتر کمتر از میانگین چندساله بوده است.
شرکت بهرهبردار پاکش، عمیق شدن بستر دانوب را نیز یکی از عوامل افت سطح آب میداند.
به گفته این شرکت، سدها در بالادست مانع انتقال رسوبات شدهاند، درحالیکه برداشت رسوب و انتقال طبیعی آن در بخش مجارستان به عمیقتر شدن بستر رودخانه کمک کرده است.
این شرکت تغییرات اقلیمی و افزایش رخدادهای شدید آبوهوایی را عامل دیگر بحران معرفی کرده است.
نیروگاه میگوید ایمنی راکتورها حفظ میشود
شرکت پاکش تاکید کرده است توقف تولید برق به معنای قطع نیاز راکتورها به آب نیست، اما واحدهای خاموش به حجم بسیار کمتری برای خنکشدن نیاز دارند.
بر اساس اطلاعیه نیروگاه، فعالیت چهار واحد به حدود ۱۰۰ مترمکعب آب در ثانیه نیاز دارد، در حالی که برای خنک نگه داشتن همه واحدها پس از تعطیلی، پنج مترمکعب آب در دقیقه کافی است.
نیروگاه برای مقابله با افت بیشتر سطح دانوب، مجموعهای از پمپهای اضطراری موسوم به «پایتاش» را مستقر کرده است. در صورت لزوم، ۱۲ پمپ بهطور مداوم کار خواهند کرد، چهار دستگاه در حالت ذخیره و ۱۳ پمپ دیگر در وضعیت آمادهباش قرار خواهند داشت.
شرکت بهرهبردار اعلام کرد حتی اگر وضعیت بسیار پایین آب برای چند هفته ادامه یابد، میتواند راکتورهای خاموش را در شرایط ایمن نگه دارد.
پس از افزایش سطح آب نیز واحدها براساس دستورالعملهای ایمنی، بهتدریج و احتمالا طی چند روز به مدار بازخواهند گشت.
بحران کنونی تنها چند ماه پس از ثبت یکی از بالاترین آمارهای تولید نیروگاه رخ داده است.
شرکت پاکش در ژانویه اعلام کرد این مجموعه در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۶ هزار و ۹۷.۹ گیگاواتساعت برق تولید کرده است؛ دومین رکورد بالای سالانه در تاریخ آن.
خطر کمبود برق در روزهای گرم
تعطیلی کامل پاکش میتواند شبکه برق مجارستان را در شرایطی تحت فشار قرار دهد که موج گرما مصرف برق، بهویژه برای سامانههای سرمایشی را افزایش داده است.
شرکت بهرهبردار از شهروندان خواسته است برای کمک به حفظ امنیت شبکه، برق را مسئولانه و با صرفهجویی مصرف کنند.
نخستوزیر مجارستان نیز هشدار داده است برای جلوگیری از پیامدهای شدیدتر بحران، ممکن است به محدودکردن مصرف و اقدامهای هماهنگ نیاز باشد.
در صورت توقف دو هزار مگاوات ظرفیت پاکش، مجارستان باید کمبود برق را با افزایش تولید نیروگاههای دیگر، واردات یا کاهش مصرف جبران کند.
مدت این وضعیت به روند تغییر سطح آب دانوب بستگی خواهد داشت. نیروگاه گفته است فعالیت واحدها به محض فراهم شدن شرایط ایمن، مرحله به مرحله از سر گرفته میشود.
پلیس مبارزه با تروریسم لندن در اطلاعیهای اعلام کرد رشاد سلطانُف، شهروند ۴۴ ساله بریتانیا و جمهوری آذربایجان، جمعه ۲۶ تیر ماه به دست مقامهای قبرس بازداشت شده است.
سلطانف که ساکن منطقه ایزلینگتون لندن معرفی شده است، همزمان با رسیدگی به درخواست استرداد بریتانیا در بازداشت به سر میبرد.
پرونده او نخستین تحقیق درباره جرایم ادعایی در یک قلمرو برونمرزی بریتانیاست که بر اساس قانون امنیت ملی این کشور انجام میشود.
اتهام شناسایی پایگاه نظامی
به گفته پلیس مبارزه با تروریسم لندن، تحقیقات به فعالیتهای منسوب به سلطانف در پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در آکروتیری مربوط میشود.
این پایگاه در قبرس قرار دارد و یکی از مناطق تحت حاکمیت بریتانیا در این جزیره است.
پلیس گفته است حوادث مورد بررسی مربوط به محدوده زمانی بین ۱۱ مه تا ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ (۲۰ اردیبهشت تا اول تیر ۱۴۰۴) است.
به گفته مقامهای بریتانیایی، سلطانف در پایگاه آکروتیری، که طبق قانون «مکانی ممنوعه» محسوب میشود، عملیات «شناسایی خصمانه» انجام داده و سپس اطلاعات جمعآوری شده را در اختیار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار داده است.
در اطلاعیه پلیس، سپاه پاسداران در ارتباط با این پرونده «یک سرویس اطلاعاتی خارجی» توصیف شده است.
این موضوع هنوز در دادگاه اثبات نشده و در اطلاعات منتشرشده، واکنش سلطانف یا وکیل او به اتهامها ذکر نشده است.
دادستانی طرح اتهام را تایید کرد
دادستانی سلطنتی بریتانیا اعلام کرده است طرح اتهام علیه سلطانف را بر اساس مواد سه و چهار قانون امنیت ملی تایید کرده است.
این مواد به اقدامهایی مرتبط میشوند که با هدف کمک به یک سرویس اطلاعاتی خارجی انجام میشوند و همچنین رفتارهای ممنوعه را در ارتباط با اماکن حفاظتشده، در بر میگیرند.
با این حال، انتقال سلطانف به بریتانیا به نتیجه روند استرداد در قبرس بستگی دارد.
هلن فلاناگان، رییس پلیس مبارزه با تروریسم لندن، گفت این پرونده نشان میدهد بریتانیا میتواند در مواردی که پایگاههای نظامیاش در خارج از کشور هدف فعالیتهای خصمانه دولتی قرار میگیرند، قانون امنیت ملی را به کار گیرد.
فلاناگان همچنین از همکاری گسترده نهادهای مجری قانون بریتانیا و قبرس خبر داد.
به گفته او، پلیس مبارزه با تروریسم لندن همزمان با ادامه روند استرداد، با دادستانی سلطنتی، آژانس ملی مقابله با جرایم بریتانیا و مقامهای قبرس همکاری میکند.
به گزارش آسوشیتدپرس، درگیری جمهوری اسلامی و آمریکا که وارد ششمین ماه خود شده، بیشتر کشتیرانی در تنگه هرمز را متوقف کرده است. پیش از آغاز بحران، حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی جهان از این آبراه عبور میکرد.
محدودشدن عرضه، قیمت نفت برنت را از حدود ۷۰ دلار به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رساند. این شاخص در بخش عمده ماههای مارس، آوریل و مه بالای ۱۰۰ دلار باقی ماند و در مقطعی به ۱۲۶ دلار رسید.
این افزایش احتمالا سود شرکتهایی مانند اکسونموبیل و شورون را در سهماهه دوم بالا برده است؛ زیرا آنها نفت و فرآوردههای خود را با قیمت بیشتری فروختهاند.
هر دو شرکت قرار است گزارش درآمد خود را جمعه نهم مرداد منتشر کنند.
افزایش هزینهها برای مصرفکنندگان
افزایش قیمت نفت، هزینه بنزین، گازوئیل و سوخت جت را نیز بالا برده است.
آسوشیتدپرس گزارش داد کمبود عرضه در استرالیا به سهمیهبندی پراکنده سوخت و در نپال و سریلانکا، به تعطیلی برخی ادارههای دولتی منجر شده است.
میانگین قیمت هر گالن بنزین معمولی در آمریکا که پیش از حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی کمتر از سه دلار بود، این هفته، حدود یک دلار بیشتر از دوره مشابه سال گذشته شد و به چهار دلار و ۱۰ سنت رسید.
سازمان غیرانتفاعی «گلوبال ویتنس» اعلام کرد شش شرکت از بزرگترین شرکتهای نفتی اروپا در سهماهه نخست سال مجموعا ۲۲ میلیارد دلار سود به دست آوردند؛ رقمی که ۴۳ درصد بیشتر از دوره مشابه سال گذشته است.
پاتریک گیلی، مسئول بخش سوختهای فسیلی این سازمان، گفت تولیدکنندگان نفت از جمله گروههایی هستند که از بحران کنونی سود میبرند؛ در حالی که صدها میلیون نفر با قطع برق، سهمیهبندی و افزایش قیمت مواد غذایی روبهرو شدهاند.
پیشنهاد مالیات بر سودهای بادآورده
دموکراتهای کنگره آمریکا طرحی برای دریافت مالیات از سودهای بادآورده شرکتهای بزرگ نفتی ارائه کردهاند. درآمد این مالیات، در صورت تصویب، میان مصرفکنندگان توزیع خواهد شد.
طرح شلدون وایتهاوس، سناتور ایالت رودآیلند، در سنا و پیشنهاد مشابه رو خانا، نمایندهای از ایالت کالیفرنیا، در مجلس نمایندگان، شرکتهایی را هدف میگیرد که در سال ۲۰۲۵ روزانه دستکم ۳۰۰ هزار بشکه نفت تولید یا وارد کردهاند.
بر اساس این طرح، شرکتها باید معادل ۵۰ درصد تفاوت میان قیمت جاری نفت و میانگین قیمت هر بشکه در سال گذشته را بهعنوان مالیات بپردازند.
پیشنهادهای مشابه در سالهای گذشته به تصویب نرسیدهاند.
وایتهاوس گفت دریافت مالیات از سودهای نامتعارف عادلانهتر از کاهش برنامههای غذایی کودکان است.
شرکتهای نفتی میگویند قیمت نفت را آنها تعیین نمیکنند و نوسان قیمت نتیجه عرضه، تقاضا و تصمیم معاملهگران و خریداران است.
سود تاریخی پالایشگاهها
تام سنگ، استاد امور مالی انرژی در دانشگاه مسیحی تگزاس، به آسوشیتدپرس گفت شرکتهایی که هم نفت استخراج میکنند و هم پالایشگاه دارند، بیشترین سود را از شرایط کنونی میبرند.
به گفته او، پالایشگاههایی که در اواخر ژوئیه (اوایل مرداد) نفت را حدود ۸۰ دلار در هر بشکه میخریدند، میتوانستند از فرآوری آن ۵۰ تا ۶۰ دلار سود به دست آورند؛ در حالی که میانگین معمول این رقم ۲۰ تا ۲۵ دلار است.
تیموتی فیتزجرالد، استاد اقتصاد بازرگانی دانشگاه تنسی، گفت پالایشگاههای آمریکا با ظرفیتی نزدیک به حداکثر فعالیت میکنند و از کاهش تولید برخی پالایشگاههای خاورمیانه، روسیه و آسیا، سود میبرند.
با این حال، همه شرکتها برنده بحران نیستند. شرکتهای خاورمیانهای که امکان انتقال نفت یا گاز طبیعی مایع را از خلیج فارس ندارند یا تاسیساتشان آسیب دیده است، با کاهش درآمد و افزایش هزینههای حملونقل و امنیت روبهرو شدهاند.
وزارت دفاع عربستان سعودی پنجشنبه هشتم مرداد اعلام کرد نمایندگان ۴۳ کشور و اتحادیه اروپا در نشستی بینالمللی برای بررسی این طرح شرکت کردند.
بر اساس این پیشنهاد، عربستان بنیانگذار و رهبر ائتلاف خواهد بود و مقر فرماندهی آن نیز در این کشور مستقر میشود.
ریاض هدف این ائتلاف را تقویت امنیت دریایی، حفاظت از آزادی کشتیرانی، تامین امنیت مسیرهای تجارت بینالمللی و خطوط انتقال انرژی، و صیانت از منافع مشترک دریایی در تنگه بابالمندب و خلیج عدن عنوان کرد.
وزارت دفاع عربستان همچنین از حمایت ۱۴ کشور، از جمله ترکیه، پاکستان، مصر، سودان و جیبوتی، از این ابتکار در قالب بیانیهای مشترک خبر داد.
از میان شش کشور عربی حاشیه خلیج فارس، نام عمان و امارات متحده عربی در فهرست حامیان این بیانیه دیده نمیشود.
هفتم مرداد، خبرگزاری رویترز به نقل از دو منبع آگاه گزارش داده بود ریاض در تلاش است برای مقابله با حملات حوثیها در دریای سرخ، یک ائتلاف بینالمللی تشکیل دهد.
تشدید تنشها در دریای سرخ
حوثیهای یمن ۲۹ تیر از تصمیم خود برای اعمال محاصره دریایی علیه عربستان سعودی در دریای سرخ خبر دادند.
این گروه نیابتی حکومت ایران از آن زمان مسئولیت چندین حمله به کشتیهای مرتبط با ریاض را بر عهده گرفته است.
عربستان سعودی نیز در پاسخ، مواضع نظامی حوثیها در بندر حدیده یمن را تهدیدی برای امنیت کشتیرانی دانسته و آنها را هدف حملات هوایی قرار داده است.
تشدید درگیریها در دریای سرخ به یکی از مهمترین جبهههای جنگ ایران تبدیل شده است؛ بحرانی که از خلیج فارس فراتر رفته، امنیت کشتیرانی بینالمللی را با چالش روبهرو کرده و به افزایش بهای نفت انجامیده است.
تنگه بابالمندب که دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل میکند، از مهمترین گلوگاههای راهبردی جهان به شمار میرود و حدود ۱۲ درصد تجارت جهانی از آن عبور میکند.
این گذرگاه در جنوبیترین نقطه شبهجزیره عربستان قرار دارد و مسیر اصلی کشتیهایی است که از طریق دریای سرخ به کانال سوئز تردد میکنند.
اتحادیه اروپا نیز پیشتر در سال ۲۰۲۴ ماموریت دریایی خود را در دریای سرخ آغاز کرد تا پس از حملات حوثیها به کشتیهای تجاری در بحبوحه جنگ غزه، به برقراری امنیت کشتیرانی در آبهای منطقه کمک کند.
هفتم مرداد، رویترز گزارش داد حوثیهای یمن قصد دارند از بیشتر کشتیهای تجاری عبوری از تنگه بابالمندب عوارض دریافت کنند، اما کشتیهای چینی احتمالا از پرداخت آن معاف خواهند بود.
حملات انجامشده از خاک عراق در پنجم مرداد تاسیسات نفتی استان شرقی عربستان سعودی، مهمترین مرکز تولید نفت خام این کشور، را هدف قرار داد.
در واکنش به این حملات، ریاض ششم مرداد با مشارکت واشینگتن، مواضع گروههای مسلح در عراق را بمباران کرد.
مقامهای سعودی بهطور رسمی گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در عراق را مسئول این حملات دانستهاند، هرچند حوثیهای یمن مسئولیت آن را بر عهده گرفتهاند.
دولت عراق نیز اعلام کرده است که این رویداد را مورد بررسی قرار خواهد داد.
دو مقام منطقهای پنجشنبه هشتم مرداد به رویترز گفتند بخشی از این حملات از خاک عراق و با مشارکت گروههای مسلح عراقی و حوثیها انجام شد و سپاه پاسداران بر طراحی و اجرای آن نظارت داشت.
پس از حملات مشترک ریاض و واشینگتن به مواضع گروههای مسلح در عراق، رسانههای نزدیک به جمهوری اسلامی از کشته شدن شماری از نیروهای سپاه پاسداران، شبهنظامیان عراقی و دستکم یک عضو حوثی خبر دادند.
شبکه سیانان نیز گزارش داد در این حملات، ۲۰ عضو سپاه پاسداران و مشاور فنی ایرانی کشته شدهاند.
فارع المسلمی، پژوهشگر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده چتم هاوس، گفت اعضای «محور مقاومت» دیگر تنها از طریق حکومت ایران با یکدیگر در ارتباط نیستند، بلکه اکنون بهطور مستقیم نیز در زمینه آموزش، هماهنگی و اجرای عملیات با هم همکاری میکنند.
«محور مقاومت» عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر حماس، جهاد اسلامی، حزبالله، حشد شعبی و حوثیهای یمن، استفاده میکنند.
تحلیلگران معتقدند تحولات اخیر نشان میدهد عراق پس از سقوط حکومت بشار اسد در سوریه و تضعیف حزبالله لبنان، به یکی از مهمترین پایگاههای عملیاتی شبکه گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه تبدیل شده است.
سابقه همکاری حوثیها و گروههای مسلح عراقی
همکاری میان حوثیهای یمن و گروههای مسلح عراقی مورد حمایت تهران سابقهای طولانی دارد؛ بهویژه با کتائب حزبالله که از مجهزترین و سازمانیافتهترین گروههای عراقی به شمار میرود.
عبدالملک الحوثی، رهبر حوثیها، سال ۲۰۲۴ از تشکیل «اتاق عملیات مشترک» میان این گروه و شبهنظامیان عراقی خبر داد و اواخر همان سال، دو طرف از نخستین عملیات مشترک خود علیه اسرائیل پرده برداشتند.
حوثیها سالهاست در عراق حضور دارند و از طریق دفاتر نمایندگی و نماینده رسمی خود، احمد الشرفی، روابط نزدیکی با احزاب شیعه و گروههای همسو با جمهوری اسلامی برقرار کردهاند. الشرفی نیز بارها بهصورت علنی با این گروهها دیدار کرده است.
به گفته تحلیلگران، وسعت جغرافیایی عراق و مناطق باز و پهناور آن، این کشور را به محلی مناسب برای استقرار، پنهانسازی نیروها و اجرای عملیات تبدیل کرده است.
مرز بیش از ۸۰۰ کیلومتری عراق با عربستان سعودی نیز کنترل این منطقه را دشوار کرده و امکان انجام حملات فرامرزی را افزایش داده است.
مقامهای کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی طی سالهای گذشته مسئولیت صدها حمله را متوجه گروههای فعال در عراق دانستهاند؛ از جمله حمله دو پهپاد به سفارت ایالات متحده در ریاض در ماه مارس و حمله به نیروگاه هستهای براکه امارات در ماه مه.
دولت عراق بارها اعلام کرده است گزارشها درباره استفاده از خاک این کشور برای حمله به همسایگان عرب را بررسی خواهد کرد.
با این حال، منتقدان میگویند بغداد تاکنون توان چندانی برای مقابله با این اقدامات از خود به نمایش نگذاشته و همین مساله به روابط و اعتبار آن نزد کشورهای حاشیه خلیج فارس آسیب زده است.
علی الزیدی، نخستوزیر عراق، هفتم مرداد در واکنش به تحولات اخیر، سفر برنامهریزیشده خود به عربستان سعودی برای دیدار با محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور، را لغو کرد.
زیدی با وجود مخالفت برخی گروههای مسلح، طرحی برای قرار دادن تمامی سلاحها تحت کنترل دولت تا پایان ماه سپتامبر ارائه کرده است.
