به گزارش رسانه‌های اسرائیلی، حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو معتقد است قطر و ترکیه منابع مالی گروه‌هایی را تامین کرده‌اند که برای افزایش مشارکت شهروندان عرب در انتخابات اخیر این کشور فعالیت داشته‌اند؛ روایتی که سازمان امنیت داخلی اسرائیل (شین‌بت) مامور بررسی آن شده است.
رسانه‌های اسرائیلی پنجشنبه هفتم آبان گزارش دادند شیوه جابه‌جایی این پول‌ها ظاهرا به روش‌هایی شباهت دارد که پیش‌تر برای تامین مالی «فعالیت‌های تروریستی» به کار گرفته شده‌اند.
نوعام سولبرگ، قاضی دیوان عالی و رییس کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل، صبح هفتم آبان در نامه‌ای به داوید زینی، رییس شین‌بت، خواستار تحقیق درباره احتمال دخالت خارجی در انتخابات این کشور شد.
سولبرگ در این نامه نوشت: «گزارش‌هایی درباره ظن جدی به اعمال نفوذ غیرقانونی بر انتخابات از طریق تامین مالی از سوی نهادهای خارجی که علیه منافع اسرائیل فعالیت می‌کنند، به دست من رسیده است.»
او افزود: «هرچند نمی‌توانم صحت این ظن‌ها را تایید کنم، معتقدم با توجه به دخالت احتمالی نهادهای خارجی، بررسی کامل و همه‌جانبه این موضوع ضروری است.»
رییس کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل از شین‌بت خواست یافته‌های خود را ظرف یک هفته ارائه کند و تاکید کرد بررسی این اتهامات برای حفظ اعتماد عمومی به سلامت انتخابات و روند دموکراتیک ضروری است.
سولبرگ در نامه خود به نام هیچ کشوری اشاره نکرد و جزییات بیشتری درباره ماهیت اتهامات مطرح‌شده ارائه نداد.
نتایج انتخابات اسرائیل و اتهامات لیکود علیه احزاب عرب
بر اساس آخرین نتایج انتخابات اسرائیل، تا ساعت ۱۱ پنجشنبه هفتم آبان به وقت محلی و با شمارش ۹۴.۴ درصد آرا، ائتلاف حامی نتانیاهو ۵۳ کرسی و اردوگاه مخالف او ۴۸ کرسی به دست آورده‌اند.
با این نتایج، هیچ‌یک از دو اردوگاه نتوانسته‌اند اکثریت ۶۱ کرسی مورد نیاز برای تشکیل دولت در کنست ۱۲۰ نفره اسرائیل را کسب کنند.
حزب لیکود به رهبری نتانیاهو با ۲۶ کرسی در صدر قرار دارد و حزب یاشار به رهبری گادی آیزنکوت با ۲۱ کرسی، دومین حزب بزرگ کنست است.
در این میان، دو جریان سیاسی عرب در مجموع ۱۹ کرسی کسب کرده‌اند که ۱۲ کرسی سهم فهرست مشترک احزاب عرب و هفت کرسی سهم حزب رعام است.
حزب لیکود ششم آبان در بیانیه‌ای، احزاب عرب را به تخلفات گسترده انتخاباتی از طریق «رشوه، تهدید، خشونت، تقلب و استفاده از نرم‌افزارهای ممنوعه برای بسیج رای‌دهندگان» متهم کرد و گفت این اقدامات نتیجه انتخابات را تغییر داده‌اند.
لیکود همچنین احزاب عرب را حامی «تروریسم و نابودی کشور یهودی» خواند و افزود انتخابات اسرائیل از سوی آن‌ها «دزدیده شده است».
لیکود هفتم آبان نیز در بیانیه‌ای دیگر هشدار داد تحقیقات شین‌بت درباره دخالت خارجی در انتخابات حاکی از آن است که هیچ حزبی در اسرائیل نباید با احزاب عرب همکاری کند یا «با آرای خریداری‌شده، رییس کنست را تغییر دهد».
بازداشت ۴ تن دیگر در پرونده خرید رای در اسرائیل
پلیس اسرائیل اعلام کرد چهار مرد صبح هفتم آبان به ظن دست داشتن در طرح پرداخت رشوه به رای‌دهندگان بازداشت شدند و تحت بازجویی قرار دارند.
پایگاه خبری تایمز اسرائیل نوشت دستگیری این افراد به پرونده سه مرد بادیه‌نشین ساکن جنوب اسرائیل مربوط است که پنجم آبان، روز برگزاری انتخابات، به ظن برنامه‌ریزی برای پرداخت پول در ازای رای دادن به حزب عربی رعام بازداشت شدند.
حزب رعام ضمن تایید فعالیت سه بازداشت‌شده نخست در تشکیلات خود، اتهامات علیه آن‌ها را رد کرد.
دانیل لوی، فرمانده پلیس اسرائیل، هفتم آبان در بیانیه‌ای تاکید کرد این نهاد «با تمام توان از سلامت انتخابات محافظت خواهد کرد».
در این بیانیه آمده است: «هر شکایت و هرگونه ظن به ارتکاب تخلف مرتبط با سلامت انتخابات، به‌طور کامل و بی‌طرفانه بررسی خواهد شد. اجازه نخواهیم داد هیچ‌کس به سلامت انتخابات و روند دموکراتیک آسیب برساند.»
این در حالی است که پلیس پیش‌تر اعلام کرده بود هیچ مدرکی برای تایید اتهامات مربوط به تقلب گسترده در انتخابات وجود ندارد.
تایمز اسرائیل اظهارات جدید فرمانده پلیس را نشانه «تغییر لحن» این نهاد در برخورد با اتهامات انتخاباتی توصیف کرد.
هشدار آیزنکوت درباره سوءاستفاده سیاسی از اتهامات انتخاباتی
در پی بالا گرفتن جنجال‌ها بر سر احتمال دخالت خارجی در انتخابات، رهبر حزب یاشار هفتم آبان درباره تلاش احتمالی برای «بهره‌برداری سیاسی» از این اتهامات و «به تعویق انداختن» آغاز به کار کنست جدید هشدار داد.
آیزنکوت که رقیب اصلی نتانیاهو به شمار می‌رود، تاکید کرد اسرائیل باید با تمام توان از سلامت انتخابات در برابر هرگونه دخالت، فضاسازی یا دستکاری محافظت کند و تمامی شکایت‌ها را به‌طور کامل مورد بررسی قرار دهد.
او در عین حال افزود: «نباید اجازه داد بازیگران سیاسی از این وضعیت برای تاثیرگذاری بر تاریخ آغاز به کار بیست‌وششمین دوره کنست سوءاستفاده کنند.»
در سوی دیگر، ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل و از متحدان نتانیاهو، خواستار بازداشت رهبران احزاب عرب مظنون به دریافت پول از قطر شد.
آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل خانه ما» و از مخالفان نتانیاهو، نیز نامه سولبرگ به شین‌بت را «تحولی مهم و بی‌سابقه» توصیف کرد و از نهادهای مجری قانون خواست برای روشن شدن حقیقت «در کوتاه‌ترین زمان ممکن» اقدام کنند.
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که نتایج انتخابات، چشم‌انداز تشکیل دولت جدید اسرائیل را با ابهام روبه‌رو کرده است.
ناتوانی دو اردوگاه اصلی در کسب اکثریت پارلمانی به گمانه‌زنی‌ها درباره طولانی شدن مذاکرات ائتلافی و حتی برگزاری دوباره انتخابات دامن زده است.
اسحاق هرتزوگ، رییس‌جمهوری اسرائیل، ششم آبان در واکنش به نتایج اولیه، از احزاب خواست با رویکردی انعطاف‌پذیر برای تشکیل ائتلاف تلاش کنند و مانع کشیده شدن کشور به انتخاباتی دیگر شوند.
با شمارش ۸۹.۸ درصد آرای انتخابات پارلمانی اسرائیل، اردوگاه بنیامین نتانیاهو با ۵۳ کرسی همچنان از اکثریت لازم برای تشکیل دولت فاصله دارد. احزاب غیرعرب مخالف او ۴۸ کرسی و احزاب عرب ۱۹ کرسی دارند، اما اختلاف بر سر همکاری، تشکیل دولت جایگزین را دشوار کرده است.
کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل شامگاه چهارشنبه ششم آبان اعلام کرد ترکیب کرسی‌ها نسبت به مرحله قبلی شمارش تغییری نکرده است. این نتایج هنوز نهایی نیست و شمارش آرای باقی‌مانده می‌تواند توزیع کرسی‌های کنست، پارلمان ۱۲۰ نفره اسرائیل، را تغییر دهد.
برای دستیابی به اکثریت پارلمانی، حمایت ۶۱ نماینده لازم است. با ترکیب فعلی، اردوگاه نتانیاهو هشت کرسی با این حد نصاب فاصله دارد. مجموع احزاب خارج از اردوگاه او به ۶۷ کرسی می‌رسد، اما این برتری عددی هنوز به توافقی برای تشکیل دولت تبدیل نشده است.
احزاب عرب برای همکاری اعلام آمادگی کردند
فهرست مشترک احزاب عرب چهارشنبه اعلام کرد برای همکاری سیاسی با هدف کنارزدن دولت نتانیاهو آماده است. یوسف جبارین، رهبر این فهرست، بر ضرورت همکاری شهروندان یهودی و عرب اسرائیل تاکید کرد.
بر اساس نتایج اولیه، فهرست مشترک در مسیر کسب ۱۲ کرسی و حزب رعام در مسیر کسب هفت کرسی قرار دارند. فهرست مشترک پیش‌تر نیز احتمال حمایت پارلمانی از دولت مخالف نتانیاهو، بدون عضویت رسمی در کابینه، را مطرح کرده بود.
این حمایت به رسیدگی به مطالبات جامعه عرب، از جمله مقابله با جرایم خشونت‌آمیز، توقف تخریب خانه‌ها و پیشبرد مسیری سیاسی برای تشکیل کشور فلسطین مشروط شده است.
با این حال، گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار و رقیب اصلی نتانیاهو، پیش‌تر با تشکیل دولتی متکی به حمایت احزاب عرب مخالفت کرده است. در مقابل، یائیر گولان، رهبر حزب دموکرات‌ها، از مخالفان نتانیاهو خواسته برای تغییر دولت با این احزاب همکاری کنند. او همچنین اعلام کرده پنجشنبه با سه رهبر مخالف دیدار خواهد کرد، اما نام آن‌ها را نگفته است.
اختلاف در اردوگاه مخالفان ادامه دارد
تایمز اسرائیل به نقل از کانال ۱۲ گزارش داد آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل خانه ما»، به تماس‌های آیزنکوت و نفتالی بنت پاسخ نمی‌دهد، هرچند ارتباط محدودی میان اعضای ستادهای آن‌ها برقرار است.
بر اساس این گزارش، لیبرمن همچنان هم پیوستن به دولت تحت رهبری نتانیاهو و هم حمایت از دولتی متکی به آرای احزاب عرب را رد می‌کند. او ترجیح می‌دهد آیزنکوت به تشکیل دولت وحدت با نتانیاهو بپیوندد.
این اختلاف‌ها نشان می‌دهد مخالفت مشترک احزاب با ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو، به‌تنهایی برای توافق بر سر ائتلاف جایگزین کافی نبوده است.
شمارش صدها هزار رای هنوز اهمیت دارد
بخشی مهم از آرای باقی‌مانده، آرای موسوم به «دوپاکتی» است؛ آرای افرادی مانند نظامیان، دیپلمات‌ها و بیماران بستری که خارج از حوزه تعیین‌شده خود رای داده‌اند.
کمیته مرکزی انتخابات شمار این آرا را بین ۴۳۰ تا ۴۸۰ هزار اعلام کرده است. در اطلاعیه‌ای، پایان شمارش آن‌ها برای شامگاه پنجشنبه پیش‌بینی شده، هرچند گزارش‌هایی نیز از احتمال ادامه روند تا جمعه حکایت دارد.
به همین دلیل، ارقام کنونی کرسی‌ها همچنان موقت است و نتیجه نهایی برای آغاز رایزنی‌های رسمی تشکیل دولت اهمیت دارد.
ادعای تقلب لیکود بررسی می‌شود
حزب لیکود در بیانیه‌ای احزاب عرب را به «تقلب گسترده» با استفاده از رشوه، تهدید، خشونت و نرم‌افزارهای ممنوعه متهم کرده است.
کمیته مرکزی انتخابات اعلام کرد درخواست لیکود را دریافت کرده و آن را در چارچوب روند معمول نظارت بر سلامت انتخابات بررسی می‌کند. این کمیته تاکید کرد رسیدگی به گزارش‌های تخلف احتمالی، بخشی از رویه نظارتی هر دوره انتخابات است؛ اعلام آغاز بررسی به معنای تایید ادعای لیکود نیست.
هرتزوگ خواستار جلوگیری از انتخابات دوباره شد
اسحاق هرتزوگ، رییس‌جمهوری اسرائیل، از احزاب خواسته با ذهنی باز وارد رایزنی‌ها شوند و همه تلاش خود را برای جلوگیری از تکرار انتخابات به کار بگیرند.
پس از اعلام نتایج نهایی، او با احزاب مشورت خواهد کرد و فردی را مامور تشکیل دولت می‌کند. ناکامی در ائتلاف‌سازی می‌تواند روند سیاسی را طولانی کند و در نهایت به انتخابات تازه بینجامد.
در واشینگتن، ترامپ به اکسیوس گفت نتانیاهو برخلاف گزارش‌های اولیه، اکنون در موقعیت «نسبتا خوبی» قرار دارد. او درباره احتمال کمک به تشکیل دولت وحدت گفت هنوز به این موضوع فکر نکرده، اما آن را بررسی خواهد کرد. یک مقام آمریکایی نیز به تایمز اسرائیل گفت واشینگتن هنوز درباره نقش‌آفرینی در مذاکرات تشکیل دولت تصمیم نگرفته است.
احتمال جنگ با جمهوری اسلامی بر مذاکرات ائتلافی سایه انداخت
هم‌زمان، احتمال ازسرگیری جنگ با حکومت ایران به بحث درباره آینده دولت اسرائیل راه یافته است. واشینگتن‌پست به نقل از مایکل لوب، از مسئولان لیکود، گزارش داد جنگ تازه ممکن است آیزنکوت را برای پیوستن به دولت وحدت تحت فشار قرار دهد.
این ارزیابی یک سناریوی سیاسی است و هنوز توافقی برای چنین دولتی اعلام نشده است. در حالی که شمارش آرا ادامه دارد، سرنوشت دولت آینده به توان احزاب برای عبور از اختلاف‌ها و جلب حمایت نمایندگان خارج از اردوگاه خود وابسته مانده است.
جزییات تحولات مرتبط با انتخابات اسرائیل را در این بلاگ مرور کنید.
هم‌زمان با ادامه شمارش آرای انتخابات اسرائیل، وزیر دفاع، در واکنش به هشدار گادی آیزنکوت درباره استفاده سیاسی از امنیت کشور، او را به دعوت ارتش به نافرمانی از دولت متهم کرد. کاتز با رد اختلاف مقام‌های نظامی و سیاسی بر سر ایران، تاکید کرد ارتش هر تصمیم لازم را اجرا خواهد کرد.
کاتز چهارشنبه ششم آبان در شبکه ایکس، سخنان رقیب اصلی بنیامین نتانیاهو را «غیردموکراتیک و دور از واقعیت» خواند و نوشت: «ارتش اسرائیل در دستاوردهای بزرگ علیه ایران مشارکت کامل داشت، اکنون نیز در همه بحث‌ها و بررسی‌ها مشارکت دارد و هر تصمیمی را که لازم باشد، اجرا خواهد کرد.»
آیزنکوت که بر اساس شمارش اولیه آرا، بلوک او با ۴۸ کرسی از ائتلاف ۵۳ کرسی نتانیاهو عقب است، پس از انتشار نظرسنجی‌های پای صندوق از روسای دستگاه‌های امنیتی و خدمات عمومی خواسته بود فقط منافع کشور و شهروندان را در نظر بگیرند، در برابر فشارها بایستند و بدانند از حمایت او برخوردارند. رییس پیشین ستاد کل ارتش همچنین به نتانیاهو هشدار داده بود از امنیت اسرائیل برای اهداف سیاسی خود استفاده نکند.
وزیر دفاع اسرائیل این سخنان را «درخواست از فرماندهان برای اطاعت نکردن از دستورهای نخست‌وزیر، وزیر دفاع و نهادهای امنیتی صاحب اختیار» توصیف کرد. او آیزنکوت و همکارانش را متهم کرد در جریان انتخابات درباره اختلاف مقام‌های نظامی و سیاسی بر سر ایران «کارزار دروغین» به راه انداختند.
روزنامه تایمز اسرائیل در گزارشی، اتهام دعوت به نافرمانی را «برداشت کاتز از سخنان آیزنکوت» خواند و نوشت آیزنکوت در بخش منتشرشده از سخنرانی‌اش بر مقاومت در برابر فشار سیاسی و جلوگیری از استفاده سیاسی از امنیت کشور تاکید کرده بود.
این جدال در پی انتشار گزارش‌هایی درباره مخالفت ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش، با اقدام نظامی علیه ایران پیش از انتخابات شکل گرفت. کاتز پیش‌تر این گزارش‌ها را رد کرده و گفته بود اسرائیل قصد نداشته پیش از انتخابات به ایران حمله کند. دفتر نتانیاهو نیز اتهام استفاده از درگیری با جمهوری اسلامی برای منافع سیاسی را رد کرده بود.
بن‌بست در تشکیل دولت و چشم‌انداز اقدام نظامی
نتایج اولیه انتخابات نشان می‌دهد هیچ‌یک از دو بلوک اصلی به اکثریت پارلمانی نرسیده‌اند. با شمارش نزدیک به ۸۶ درصد آرا تا چهارشنبه ششم آبان به وقت اسرائیل، رسانه‌های این کشور پیش‌بینی کردند ائتلاف نتانیاهو ۵۳ کرسی، بلوک مخالفان به رهبری آیزنکوت ۴۸ کرسی و احزاب عربی ۱۹ کرسی به دست آورند. کسب اکثریت در پارلمان ۱۲۰ نفره اسرائیل، کنست، به دست‌کم ۶۱ کرسی نیاز دارد. این ارقام تا پایان شمارش ممکن است تغییر کنند.
نتانیاهو پس از رای‌گیری خواستار تشکیل «دولت ملی و راست‌گرای قوی» شد و احتمال اقدام نظامی مجدد علیه حکومت ایران با مشارکت آمریکا را مطرح کرد.
در صورت طولانی شدن مذاکرات تشکیل دولت، نتانیاهو در مقام نخست‌وزیر دولت سرپرست باقی می‌ماند. کارشناسان در گفت‌وگو با رویترز تاکید کردند این وضعیت، با وجود محدودیت‌هایی در تصمیم‌گیری‌های دولت، از نظر قانونی مانع اقدام نظامی علیه ایران نمی‌شود؛ زیرا مسائل امنیتی از مهم‌ترین استثناهای الزام دولت سرپرست به خویشتنداری است.
آرای اعراب و دشواری تشکیل دولت جایگزین
مشارکت گسترده شهروندان عرب اسرائیل، که حدود ۲۱ درصد جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند، دو تشکل اصلی عربی را در آستانه کسب ۱۹ کرسی قرار داده است؛ رقمی بی‌سابقه و تقریبا دو برابر تعداد کرسی‌های کنونی این احزاب در پارلمان.
بر اساس برآوردهای اولیه، این آرا مانع دستیابی ائتلاف نتانیاهو به اکثریت پارلمانی شده و می‌تواند راه تشکیل دولتی جایگزین را باز کند. با این حال، گادی آیزنکوت که بلوک او بدون حمایت احزاب عربی به اکثریت نمی‌رسد، در کارزار انتخاباتی تشکیل دولت با مشارکت این احزاب را رد کرده بود.
آیزنکوت دلیل این مخالفت را نداشتن «ارزش‌های مشترک»، از جمله به‌رسمیت‌شناختن اسرائیل به‌عنوان «دولتی یهودی و دموکراتیک»، عنوان کرده بود. او پس از انتشار نظرسنجی‌های پای صندوق نیز گفت برای تشکیل «دولت صهیونیستی باثباتی که به همه شهروندان اسرائیل خدمت کند» تلاش خواهد کرد.
در سوی دیگر، احزاب عربی برای کنار زدن نتانیاهو رویکرد یکسانی ندارند. یوسف جبارین، رهبر ائتلاف عمدتا عربی «فهرست مشترک»، به رویترز گفت این ائتلاف می‌کوشد از ۱۲ کرسی پیش‌بینی‌شده خود برای کنار رفتن دولت نتانیاهو و تغییر وضعیت سیاسی اسرائیل استفاده کند.
جبارین گفت ائتلافش به دلیل حمایت آیزنکوت از عملیات نظامی در غزه و اشغال جنوب لبنان، به کابینه او نمی‌پیوندد. با این حال، احتمال داد بدون گرفتن وزارتخانه، در رای‌گیری‌های پارلمان از تشکیل و بقای دولت آیزنکوت حمایت کند. چنین حمایتی می‌تواند به یک دولت اقلیت کمک کند رای اعتماد بگیرد و در قدرت بماند.
او مبارزه با افزایش جرم و جنایت، اختصاص بودجه و فرصت‌های بیشتر به مناطق عرب‌نشین و ازسرگیری مذاکرات صلح برای تشکیل کشور مستقل فلسطین را از اولویت‌های ائتلافش دانست و گفت: «ما مطالبات خود را برای محافظت از جامعه‌مان، ارتقای حقوق شهروندانمان و پیشبرد برابری داریم.»
حزب عربی رعم به رهبری منصور عباس، در مقابل، برای حضور در دولت آیزنکوت اعلام آمادگی کرده است. رعم در سال ۲۰۲۱ با پیوستن به دولت نفتالی بنت، نخستین حزب مستقل عربی شد که به ائتلاف حاکم اسرائیل راه یافت.
عباس در این انتخابات کوشید حزبش را به گزینه‌ای پذیرفتنی‌تر برای مشارکت در دولت تبدیل کند و یک مقام پیشین یهودی پلیس را در فهرست نامزدهای رعم قرار داد. او پس از پایان رای‌گیری به تلویزیون اسرائیل گفت معتقد است اکثریت رای‌دهندگان بلوک آیزنکوت خواهان تشکیل دولتی با حضور رعم هستند. به گفته عباس، اعضای ارشد این بلوک پیش از انتخابات نیز درباره توافق احتمالی با او گفت‌وگو کرده بودند.
امیر فاخوری، جامعه‌شناس سیاسی در موسسه وان لیر اورشلیم، به رویترز گفت آرای اعراب می‌تواند راه نتانیاهو را ببندد و تشکیل دولت جایگزین را ممکن کند، اما جمع کرسی‌ها به‌تنهایی به معنای پذیرش سیاسی چنین ائتلافی نیست.
او افزود: «اپوزیسیون یهودی ممکن است به رای فلسطینی‌ها نیاز داشته باشد، اما شرکای فلسطینی را رد می‌کند. این پارادوکس اصلی است.»
بدبینی شهروندان منطقه به تغییر سیاست اسرائیل
در گفت‌وگوهای رویترز با شهروندان کشورهای منطقه، امید چندانی به تغییر سیاست اسرائیل دیده نمی‌شد. عثمان سلیم، وکیل ۶۲ ساله مصری، گفت امیدش به اینکه شکست نتانیاهو اسرائیل را از راست افراطی دور کند، از بین رفته است.
کامل حداد، شهروند ۸۱ ساله لبنانی، نیز انتظار تغییری نداشت و ابراز امیدواری کرد اختلاف‌های داخلی اسرائیل برای مدتی از فشار بر کشورهای همسایه بکاهد.
آیزنکوت در کارزار انتخاباتی بر سابقه نظامی و رویکرد سخت‌گیرانه امنیتی خود تاکید کرده بود. به گزارش رویترز، این موضع، از پیش از انتخابات، انتظار تغییر را در منطقه کاهش داده بود.
در ایران، نگرانی از حمله مجدد همچنان مطرح بود. عبدالله کریمی، شهروند ۵۰ ساله ایرانی، به رویترز گفت: «من واقعا احتمال حمله را جدی می‌بینم.»
خبرگزاری رویترز در گزارشی تحلیلی نوشت اگرچه انتظار می‌رود بنیامین نتانیاهو پس از انتخابات سه‌شنبه پنج آبان، در مقام نخست‌وزیر دولت موقت اسرائیل با محدودیت‌های بیشتری روبه‌رو شود، اما دولت او همچنان می‌تواند اختیارات قابل‌توجهی، از جمله در زمینه جنگ با جمهوری اسلامی، داشته باشد.
بر اساس پیش‌بینی رسانه‌های اسرائیلی، نه ائتلاف راست‌گرای نتانیاهو و نه بلوک مخالفان به رهبری گادی آیزنکوت، رییس پیشین ستاد کل ارتش، موفق به کسب اکثریت کرسی‌های پارلمان ۱۲۰ نفره اسرائیل نخواهند شد. آیزنکوت اذعان کرده است که نتانیاهو همچنان در مقام نخست‌وزیر دولت موقت در قدرت است، اما هشدار داده که ممکن است او از مسائل امنیتی برای اهداف سیاسی استفاده کند.
دفتر نتانیاهو پیش‌تر اتهام استفاده او از جنگ ایران برای کسب منافع سیاسی را رد کرده است.
نتانیاهو بامداد چهارشنبه ششم آبان، در اولین اظهارنظر خود پس از برگزاری انتخابات در ستاد انتخاباتی حزب لیکود در اورشلیم، بار دیگر به دستاوردهای دولت خود در رویارویی با جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: «ایران ضعیف‌تر از هر زمان دیگری است و اسرائیل قدرتمندتر از همیشه.»
او افزود: «اسرائیل در کنار دوستمان، رییس‌جمهوری ترامپ، فرصتی تاریخی و تکرارنشدنی دارد تا تهدید ایران را یک بار برای همیشه از میان بردارد.»
او پیش از انتخابات نیز به صراحت اعلام کرده بود که دستور سرنگونی جمهوری اسلامی را به ارتش و موساد داده است.
گای لوری، پژوهشگر موسسه دموکراسی اسرائیل، به رویترز گفت: «اگر به نص قانون نگاه کنید، دولت موقت همان اختیارات و قدرتی را دارد که یک دولت عادی از آن برخوردار است.»
با این حال، او افزود که دولت موقت «موظف به خویشتنداری است» و در برخی حوزه‌ها اختیار عمل محدودتری دارد.
به‌گفته تحلیلگران، دولت موقت در موضوعاتی مانند انتصاب مقام‌ها با محدودیت روبه‌رو است، اما در مسائلی که منافع عمومی در میان باشد، از آزادی عمل برخوردار است.
اور آشر، پژوهشگر موسسه «تخلیت» مستقر در تل‌آویو، نیز به رویترز گفت: «به‌طور کلی، مسائل امنیتی آشکارترین استثنا بر این الزام به خویشتنداری هستند.»
او یادآور شد که دیوان عالی اسرائیل پیش‌تر حکم داده است که دولت موقت باید از اتخاذ تصمیم‌های گسترده و دارای پیامدهای مهم خودداری کند، مگر آنکه ضرورتی فوری چنین تصمیم‌هایی را توجیه کند.
آشر گفت: «دیوان عالی در طول تاریخ از مداخله در تصمیم‌های مربوط به آغاز جنگ خودداری کرده است و نظارت پارلمانی نیز در هفته‌های پس از آغاز به کار کنست جدید و پیش از تشکیل کمیسیون‌های آن، در ضعیف‌ترین وضعیت خود قرار دارد.»
او افزود: «نخست‌وزیر یک دولت موقت از نظر قانونی می‌تواند اسرائیل را وارد جنگ کند؛ از جمله جنگ علیه ایران.»
نتایج اولیه انتخابات اسرائیل، اردوگاه بنیامین نتانیاهو را پیشتاز اما همچنان دور از اکثریت پارلمانی نشان می‌دهد؛ وضعیتی که مخالفان او نیز برای عبور از آن به توافقی دشوار با احزاب عرب نیاز دارند. تا زمان حل این اختلاف‌ها، نتانیاهو می‌تواند در مقام نخست‌وزیر موقت باقی بماند.
بر اساس نتایج اولیه منتشرشده در روز چهارشنبه ششم آبان، با شمارش ۸۵٫۶ درصد آرا، اردوگاه نتانیاهو در مسیر کسب ۵۳ کرسی و احزاب غیرعرب مخالف او در مسیر کسب ۴۸ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست قرار دارند.
فهرست مشترک و حزب رعام نیز به‌ترتیب با ۱۲ و هفت کرسی، مجموعا ۱۹ کرسی خواهند داشت.
در این مرحله از شمارش، لیکود به رهبری نتانیاهو با ۲۶ کرسی بزرگ‌ترین حزب پارلمان خواهد بود و یاشار، حزب گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش و رقیب اصلی نتانیاهو، ۲۱ کرسی خواهد داشت. این ارقام هنوز قطعی نیستند و با شمارش آرای باقی‌مانده ممکن است تغییر کنند.
برای دستیابی به اکثریت کنست، حمایت ۶۱ نماینده لازم است. با ترکیب فعلی، مجموع کرسی‌های احزاب خارج از اردوگاه نتانیاهو از این حد عبور می‌کند، اما مخالفت مشترک با نخست‌وزیر هنوز به توافق بر سر دولت جایگزین تبدیل نشده است.
حتی پیوستن رعام به اردوگاه آیزنکوت، شمار کرسی‌های آن را تنها به ۵۵ می‌رساند؛ بنابراین، اگر آرایش دو اردوگاه تغییر نکند، حمایت بخشی از نمایندگان فهرست مشترک نیز برای رسیدن مخالفان به اکثریت لازم خواهد بود.
به این ترتیب، اگرچه ائتلافی که پیش‌تر نتانیاهو را از قدرت کنار زد، به حمایت یک حزب کوچک عرب متکی بود، اما نتیجه کنونی، مخالفان را به همکاری گسترده‌تری با احزاب عرب نیازمند کرده است؛ این نوع از همکاری را شماری از رهبران این اردوگاه آن را رد می‌کنند.
هم‌زمان با ادامه شمارش آرا، لیکود، حزب نتانیاهو، احزاب عرب را به تغییر نتیجه انتخابات از طریق تقلب متهم کرد. این حزب در بیانیه‌ای در روز چهارشنبه ششم آبان مدعی شد رشوه، تهدید، خشونت و استفاده از نرم‌افزارهای ممنوعه برای بسیج رای‌دهندگان، نتیجه رای‌گیری را تغییر داده است.
لیکود اعلام کرد در حال ارائه صدها شهادت و مدرک به پلیس، شین‌بت و کمیته مرکزی انتخابات است و خواستار تحقیقات گسترده شد. این حزب از جمله مدعی وجود پاکت‌های پول همراه با برگه رای رعام، تهدید مسئولان شعب، رای‌دادن با هویت‌های دوگانه و مغایرت میان شمار پاکت‌های رای و تعداد رای‌دهندگان شد. این موارد، اتهام‌های مطرح‌شده از سوی لیکود است و اعلام آن‌ها به معنای احراز تخلف یا تغییر نتیجه انتخابات نیست.
با این حال، به گزارش خبرگزاری فرانسه، یوسف جبارین، رهبر فهرست مشترک، از مخالفان نتانیاهو خواسته است برای ساختن یک جایگزین سیاسی با این فهرست گفت‌وگو کنند. او مشارکت سیاسی یهودیان و عرب‌ها را در برابر ادامه حذف و تبعیض قرار داده است.
یائیر گولان، رهبر حزب دموکرات‌ها، نیز خواستار همکاری مخالفان با احزاب عرب شده و تقسیم آرای شهروندان به یهودی و عرب را رد کرده است. با این حال، اردوگاه آیزنکوت نیروهای راست‌گرایی را هم در بر می‌گیرد که با اتکا به نمایندگان عرب مخالفت دارند. خبرگزاری فرانسه، حمایت این نمایندگان از یک دولت اقلیت، بدون عضویت رسمی در ائتلاف، را نیز از گزینه‌های مطرح می‌داند؛ هرچند دوام چنین دولتی محل تردید است.
انتخابات روز سه‌شنبه نخستین انتخابات پارلمانی اسرائیل پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس و جنگ‌های پس از آن بود. مشارکت در این انتخابات به ۷۷٫۷ درصد رسید؛ بالاترین میزان در بیش از دو دهه. مشارکت گسترده شهروندان عرب نیز احزاب نماینده آنان را در مسیر کسب شمار بی‌سابقه‌ای از کرسی‌ها قرار داده است.
در مقابل، عملکرد اردوگاه نتانیاهو بهتر از آن بود که بسیاری از نظرسنجی‌های پیش از انتخابات پیش‌بینی می‌کردند. به گزارش رویترز تداوم حمایت گسترده رای‌دهندگان یهودی از نتانیاهو نشانه نفوذ سیاسی او و چرخش پایدار سیاست اسرائیل به راست است. مخالفانش، با وجود انتقادها از عملکرد دولت و پیامدهای جنگ، هنوز نتوانسته‌اند اکثریتی برای جانشینی او فراهم کنند.
نتانیاهو بامداد چهارشنبه، در سخنرانی برای هواداران لیکود در اورشلیم، خواستار تشکیل دولتی ملی، راست‌گرا و قدرتمند شد. او در همان سخنرانی، دستاوردهای نظامی اسرائیل را برجسته کرد و بار دیگر از امکان اقدام مشترک با آمریکا علیه ایران سخن گفت.
نتانیاهو همچنین همکاری با دونالد ترامپ را فرصتی برای از میان بردن آنچه تهدید موجودیتی ایران خواند، توصیف کرد.
ترامپ نیز که پیش از انتخابات از ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو حمایت کرده بود، عملکرد او را مثبت ارزیابی کرد و گفت حمایت خودش به این نتیجه کمک کرده است.
آیزنکوت در واکنش، از نتانیاهو خواست از سیاست کناره‌گیری کند و به مسئولان دستگاه‌های امنیتی و اداری هشدار داد که منافع کشور را بر نیازهای سیاسی نخست‌وزیر مقدم بدانند. او نتانیاهو را نخست‌وزیری موقت و فاقد اعتماد عمومی توصیف کرد و به او هشدار داد از امنیت اسرائیل برای اهداف سیاسی استفاده نکند.
یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، در پاسخ، آیزنکوت و متحدانش را به انتشار اطلاعات نادرست درباره اختلاف میان مقام‌های سیاسی و نظامی بر سر ایران متهم کرد. او در شبکه ایکس نوشت ارتش در همه گفت‌وگوهای مربوط به ایران حضور دارد و هر تصمیمی را که لازم باشد اجرا خواهد کرد. کاتس سخنان آیزنکوت را دعوت فرماندهان به سرپیچی از مقام‌های مسئول توصیف کرد و آن را غیردموکراتیک خواند.
این کشمکش در شرایطی ادامه دارد که موقت‌بودن دولت، به گفته کارشناسان حقوقی، اختیار تصمیم‌گیری امنیتی را از آن نمی‌گیرد.
رویترز به نقل از گای لوری، پژوهشگر موسسه دموکراسی اسرائیل، گزارش داد که دولت موقت بر اساس متن قانون، اختیارات یک دولت عادی را دارد، اما موظف به خویشتنداری است و در برخی حوزه‌ها، از جمله انتصاب‌ها، با محدودیت بیشتری روبه‌رو می‌شود.
اور آشر، پژوهشگر موسسه تخلیت در تل‌آویو، نیز به رویترز گفت مسائل امنیتی از روشن‌ترین استثناهای این محدودیت‌اند و نخست‌وزیر یک دولت موقت نیز از نظر قانونی می‌تواند اسرائیل را وارد جنگ، از جمله جنگ با ایران، کند. به گفته او، دیوان عالی بر پرهیز دولت موقت از تصمیم‌های گسترده و بلندمدت تاکید کرده، مگر آنکه ضرورتی فوری چنین تصمیم‌هایی را توجیه کند.
آشر افزود دیوان عالی در گذشته معمولا از مداخله در تصمیم‌های مربوط به آغاز جنگ خودداری کرده است. به ارزیابی او، نظارت پارلمانی نیز در فاصله آغاز به کار کنست جدید تا تشکیل کمیته‌های آن، در ضعیف‌ترین وضعیت قرار دارد.
دفتر نتانیاهو پیش‌تر اتهام استفاده سیاسی از درگیری با ایران را رد کرده بود و به نوشته رویترز، تا زمان انتشار گزارش چهارشنبه به درخواست تازه این خبرگزاری برای اظهارنظر پاسخ نداد.
در همین حال، روزنامه اسرائیل هیوم به نقل از یک مقام ارشد دیپلماتیک که نامش را منتشر نکرد، گزارش داد همکاری‌های نظامی، اطلاعاتی و دیپلماتیک آمریکا و اسرائیل درباره ایران، مستقل از روند تشکیل دولت جدید ادامه خواهد یافت. این مقام گفت اگر حمله دوباره ضروری تشخیص داده شود، تصمیم‌گیری درباره آن بر پایه ملاحظات تخصصی و منافع مشترک دو کشور خواهد بود و نتیجه انتخابات اسرائیل یا انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا این محاسبات را تغییر نخواهد داد.
اسرائیل هیوم همچنین گزارش داد دولت آمریکا از تشکیل ائتلافی گسترده، بدون حضور نیروهایی که افراط‌گرا می‌خواند، حمایت می‌کند و این موضع را به رهبران احزاب مرتبط منتقل کرده است. به نوشته این روزنامه، ترکیب دولت آینده در گفت‌وگوهای مقام‌های دو کشور در ساعات اولیه چهارشنبه نیز مطرح شده است.
ابهام درباره دولت آینده در بازارهای مالی نیز بازتاب یافت. ارزش شِکِل در برابر دلار حدود ۱٫۶ درصد کاهش یافته و شاخص‌های اصلی بورس تل‌آویو بیش از سه درصد افت کرده‌اند.
اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهوری اسرائیل، چهارشنبه خواستار تلاش برای جلوگیری از برگزاری انتخابات مجدد شد. او گفت هفته آینده نتایج رسمی را دریافت می‌کند و پس از آن، رایزنی با فراکسیون‌ها را آغاز خواهد کرد. هرتزوگ از احزاب خواست با ذهنی باز وارد این گفت‌وگوها شوند؛ مذاکراتی که مشخص می‌کند کدام نامزد امکان بیشتری برای تشکیل دولت دارد.
شمارش آرای باقی‌مانده همچنان می‌تواند ترکیب کرسی‌ها را تغییر دهد. کانال ۱۲ اسرائیل به نقل از کمیته مرکزی انتخابات گزارش داد شمار آرای موسوم به دوپاکتی بین ۴۳۰ تا ۴۸۰ هزار رای برآورد می‌شود؛ کمتر از برآورد اولیه حدود ۶۰۰ هزار رای.
این آرا متعلق به افرادی مانند نظامیان، بیماران بستری و زندانیان است که در شعبه تعیین‌شده خود رای نمی‌دهند. استفاده از دو پاکت امکان بررسی هویت رای‌دهنده و جلوگیری از رای تکراری را با حفظ محرمانگی انتخاب او فراهم می‌کند. این آرا معمولا پس از آرای عادی شمارش می‌شوند و تا پایان بررسی آن‌ها، توزیع اعلام‌شده کرسی‌ها قطعی نیست.
هرچند نتایج اولیه انتخابات اسرائیل نشان می‌دهد هیچ‌یک از دو اردوگاه اصلی به حدنصاب تشکیل دولت نرسیده‌اند، رهبران هر دو جریان نتایج انتخابات را نشانه موفقیت خود می‌دانند و بنیامین نتانیاهو از «فرصتی تاریخی» برای رفع تهدید جمهوری اسلامی «یک بار برای همیشه» سخن گفته است.
بر اساس نتایج اولیه منتشرشده از سوی کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل، تا ساعت ۱۴:۳۰ چهارشنبه ششم آبان به وقت محلی و با شمارش ۸۵.۶ درصد آرا، ائتلاف حامی نتانیاهو ۵۳ کرسی و اردوگاه مخالف او ۴۸ کرسی به دست آورده‌اند.
به این ترتیب، هیچ‌یک از دو اردوگاه به اکثریت ۶۱ کرسی در کنست ۱۲۰ نفره اسرائیل دست نیافته‌اند.
حزب لیکود به رهبری نتانیاهو با ۲۶ کرسی در صدر قرار گرفته و حزب یاشار به رهبری گادی آیزنکوت با ۲۱ کرسی در جایگاه دوم ایستاده است.
دو جریان سیاسی عرب نیز در مجموع ۱۹ کرسی کسب کرده‌اند. فهرست مشترک احزاب عرب با ۱۲ کرسی به سومین نیروی بزرگ کنست تبدیل شده و حزب رعام هفت کرسی به دست آورده است.
بر اساس اعلام کمیته مرکزی انتخابات، میزان مشارکت رای‌دهندگان به ۷۷.۷ درصد رسیده که بالاترین رقم در بیش از دو دهه گذشته و حدود هفت واحد درصد بیشتر از انتخابات سال ۲۰۲۲ است.
نتانیاهو: جمهوری اسلامی ضعیف‌تر از هر زمان دیگری است
نتانیاهو بامداد ششم آبان در ستاد انتخاباتی حزب لیکود در اورشلیم، بار دیگر به دستاوردهای دولت خود در رویارویی با جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: «ایران ضعیف‌تر از هر زمان دیگری است و اسرائیل قدرتمندتر از همیشه.»
او افزود: «اسرائیل در کنار دوستمان، رییس‌جمهور ترامپ، فرصتی تاریخی و تکرارنشدنی دارد تا تهدید ایران را یک بار برای همیشه از میان بردارد.»
نخست‌وزیر اسرائیل با اشاره به پیشتازی حزب خود، لیکود را بزرگ‌ترین حزب کشور خواند و از رسانه‌هایی انتقاد کرد که عملکرد ضعیفی را برای این حزب در انتخابات پیش‌بینی کرده بودند.
او ادامه داد: «بلوک راست‌گرا در میان افکار عمومی صهیونیست‌ها، جامعه یهودیان و همه کسانی که از کشور حمایت می‌کنند، اکثریتی روشن و قاطع دارد.»
نتانیاهو با تاکید بر ضرورت تشکیل «دولتی راست‌گرا، ملی و قدرتمند»، همکاری احتمالی برخی جریان‌های سیاسی با احزاب عرب را «شرم‌آور» توصیف کرد.
او هشدار داد: «غیرقابل تصور است که امنیت اسرائیل را به خطر بیندازیم و دولتی تشکیل دهیم که به احزاب عرب ضدصهیونیست متکی باشد.»
با وجود این مواضع و ابراز رضایت از عملکرد لیکود، نتانیاهو از اعلام صریح پیروزی در انتخابات خودداری کرد.
مخالفان: رای‌دهندگان به ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو «نه» گفتند
در سوی دیگر رقابت، گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار و مهم‌ترین رقیب انتخاباتی نتانیاهو، نتیجه انتخابات را نشانه مخالفت رای‌دهندگان با ادامه زمامداری نخست‌وزیر کنونی دانست و از او خواست از عرصه سیاست کناره‌گیری کند.
آیزنکوت با هشدار درباره بهره‌برداری سیاسی از مسائل امنیتی گفت: «نتانیاهو نخست‌وزیری موقت است که نه پشتوانه لازم را دارد و نه از اعتماد مردم برخوردار است.»
او همچنین از نهادهای امنیتی خواست در برابر هرگونه تلاش برای ترجیح دادن منافع سیاسی بر امنیت اسرائیل «قاطعانه ایستادگی کنند».
نفتالی بنت، رهبر حزب «با هم»، نیز در نخستین حضور عمومی خود پس از انتخابات، از «شکست» نتانیاهو ابراز خرسندی کرد.
بنت که همراه یائیر لاپید، نفر دوم حزب «با هم»، در جمع هوادارانش در تل‌آویو سخن می‌گفت، تاکید کرد: «مردم اسرائیل به پا خاستند و حرف خود را زدند: نتانیاهو شکست خورده و دولت هفتم اکتبر در حال رفتن است.»
حزب «با هم» که در اردوگاه مخالفان نتانیاهو قرار دارد، بر اساس نتایج اولیه، ۱۲ کرسی کسب کرده است.
نقش تعیین‌کننده احزاب عرب در معادلات تشکیل دولت
انتظار می‌رود شمارش آرا تا پنجشنبه یا جمعه، هفتم یا هشتم آبان، به پایان برسد. با این حال، ترکیب چندپاره کنست ممکن است تشکیل دولت آینده را به مذاکراتی پیچیده و طولانی میان احزاب سیاسی گره بزند.
در نظام پارلمانی اسرائیل، احزاب کوچک‌تر می‌توانند نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری ائتلاف حاکم داشته باشند؛ روندی که در دوره‌های گذشته گاه هفته‌ها یا حتی ماه‌ها به طول انجامیده است.
خبرگزاری رویترز با اشاره به نتایج اولیه نوشت احزاب عرب که خارج از دو اردوگاه اصلی قرار دارند، ممکن است به عاملی تعیین‌کننده در موازنه قدرت تبدیل شوند.
با این حال، آیزنکوت که پیش‌تر فرمانده ارتش اسرائیل بوده، عملا احتمال تشکیل دولت با مشارکت این احزاب را رد کرده است؛ موضعی که می‌تواند مسیر او را برای دستیابی به اکثریت پارلمانی و تشکیل دولت دشوارتر کند.
ترامپ: حمایت من ورق انتخابات اسرائیل را برگرداند
رییس‌جمهوری آمریکا ششم آبان حمایت انتخاباتی خود از نتانیاهو را عامل بهبود موقعیت او در رقابت‌های کنست دانست.
ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «وقتی رییس‌جمهور ترامپ حمایت خود را از بی‌بی نتانیاهو اعلام کرد، ورق کاملا برگشت. اکنون به‌جای شکست قاطع یک نخست‌وزیر بزرگ، به نظر می‌رسد رقابت پس از یک بازگشت غیرمنتظره به بن‌بستی بزرگ رسیده یا حتی به پیروزی نتانیاهو انجامیده است.»
او افزود: «تمام این اتفاقات پس از اعلام حمایت رییس‌جمهور ترامپ رخ داد؛ کسی که تنها خواهان خیر و صلاح خاورمیانه، اسرائیل و ایالات متحده آمریکا است.»
ترامپ پیش‌تر در ۲۶ مهر و سوم آبان حمایت کامل خود را از نتانیاهو اعلام کرده بود.
او در دومین پیام حمایتی خود با تاکید بر ضرورت مقابله با تهدیدهای جمهوری اسلامی گفته بود دیگر نباید شعار «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» در جهان شنیده شود.
ترامپ همچنین خطاب به رای‌دهندگان اسرائیلی تاکید کرده بود: «برای نخست‌وزیری به بی‌بی نتانیاهو رای بدهید؛ باید کاری را که شروع کرده‌ایم، تمام کنیم.»
