کشورهای عضو شورای امنیت سازمان ملل متحد حمله پهپادی به نیروگاه هستهای امارات متحده عربی را محکوم کردند. جلسه شورای امنیت برای بررسی این حمله به درخواست بحرین بعدازظهر سهشنبه ۲۹ اردیبهشت برگزار شد.
ساعاتی پیش از برگزاری این نشست امارات متحده عربی اعلام کرد که طی ۴۸ ساعت گذشته، شش پهپاد از خاک عراق به سمت این کشور شلیک شدهاند؛ از جمله پهپادی که روز یکشنبه باعث آتشسوزی در یک نیروگاه هستهای در این کشور شد.
وزارت دفاع امارات در بیانیهای اعلام کرد که همه این پهپادها بهجز یکی رهگیری شدهاند.
این وزارتخانه افزود که در مجموع سه پهپاد نیروگاه هستهای براکه، نخستین نیروگاه هستهای تجاری در جهان عرب، را هدف قرار داده بودند.
به گفته این وزارتخانه، پهپادی که از سامانههای دفاعی عبور کرد، به یک ژنراتور برق در خارج از محدوده داخلی نیروگاه اصابت کرد.
پس از این حمله، سازمان فدرال مقررات هستهای امارات اعلام کرد که نیروگاه همچنان ایمن است و هیچگونه مواد رادیواکتیوی در نتیجه این حمله منتشر نشده است.
مقامهای اماراتی گفتهاند این کشور حق کامل دارد به چنین «حملات تروریستی» پاسخ دهد.
عراق میزبان گروههای شبهنظامی قدرتمند مورد حمایت جمهوری اسلامی است که در جریان جنگ ایران، مسئولیت حملاتی علیه «پایگاههای دشمن در عراق و منطقه» را بر عهده گرفتهاند.
ساعاتی بعد در مقر سازمان ملل در نیویورک، محمد ابوشهاب، سفیر امارات در این نهاد، در نشست شورای امنیت که برای بررسی این حمله تشکیل شده بود، گفت این حادثه موردی جداگانه نبوده است.
او عامل این حمله را مشخص نکرد، اما گفت این رویداد «در چارچوبی گستردهتر در منطقه رخ داده که در آن حملات مداوم فرامرزی از سوی یک کشور و نیروهای نیابتی آن، منطقه را به سمت تشدید تنش و رویارویی خطرناک سوق داده است.»
انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رییس امارات متحده عربی، نیز گفت: «اختلاط نقشها در جریان تجاوز ایران، گیجکننده است.»
او افزود داد: «در این مرحله که خطرناکترین مقطع در تاریخ معاصر خلیج فارس به شمار میرود، و در اوج این تجاوز غافلگیرانه، موضع خاکستری از بیموضعی نیز خطرناکتر است.»
روسیه و چین، که از حامیان دیرینه جمهوری اسلامی به شمار میروند، در شورای امنیت این حمله را محکوم کردند. نماینده چین «نگرانی شدید» خود را ابراز کرد و سفیر روسیه در سازمان ملل گفت حمله به تاسیسات هستهای صلحآمیز در هر کشوری «بهطور کامل غیرقابل قبول» است.
نماینده آمریکا نیز در این جلسه گفت نیروگاه هستهای براکه در امارات یک تاسیسات صلحآمیز است و واشینگتن در قبال تخلفات تهران در حوزه ایمنی هستهای هیچ اغماضی نخواهد داشت.
او همچنین خواستار توقف حملات نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی به کشورهای همسایه شد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی سازمان ملل، نیز در این نشست گفت این حمله ایمنی هستهای امارات را تهدید کرده و موجب نگرانی گسترده در سراسر خلیج فارس شده است.
او هشدار داد: «در صورت حمله به نیروگاه هستهای براکه، اصابت مستقیم میتواند منجر به انتشار بسیار زیاد مواد رادیواکتیو در محیط شود.»
وی افزود: «حملهای که خطوط تامین برق نیروگاه را از کار بیندازد، میتواند احتمال ذوب شدن هسته راکتورها را افزایش دهد که این نیز میتواند به انتشار گسترده مواد رادیواکتیو منجر شود.»
با وجود کاهش درگیریها پس از برقراری آتشبس در ماه آوریل، همچنان پهپادهایی از عراق به سمت کشورهای حوزه خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی و کویت، شلیک شدهاند.
عربستان سعودی یکشنبه اعلام کرد سه پهپاد را که از حریم هوایی عراق وارد شده بودند رهگیری کرده است.
ریاض تاکید کرد برای مقابله با هرگونه تهدید علیه حاکمیت و امنیت خود، اقدامات لازم را انجام خواهد داد.
با این حال عراق اعلام کرده است سامانههای پدافند هوایی این کشور هیچگونه پرتاب پهپادی از حریم هوایی خود را شناسایی نکردهاند.
همزمان مقامات جمهوری اسلامی همچنان به تهدید امارات متحده عربی ادامه میدهند.
اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، دوشنبه ۲۸ اردیبهشت گفت: «اگر امارات متحده عربی به همکاری با آمریکا و اسرائیل علیه ما ادامه دهد، با شدت بیشتری با آنها برخورد خواهیم کرد.»
کوثری اضافه کرد: «امارات متحده عربی به خودی خود عددی نیست و تنها به پشتوانه آمریکا و اسرائیل توانسته است توطئههایی را علیه جمهوری اسلامی رقم بزند.»
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گفت: «اینها همسایگان ما هستند، همیشه رعایت حال آنها را کردهایم و میخواهیم آنها را از دامن اسرائیل نجات دهیم.»
وبسایت اکسیوس، سهشنبه ۲۹ اردیبهشت در گزارشی به نقل از دو مقام آمریکایی نوشت که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شامگاه دوشنبه، چند ساعت پس از اعلام اینکه حملات برنامهریزیشده به ایران برای سهشنبه را بهموقت لغو کرده است، نشستی درباره ایران تیم امنیت ملی خود داشت و در آن گزینههای نظامی علیه جمهوری اسلامی را بررسی کرد.
این رسانه نوشت: «مقامهای آمریکایی میگویند ترامپ پیش از اعلام توقف، در واقع تصمیمی برای حمله به ایران نگرفته بود. او روز سهشنبه گفت که «یک ساعت» تا صدور دستور فاصله داشته است.»
به گفته منابع،جیدی ونس، معاون رییسجمهوری، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، استیو ویتکاف، نماینده ویژه کاخ سفید، پیت هگست، وزیر جنگ، ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش، جان رتکلیف، رییس سازمان سیا و چند مقام ارشد دیگر در این نشست حضور داشتند.
«مسیر پیش رو در جنگ با ایران، وضعیت تلاشهای دیپلماتیک و طرحهای مختلف نظامی آمریکا برای حمله به ایران» از جمله مسائلی بود که در این جلسه بررسی شد.
اکسیوس همچنین به نقل از «یک منبع آمریکایی نزدیک به ترامپ» نوشت چند چهره تندرو ضد جمهوری اسلامی که پس از اعلام روز دوشنبه ترامپ با او گفتوگو کردهاند، به این برداشت رسیدهاند که او میخواهد با افزایش فشار نظامی یا تهدید به حمله، مقامهای ایران به انعطاف در مذاکرات وادار کند.
ونس: ایرانیها خواهان توافقاند
همزمان با انتشار این گزارش، ونس در یک نشست خبری در کاخ سفید، پیشرفت در گفتوگو با مقامهای جمهوری اسلامی را قابل توجه خواند و گفت: «فکر میکنیم ایرانیها خواهان رسیدن به توافق هستند.»
ونس گفت بهتازگی با ترامپ صحبت کرده و او تاکید کرده است که مساله اصلی برای آمریکا این است که جمهوری اسلامی هرگز نتواند سلاح هستهای داشته باشد.
ونس گفت اگر چنین اتفاقی بیفتد، کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز خواهان سلاح هستهای خود خواهند شد و پس از آن، کشورهای دیگر در سراسر جهان نیز همین خواسته را خواهند داشت.
او افزود: «ما میخواهیم شمار کشورهایی را که سلاح هستهای دارند، محدود نگه داریم و به همین دلیل ایران نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد.»
دولت آمریکا برای دستیابی به توافقی که تنگه هرمز، مسیر کلیدی انتقال جهانی نفت و دیگر کالاها، را بازگشایی کند، تحت فشار است.
ترامپ پیشتر ابراز امیدواری کرده بود که رسیدن به توافقی برای پایان دادن به این درگیری نزدیک است و در عین حال تهدید کرده بود اگر توافقی حاصل نشود، حملات نظامی علیه جمهوری اسلامی را از سر خواهد گرفت.
با این حال، اکسیوس گزارش داد که تصمیم ترامپ برای تعلیق حمله فقط به روند مذاکرات مربوط نبوده و ملاحظات منطقهای نیز در آن نقش داشته است.
به گزارش این وبسایت، مقامهای آمریکایی و منابع منطقهای گفتهاند چند رهبر کشورهای خلیج فارس در تماس با ترامپ، درباره احتمال تلافیجویی جمهوری اسلامی علیه تاسیسات نفتی و زیرساختهایشان ابراز نگرانی کرده بودند و همین نگرانیها در تصمیم او برای دست نگه داشتن موثر بوده است.
آخرین پیشنهاد جمهوری اسلامی برای توافق دوشنبه ۲۸ اردیبهشت از سوی پاکستان به ایالات متحده تحویل داده شد. این پیشنهاد در واقع نسخه تازه و بازنگریشدهای از آخرین طرح صلح پیشنهادی آمریکا به جمهوری اسلامی بود.
اکسیوس همان روز به نقل از «یک مقام ارشد آمریکایی و یک منبع مطلع از موضوع» نوشت: «ایران پیشنهاد بهروزشدهای برای توافقی با هدف پایان دادن به جنگ ارائه کرده است، اما کاخ سفید معتقد است این پیشنهاد پیشرفت معناداری محسوب نمیشود و برای دستیابی به توافق کافی نیست.»
یک مقام ارشد جمهوری اسلامی بدون ذکر نام به خبرگزاری رویترز گفت پیشنهاد جدید تهران در بسیاری از جنبهها مشابه پیشنهاد قبلی جمهوری اسلامی است. ترامپ آن طرح را «مزخرف» توصیف کرده بود.
این پیشنهاد در گام نخست بر پایان جنگ، بازگشایی تنگه هرمز، که مسیر اصلی انتقال نفت است و تهران عملاا آن را مسدود کرده، لغو تحریمها، برچیدن محاصره دریایی و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران تمرکز دارد.
به گفته این منبع، موضوعات بحثبرانگیز مربوط به برنامه هستهای ایران و غنیسازی اورانیوم به مراحل بعدی مذاکرات موکول خواهد شد.
با این حال، به گفته این مقام ارشد جمهوری اسلامی، آمریکا روز دوشنبه با آزادسازی یکچهارم از داراییهای مسدودشده ایران، به ارزش دهها میلیارد دلار در بانکهای خارجی موافقت کرده است، اما تهران خواهان آزادسازی کامل این داراییهاست.
این وزارتخانه در فهرست و بیانیهای که سهشنبه ۲۹ اردیبهشت منتشر شد، اعلام کرد که «صرافی امین» و شبکهای از شرکتهای مرتبط با این صرافی مستقر در ایران را در فهرست سیاه قرار داده است. بر اساس این بیانیه، این شبکه انجام صدها میلیون دلار تراکنش خارجی را برای ایرانیانی که در فهرستهای تحریمی گذشته قرار داشتند، تسهیل کرده است.
در بیانیه وزارت خزانهداری، صرافی امین متعلق به «شرکت تضامنی ابراهیمی و شرکا» معرفی شده که با بانکهای تحریمشده جمهوری اسلامی و صادرکنندگان پتروشیمی، از جمله شرکت ملی نفت ایران، شرکت بازرگانی صنایع پتروشیمی خلیج فارس و شرکت پتروشیمی تریلیانس همکاری داشته است.
این بیانیه همچنین تاکید میکند که هرچند این شرکت در شهر تبریز ثبت شده است، اما شبکهای گسترده از شرکتهای پوششی در کشورهای امارات متحده عربی، ترکیه، چین و هنگکنگ دارد و از طریق آنها به دور زدن تحریمها، پولشویی فرامرزی، تسهیل پرداختهای مربوط به نفت، پتروشیمی، فلزات، تولید و خودرو، و پشتیبانی از واردکنندگان و صادرکنندگان تحریمشده ایرانی کمک میکند. همه این شرکتها نیز در فهرست تحریمهای جدید آمریکا قرار گرفتهاند.
هویت چهار فرد تحریمشده علی حضرتی، یوسف ابراهیمی، محمد ابراهیمی و صمد نعمتی اعلام شد که همگی به «شرکت تضامنی ابراهیمی و شرکا» مرتبطاند.
وزارت خزانهداری همچنین ۱۹ کشتی را که در «ناوگان سایه» برای انتقال نفت جمهوری اسلامی فعالیت داشتند، تحریم کرد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در بیانیهای گفت: «در حالی که وزارت خزانهداری در چارچوب کارزار «خشم اقتصادی»، نظام بانکی سایه و ناوگان سایه تهران را بهطور نظاممند هدف گرفته است، نهادهای مالی باید نسبت به شیوههایی که رژیم برای دستکاری نظام مالی بینالمللی و ایجاد آشوب به کار میگیرد، هوشیار باشند.»
او صبح سهشنبه در کنفرانس مقابله با تامین مالی تروریسم که در حاشیه اجلاس گروه ۷ برگزار شد، از متحدان آمریکا خواست «بدون بهانهجویی» در اجرای «تهاجمی» تحریمها علیه حکومت ایران و دیگر بازیگران مخرب مشارکت کنند.
هدف قرار دادن حماس و نهادهای مربوط به فلسطینیان
بخشی از فهرست تحریمهای تازه وزارت خزانهداری ایالات متحده به ایجاد محدودیتهایی برای گروههایی که به گفته این وزارتخانه با حماس و طرفداران آن مرتبطاند، اختصاص دارد.
در بیانیه وزارت خزانهداری اعلام شد که «چهار فرد مرتبط با ناوگان دریایی طرفدار حماس»، چهار فرد مرتبط با گروههای حماس، اخوانالمسلمین و حسم و همینطور انجمن علمای فلسطین نیز تحریم شدهاند.
در بیانیه وزارت خزانهداری آمریکا آمده است: «دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا، اوفک، چهار فرد مرتبط با یک ناوگان دریایی طرفدار حماس را تحریم کرده است. این ناوگان را «کنفرانس مردمی فلسطینیان خارج از کشور» یا PCPA، که پیشتر از سوی آمریکا تحریم شده، سازماندهی کرده و هدف آن دسترسی به غزه برای حمایت از حماس عنوان شده است.»
هرچند در این بیانیه بهطور مستقیم به «ناوگان جهانی صمود» اشاره نشده است، اما سیف هاشم کامل ابوکیشک که یکی از اعضای کمیته راهبری همین ناوگان بود، در فهرست تحریمها قرار داد. بیانیههای ناوگان جهانی صمود نیز از ابوکِشِک بهعنوان عضور کمیته راهبری نام برده است.
برگزارکنندگان این ناوگان همواره ماموریت خود را بشردوستانه اعلام کردهاند.
در این بیانیه همچنین آمده است که مروان ابوراس، مرتبط با «انجمن علمای فلسطین» و متهم به «اقدام به نمایندگی از حماس»؛ کریم سید احمد مغنی، «همکار کلیدی گروه حسم، شاخه خشونتآمیز اخوانالمسلمین در مصر»؛ محمد جمال حسن النجار، «عامل حماس، مرتبط با تلاش برای تهیه مواد منفجره، سلاح، برنامهریزی حملات و تامین مالی حقوق اعضای حماس»؛ و شریف احمد عویس احمد، «عضو یا مرتبط با حسم و متهم به اقدام به نمایندگی از این گروه» تحریم شدهاند.
وزارت خزانهداری ایالات متحده روند تحریمها علیه جمهوری اسلامی را با هدف افزایش محدویتهای مالی شدت بخشیده است.
۲۱ اردیبهشت، ۱۲ فرد و شرکت به دلیل آنچه «تسهیل فروش نفت ایران برای سپاه» معرفی شد، تحریم شدند.
۱۹ اردیبهشت مجموعهای از افراد و شرکتها در چین، هنگکنگ، بلاروس و امارات متحده عربی را به دلیل ارتباط با برنامههای تسلیحاتی و شبکههای تامین جمهوری اسلامی تحریم شدند.
۱۷ اردیبهشت هم پنج فرد و چهار شرکت عراقی که «بازوهای نیابتی جمهوری اسلامی» معرفی شدند، در فهرست تحریمها قرار گرفتند.
بر اساس این گزارش که سهشنبه ۲۹ اردیبهشت منتشر شد، هماکنون حدود ۳۹ نفتکش حامل نفت و محصولات پتروشیمی ایران در خلیج فارس مستقر هستند؛ در حالی که پیش از آغاز محاصره دریایی آمریکا در ۲۴ فروردین ۱۴۰۵، این تعداد ۲۹ نفتکش بود.
علاوه بر این، تجمع قابل توجهی از کشتیها در نزدیکی پایانه صادرات نفت جزیره خارک مشاهده شده است.
فایننشالتایمز و گروه «اتحاد علیه ایران هستهای» همچنین ۱۳ نفتکش دیگر را در نزدیکی بندر چابهار، در دریای عمان و در محدوده خط محاصره دریایی آمریکا شناسایی کردهاند.
پایگاه خبری بلومبرگ نیز ۲۸ اردیبهشت گزارش داد همزمان با ادامه تنشها در خلیج فارس، شمار نفتکشهای حاضر در اطراف جزیره خارک، مهمترین پایانه صادرات نفت ایران، به بالاترین سطح از زمان آغاز محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر ایران رسیده است.
بر اساس این گزارش، تصاویر ماهوارهای ثبتشده در ۲۶ اردیبهشت، حضور ۲۳ نفتکش را در اطراف جزیره خارک نشان دادند. این نفتکشها یا در لنگرگاههای اطراف مستقر بودهاند یا در اسکلههای بارگیری نفت خام و گاز مایع، پهلو گرفتهاند.
افزایش فشار بر صادرات نفت ایران
به نوشته فایننشال تایمز، هدف اعلامشده محاصره دریایی آمریکا، «متوقف کردن درآمدهای نفتی حکومت ایران از طریق بازرسی، توقیف یا بازگرداندن کشتیهای حامل نفت ایران» است.
این گزارش افزود جمهوری اسلامی پیش از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل، ماهانه بین ۴۰ تا ۶۰ میلیون بشکه نفت صادر میکرد که معادل حدود دو درصد عرضه جهانی نفت است.
بخش عمده این صادرات با ناوگانی از نفتکشهای قدیمی انجام میشد که بسیاری از آنها تحت تحریم دولتهای غربی قرار دارند اما همچنان به پالایشگاههای آسیایی خدمات میدهند.
با ادامه بسته ماندن تنگه هرمز و تداوم درآمدهای نفتی جمهوری اسلامی، آمریکا در فروردینماه تصمیم گرفت بنادر جنوب ایران را محاصره و کشتیهای حامل نفت ایران را توقیف کند.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد از زمان اجرای این محاصره، ۷۲ کشتی را به بنادر ایران بازگردانده و چهار کشتی را نیز از کار انداخته است.
بازگشت نفتکشهای قدیمی به چرخه ذخیرهسازی
فایننشالتایمز نوشت محدود شدن صادرات نفت، جمهوری اسلامی را ناچار کرده برای ذخیرهسازی شناور نفت از نفتکشهای قدیمی استفاده کند.
در یکی از نمونهها، یک ابرنفتکش ۳۰ ساله که به گفته تحلیلگران بیش از دو سال بلااستفاده بود، از اواخر فروردین دوباره در خلیج فارس مشاهده شده است.
شرکت تحلیل داده «کپلر» اعلام کرد میزان نفت خام ایران، ذخیرهشده در نفتکشهای مستقر در خاورمیانه، اکنون به بالاترین سطح از آغاز جنگ رسیده و از ابتدای درگیریها تاکنون ۶۵ درصد افزایش یافته است.
بر اساس برآورد این شرکت، حدود ۴۲ میلیون بشکه نفت خام ایران اکنون روی نفتکشها ذخیره شده است.
شرکت «کایروس» نیز اعلام کرد ذخایر نفتی زمینی ایران حدود ۱۰ میلیون بشکه افزایش یافته و مخازن داخلی اکنون حدود ۶۴ درصد پر شدهاند. ظرفیتی که تنها چند هفته دیگر امکان ادامه تولید را فراهم میکند.
خارک، مرکز تجمع نفتکشها
بر اساس تحلیل تصاویر ماهوارهای آژانس فضایی اروپا، تعداد نفتکشهای متوقفشده در اطراف جزیره خارک، مهمترین پایانه صادرات نفت ایران، از شش کشتی در یک ماه پیش به ۲۰ کشتی رسیده است. بسیاری از این کشتیها سامانههای موقعیتیاب خود را خاموش کردهاند و در دادههای معمول کشتیرانی قابل مشاهده نیستند.
این گزارش همچنین به وقوع یک لکه بزرگ نفتی در نزدیکی خارک اشاره کرد و نوشت بین ۱۶ تا ۲۴ اردیبهشت، هیچ نفتکشی در این پایانه بارگیری نکرده است.
تصاویر ماهوارهای نشان میدهد این لکه نفتی بعدا در آبهای جنوب و جنوب غربی جزیره پراکنده شده است.
فایننشالتایمز در پایان نوشت تنها تعداد محدودی از نفتکشهای ایرانی موفق شدهاند از محاصره عبور کنند. یکی از این کشتیها، نفتکش «هیوج» با پرچم جمهوری اسلامی، پس از بارگیری در خارک در ۲۲ فروردین، مسیر طولانی و غیرمعمولی را از طریق تنگه لومبوک اندونزی به سمت چین طی کرده تا از رهگیری نیروی دریایی آمریکا جلوگیری کند.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی از این فرصت برای بازگشایی دهها محل استقرار موشکهای بالستیک که در جریان حملات هدف قرار گرفته بودند، استفاده کرده است.
جابهجایی پرتابگرهای متحرک موشکی و تطبیق تاکتیکهای نظامی برای دور تازه احتمالی جنگ نیز از دیگر اقدامهای تهران عنوان شده است.
یک مقام نظامی آمریکا به نیویورکتایمز گفت بسیاری از موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی در تاسیسات زیرزمینی عمیق در دل کوههای گرانیتی نگهداری میشدند و آمریکا در حملات خود عمدتا ورودی این مراکز را هدف قرار داده بود.
به گفته او، فروریختن دهانه این تاسیسات باعث مدفون شدن آنها شد، اما ساختار اصلی سایتها از بین نرفت و اکنون حکومت ایران بخش قابل توجهی از این مراکز را دوباره بازگشایی کرده است.
این مقام آمریکایی افزود تهران همچنین بسیاری از تسلیحات باقیمانده خود را جابهجا کرده و در میان مقامهای جمهوری اسلامی این باور تقویت شده که میتوانند در برابر آمریکا مقاومت کنند؛ چه از طریق بستن موثر تنگه هرمز، چه با حمله به زیرساختهای انرژی کشورهای خلیج فارس و چه با تهدید هواپیماهای آمریکایی.
جمهوری اسلامی در انتظار جنگی کوتاه اما شدید
نیویورکتایمز نوشت با وجود ادامه مذاکرات، مقامهای جمهوری اسلامی خود را برای احتمال ازسرگیری حملات آماده کردهاند و هشدار دادهاند در صورت وقوع جنگ تازه، هزینه سنگینی به همسایگان و اقتصاد جهانی تحمیل خواهند کرد.
حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر مسائل امنیتی ایران در موسسه آلمانی امور بینالملل و امنیت، به این روزنامه گفت مقامهای جمهوری اسلامی در دور نخست جنگ، خود را برای یک درگیری طولانیمدت حدود سه ماهه آماده کرده بودند و به همین دلیل استفاده از موشکها را محدود کردند تا بتوانند هفتهها حملات را ادامه دهند.
اما به گفته او، اگر جنگ دوباره آغاز شود، رهبران جمهوری اسلامی انتظار یک نبرد «کوتاه اما بسیار شدید» را دارند؛ جنگی که میتواند با حملات هماهنگ به زیرساختهای انرژی ایران همراه باشد.
به نوشته نیویورکتایمز، جمهوری اسلامی ممکن است در دور تازه درگیریها روزانه دهها یا حتی صدها موشک شلیک کند تا «محاسبات طرف مقابل را تغییر دهد».
تهدید خلیج فارس و بابالمندب
این گزارش افزود که کشورهای عربی خلیج فارس در صورت آغاز دوباره جنگ، ممکن است با حملات شدیدتر به زیرساختهای انرژی خود روبهرو شوند. هدف قرار دادن میادین نفتی، پالایشگاهها و بنادر نفتی، یکی از مهمترین ابزارهای تهران برای وارد آوردن فشار بر اقتصاد جهانی توصیف شده است.
نیویورکتایمز همچنین به افزایش تهدیدهای لفظی علیه امارات متحده عربی اشاره کرد و نوشت برخی مقامها و تحلیلگران نزدیک به جمهوری اسلامی معتقدند امارات با میزبانی پایگاههای نظامی آمریکا، در حملات علیه حکومت ایران نقش داشته است.
مهدی خراطیان، تحلیلگر نزدیک به نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی، ماه گذشته گفته بود: «ما حتما باید امارات را به دوران شترسواری برگردانیم و میتوانیم این کار را بکنیم. اگر لازم باشد، ابوظبی را اشغال خواهیم کرد.»
این روزنامه همچنین نوشت جمهوری اسلامی ممکن است علاوه بر تنگه هرمز، بر تنگه بابالمندب نیز فشار وارد کند. آبراهی راهبردی میان دریای سرخ و خلیج عدن که حدود یکدهم تجارت جهانی از آن عبور میکند و در نزدیکی مناطق تحت کنترل حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی قرار دارد.
به نوشته نیویورکتایمز، اگر تهران احساس کند کنترلش بر تنگه هرمز در خطر است، ممکن است تلاش کند آمریکا را همزمان در دو جبهه دریایی درگیر کند.
این گزارش در پایان افزود اگرچه حوثیها وعده دادهاند در صورت وقوع جنگ منطقهای از تهران حمایت کنند، اما در دور قبلی درگیریها واکنش محتاطانهای نشان دادند. موضوعی که تحلیلگران آن را ناشی از نگرانی این گروه درباره کاهش ذخایر نظامیاش میدانند.
ترامپ گفت: «ما بزرگترین ارتش جهان را داریم. ما اجازه نخواهیم داد ایران سلاح هستهای داشته باشد، بنابراین این سه کشور به علاوه کشورهای دیگر با من تماس گرفتند و آنها بهطور مستقیم با مردم ما و در حال حاضر با ایران در ارتباط هستند و به نظر میرسد احتمال بسیار خوبی وجود دارد که بتوانند به نتیجهای برسند. اگر بتوانیم این کار را بدون بمباران وحشتناک انجام دهیم، بسیار خوشحال خواهم شد.»
ترامپ گفت: «به ارتش آمریکا دستور دادهام حمله برنامهریزیشده به ایران برای فردا انجام نشود، اما همچنین به آنها دستور دادهام که در صورت نرسیدن به یک توافق قابل قبول، در هر لحظه آماده اجرای یک حمله کامل و گسترده علیه ایران باشند.»
خبرگزاری رویترز در گزارشی تاکید که پیشتر هیچ حملهای بهطور رسمی اعلام نشده بود و این خبرگزاری نتوانسته مشخص کند که آیا تدارکاتی برای حملاتی که بهمعنای ازسرگیری جنگی باشد که ۹ اسفند آغاز شد، انجام شده است یا نه.
بهگزارش رویترز، ترامپ که برای دستیابی به توافقی جهت بازگشایی تنگه هرمز تحت فشار است، پیشتر نیز ابراز امیدواری کرده بود که توافق برای پایان جنگ نزدیک است و همزمان تهدید کرده بود در صورت عدم توافق، حملات سنگینی علیه جمهوری اسلامی انجام خواهد داد.
او در پیام خود نوشت که رهبران قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی از او خواستهاند حمله را متوقف کند، زیرا «توافقی حاصل خواهد شد که برای ایالات متحده آمریکا، همه کشورهای خاورمیانه و فراتر از آن بسیار قابل قبول خواهد بود.»
او جزئیاتی درباره این توافق ارائه نکرد اما گفت: «ما به اسرائیل اطلاع دادهایم، به افراد دیگری در خاورمیانه که با ما در ارتباط بودهاند نیز اطلاع دادهایم و این یک تحول بسیار مثبت است، اما خواهیم دید که آیا به نتیجهای میرسد یا خیر.»
او افزود: «ما دورههایی داشتهایم که فکر میکردیم تقریباً به توافق نزدیک شدهایم و به نتیجه نرسیدیم، اما این کمی متفاوت است.»
ترامپ ضمن تاکید دوباره بر این موضوع که تهران نباید به سلاح هستهای دست یابد، در پاسخ به پرسش شبکه خبری سیانان درباره ایران گفت: «ما کشوری را که قرار بود به سلاح هستهای دست پیدا کند متوقف کردیم و عملا ارتش آن را نابود کردیم. آنها دیگر نیروی دریایی ندارند. نیروی هوایی ندارند. تقریبا از نظر نظامی نابود شدهاند. این موضوع کوچکی نیست. مسالهای بسیار بزرگ است.»
او افزود: «ما همین حالا هم میتوانیم منطقه را ترک کنیم. بازسازی آن وضعیت برای آنها ۲۵ سال زمان خواهد برد. فکر میکنم آخرین چیزی که اکنون به آن فکر میکنند مساله هستهای است. حالا باید این موضوع را به صورت مکتوب ثبت کنند.»
رییسجمهوری آمریکا اضافه کرد: «ما کاملا ارتش آنها را نابود کردهایم. رهبری آنها را از بین بردیم. همانطور که میدانید رهبرانشان دیگر وجود ندارند. رهبران رده اول از بین رفتهاند. رهبران رده دوم هم از بین رفتهاند و اکنون با نیمی از رده سوم درگیر هستیم.»
ترامپ همچنین گفت: «فکر میکنم پیشرفت بسیار زیادی داشتهایم و موضوع بسیار ساده است. ما نمیخواهیم وارد چنین وضعیتی شویم.»
او افزود: «من گفتم یک سفر کوتاه به خاورمیانه خواهیم داشت و با ایران روبهرو خواهیم شد چون آنها بهشدت دنبال دستیابی به سلاح هستهای هستند و تنها دلیلی که آن را میخواهند استفاده از آن است. گفتم از انجام این کار خوشم نمیآید، چون اوضاع برای ما بسیار خوب پیش میرفت اما این مهمترین کاری است که میتوانیم انجام دهیم. ما نمیتوانیم اجازه دهیم ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند.»
ترامپ اضافه کرد: «پس این کار را انجام دادیم و وقتی انجامش دادیم با مقداری مقاومت روبهرو شدیم اما در نهایت آنها را نابود کردیم.»
او همچنین گفت: «ما یک دیوار فولادی عظیم داریم که هیچ قایقی نمیتواند از آن عبور کند، محاصرهای که هیچ قایقی قادر به عبور از آن نیست، و حتی یک قایق هم نتوانسته از محاصره ما عبور کند.»
این اظهارات پس از آن مطرح شد که اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، تایید کرد دیدگاههای تهران «از طریق پاکستان به طرف آمریکایی منتقل شده است».
بقایی نیز از جزییات تازهترین پیشنهاد صلح جمهوری اسلامی سخن نگفت. آمریکا پیشنهادهای قبلی تهران را ناکافی خوانده و آنها را رد کرده بود.
یک منبع پاکستانی نیز در گفتوگو با رویترز تایید کرد که اسلامآباد، که از زمان میزبانی تنها دور مذاکرات صلح در ماه گذشته، نقش انتقال پیام میان طرفین را بر عهده داشته، آخرین پیشنهاد تهران را به واشینگتن منتقل کرده است. با این حال، این منبع گفت پیشرفت در مذاکرات دشوار بوده است.
این منبع پاکستانی افزود: «دو طرف مدام خطوط هدف خود را تغییر میدهند.»
او اضافه کرد: «زمان زیادی نداریم.»
پیشنهادی مشابه پیشنهادهای قبلی
یک مقام ارشد جمهوری اسلامی که نامش اعلام نشده به خبرگزاری رویترز گفت پیشنهاد جدید تهران در بسیاری از جنبهها مشابه پیشنهاد قبلی جمهوری اسلامی است که ترامپ هفته گذشته آن را «مزخرف» توصیف کرده بود.
این پیشنهاد در گام نخست بر پایان جنگ، بازگشایی تنگه هرمز، که مسیر اصلی انتقال نفت است و تهران عملاا آن را مسدود کرده، لغو تحریمها، برچیدن محاصره دریایی و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران تمرکز دارد.
به گفته این منبع، موضوعات بحثبرانگیز مربوط به برنامه هستهای ایران و غنیسازی اورانیوم به مراحل بعدی مذاکرات موکول خواهد شد.
با این حال، بهنوشته رویترز در نشانهای از نرمتر شدن موضع واشینگتن، این مقام ارشد جمهوری اسلامی گفت آمریکا روز دوشنبه با آزادسازی یکچهارم از داراییهای مسدودشده ایران، به ارزش دهها میلیارد دلار در بانکهای خارجی موافقت کرده است. تهران خواهان آزادسازی کامل این داراییهاست.
این مقام همچنین گفت واشینگتن در زمینه ادامه برخی فعالیتهای هستهای صلحآمیز ایران تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی انعطاف بیشتری نشان داده است.
ایالات متحده تhیید نکرده که در مذاکرات با چنین مواردی موافقت کرده باشد.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران نیز به نقل از منبعی ناشناس گزارش داد که آمریکا موافقت کرده است در طول مذاکرات، تحریمهای نفتی ایران را لغو کند.
مقامهای بلافاصله به این گزارش واکنش نشان ندادند، اما یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، در گفتوگو با رویترز این ادعا را نادرست خواند.
دونالد ترامپ نیز دوشنبه پس از آنکه اعلام کرد حمله برنامهریزیشده به جمهوری اسلامی را فعلا متوقف کرده است، به نیویورکپست گفت: «پس از دریافت پاسخ اخیر جمهوری اسلامی درباره مذاکرات، دیگر تمایلی به دادن هیچ امتیازی به تهران ندارد.»
پس از این اظهارات و ابراز خوشبینی ترامپ درباره احتمال رسیدن به توافقی با جمهوری اسلامی، لیندسی گراهام، سناتور ارشد جمهوریخواه و از حامیان دونالد ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «هرگونه توافق میان واشینگتن و تهران باید برای تایید به کنگره ارائه شود همانطور که در دوره ریاستجمهوری اوباما درباره برجام،این روند طی شد.»
او افزود: «اگر بتوانیم از طریق راهحلهای دیپلماتیک و در عین حال با تحقق اهداف امنیت ملیمان به این درگیری پایان دهیم، این دستاورد بزرگی خواهد بود.»
گراهام نوشت ترامپ خواستار آن است که «تنگه هرمز باید بدون هیچگونه مداخلهای از سوی ایران باز بماند»، «ایران باید برنامه موشکهای بالستیک دوربرد و هرگونه تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای را کنار بگذارد» و «حمایت از تمامی گروههای نیابتی تروریستی در منطقه را متوقف کند.»
گراهام نوشت: «اما اینکه بگویم نسبت به اینکه ایران واقعا با شرایطی موافقت کند که این توافق را بهطور اساسی متفاوت از برجام کند، یا وارد توافقی شود که در بلندمدت دوام بیاورد، تردید دارم.»
