حملات متقابل اسرائیل و حزبالله سرنوشت آتشبس میان دو طرف را با ابهام جدی روبهرو کرده است. همزمان، تنشهای لفظی میان رییسجمهوری لبنان و دبیرکل حزبالله بر نگرانیها نسبت به تشدید بیثباتی در این کشور افزوده است.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، دوشنبه هفتم اردیبهشت گفتوگوهای مستقیم دولت لبنان با اسرائیل را «گناهی بزرگ» خواند و گفت این مذاکرات لبنان را «بیثبات» خواهد کرد.
او همچنین برقراری آتشبس در لبنان را نتیجه تلاشهای حکومت ایران دانست و افزود حزبالله به خلع سلاح تن نخواهد داد.
روزنامه هاآرتص پیشتر گزارش داده بود خلع سلاح این گروه نیابتی جمهوری اسلامی همچنان گره اصلی در مذاکرات میان لبنان و اسرائیل به شمار میرود.
عون: مذاکره خیانت نیست، کشاندن کشور به جنگ خیانت است
جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، هفتم اردیبهشت در واکنش به انتقاد اعضای حزبالله که مذاکره با اسرائیل را «خیانت» خوانده بودند، گفت: «خیانت را کسانی مرتکب میشوند که کشور خود را برای تامین منافع خارجی به جنگ میبرند.»
او افزود: «برخی ما را بهخاطر تصمیم به رفتن به مذاکرات بهبهانه نبود اجماع ملی مورد بازخواست قرار میدهند. من میپرسم: آیا زمانی که شما وارد جنگ شدید، اجماع ملی داشتید؟»
عون ادامه داد: «تا چه زمانی فرزندان جنوب [لبنان] باید تاوان جنگهای دیگران را در سرزمین ما بدهند؟»
حزبالله در سالهای اخیر در راستای حمایت از حماس و جمهوری اسلامی، وارد رویارویی نظامی با اسرائیل شده است.
دفتر ریاستجمهوری لبنان هفتم اردیبهشت اعلام کرد برقراری آتشبس پیششرط هرگونه مذاکره با اسرائیل است و وزارت امور خارجه آمریکا نیز این موضوع را پذیرفته است.
مقامهای جمهوری اسلامی بارها تاکید کردهاند توقف درگیریها در لبنان بخشی از توافق میان تهران و واشینگتن است و حملات اسرائیل به لبنان نقض آتشبس به شمار میرود.
این در حالی است که اسرائیل نیز حزبالله را به ادامه فعالیتهای نظامی در جنوب لبنان و نقض آتشبس متهم کرده است.
حملات متقابل اسرائیل و حزبالله
صبح هفتم اردیبهشت، آژیر هشدار حمله راکتی و پهپادی در مناطق شمالی اسرائیل به صدا درآمد. ارتش اسرائیل خبر داد پهپاد پرتابشده از لبنان سقوط کرده است.
ارتش اسرائیل ساعاتی بعد حملاتی را علیه زیرساختهای حزبالله در دره بقاع، در شرق، و مناطق جنوبی لبنان انجام داد.
بنا بر اعلام رسمی اسرائیل، نظامیان این کشور در روزهای اخیر بیش از ۵۰ زیرساخت حزبالله را در جنوب لبنان نابود کردهاند.
خبرگزاری رویترز، دوشنبه هفتم اردیبهشت نوشت که حملات به شرق لبنان برای نخستین بار از زمان اجرایی شدن آتشبس با میانجیگری آمریکا در ۲۷ فروردین (۱۶ آوریل) صورت گرفته است.
ارتش اسرائیل اعلام کرد هدف این حملات، نابودی زیرساختهای حزبالله در بقاع و مناطق جنوبی لبنان است. منابع امنیتی گزارش دادند چندین موشک به نزدیکی شهر «نبی شیت» در نزدیکی مرز سوریه اصابت کرده است.
ارتش اسرائیل نیز از کشته شدن سه عضو حزبالله در حملات هوایی در جنوب لبنان خبر داد. به گفته ارتش، این افراد ششم اردیبهشت پس از نزدیک شدن به نیروهای اسرائیلی مستقر در منطقه هدف قرار گرفتند.
خبرگزاری رویترز دوشنبه هفتم اردیبهشت نوشت این سفر رسمی که از نظر جایگاه و پیامدها مهمترین سفر خارجی دوران پادشاهی چارلز به شمار میرود، همزمان با دویستوپنجاهمین سالگرد اعلام استقلال آمریکا از بریتانیا برگزار میشود و نخستین سفر یک پادشاه بریتانیا به آمریکا در دو دهه گذشته است.
این سفر با دیداری خصوصی با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، که خود را از طرفداران خاندان سلطنتی میداند، آغاز میشود و شامل سخنرانی در کنگره و یک ضیافت رسمی در کاخ سفید خواهد بود.
تیراندازی در ضیافت خبرنگاران، چند روز پیش از سفر
این سفر که از مدتها پیش برنامهریزی شده بود، اکنون در میانه تنشهای سیاسی میان دو کشور بر سر جنگ آمریکا و اسرائیل با حکومت ایران انجام میشود. جنگی که باعث شده ترامپ نارضایتی خود را از عدم حمایت دولت بریتانیا از این عملیات بهصراحت بیان کند.
تیراندازی ششم اردیبهشت در مراسم انجمن خبرنگاران کاخ سفید در واشینگتن - که به گفته دادستان کل موقت آمریکا، احتمالا رییسجمهوری و مقامهای دولت هدف آن بودهاند - نیز سایهای سنگین بر این سفر انداخته است.
کاخ باکینگهام اعلام کرد پس از رایزنی میان مقامهای بریتانیا و آمریکا، این سفر طبق برنامه انجام خواهد شد و حادثه اخیر تاثیری بر برنامههای این سفر نخواهد داشت.
سخنگوی کاخ باکینگهام ششم اردیبهشت گفت: «پادشاه و ملکه از همه کسانی که با سرعت برای حفظ برنامه سفر تلاش کردند سپاسگزارند و مشتاق آغاز این سفر هستند.»
دیدار با ترامپ و برنامههای رسمی
پادشاه چارلز و ملکه کامیلا پس از ورود به واشینگتن، در دیداری خصوصی با ترامپ - که بارها از او بهعنوان «مردی بزرگ» یاد کرده - و همسرش ملانیا ترامپ، بانوی اول آمریکا، شرکت خواهند کرد.
این پادشاه ۷۷ ساله که همچنان تحت درمان سرطان قرار دارد، روز بعد در کنگره سخنرانی خواهد کرد. اقدامی که تنها برای دومین بار از سوی یک پادشاه بریتانیا انجام میشود.
خانواده سلطنتی سپس به نیویورک سفر خواهند کرد تا پیش از بیستوپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، یاد قربانیان این رویداد را گرامی بدارند.
ملکه نیز در این سفر صدمین سالگرد داستانهای کودکانه «وینی پو» را گرامی خواهد داشت.
این سفر در ایالت ویرجینیا به پایان میرسد. جایی که پادشاه با فعالان حوزه حفاظت از محیط زیست دیدار خواهد کرد. موضوعی که به بیش از پنج دهه فعالیت او در این حوزه اشاره دارد.
تلاش لندن برای ترمیم روابط ویژه
دولت کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، امیدوار است این سفر بتواند به تقویت «روابط ویژه» میان دو کشور کمک کند. روابطی که به گفته ناظران، به پایینترین سطح خود از زمان بحران سوئز در سال ۱۹۵۶ رسیده است.
بحران سوئز یا جنگ دوم اعراب و اسرائیل که در جهان عرب، «تهاجم سه جانبه» نیز خوانده میشود یا در اسرائیل، «جنگ شبهجزیره سینا»، به اشغال مصر در اواخر سال ۱۹۵۶ از یک سو بهوسیله اسرائیل و متعاقبا فرانسه و بریتانیا اشاره دارد که اهداف آن، بازپسگیری مجدد کنترل کانال سوئز و برکناری جمال عبدالناصر، رییسجمهوری مصر، از قدرت بود
کریستین ترنر، سفیر بریتانیا در آمریکا، گفت که سفر پادشاه، بر تاریخ مشترک، فداکاریها و ارزشهای مشترک دو کشور تاکید خواهد کرد و افزود رویکرد لندن در این زمینه همان رویکرد سنتی بریتانیاست: «آرام بمان و ادامه بده.»
با وجود کاهش نسبی انتقادهای ترامپ از بریتانیا در روزهای اخیر، یک ایمیل داخلی پنتاگون نشان میدهد واشینگتن در حال بررسی بازنگری در حمایت خود از ادعای بریتانیا بر جزایر فالکلند بهعنوان اقدامی تنبیهی است؛ موضوعی که بار دیگر بر تنشها افزوده است.
پرونده اپستین خارج از دستور کار
یکی از موضوعاتی که در این سفر مطرح نخواهد شد، پرونده جفری اپستین است.
منابع سلطنتی گفتهاند امکان دیدار زوج سلطنتی با قربانیان اپستین - آنگونه که برخی خواسته بودند - وجود ندارد، زیرا ممکن است بر روند پروندههای قضایی احتمالی، تاثیر بگذارد.
در همین حال، اندرو، برادر چارلز، که بهدلیل ارتباط با این مجرم جنسی آمریکایی اعتبار و جایگاه سلطنتی خود را از دست داده، همچنان با تحقیقات پلیس درباره ارتباطاتش روبهرو است.
شاهزاده پیشین اندرو هرگونه تخلف را رد کرده است.
به گزارش رسانه محلی «دِ اِج» در دوشنبه هفتم اردیبهشت، این تصمیم بر اساس اسناد دادگاه ثبت شده است.
رزاق بهدلیل مجموعهای از جرائم فساد مرتبط با نقش خود در پرونده چند میلیارد دلاری رسوایی 1MDB (مخفف «صندوق توسعه بهراد مالزی» (1Malaysia Development Berhad)، یکی از بزرگترین پروندههای فساد مالی، اختلاس و پولشویی در تاریخ جهان که در سال ۲۰۱۵ فاش شد)، مجرم شناخته شد.
سوابق محکومیت و پرونده فساد
به گزارش خبرگزاری رویترز، رزاق از مرداد سال ۱۴۰۱ در حال گذراندن حکم شش سال زندان است؛ پس از آن که در یکی از چندین پرونده مرتبط با اختلاس میلیاردها دلار از صندوق دولتی مالزی به اتهام فساد و پولشویی محکوم شد.
این صندوق در سال ۱۳۸۸ و در دوران نخستوزیری رزاق تاسیس شد.
پس از آن که مدت محکومیت او در سال ۱۴۰۳ و با تصمیم هیات عفو به ریاست پادشاه پیشین مالزی کاهش یافت، رزاق برای انتقال به حبس خانگی اقدام حقوقی کرد.
او تاکید دارد که این تصمیم با یک دستور الحاقی از سوی پادشاه همراه بوده که به او اجازه میداده باقیمانده محکومیت خود را در خانه بگذراند، اما به گفته رزاق، این دستور از سوی مقامها نادیده گرفته شده است.
روند قضایی و عقبنشینی از درخواست تجدیدنظر
دادگاه عالی کوالالامپور اول دی ۱۴۰۴ درخواست حبس خانگی رزاق را رد کرد. تصمیمی که او خواهان تجدیدنظر در آن شده بود.
با این حال، او اکنون بدون امکان ارائه درخواست تجدیدنظر جدید، این شکایت را پس گرفته است. دادگاه تجدیدنظر نیز این اقدام را تایید کرده است.
رسانه «دِ اِج» با استناد به نامههای وکیلان نجیب و دادگاه، به تاریخ ۱۴ و ۱۷ فروردین، این موضوع را گزارش داده است.
وکیلان نجیب و دادستانی کل مالزی در پاسخ به درخواست خبرگزاری رویترز برای اظهار نظر، واکنش فوری نشان ندادند.
فشارهای قضایی دامنهدار
پس گرفتن درخواست حبس خانگی، تازهترین عقبنشینی رزاق محسوب میشود، آن هم پس از آن که در آذر ماه ۱۴۰۴، در بزرگترین دادگاه مربوط به پرونده 1MDB، به ۱۵ سال زندان دیگر و پرداخت جریمهای به مبلغ ۲.۸ میلیارد دلار به اتهام «سوءاستفاده از قدرت و پولشویی» محکوم شد.
مقامهای تحقیقاتی در مالزی و ایالات متحده میگویند دستکم ۴.۵ میلیارد دلار از صندوق 1MDB اختلاس شده و بیش از یک میلیارد دلار از این مبلغ به حسابهایی مرتبط با رزاق منتقل شده است.
رزاق همواره هرگونه تخلف را رد کرده، هرچند بابت نحوه مدیریت این پرونده عذرخواهی کرده است.
رهبری جدید در تهران که تحت سلطه سپاه پاسداران است، احتمالا کمتر تحت محدودیتهای مذهبی و ایدئولوژیک خواهد بود و بیشتر با انگیزههای امنیتی و انتقامی عمل خواهد کرد.
این ارزیابی در شرایطی مطرح است که از زمان حملات ۹ اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی، مجموعهای از حملهها علیه اهداف یهودی و اسرائیلی در نقاط مختلف جهان رخ داده است.
در اروپا، گروهی مرتبط با ایران با نام «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» مسئولیت چندین حمله را بر عهده گرفته است؛ از جمله هدف قرار دادن آمبولانسهای داوطلب یهودی در لندن، حمله ناکام به دفترهای بانک آمریکا در پاریس، یک کنیسه در بلژیک و یک کنیسه و مدرسه یهودی در هلند.
در جمهوری آذربایجان نیز مقامها اعلام کردهاند طرحی منتسب به ایران برای هدف قرار دادن سفارت اسرائیل در باکو و مراکز جامعه یهودی را خنثی کردهاند.
افزایش تهدید حملات انفرادی
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات امنیت ملی در تلآویو، به ایراناینترنشنال گفت جمهوری اسلامی پس از علی خامنهای احتمالا به سمت رفتارهای تهاجمیتر عملیاتی حرکت میکند و تهدید ناشی از هستههای خفته و حملات انفرادی، افزایش مییابد.
او گفت که «حملات انفرادی تهدید بزرگتری هستند» و توضیح داد این نوع حملات زمانی رخ میدهند که یک فرد بدون دستور مستقیم، اقدام به خشونت کند.
سیترینوویچ افزود: «فقط کافی است فضا را ایجاد کنید؛ همین باعث میشود کسی تصمیم بگیرد دست به اقدام بزند.»
او ساختار جدید جمهوری اسلامی در سال ۱۴۰۵ را «انقلاب سوم» توصیف کرد: «سومین مرحله تحول این نظام از سال ۱۹۷۹ (۱۳۵۷)، که در آن یک ساختار نظامی عملا کنترل دکترین ولایت فقیه را در دست گرفته و سپاه پاسداران بر تصمیمهای کلیدی مسلط شده است.»
به گفته او، این نظام نشان داده است از طریق نیروهای خارجی که برای سرکوب اعتراضات ژانویه ۲۰۲۶ (دی ۱۴۰۴) به کار گرفته، از حمایت قابل توجهی در خارج از مرزهای خود برخوردار است.
سیترینوویچ گفت: «این نظام تلاش خواهد کرد خود را ادامه حکومت علی خامنهای نشان دهد.»
با این حال، او تاکید کرد که این رهبری همچنان با محدودیتهایی مواجه است، زیرا ساختاری را به ارث برده که جذابیت انقلابی آن مدتهاست از محبوبیت داخلیاش پیشی گرفته.
نقش نیروهای نیابتی و شبکههای منطقهای
گزارشها نشان میدهند حدود ۸۰۰ نیروی شبهنظامی عراقی، از جمله اعضای کتائب حزبالله و حرکت النجباء، چند روز پیش از سرکوب اعتراضات دی ماه وارد ایران شدند. سرکوبی که به کشته شدن دهها هزار معترض انجامید.
همچنین گزارشهایی از حضور نیروهای شیعه از ترکیه، افغانستان و پاکستان در ایران منتشر شده است.
نیروهای پاکستانی، موسوم به تیپ زینبیون، شاخهای از شبکه ایدئولوژیک تهران هستند که از میان جوامع شیعه جنوب آسیا جذب شدهاند. با این حال، تحلیلگران تاکید میکنند که این تنها بخشی از یک تصویر کلی است.
در همین زمینه، سایمون ولفگانگ فوکس، استاد دانشیار دانشگاه عبری اورشلیم، جواد نقوی، روحانی مستقر در لاهور را فردی توصیف میکند که شبکهای گسترده و پیچیده از مدارس علوم دینی شیعه را اداره میکند.
به گفته او، این مراکز روحانیون آموزشدیده در قم، محتوای رسانهای باکیفیت و یک مدل سیاسی مشخص تولید میکنند.
فوکس به ایراناینترنشنال گفت: «نقوی معتقد است باید مدل ایرانی در پاکستان اجرا شود.»
او افزود این مدل از حزبالله الهام گرفته است؛ گروهی از اقلیت شیعه لبنان که با پذیرش ولایت فقیه، به بازیگر مسلط در سیاست این کشور تبدیل شد.
فوکس گفت «این تصور که میتوان بر دولت مسلط شد، وجود دارد»، هرچند تاکید کرد این مقایسه محدود است، زیرا جامعه شیعه پاکستان سابقه مبارزه مسلحانه ندارد.
نفوذ فراتر از مرزها؛ از کشمیر تا هند
کلیف اسمیت، پژوهشگر انجمن خاورمیانه، که به کشمیر تحت کنترل هند سفر کرده، گفت تلاش جمهوری اسلامی برای تثبیت خود بهعنوان رهبر شیعیان «تا حدی موفق بوده» است.
او گفت: «ایده ایران در خارج از مرزهایش قویتر از داخل آن است.»
هند که بین ۲۰ تا ۴۰ میلیون شیعه دارد - دومین جمعیت بزرگ شیعه پس از ایران - کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
اسمیت گفت دولت هند عملا نفوذ تهران در میان شیعیان را تحمل کرده، زیرا آن را بهعنوان «موازنهای در برابر افراطگرایی سنی از پاکستان و مفید دانسته» است.
با این حال، اعتراضات پس از کشته شدن خامنهای باعث بازنگری در این رویکرد شده است.
او گفت یکی از کارشناسان هندی به او گفته: «بعد از دیدن اعتراضات، فهمیدیم باید زودتر به این موضوع توجه میکردیم.»
ابیناو پاندیا، از بنیاد اوسناس در هند، نیز گفت: «این غفلت گستردهتر است و نفوذ ایران تنها به شیعیان محدود نمیشود.»
او گفت هند حدود ۲۰۰ میلیون مسلمان - سومین جمعیت مسلمان جهان - را دارد و «تمرکز بیش از حد بر تهدید سنی»، باعث شده نفوذ جمهوری اسلامی در میان شیعیان نادیده گرفته شود.
پاندیا گفت: «بزرگترین سوءتفاهم این است که تصور میشود تهدید جهادی فقط از سوی سنیهاست و شیعیان کاملا وفادار هستند.»
او افزود: «شیعیان تاکنون نقش عمدهای در فعالیتهای تروریستی نداشتهاند، اما این برداشت میتواند مشکلساز باشد.»
خطر تشدید درگیری و گسترش فعالیتها
سیترینوویچ هشدار داد عواقب کشته شدن خامنهای میتواند درگیری جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل را به «سطحی دشوارتر برای مهار» تبدیل کند.
او گفت: «این میتواند به نوعی جنگ مذهبی منجر شود که باید از گسترش آن جلوگیری کرد.»
او همچنین در مورد افزایش فعالیتهای برونمرزی حکومت ایران هشدار داد و گفت: «با توجه به این ظرفیتها و حضور جوامع همسو در جهان، بهویژه در کشورهایی مانند هند، احتمال افزایش این فعالیتها بسیار بالاست.»
به گزارش نشریه فایننشالریویو در استرالیا، جنگ در ایران در حالی بازار جهانی پسته را تحت تاثیر قرار داده که همزمان موج جدیدی از تقاضا برای محصولات مبتنی بر این محصول، از جمله «شکلات دبی»، در حال افزایش است؛ ترکیبی که باعث جهش قیمتها و تشدید کمبود عرضه شده است.
به گزارش منابع بازار، درگیریهای اخیر که مسیرهای کشتیرانی و تجارت منطقهای را مختل کرده، صادرات پسته از ایران - یکی از بزرگترین تولیدکنندگان جهان - را با چالشهای جدی مواجه کرده و فشار بر بازاری که از پیش نیز با محدودیت عرضه روبهرو بود را افزایش داده است.
بر اساس دادههای وزارت کشاورزی آمریکا، ایران حدود ۲۰ درصد تولید جهانی پسته و در برخی سالها تا ۳۰ درصد صادرات این محصول را در اختیار دارد. با این حال، معاملهگران میگویند جنگ و اختلال در لجستیک منطقهای انتقال محصول ایران به بازارهای جهانی را دشوارتر کرده است.
افزایش قیمتها در اوج تقاضا
قیمت پسته در ماه مارس به حدود ۴.۵۷ دلار در هر پوند رسید که بالاترین سطح از سال ۲۰۱۸ محسوب میشود. کارشناسان میگویند این افزایش قیمت تا حدی ناشی از محبوبیت جهانی «شکلات دبی» است؛ محصولی که از سال ۲۰۲۳ در شبکههای اجتماعی فراگیر شد و به رشد تقاضا برای محصولات پستهای دامن زد.
فشارهای پیش از جنگ
با این حال، مشکلات عرضه پیش از آغاز جنگ نیز وجود داشت. برداشت سال ۲۰۲۵ در کشورهای اصلی تولیدکننده، از جمله آمریکا، ترکیه و ایران، کمتر از انتظار بود و خشکسالی در ایران نیز به کاهش تولید انجامید.
تحریمها، ناآرامیهای داخلی و قطعهای مکرر اینترنت نیز از دیگر عواملی بودند که صادرات ایران را محدود کرده و ارتباط میان صادرکنندگان و خریداران بینالمللی را مختل کرده بودند.
اختلال در مسیرهای صادراتی
جنگ این مشکلات را تشدید کرده است. خطوط کشتیرانی برخی مسیرها را لغو یا تغییر دادهاند و این امر باعث تاخیر در ارسال محمولهها و افزایش هزینهها شده است. صادرات پسته به بازارهای مهمی مانند خاورمیانه و هند نیز با اختلال مواجه شده است.
به گفته فعالان بازار، مسیر اصلی صادرات از طریق بندرعباس در تنگه هرمز بهشدت تحت تاثیر قرار گرفته و صادرات از مسیرهای جایگزین زمینی ادامه دارد، اما با هزینه و زمان بیشتر.
برای مثال، ارسال پسته به هند اکنون از طریق بندر مرسین ترکیه و کانال سوئز انجام میشود که بسیار پرهزینهتر است، و برای بازار چین نیز مسیر ریلی وجود دارد که آن هم پیچیده و گران است.
بر اساس آمار گمرکی، صادرات ایران در دو ماه گذشته حدود ۳۰ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش یافته است.
تاثیر بحران هرمز بر تجارت
با وجود آتشبس، محدودیتها در تنگه هرمز همچنان ادامه دارد و بخش زیادی از تردد تجاری مختل شده است. این وضعیت نهتنها بازار انرژی بلکه تجارت کالاهایی مانند پسته را نیز تحت فشار قرار داده است.
خاورمیانه نقش کلیدی در تجارت پسته دارد و بسیاری از محمولههای ایران از طریق کشورهایی مانند امارات و ترکیه به بازارهای جهانی میرسند. ادامه درگیریها میتواند دسترسی این محصول به بازارهای جهانی را بیش از پیش محدود کند.
جستوجوی جایگزین و محدودیتها
در پی این اختلالات، خریداران به دنبال تامینکنندگان جایگزین، بهویژه آمریکا که حدود ۴۰ درصد تولید جهانی را در اختیار دارد، رفتهاند. با این حال، بخش عمده عرضه آمریکا پیشتر فروخته شده و جایگزینی کامل پسته ایران دشوار است.
کارشناسان میگویند ویژگیهای کیفی پسته ایران، از جمله میزان بالاتر چربی، باعث میشود برخی تولیدکنندگان، مانند سازندگان باقلوا، نتوانند بهراحتی آن را با محصولات دیگر جایگزین کنند.
چشمانداز بازار
افزایش تقاضا برای منابع جایگزین خود به رشد قیمتها در برخی بازارهای منطقهای، از جمله خاورمیانه و هند، منجر شده است. تحلیلگران هشدار میدهند در صورت ادامه محدودیت دسترسی به پسته ایران، فشار افزایشی بر قیمتها ادامه خواهد داشت.
در عین حال، برخی فعالان بازار معتقدند با وجود شرایط فعلی، ایران در بلندمدت راهی برای بازگشت به بازارهای جهانی پیدا خواهد کرد.
به نوشته فاننشیالریویو، «جنگ ایران» نهتنها بر بازار انرژی بلکه بر زنجیره تامین کالاهای کشاورزی نیز اثر گذاشته و نشان داده است که اختلال در گلوگاههای تجاری مانند تنگه هرمز میتواند پیامدهای گستردهای برای بازارهای جهانی داشته باشد.
به گزارش اکسیوس، رییسجمهوری آمریکا قرار است روز دوشنبه هفتم اردیبهشت، در نشستی در «اتاق وضعیت» کاخ سفید با تیم ارشد امنیت ملی و سیاست خارجی خود، بنبست در مذاکرات با جمهوری اسلامی و گزینههای پیشرو در جنگ را بررسی کند.
این جلسه در شرایطی برگزار میشود که دیپلماسی میان تهران و واشینگتن به بنبست رسیده و همزمان حکومت ایران پیشنهاد تازهای برای پایان درگیریها ارائه کرده است.
پیشنهاد جمهوری اسلامی؛ اول هرمز، بعد پرونده هستهای
بر اساس این گزارش، حکومت ایران از طریق میانجیها پیشنهادی به آمریکا ارائه داده که بر اساس آن تنگه هرمز بازگشایی و جنگ متوقف شود، اما مذاکرات هستهای به مرحلهای بعدی منتقل شود.
این پیشنهاد در حالی مطرح شده که در داخل حاکمیت ایران اختلافنظرهایی درباره میزان امتیازدهی در پرونده هستهای وجود دارد. به گفته منابع، طرح جدید تلاش میکند با کنار گذاشتن موقت این موضوع، مسیر دستیابی به توافقی سریعتر را باز کند.
با این حال، چنین توافقی میتواند اهرم فشار آمریکا را تضعیف کند، زیرا رفع محاصره و پایان جنگ، دست واشینگتن را برای وادار کردن حکومت ایران به کاهش ذخایر اورانیوم غنیشده و توقف غنیسازی محدودتر میکند. نکاتی که دو هدف اصلی دولت ترامپ در این جنگ بوده است.
جلسه تعیینکننده در کاخ سفید
سه مقام آمریکایی به اکسیوس گفتهاند که ترامپ در نشست دوشنبه، به همراه تیم خود، درباره ادامه مسیر، از جمله نحوه مواجهه با بنبست مذاکرات، تصمیمگیری خواهد کرد.
یکی از منابع تاکید کرد که در این جلسه گزینههای مختلف، از ادامه فشار نظامی و اقتصادی تا مسیرهای دیپلماتیک، مورد بررسی قرار میگیرد.
ترامپ نیز در اظهاراتی تاکید کرده که قصد دارد محاصره دریایی را که صادرات نفت ایران را تحت فشار قرار داده، ادامه دهد تا تهران در هفتههای آینده ناچار به عقبنشینی شود.
تشدید بنبست پس از مذاکرات بینتیجه
به نوشته اکسیوس، بحران مذاکرات پس از آن عمیقتر شد که سفر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، به پاکستان بدون دستیابی به پیشرفت پایان یافت.
کاخ سفید پیشتر اعلام کرده بود نمایندگان ترامپ، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، قرار است در اسلامآباد با عراقچی دیدار کنند، اما عدم تعهد جمهوری اسلامی به این دیدار باعث شد ترامپ این سفر را لغو کند.
او گفته است: «هیچ دلیلی ندارد آنها را برای یک پرواز ۱۸ ساعته بفرستیم… میتوانیم همان کار را از طریق تلفن انجام دهیم. اگر [حکومت] ایران بخواهد، میتواند با ما تماس بگیرد.»
دیپلماسی چندجانبه؛ از عمان تا روسیه
بر اساس این گزارش، عراقچی در ادامه تلاشهای دیپلماتیک خود، در عمان با مقامهای این کشور درباره امنیت تنگه هرمز گفتوگو کرده و سپس برای دور دوم مذاکرات به اسلامآباد بازگشته است.
او همچنین قرار است برای ادامه رایزنیها به مسکو سفر کرده و با ولادیمیر پوتین دیدار کند.
اختلافات عمیق بر سر شروط توافق
به گفته منابع، عراقچی در گفتوگو با میانجیها تاکید کرده که در داخل ایران اجماع روشنی درباره نحوه پاسخ به مطالبات آمریکا وجود ندارد.
واشینگتن خواستار توقف غنیسازی اورانیوم برای دستکم یک دهه و خروج ذخایر اورانیوم غنیشده از ایران است، در حالی که تهران این شروط را محل اختلاف میداند.
در همین راستا، پیشنهاد جدید حکومت ایران که از طریق میانجیهای پاکستانی منتقل شده، بر حل بحران تنگه هرمز و رفع محاصره تمرکز دارد و مذاکرات هستهای را به مرحلهای بعدی موکول میکند.
واکنش آمریکا؛ تردید درباره پذیرش پیشنهاد
کاخ سفید دریافت این پیشنهاد را تایید کرده، اما هنوز مشخص نیست آیا واشینگتن آماده بررسی آن خواهد بود یا نه.
سخنگوی کاخ سفید به اکسیوس گفت: «این مذاکرات حساس است و آمریکا از طریق رسانهها مذاکره نمیکند. ایالات متحده دست برتر را دارد و تنها توافقی را خواهد پذیرفت که منافع مردم آمریکا را تامین کند و اجازه ندهد [حکومت] ایران به سلاح هستهای دست یابد.»
گزارش اکسیوس نشان میدهد که با وجود ادامه تلاشهای دیپلماتیک، شکافهای عمیق میان حکومت ایران و آمریکا پابرجاست و تصمیمات پیشروی کاخ سفید میتواند مسیر جنگ و مذاکرات را در هفتههای آینده تعیین کند.
