در حالی که مذاکرات برای پایان جنگ جمهوری اسلامی و آمریکا به بنبست رسیده، دونالد ترامپ از تهران خواست برای گفتوگو «تماس بگیرد»، اما حکومت ایران رفع محاصره دریایی را پیششرط آغاز مذاکرات اعلام کرده است.
به گزارش رویترز، با گذشت حدود دو ماه از آغاز جنگ میان حکومت ایران و ایالات متحده، تلاشها برای دستیابی به توافق صلح همچنان با بنبست مواجه است و اختلافات میان دو طرف نهتنها کاهش نیافته، بلکه در برخی حوزهها تشدید شده است.
ترامپ یکشنبه ششم اردیبهشت اعلام کرد [حکومت] ایران در صورت تمایل به مذاکره میتواند مستقیماً با واشینگتن تماس بگیرد. او گفت: «اگر میخواهند صحبت کنند، میتوانند نزد ما بیایند یا تماس بگیرند… آنها میدانند چه چیزی باید در توافق باشد؛ بسیار ساده است: نباید سلاح هستهای داشته باشند.»
به گزارش رویترز، این اظهارات در حالی مطرح شد که تهران تاکید کرده پیش از هرگونه مذاکره، ایالات متحده باید موانع موجود، از جمله محاصره دریایی بنادر ایران، را برطرف کند.
بنبست مذاکرات و تاثیر بر بازارها
امیدها برای احیای روند دیپلماتیک پس از آن کاهش یافت که ترامپ سفر نمایندگان خود به اسلامآباد را لغو کرد. همزمان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، پس از رفتوآمد میان پاکستان و عمان بهعنوان میانجی، راهی روسیه شد تا با ولادیمیر پوتین دیدار کند.
در پی توقف مذاکرات، بازارهای جهانی واکنش نشان دادند: قیمت نفت افزایش یافت، دلار تقویت شد و شاخصهای آتی سهام آمریکا کاهش پیدا کرد؛ در حالی که تردد کشتیها در خلیج فارس همچنان مختل باقی مانده است.
جنگی بدون توافق، آتشبسی شکننده
با وجود اعلام آتشبس، هنوز توافقی برای پایان جنگی که از ۹ اسفند با حملات آمریکا و اسرائیل به مواضع حکومت ایران آغاز شد، حاصل نشده است. این درگیریها هزاران کشته بر جای گذاشته و با افزایش قیمت انرژی، فشارهای تورمی را تشدید کرده و چشمانداز رشد اقتصاد جهانی را تضعیف کرده است.
اهرم هرمز و فشارهای داخلی بر ترامپ
در شرایطی که به نوشته رویترز محبوبیت ترامپ کاهش یافته، او با فشار داخلی برای پایان دادن به جنگ مواجه است. در مقابل، ایران با وجود آسیبهای نظامی، از موقعیت ژئوپلیتیک خود بهره گرفته و با محدود کردن عبور و مرور در تنگه هرمز- مسیر انتقال حدود یکپنجم نفت جهان - بهعنوان اهرم فشار استفاده میکند.
در همین حال، ایالات متحده نیز با اعمال محاصره دریایی علیه بنادر ایران، تلاش کرده صادرات نفت این کشور را محدود کند.
دیپلماسی منطقهای و نقش میانجیها
گزارش رویترز میافزاید که عراقچی در دیدار با هیثم بن طارق، سلطان عمان، درباره امنیت تنگه هرمز و ایجاد سازوکار امنیتی منطقهای بدون مداخله خارجی گفتوگو کرده است. او تاکید کرده هدف این مذاکرات «تضمین عبور امن کشتیها به نفع کشورهای منطقه و جهان» است.
همزمان، در گفتوگو با مقامهای پاکستانی، موضوعاتی از جمله ایجاد رژیم حقوقی جدید برای تنگه هرمز، دریافت غرامت، تضمین عدم تکرار حملات نظامی و رفع محاصره دریایی مطرح شده است.
اختلافات فراتر از پرونده هستهای
اختلافات میان واشینگتن و تهران به موضوع هستهای محدود نمیشود. ترامپ خواستار محدود شدن حمایت حکومت ایران از گروههایی مانند حزبالله و حماس و مهار برنامه موشکی این کشور است، در حالی که جمهوری اسلامی رفع تحریمها و پایان حملات اسرائیل را مطالبه میکند.
مذاکرات پیشین در اسلامآباد میان هیات آمریکایی به ریاست جیدی ونس و هیات ایرانی به ریاست محمد باقر قالیباف بدون دستیابی به توافق پایان یافت.
ادامه بیثباتی در منطقه
در همین حال، به نوشته رویترز جنگ به بیثباتی بیشتر در خاورمیانه دامن زده است. حکومت ایران حملاتی علیه کشورهای خلیج فارس انجام داده و درگیری میان اسرائیل و حزبالله در لبنان نیز تشدید شده است.
بر اساس گزارشها، حملات اسرائیل در لبنان در روز یکشنبه دستکم ۱۴ کشته و ۳۷ زخمی برجای گذاشته و ارتش اسرائیل به ساکنان چندین شهر هشدار داده مناطق خود را ترک کنند.
گزارش رویترز نشان میدهد که با وجود تلاشهای دیپلماتیک، شکافهای عمیق میان حکومت ایران و آمریکا همچنان پابرجاست و در غیاب توافقی جامع، آتشبس شکننده کنونی میتواند هر لحظه با خطر فروپاشی مواجه شود.
