روزنامه نیویورکتایمز به نقل از منابع آگاه گزارش داد محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان سعودی، از دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، خواسته است به حملات سنگین علیه مواضع جمهوری اسلامی ادامه دهد.
نیویورکتایمز شامگاه یکشنبه ۲۴ اسفند به نقل از مقامهای کاخ سفید نوشت از زمان آغاز کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی، ترامپ بهطور منظم با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل و رهبرای کشورهای عربی، بهویژه ولیعهد عربستان سعودی، گفتوگو میکند.
بر اساس این گزارش، درخواست بنسلمان از رییسجمهوری ایالات متحده برای ادامه حملات به مواضع حکومت ایران در راستای همان توصیهای است که ملک عبدالله، پادشاه سابق عربستان سعودی، پیشتر بارها خطاب به مقامهای واشینگتن مطرح کرده بود: «سر مار را قطع کنید.»
ملک عبدالله از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۵ قدرت را در این کشور در دست داشت.
گزارش نیویورکتایمز درباره حمایت بنسلمان از کارزار ترامپ علیه جمهوری اسلامی در شرایطی منتشر شد که حکومت ایران همچنان به حملات خود به کشورهای منطقه ادامه میدهد.
وزارت دفاع عربستان سعودی دوشنبه ۲۵ اسفند اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی از نیمهشب تا صبح دوشنبه، ۶۱ پهپاد را در شرق این کشور رهگیری و منهدم کردند.
شبکه العربیه نیز گزارش داد بهدنبال حمله پهپادی به منطقه صنایع نفتی در بندر فجیره امارات متحده عربی، آتشسوزی گستردهای رخ داده و تیمهای امدادی به منطقه اعزام شدهاند.
خبرگزاری رویترز نوشت عملیات بارگیری نفت در بندر فجیره پس از این حادثه به حالت تعلیق درآمده است.
بامداد ۲۵ اسفند نیز فرودگاه بینالمللی دبی با پهپاد هدف قرار گرفته بود.
حکومت ایران از زمان آغاز مناقشه کنونی، ۱۲ کشور منطقه از جمله عربستان سعودی، امارات، بحرین، کویت، اردن، قطر، عراق، عمان و جمهوری آذربایجان را هدف قرار داده است؛ حملاتی که تهران اغلب آنها را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در این کشورها توجیه میکند.
این در حالی است که تاسیسات غیرنظامی، از جمله فرودگاهها و هتلها، از اهداف حملات جمهوری اسلامی بودهاند.
پیشتر بنسلمان و محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، در گفتوگویی تلفنی هشدار دادند حملات مداوم حکومت ایران به کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، «تنشزا و خطرناک» است و امنیت و ثبات منطقه را تهدید میکند.
آنها تاکید کردند کشورهای شورای همکاری خلیج فارس «با تمام قوا به تلاش برای دفاع از خود ادامه خواهند داد و تمام منابع موجود را برای حمایت از امنیت منطقه و برقراری ثبات آن فراهم خواهند کرد».
رییس امارات متحده عربی ۱۶ اسفند در اظهاراتی کمسابقه جمهوری اسلامی را «دشمن» خوانده و هشدار داده بود امارات «طعمه آسانی» نیست.
اکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی نوشت که در صورت ادامه متوقف ماندن نفتکشها در خلیج فارس، ترامپ ممکن است گزینه تصرف این جزیره را بررسی کند؛ اقدامی که به استقرار نیروهای زمینی آمریکا نیاز خواهد داشت.
اهمیت موضوع
بر اساس این گزارش، ادامه مسدود شدن مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز باعث افزایش قیمت نفت و گاز شده و بخش قابل توجهی از عرضه جهانی نفت خام را تحت تاثیر قرار داده است. اکسیوس مینویسد حکومت ایران در حال جلوگیری از صادرات نفت کشورهای حوزه خلیج فارس از این مسیر است، در حالی که نفتکشهایی که نفت ایران را حمل میکنند اجازه عبور دارند و در نتیجه صادرات نفت ایران به چین و دیگر کشورها ادامه یافته است.
یک منبع آگاه از وضعیت به اکسیوس گفته است: «تا زمانی که این محاصره ادامه داشته باشد و صادرات نفت خلیج فارس محدود بماند، ترامپ حتی اگر بخواهد هم نمیتواند جنگ را پایان دهد.»
تلاش برای تشکیل ائتلاف بینالمللی
اکسیوس گزارش داد که ترامپ روز شنبه در شبکه تروث سوشیال اعلام کرده است آمریکا و چند کشور دیگر قصد دارند برای بازگشایی مسیر کشتیرانی در خلیج فارس ناوهای جنگی اعزام کنند و از چین، فرانسه، ژاپن، کره جنوبی و بریتانیا خواسته در این اقدام مشارکت کنند.
ترامپ روز یکشنبه نیز در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ایرفورسوان گفت از کشورهای عضو ناتو و دیگر کشورهای واردکننده نفت، از جمله چین، میخواهد برای تامین امنیت تنگه هرمز به آمریکا کمک کنند.
او در این باره گفت: «ما با کشورهای دیگر درباره گشتزنی در تنگهها صحبت میکنیم. خوب است که کشورهای دیگر هم همراه ما این کار را انجام دهند. ما کمک میکنیم. پاسخهای خوبی هم دریافت کردهایم.»
به گفته ترامپ، آمریکا با هفت کشور در حال مذاکره است، هرچند برخی کشورها پیشنهاد مشارکت را رد کردهاند. او همچنین تأکید کرد این ماموریت «کوچک» خواهد بود زیرا ایران «قدرت آتش بسیار کمی» در اختیار دارد.
رایزنیهای فشرده دیپلماتیک
اکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که ترامپ و مقامهای ارشد دولت او در روزهای شنبه و یکشنبه تماسهای متعددی برای تشکیل این ائتلاف چندملیتی انجام دادهاند.
در همین راستا ترامپ روز یکشنبه با کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا نیز درباره این تلاشها گفتوگو کرده است؛ اقدامی که به گفته اکسیوس چرخشی قابل توجه محسوب میشود، زیرا ترامپ چند روز پیش گفته بود برای کمک بریتانیا «خیلی دیر شده است».
یک منبع آگاه به اکسیوس گفته است: «آخر هفتهای بسیار پرکار از نظر دیپلماسی میان آمریکا و متحدان اروپایی، خلیج فارس و آسیایی آن بود. تمرکز اصلی دولت ترامپ ایجاد تعهد سیاسی از سوی متحدان برای تشکیل یک گروه ویژه در تنگه هرمز است.»
یک مقام ارشد دولت آمریکا نیز گفته است ترامپ انتظار دارد برخی کشورها همین هفته حمایت خود را اعلام کنند و آنچه کاخ سفید «ائتلاف هرمز» مینامد شکل بگیرد.
نقش کشورهای عضو احتمالی
بر اساس این طرح، از کشورها خواسته خواهد شد ناوهای جنگی، پهپادها، سامانههای فرماندهی و دیگر تجهیزات نظامی برای این ماموریت فراهم کنند. به گفته منابع آگاه، در حال حاضر تمرکز بر جلب تعهد سیاسی کشورهاست و جزئیات اینکه «کدام کشور چه چیزی و چه زمانی ارسال کند» در مراحل بعدی مشخص خواهد شد.
اکسیوس همچنین گزارش داد که ترامپ قرار است روز پنجشنبه در دیدار با نخستوزیر ژاپن درباره ایران و امنیت عبور نفتکشها در تنگه هرمز گفتوگو کند. او همچنین از چین خواسته پیش از سفرش به پکن در پایان ماه برای دیدار با شی جینپینگ به این ائتلاف بپیوندد.
ترامپ در گفتوگو با فایننشیال تایمز هشدار داده است: «اگر پاسخی داده نشود یا پاسخ منفی باشد، فکر میکنم این موضوع برای آینده ناتو بسیار بد خواهد بود.»
احتمال حمله یا تصرف جزیره خارک
اکسیوس مینویسد آمریکا در عین حال به حملات خود به اهداف ایرانی ادامه میدهد و تمرکز ویژهای بر سواحل خلیج فارس و جزیره خارک دارد؛ پایانهای راهبردی در فاصله حدود ۲۴ کیلومتری ساحل ایران که حدود ۹۰ درصد صادرات نفت خام این کشور از آنجا انجام میشود.
ترامپ روز جمعه اعلام کرد دستور حمله به تاسیسات نظامی در این جزیره را صادر کرده اما تاسیسات نفتی آن را هدف قرار نداده است. او یک روز بعد به شبکه انبیسینیوز گفت آمریکا «ممکن است چند بار دیگر هم آنجا را بزند، فقط برای تفریح.»
با این حال یک مقام ارشد کاخ سفید به اکسیوس گفته است: «نباید بیش از آنچه رییسجمهوری اعلام کرده برداشت شود. رییسجمهوری هنوز تصمیمی درباره جزیره خارک نگرفته است.»
این مقام افزود اگر تلاش برای بازگشایی تنگه هرمز طولانی شود ممکن است این وضعیت تغییر کند: «رییسجمهوری قرار نیست منتظر بماند و اجازه دهد ایرانیها سرعت درگیری را تعیین کنند.»
ارزیابیها درباره پیامدهای این اقدام
به نوشته اکسیوس، ترامپ به ایده تصرف کامل جزیره خارک علاقه نشان داده است زیرا چنین اقدامی میتواند «ضربه اقتصادی مرگباری به رژیم» وارد کند و عملاً منابع مالی تهران را قطع کند.
اما مقامهای آمریکایی هشدار دادهاند چنین اقدامی به حضور نیروهای زمینی آمریکا نیاز دارد و میتواند به حملات تلافیجویانه ایران علیه تاسیسات نفتی و خطوط لوله در کشورهای خلیج فارس، بهویژه عربستان منجر شود.
یکی از مقامها به اکسیوس گفته است: «ریسکهای بزرگی وجود دارد. اما پاداشهای بزرگی هم هست. رییسجمهوری هنوز به آن نقطه نرسیده و ما هم نمیگوییم حتماً خواهد رسید.»
واکنشها
اکسیوس همچنین گزارش داد لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه آمریکا از تصمیم ترامپ برای «کشاندن جنگ به جزیره خارک» حمایت کرده و گفته است اگر حکومت ایران کنترل این پایانه نفتی را از دست بدهد اقتصاد این کشور «نابود خواهد شد».
او در شبکه ایکس نوشت: «در جنگ به ندرت پیش میآید که دشمن هدفی واحد مانند جزیره خارک در اختیار شما بگذارد که بتواند نتیجه جنگ را به شکل چشمگیری تغییر دهد. هر کس خارک را کنترل کند، سرنوشت این جنگ را کنترل خواهد کرد.»
اکسیوس پیشتر نیز گزارش داده بود که ارتش آمریکا در حال بررسی طرح تصرف جزیره خارک و همچنین اعزام نیروهای ویژه برای تامین امنیت ذخایر احتمالی اورانیوم با غنای بالا در ایران است.
دونالد ترامپ شامگاه یکشنبه ۲۴ اسفند در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری ایرفورسوان، حکومت ایران را به سرکوب مرگبار معترضان و انتشار اطلاعات جعلی متهم کرد.
ترامپ تاکید کرد که «حکومت ایران تنها در دو روز ۳۲ هزار نفر از مردم بیگناهی را که با دست خالی در خیابانها تظاهرات مسالمتآمیز کرده بودند، بهطور وحشیانه کشت.» او حاکمان ایران را «افرادی تروریست و خطرناک» توصیف کرد و گفت این حکومت در جریان درگیریهای اخیر «ضربات مهلکی» خورده است.
رییسجمهوری آمریکا افزود که به باور او حکومت ایران ممکن است «تا بیش از ده سال نتواند به شرایط پیش از عملیات خشم حماسی بازگردد.»
ترامپ همچنین درباره احتمال مذاکره با تهران گفت: «آنها بهشدت علاقهمند به مذاکره هستند، اما من در حال حاضر تمایلی به این کار ندارم.» او اضافه کرد که وضعیت رهبری در ایران نامشخص است و گفت: «اصلاً نمیدانم چه کسی اکنون آنها را رهبری میکند و با چه کسی باید مذاکره کرد.»
رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از اظهارات خود به راهپیماییهای حکومتی «روز قدس» اشاره کرد و تاکید کرد که تصاویر منتشرشده از حضور گسترده مردم در این مراسم واقعی نیست. او گفت: «آنها یک ویدیوی جعلی با هوش مصنوعی ساختند و مدعی شدند بیش از ۲۵۰ هزار نفر برای حمایت از حکومت به خیابان آمدند، اما با این کارها راهی به جایی نمیبرند.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که تنشها میان ایران و آمریکا و متحدانش در منطقه همچنان ادامه دارد و دو طرف یکدیگر را به تشدید بحران و جنگ رسانهای متهم میکنند.
ترامپ ساعتی پیش از آن نیز با انتشار متنی در شبکه اجتماعی تروثسوشیال، جمهوری اسلامی را به استفاده از اطلاعات جعلی و تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی برای بزرگنمایی توان نظامی خود متهم کرد. او در این متن نوشت: «ایران مدتهاست بهعنوان استاد دستکاری رسانهها و روابط عمومی شناخته میشود. آنها از نظر نظامی ناکارآمد و ضعیف هستند، اما در خوراک دادن اطلاعات نادرست به رسانههای فیکنیوز بسیار ماهرند.»
ترامپ تاکید کرد تهران با استفاده از فناوریهای جدید تلاش میکند تصویری متفاوت از وضعیت جنگ ارائه دهد. او گفت: «هوش مصنوعی به سلاح دیگری برای انتشار اطلاعات نادرست تبدیل شده است.»
او در توضیح این ادعا گفت: «آنها قایقهای انتحاری جعلی را نشان میدهند که به کشتیهای مختلف در دریا شلیک میکنند؛ صحنههایی که قدرتمند و ترسناک به نظر میرسند، اما چنین قایقهایی اصلاً وجود ندارند.»
ترامپ در گفتوگویی با روزنامه فایننشال تایمز تاکید کرد کشورهایی که از این مسیر حیاتی انرژی استفاده میکنند باید در بازگشایی آن مشارکت داشته باشند. او گفت: «کاملاً منطقی است که کشورهایی که از تنگه هرمز بهره میبرند کمک کنند تا مطمئن شویم هیچ اتفاق بدی در آنجا رخ نمیدهد.»
او افزود اگر متحدان آمریکا پاسخ مثبتی به این درخواست ندهند، «برای آینده ناتو بسیار بد خواهد بود».
طبق گزارش فایننشال تایمز، ترامپ از چند کشور از جمله بریتانیا، کرهجنوبی، فرانسه، ژاپن و چین خواسته است در یک «تلاش مشترک» برای بازگشایی این گلوگاه راهبردی مشارکت کنند؛ مسیری که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند. این درخواست در حالی مطرح شده که به گفته این گزارش، حکومت ایران عملاً پس از آغاز جنگ با آمریکا و اسرائیل تردد در این تنگه را مختل کرده است.
ترامپ همچنین درباره توان نظامی حکومت ایران گفت: «ما اساساً [حکومت] ایران را نابود کردهایم. آنها دیگر نیروی دریایی، پدافند هوایی یا نیروی هوایی ندارند. تنها کاری که میتوانند بکنند این است که با گذاشتن مین در آب کمی دردسر ایجاد کنند.»
او در عین حال هشدار داد واشنگتن میتواند حملات بیشتری علیه جزیره خارک، مرکز اصلی صادرات نفت ایران، انجام دهد و گفت: «دیدید که دیروز به خارک حمله کردیم؛ همهچیز بهجز لولهها. ما میتوانیم آن را در پنج دقیقه بزنیم و آنها هیچ کاری نمیتوانند بکنند.»
همزمان ترامپ در اظهاراتی جداگانه جمهوری اسلامی را به استفاده از اطلاعات جعلی و تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی برای بزرگنمایی توان نظامی خود متهم کرد. او در متنی که شبکه اجتماعی تروثسوشیال منتشر کرد، گفت: «ایران مدتهاست بهعنوان استاد دستکاری رسانهها و روابط عمومی شناخته میشود. آنها از نظر نظامی ناکارآمد و ضعیف هستند، اما در خوراک دادن اطلاعات نادرست به رسانههای فیکنیوز بسیار ماهرند.»
ترامپ تاکید کرد تهران با استفاده از فناوریهای جدید تلاش میکند تصویری متفاوت از وضعیت جنگ ارائه دهد. او گفت: «هوش مصنوعی به سلاح دیگری برای انتشار اطلاعات نادرست تبدیل شده است.»
او در توضیح این ادعا گفت: «آنها قایقهای انتحاری جعلی را نشان میدهند که به کشتیهای مختلف در دریا شلیک میکنند؛ صحنههایی که قدرتمند و ترسناک به نظر میرسند، اما چنین قایقهایی اصلاً وجود ندارند.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین گزارشهایی درباره آسیب دیدن تجهیزات نظامی آمریکا را رد کرد. او در اشاره به گزارشی از والاستریت ژورنال گفت: «پنج هواپیمای سوخترسان آمریکایی که گفته شده بود سرنگون یا بهشدت آسیب دیدهاند، همگی در حال خدمت هستند.»
ترامپ همچنین به گزارشهایی درباره آسیب دیدن ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن اشاره کرد و گفت: «ایران نشان میدهد که ناو هواپیمابر بزرگ ما در حال سوختن در اقیانوس است. نهتنها در حال سوختن نبود، بلکه حتی هدف حمله هم قرار نگرفت.»
او در ادامه تاکید کرد: «واقعیت این است که [حکومت] ایران در حال نابودی است و تنها نبردهایی که میبرد همانهایی است که از طریق هوش مصنوعی میسازد و رسانههای فاسد آنها را منتشر میکنند.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که تنشها در خلیج فارس و اختلال در عبور نفتکشها از تنگه هرمز نگرانیها درباره تأثیر جنگ بر بازار جهانی انرژی و امنیت منطقه را افزایش داده است.
این موارد همان موضوعاتی است که پیش از این در جریان مذاکرات چند ماه گذشته ایالات متحده با جمهوری اسلامی نیز پیگیری شده بود اما مقامات جمهوری اسلامی حاضر نشدند در مورد هیچ کدام از این سه محور انعطافی از خود نشان دهند که در نهایت به جنگ فعلی بین اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی انجامید.
به گفته امانوئل مکرون، تنها از طریق چنین چارچوبی میتوان صلح و امنیت پایدار را برای کشورهای منطقه تضمین کرد. او در گفتوگوی تلفنی با مسعود پزشکیان همچنین بر ضرورت بازگشت سریع آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تاکید کرد.
مکرون در این تماس از رییس دولت جمهوری اسلامی خواست فوراً به حملاتی که به گفته او از سوی حکومت ایران - چه بهصورت مستقیم و چه از طریق نیروهای نیابتی - علیه کشورهای منطقه انجام میشود پایان دهد. او بهطور مشخص به فعالیت گروههای مورد حمایت تهران در لبنان و عراق اشاره کرد و گفت تشدید از کنترلخارجشده تنشها میتواند منطقه را به سوی بیثباتی گسترده سوق دهد.
رییسجمهوری فرانسه همچنین تاکید کرد که فرانسه در چارچوبی کاملاً دفاعی برای حفاظت از منافع خود، شرکای منطقهای و امنیت مسیرهای کشتیرانی اقدام میکند و هدف قرار گرفتن این کشور غیرقابل قبول است. او در این تماس خواستار آزادی و بازگشت دو شهروند بازداشتشده فرانسوی در ایران، سیسیل کوهلر و ژاک پاریس شد.
در مقابل، بنا بر روایت منتشرشده از سوی ریاستدولت جمهوری اسلامی، پزشکیان در این گفتوگو تاکید کرده است که ایران در برابر آنچه «متجاوزان» مینامد تردیدی برای دفاع از خود ندارد. به گفته او، حملات اخیر علیه دو جزیره ایرانی جزیره خارک و ابوموسی با استفاده از سرزمین برخی کشورهای حوزه خلیج فارس انجام شده است.
روز گذشته مقامات اماراتی این ادعای مطرح شده از سوی حکومت ایران را رد کرده بودند.
پزشکیان همچنین ریشه ناامنی و بیثباتی منطقه را «اقدامات خصمانه آمریکا و اسرائیل» دانست و گفت [حکومت] ایران هرگز به دنبال تنش یا درگیری نبوده است. با این حال او تاکید کرد که «ملت، دولت و نیروهای مسلح ایران» در دفاع از تمامیت ارضی و امنیت ملی کشور «قاطعانه» عمل خواهند کرد.
این گفتوگوی تلفنی در شرایطی انجام شد که جنگ و تنشهای فزاینده در خاورمیانه نگرانیها درباره گسترش درگیری و پیامدهای آن برای امنیت منطقه و اقتصاد جهانی را افزایش داده است.
