اکسیوس گزارش داد که دونالد ترامپ در حال تلاش برای تشکیل ائتلافی از چند کشور برای بازگشایی تنگه هرمز است و امیدوار است این ائتلاف را تا پایان هفته اعلام کند. به گفته چهار منبع آگاه که با اکسیوس گفتوگو کردهاند، آمریکا همزمان در حال بررسی گزینه تصرف پایانه نفتی جزیره خارک است.
اکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی نوشت که در صورت ادامه متوقف ماندن نفتکشها در خلیج فارس، ترامپ ممکن است گزینه تصرف این جزیره را بررسی کند؛ اقدامی که به استقرار نیروهای زمینی آمریکا نیاز خواهد داشت.
اهمیت موضوع
بر اساس این گزارش، ادامه مسدود شدن مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز باعث افزایش قیمت نفت و گاز شده و بخش قابل توجهی از عرضه جهانی نفت خام را تحت تاثیر قرار داده است. اکسیوس مینویسد حکومت ایران در حال جلوگیری از صادرات نفت کشورهای حوزه خلیج فارس از این مسیر است، در حالی که نفتکشهایی که نفت ایران را حمل میکنند اجازه عبور دارند و در نتیجه صادرات نفت ایران به چین و دیگر کشورها ادامه یافته است.
یک منبع آگاه از وضعیت به اکسیوس گفته است: «تا زمانی که این محاصره ادامه داشته باشد و صادرات نفت خلیج فارس محدود بماند، ترامپ حتی اگر بخواهد هم نمیتواند جنگ را پایان دهد.»
تلاش برای تشکیل ائتلاف بینالمللی
اکسیوس گزارش داد که ترامپ روز شنبه در شبکه تروث سوشیال اعلام کرده است آمریکا و چند کشور دیگر قصد دارند برای بازگشایی مسیر کشتیرانی در خلیج فارس ناوهای جنگی اعزام کنند و از چین، فرانسه، ژاپن، کره جنوبی و بریتانیا خواسته در این اقدام مشارکت کنند.
ترامپ روز یکشنبه نیز در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ایرفورسوان گفت از کشورهای عضو ناتو و دیگر کشورهای واردکننده نفت، از جمله چین، میخواهد برای تامین امنیت تنگه هرمز به آمریکا کمک کنند.
او در این باره گفت: «ما با کشورهای دیگر درباره گشتزنی در تنگهها صحبت میکنیم. خوب است که کشورهای دیگر هم همراه ما این کار را انجام دهند. ما کمک میکنیم. پاسخهای خوبی هم دریافت کردهایم.»
به گفته ترامپ، آمریکا با هفت کشور در حال مذاکره است، هرچند برخی کشورها پیشنهاد مشارکت را رد کردهاند. او همچنین تأکید کرد این ماموریت «کوچک» خواهد بود زیرا ایران «قدرت آتش بسیار کمی» در اختیار دارد.
رایزنیهای فشرده دیپلماتیک
اکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که ترامپ و مقامهای ارشد دولت او در روزهای شنبه و یکشنبه تماسهای متعددی برای تشکیل این ائتلاف چندملیتی انجام دادهاند.
در همین راستا ترامپ روز یکشنبه با کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا نیز درباره این تلاشها گفتوگو کرده است؛ اقدامی که به گفته اکسیوس چرخشی قابل توجه محسوب میشود، زیرا ترامپ چند روز پیش گفته بود برای کمک بریتانیا «خیلی دیر شده است».
یک منبع آگاه به اکسیوس گفته است: «آخر هفتهای بسیار پرکار از نظر دیپلماسی میان آمریکا و متحدان اروپایی، خلیج فارس و آسیایی آن بود. تمرکز اصلی دولت ترامپ ایجاد تعهد سیاسی از سوی متحدان برای تشکیل یک گروه ویژه در تنگه هرمز است.»
یک مقام ارشد دولت آمریکا نیز گفته است ترامپ انتظار دارد برخی کشورها همین هفته حمایت خود را اعلام کنند و آنچه کاخ سفید «ائتلاف هرمز» مینامد شکل بگیرد.
نقش کشورهای عضو احتمالی
بر اساس این طرح، از کشورها خواسته خواهد شد ناوهای جنگی، پهپادها، سامانههای فرماندهی و دیگر تجهیزات نظامی برای این ماموریت فراهم کنند. به گفته منابع آگاه، در حال حاضر تمرکز بر جلب تعهد سیاسی کشورهاست و جزئیات اینکه «کدام کشور چه چیزی و چه زمانی ارسال کند» در مراحل بعدی مشخص خواهد شد.
اکسیوس همچنین گزارش داد که ترامپ قرار است روز پنجشنبه در دیدار با نخستوزیر ژاپن درباره ایران و امنیت عبور نفتکشها در تنگه هرمز گفتوگو کند. او همچنین از چین خواسته پیش از سفرش به پکن در پایان ماه برای دیدار با شی جینپینگ به این ائتلاف بپیوندد.
ترامپ در گفتوگو با فایننشیال تایمز هشدار داده است: «اگر پاسخی داده نشود یا پاسخ منفی باشد، فکر میکنم این موضوع برای آینده ناتو بسیار بد خواهد بود.»
احتمال حمله یا تصرف جزیره خارک
اکسیوس مینویسد آمریکا در عین حال به حملات خود به اهداف ایرانی ادامه میدهد و تمرکز ویژهای بر سواحل خلیج فارس و جزیره خارک دارد؛ پایانهای راهبردی در فاصله حدود ۲۴ کیلومتری ساحل ایران که حدود ۹۰ درصد صادرات نفت خام این کشور از آنجا انجام میشود.
ترامپ روز جمعه اعلام کرد دستور حمله به تاسیسات نظامی در این جزیره را صادر کرده اما تاسیسات نفتی آن را هدف قرار نداده است. او یک روز بعد به شبکه انبیسینیوز گفت آمریکا «ممکن است چند بار دیگر هم آنجا را بزند، فقط برای تفریح.»
با این حال یک مقام ارشد کاخ سفید به اکسیوس گفته است: «نباید بیش از آنچه رییسجمهوری اعلام کرده برداشت شود. رییسجمهوری هنوز تصمیمی درباره جزیره خارک نگرفته است.»
این مقام افزود اگر تلاش برای بازگشایی تنگه هرمز طولانی شود ممکن است این وضعیت تغییر کند: «رییسجمهوری قرار نیست منتظر بماند و اجازه دهد ایرانیها سرعت درگیری را تعیین کنند.»
ارزیابیها درباره پیامدهای این اقدام
به نوشته اکسیوس، ترامپ به ایده تصرف کامل جزیره خارک علاقه نشان داده است زیرا چنین اقدامی میتواند «ضربه اقتصادی مرگباری به رژیم» وارد کند و عملاً منابع مالی تهران را قطع کند.
اما مقامهای آمریکایی هشدار دادهاند چنین اقدامی به حضور نیروهای زمینی آمریکا نیاز دارد و میتواند به حملات تلافیجویانه ایران علیه تاسیسات نفتی و خطوط لوله در کشورهای خلیج فارس، بهویژه عربستان منجر شود.
یکی از مقامها به اکسیوس گفته است: «ریسکهای بزرگی وجود دارد. اما پاداشهای بزرگی هم هست. رییسجمهوری هنوز به آن نقطه نرسیده و ما هم نمیگوییم حتماً خواهد رسید.»
واکنشها
اکسیوس همچنین گزارش داد لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه آمریکا از تصمیم ترامپ برای «کشاندن جنگ به جزیره خارک» حمایت کرده و گفته است اگر حکومت ایران کنترل این پایانه نفتی را از دست بدهد اقتصاد این کشور «نابود خواهد شد».
او در شبکه ایکس نوشت: «در جنگ به ندرت پیش میآید که دشمن هدفی واحد مانند جزیره خارک در اختیار شما بگذارد که بتواند نتیجه جنگ را به شکل چشمگیری تغییر دهد. هر کس خارک را کنترل کند، سرنوشت این جنگ را کنترل خواهد کرد.»
اکسیوس پیشتر نیز گزارش داده بود که ارتش آمریکا در حال بررسی طرح تصرف جزیره خارک و همچنین اعزام نیروهای ویژه برای تامین امنیت ذخایر احتمالی اورانیوم با غنای بالا در ایران است.
دونالد ترامپ شامگاه یکشنبه ۲۴ اسفند در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری ایرفورسوان، حکومت ایران را به سرکوب مرگبار معترضان و انتشار اطلاعات جعلی متهم کرد.
ترامپ تاکید کرد که «حکومت ایران تنها در دو روز ۳۲ هزار نفر از مردم بیگناهی را که با دست خالی در خیابانها تظاهرات مسالمتآمیز کرده بودند، بهطور وحشیانه کشت.» او حاکمان ایران را «افرادی تروریست و خطرناک» توصیف کرد و گفت این حکومت در جریان درگیریهای اخیر «ضربات مهلکی» خورده است.
رییسجمهوری آمریکا افزود که به باور او حکومت ایران ممکن است «تا بیش از ده سال نتواند به شرایط پیش از عملیات خشم حماسی بازگردد.»
ترامپ همچنین درباره احتمال مذاکره با تهران گفت: «آنها بهشدت علاقهمند به مذاکره هستند، اما من در حال حاضر تمایلی به این کار ندارم.» او اضافه کرد که وضعیت رهبری در ایران نامشخص است و گفت: «اصلاً نمیدانم چه کسی اکنون آنها را رهبری میکند و با چه کسی باید مذاکره کرد.»
رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از اظهارات خود به راهپیماییهای حکومتی «روز قدس» اشاره کرد و تاکید کرد که تصاویر منتشرشده از حضور گسترده مردم در این مراسم واقعی نیست. او گفت: «آنها یک ویدیوی جعلی با هوش مصنوعی ساختند و مدعی شدند بیش از ۲۵۰ هزار نفر برای حمایت از حکومت به خیابان آمدند، اما با این کارها راهی به جایی نمیبرند.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که تنشها میان ایران و آمریکا و متحدانش در منطقه همچنان ادامه دارد و دو طرف یکدیگر را به تشدید بحران و جنگ رسانهای متهم میکنند.
ترامپ ساعتی پیش از آن نیز با انتشار متنی در شبکه اجتماعی تروثسوشیال، جمهوری اسلامی را به استفاده از اطلاعات جعلی و تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی برای بزرگنمایی توان نظامی خود متهم کرد. او در این متن نوشت: «ایران مدتهاست بهعنوان استاد دستکاری رسانهها و روابط عمومی شناخته میشود. آنها از نظر نظامی ناکارآمد و ضعیف هستند، اما در خوراک دادن اطلاعات نادرست به رسانههای فیکنیوز بسیار ماهرند.»
ترامپ تاکید کرد تهران با استفاده از فناوریهای جدید تلاش میکند تصویری متفاوت از وضعیت جنگ ارائه دهد. او گفت: «هوش مصنوعی به سلاح دیگری برای انتشار اطلاعات نادرست تبدیل شده است.»
او در توضیح این ادعا گفت: «آنها قایقهای انتحاری جعلی را نشان میدهند که به کشتیهای مختلف در دریا شلیک میکنند؛ صحنههایی که قدرتمند و ترسناک به نظر میرسند، اما چنین قایقهایی اصلاً وجود ندارند.»
ترامپ در گفتوگویی با روزنامه فایننشال تایمز تاکید کرد کشورهایی که از این مسیر حیاتی انرژی استفاده میکنند باید در بازگشایی آن مشارکت داشته باشند. او گفت: «کاملاً منطقی است که کشورهایی که از تنگه هرمز بهره میبرند کمک کنند تا مطمئن شویم هیچ اتفاق بدی در آنجا رخ نمیدهد.»
او افزود اگر متحدان آمریکا پاسخ مثبتی به این درخواست ندهند، «برای آینده ناتو بسیار بد خواهد بود».
طبق گزارش فایننشال تایمز، ترامپ از چند کشور از جمله بریتانیا، کرهجنوبی، فرانسه، ژاپن و چین خواسته است در یک «تلاش مشترک» برای بازگشایی این گلوگاه راهبردی مشارکت کنند؛ مسیری که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند. این درخواست در حالی مطرح شده که به گفته این گزارش، حکومت ایران عملاً پس از آغاز جنگ با آمریکا و اسرائیل تردد در این تنگه را مختل کرده است.
ترامپ همچنین درباره توان نظامی حکومت ایران گفت: «ما اساساً [حکومت] ایران را نابود کردهایم. آنها دیگر نیروی دریایی، پدافند هوایی یا نیروی هوایی ندارند. تنها کاری که میتوانند بکنند این است که با گذاشتن مین در آب کمی دردسر ایجاد کنند.»
او در عین حال هشدار داد واشنگتن میتواند حملات بیشتری علیه جزیره خارک، مرکز اصلی صادرات نفت ایران، انجام دهد و گفت: «دیدید که دیروز به خارک حمله کردیم؛ همهچیز بهجز لولهها. ما میتوانیم آن را در پنج دقیقه بزنیم و آنها هیچ کاری نمیتوانند بکنند.»
همزمان ترامپ در اظهاراتی جداگانه جمهوری اسلامی را به استفاده از اطلاعات جعلی و تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی برای بزرگنمایی توان نظامی خود متهم کرد. او در متنی که شبکه اجتماعی تروثسوشیال منتشر کرد، گفت: «ایران مدتهاست بهعنوان استاد دستکاری رسانهها و روابط عمومی شناخته میشود. آنها از نظر نظامی ناکارآمد و ضعیف هستند، اما در خوراک دادن اطلاعات نادرست به رسانههای فیکنیوز بسیار ماهرند.»
ترامپ تاکید کرد تهران با استفاده از فناوریهای جدید تلاش میکند تصویری متفاوت از وضعیت جنگ ارائه دهد. او گفت: «هوش مصنوعی به سلاح دیگری برای انتشار اطلاعات نادرست تبدیل شده است.»
او در توضیح این ادعا گفت: «آنها قایقهای انتحاری جعلی را نشان میدهند که به کشتیهای مختلف در دریا شلیک میکنند؛ صحنههایی که قدرتمند و ترسناک به نظر میرسند، اما چنین قایقهایی اصلاً وجود ندارند.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین گزارشهایی درباره آسیب دیدن تجهیزات نظامی آمریکا را رد کرد. او در اشاره به گزارشی از والاستریت ژورنال گفت: «پنج هواپیمای سوخترسان آمریکایی که گفته شده بود سرنگون یا بهشدت آسیب دیدهاند، همگی در حال خدمت هستند.»
ترامپ همچنین به گزارشهایی درباره آسیب دیدن ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن اشاره کرد و گفت: «ایران نشان میدهد که ناو هواپیمابر بزرگ ما در حال سوختن در اقیانوس است. نهتنها در حال سوختن نبود، بلکه حتی هدف حمله هم قرار نگرفت.»
او در ادامه تاکید کرد: «واقعیت این است که [حکومت] ایران در حال نابودی است و تنها نبردهایی که میبرد همانهایی است که از طریق هوش مصنوعی میسازد و رسانههای فاسد آنها را منتشر میکنند.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که تنشها در خلیج فارس و اختلال در عبور نفتکشها از تنگه هرمز نگرانیها درباره تأثیر جنگ بر بازار جهانی انرژی و امنیت منطقه را افزایش داده است.
این موارد همان موضوعاتی است که پیش از این در جریان مذاکرات چند ماه گذشته ایالات متحده با جمهوری اسلامی نیز پیگیری شده بود اما مقامات جمهوری اسلامی حاضر نشدند در مورد هیچ کدام از این سه محور انعطافی از خود نشان دهند که در نهایت به جنگ فعلی بین اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی انجامید.
به گفته امانوئل مکرون، تنها از طریق چنین چارچوبی میتوان صلح و امنیت پایدار را برای کشورهای منطقه تضمین کرد. او در گفتوگوی تلفنی با مسعود پزشکیان همچنین بر ضرورت بازگشت سریع آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تاکید کرد.
مکرون در این تماس از رییس دولت جمهوری اسلامی خواست فوراً به حملاتی که به گفته او از سوی حکومت ایران - چه بهصورت مستقیم و چه از طریق نیروهای نیابتی - علیه کشورهای منطقه انجام میشود پایان دهد. او بهطور مشخص به فعالیت گروههای مورد حمایت تهران در لبنان و عراق اشاره کرد و گفت تشدید از کنترلخارجشده تنشها میتواند منطقه را به سوی بیثباتی گسترده سوق دهد.
رییسجمهوری فرانسه همچنین تاکید کرد که فرانسه در چارچوبی کاملاً دفاعی برای حفاظت از منافع خود، شرکای منطقهای و امنیت مسیرهای کشتیرانی اقدام میکند و هدف قرار گرفتن این کشور غیرقابل قبول است. او در این تماس خواستار آزادی و بازگشت دو شهروند بازداشتشده فرانسوی در ایران، سیسیل کوهلر و ژاک پاریس شد.
در مقابل، بنا بر روایت منتشرشده از سوی ریاستدولت جمهوری اسلامی، پزشکیان در این گفتوگو تاکید کرده است که ایران در برابر آنچه «متجاوزان» مینامد تردیدی برای دفاع از خود ندارد. به گفته او، حملات اخیر علیه دو جزیره ایرانی جزیره خارک و ابوموسی با استفاده از سرزمین برخی کشورهای حوزه خلیج فارس انجام شده است.
روز گذشته مقامات اماراتی این ادعای مطرح شده از سوی حکومت ایران را رد کرده بودند.
پزشکیان همچنین ریشه ناامنی و بیثباتی منطقه را «اقدامات خصمانه آمریکا و اسرائیل» دانست و گفت [حکومت] ایران هرگز به دنبال تنش یا درگیری نبوده است. با این حال او تاکید کرد که «ملت، دولت و نیروهای مسلح ایران» در دفاع از تمامیت ارضی و امنیت ملی کشور «قاطعانه» عمل خواهند کرد.
این گفتوگوی تلفنی در شرایطی انجام شد که جنگ و تنشهای فزاینده در خاورمیانه نگرانیها درباره گسترش درگیری و پیامدهای آن برای امنیت منطقه و اقتصاد جهانی را افزایش داده است.
روزنامه هاآرتص در گزارشی نوشت حملات جمهوری اسلامی به زیرساختهای نفتی در عراق، بحرین، دبی و عربستان باعث شده قیمت نفت دوباره به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه برسد و بازارهای جهانی با شوک جدیدی روبهرو شوند.
بر اساس این گزارش، پنتاگون اعلام کرده شش روز نخست جنگ علیه حکومت ایران برای آمریکا حدود ۱۱.۳ میلیارد دلار هزینه داشته است، اما پیامدهای اقتصادی جنگ برای آمریکا و متحدانش بسیار گستردهتر بوده و اختلال در بازار انرژی موجب جهش قیمتها شده است.
هاآرتص مینویسد پس از آنکه قیمت نفت خام به ۱۲۰ دلار در هر بشکه رسید، دونالد ترامپ این افزایش را موقتی توصیف کرد. در همین حال کشورهای عضو گروه هفت اعلام کردند برای مهار بازار، ۴۰۰ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک نفت خود را وارد بازار خواهند کرد و آمریکا نیز از برنامه اسکورت نفتکشها در تنگه هرمز خبر داده است.
طبق این گزارش، از زمان آغاز جنگ قیمت نفت برنت حدود ۴۰ درصد افزایش یافته و قیمت بنزین در آمریکا نیز حدود ۲۰ درصد بالا رفته است. همزمان بازارهای سهام جهان نیز با نوسان و افت روبهرو شدهاند؛ بهویژه در کشورهایی که واردکننده نفت هستند.
هاآرتص همچنین گزارش داد حملات به نقاط حساس زنجیره تامین نفت ادامه داشته است. عراق پس از حمله قایقهای پهپادی ایران فعالیت در بنادر نفتی خود را متوقف کرد، عمان کشتیها را از پایانه نفتی خود خارج کرد و بحرین نیز اعلام کرد حکومت ایران موشکهایی به مخازن نفتی این کشور شلیک کرده است. در دبی نیز یک پهپاد به ساختمانی اصابت کرده و عربستان از حملات بیشتری خبر داده است.
در ادامه گزارش آمده است افزایش قیمت نفت میتواند موج جدیدی از تورم جهانی ایجاد کند و حتی به افزایش نرخ بهره در اقتصادهای بزرگ منجر شود. چنین وضعیتی هزینه وامگیری را بالا برده و مصرف و سرمایهگذاری را کاهش میدهد؛ مسالهای که احتمال کند شدن رشد اقتصادی جهانی را افزایش میدهد.
به نوشته هاآرتص، اقتصادهای نوظهور که وابستگی زیادی به واردات نفت دارند بیش از دیگران آسیبپذیرند. در این میان هند به دلیل وابستگی به نفت خلیج فارس و حضور میلیونها نیروی کار هندی در کشورهای منطقه ممکن است بیشترین تاثیر را از ادامه جنگ و بیثباتی بازار انرژی بپذیرد.
بر اساس این گزارش که به نقل از دو مقام حوثی منتشر شده، ذخایر تسلیحاتی این گروه پس از ماهها استفاده در جریان جنگ میان اسرائیل و حماس کاهش یافته است. به گفته این منابع، درگیری میان اسرائیل و آمریکا از یک سو و حکومت ایران از سوی دیگر نیز روند انتقال تسلیحات به حوثیها را کند کرده است.
در عین حال، یک مقام آگاه دیگر گفته است که حوثیها همچنان زرادخانه قابل توجهی از پهپادها در اختیار دارند. با این حال از زمان آغاز حملات علیه جمهوری اسلامی، این گروه هیچ موشک یا پهپادی به سمت اسرائیل شلیک نکرده؛ موضوعی که بسیاری از ناظران را غافلگیر کرده است.
این گزارش میافزاید که در بیانیهای منسوب به رهبر جدید جمهوری اسلامی، مجتبی خامنهای، تهران اعلام کرده ممکن است جبهههای تازهای در جنگ باز کند؛ موضوعی که برخی تحلیلگران آن را نشانهای از احتمال مشارکت حوثیها دانستهاند.
در همین حال، رهبر حوثیها، عبدالمالک الحوثی در سخنرانیهای اخیر خود گفته است که این گروه در صورت لزوم آماده مداخله است و «انگشتش روی ماشه» قرار دارد، هرچند درباره شکل احتمالی چنین مداخلهای توضیحی نداده است.
به نوشته واینت، منابع حوثی همچنین گفتهاند که آمریکا از طریق میانجیهای عمان پیامهایی به این گروه ارسال کرده و به آنها هشدار داده است از ورود به جنگ خودداری کنند. طبق این گزارش، به رهبران سیاسی و نظامی حوثی نیز اطلاع داده شده که تلفنهای همراه آنها تحت نظارت اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل قرار دارد.
همچنین گزارش شده است که به دلیل نگرانی از احتمال ترور توسط اسرائیل، به رهبران حوثی توصیه شده از حضور علنی در انظار عمومی خودداری کنند.
