ایراناینترنشنال
همزمان با ادامه حملات آمریکا و اسرائیل به مواضع نظامی و نهادهای سرکوبگر جمهوری اسلامی، موج تازهای از بازداشت شهروندان در ایران آغاز شده است. طی دو هفته گذشته صدها نفر در شهرهای مختلف بازداشت شدهاند، اما هنوز اطلاعاتی از هویت، محل نگهداری و سرنوشت بسیاری از آنها در دست نیست.
بررسیهای ایراناینترنشنال و گزارشهای منتشرشده نشان میدهد بازداشت گسترده شهروندان در نقاط مختلف ایران، از جمله در استانهای آذربایجان شرقی و غربی، البرز، اصفهان، تهران، خوزستان، کردستان، کرمان، کهگیلویه و بویراحمد، گیلان، لرستان و یزد ادامه دارد.
این بازداشتها با اتهامهایی چون «تشویش اذهان عمومی»، «تبلیغ علیه نظام»، «فعالیت در فضای مجازی»، «برهم زدن امنیت عمومی»، «جمعآوری اطلاعات برای کشورهای خارجی»، «همکاری با دشمن» و «جاسوسی» انجام شدهاند.
همزمان، صداوسیمای جمهوری اسلامی و رسانههای نزدیک به نهادهای امنیتی اقدام به پخش اعترافات اجباری شماری از بازداشتشدگان کردهاند؛ موضوعی که نگرانیها درباره سرنوشت این افراد و احتمال پروندهسازی علیه آنان را افزایش داده است.
جمهوری اسلامی در سالهای گذشته بارها با ضبط و پخش اعترافات اجباری، بازداشتشدگان را وادار کرده است علیه خود شهادت دهند. این رویه در موارد متعددی مبنای صدور کیفرخواست و حکم در دستگاه قضایی قرار گرفته است. سازمانهای حقوق بشری این روش را نقض آشکار اصول دادرسی عادلانه میدانند.
همزمان با موج بازداشتها، مقامهای جمهوری اسلامی نیز با تهدیدهای علنی علیه شهروندان و مخالفان حکومت بر تشدید فضای ارعاب و سرکوب در داخل ایران تاکید کردهاند.
احمدرضا رادان، فرمانده کل انتظامی جمهوری اسلامی اعلام کرد بیش از ۸۰ نفر از افرادی که به گفته او در فضای مجازی اقدام به «تشویش اذهان عمومی» کرده بودند بازداشت شدهاند و برای آنان پرونده قضایی تشکیل شده است.
رادان همچنین گفت در روزهای اخیر برای «چندین هزار نفر» که به گفته او مطالبی «تشویشکننده» در فضای مجازی منتشر کرده بودند پیامک هشدار ارسال شده است.
او همچنین با اشاره به احتمال اعتراضهای آینده گفت در صورت حضور مردم در خیابانها، ماموران انتظامی «دست به ماشه» خواهند بود.
همزمان، ویدیویی از برنامهای در صداوسیما منتشر شده که در آن یکی از مجریان خطاب به مخالفان جمهوری اسلامی گفت: «ایستادیم، غبار فتنه که خوابید یقهتان را خواهیم گرفت. مصادره اموال که چیزی نیست، ننهتان را به عزایتان مینشانیم؛ چه خارج باشید چه داخل.»
در ادامه این فضای تهدید، روابط عمومی سپاه پاسداران از بازداشت شش شهروند و کشته شدن یک نفر در استان کردستان خبر داد.
خبرگزاری فارس نیز گزارش داد نیروهای اطلاعات سپاه در استان کهگیلویه و بویراحمد ۵۰ نفر را بازداشت کردهاند.
وزارت اطلاعات هم از بازداشت دستکم ۳۰ نفر دیگر به اتهام «جاسوسی برای آمریکا و اسرائیل» خبر داد.
همزمان، وزارت اطلاعات شهروندانی را که از محل حملات فیلم یا تصویر تهیه کنند «ستون پنجم دشمن» خواند. سازمان اطلاعات سپاه نیز اعلام کرد شماری از افرادی که تصاویر حملات را برای رسانهها ارسال کردهاند بازداشت شدهاند.
مجموعه این اطلاعیهها، در کنار گزارشهای حقوق بشری و روایتهای منتشرشده در روزهای اخیر، نشان میدهد بازداشتها در نقاط مختلف کشور ادامه داشته و برآوردها درباره بازداشت صدها شهروند در حدود دو هفته گذشته را تقویت میکند.
همزمان با موج بازداشتها و تهدیدهای مقامهای جمهوری اسلامی، قطع اینترنت نیز دسترسی شهروندان به اطلاعات و اخبار را بیش از پیش محدود کرده است.
وبسایت نتبلاکس، نهاد رصدکننده اختلالهای اینترنتی در جهان، صبح پنجشنبه ۲۱ اسفند اعلام کرد دادههایش نشان میدهد خاموشی اینترنت در ایران وارد سیزدهمین روز خود شده و مدت آن از ۲۸۸ ساعت گذشته است.
نتبلاکس تاکید کرد این اقدام حکومت خطری مستقیم برای ایمنی، سلامت و امنیت غیرنظامیان ایجاد میکند؛ شهروندانی که حق دارند به اطلاعات ضروری برای بقا دسترسی داشته باشند.
در چنین شرایطی، قطع ارتباطات باعث شده در بسیاری از شهرها اطلاع دقیقی از وضعیت بازداشتشدگان در دست نباشد.
از برخی شهرها و حتی از زندانها و بازداشتگاهها نیز خبر مستقلی منتشر نشده و در مواردی خانوادهها و نزدیکان بازداشتشدگان از محل نگهداری آنان بیاطلاع ماندهاند.
در کنار بازداشتها، گزارشهایی نیز از ارسال گسترده پیامکهای تهدیدآمیز برای شهروندان منتشر شده است. در این پیامها افراد به «همکاری با دشمن» متهم شده و به آنان هشدار داده شده فعالیتهایشان تحت نظارت نهادهای امنیتی قرار دارد.
دفتر دادستانی کل جمهوری اسلامی نیز با انتشار بیانیهای شهروندان ایرانی خارج از کشور را تهدید کرد که در صورت آنچه «همکاری با دشمن» خوانده شده، اموال و داراییهایشان مصادره خواهد شد و ممکن است با مجازاتهایی از جمله اعدام روبهرو شوند.
در این بیانیه، «همکاری با دشمن» بهطور گسترده شامل هرگونه «فعالیت اطلاعاتی یا جاسوسی برای اسرائیل، ایالات متحده یا سایر کشورهای متخاصم» تعریف شده است.
دادستانی کل جمهوری اسلامی همچنین اعلام کرد برخورد قضایی با آن دسته از ایرانیان خارج از کشور که به گفته این نهاد در «جبهه دشمن» فعالیت میکنند وارد «فاز عملیاتی» شده و این روند شامل تعقیب قضایی، شناسایی اموال، توقیف و مصادره داراییهاست.
در سوی دیگر، طی روزهای اخیر گزارشهای متعددی از حضور گسترده نیروهای امنیتی و برپایی ایستهای بازرسی از سوی سپاه و بسیج در شهرهای مختلف منتشر شده است.
یک شهروند ساکن تهران به ایراناینترنشنال گفت در طول هفته گذشته با یکی از ایستهای بازرسی در میدان هفتتیر مواجه شده و ماموران با او برخوردی بسیار خشن داشتهاند. به گفته او، ماموران با زور و تهدید، محتوای تلفن همراهش، از جمله تماسها، تصاویر و ویدیوهایش را بررسی کردهاند.
شهروند دیگری در اصفهان نیز از تهدید خود و خانوادهاش با اسلحه از سوی ماموران بسیج در یکی از میدانهای شلوغ این شهر خبر داد.
او به ایراناینترنشنال گفت برخورد ماموران و توهینها و فحاشیهای آنان به او و دیگر شهروندان بهقدری شدید بود که احساس میکردند دشمن ماموران نه آمریکا و اسرائیل، بلکه «ما» شهروندان ایران هستند.
در برخی مناطق نیز مسیرهای منتهی به پایگاههای بسیج یا مراکز امنیتی تحت کنترل نیروهای مسلح قرار گرفته است.
بر اساس گزارش و ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال، بامداد ۲۰ اسفند در مهرشهر کرج دو مامور بسیج پس از متوقف کردن یک خودروی پراید، دو سرنشین آن را با تهدید سلاح پیاده کردند.
همزمان، ویدیوهایی از حمله پهپادی به ایستهای بازرسی و تجهیزات بسیج در تهران منتشر شده است.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد در حملات شامگاه چهارشنبه ۲۰ اسفند به نقاط مختلف تهران، دستکم ۱۰ مامور امنیتی و بسیج مستقر در ایستهای بازرسی کشته شدند. گزارشهایی نیز از حمله به ایستهای بازرسی در شهرهای دیگر منتشر شده است.
پس از آن، ارتش اسرائیل گفت نیروی هوایی این کشور ایستهای بازرسی و نیروهای واحد بسیج در تهران را هدف قرار داده و تاکید کرد این نیروها بخشی از سازوکارهای امنیتی جمهوری اسلامی و از عوامل اجرای عملیاتهای «تروریستی» بودهاند.
یک سخنگوی ارتش اسرائیل نیز گفت این حملات با هدف تضعیف سازوکارهای سرکوب جمهوری اسلامی انجام شده است.
دادههای گروه «مکانیابی و دادههای رویدادهای درگیری مسلحانه» مستقر در آمریکا، تنها در ۲۰ اسفند دستکم ۱۸ مورد حمله اسرائیل به ایستهای بازرسی نیروهای بسیج، عمدتا در تهران، ثبت شده است.
موج تازه بازداشتها و فشار بر شهروندان در خیابانها در حالی رخ میدهد که زندانهای ایران پیشتر نیز با بحران شدید تراکم زندانیان روبهرو بودهاند.
پس از اعتراضات خونین دیماه، دهها هزار نفر بازداشت شدند و بسیاری از زندانها با کمبود جدی فضا و شرایط نامناسب تغذیه و بهداشت مواجه شدند.
همزمان گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد برخی بازداشتگاهها، مقرهای اطلاعاتی و ساختمانهای امنیتی در جریان حملات هوایی آسیب دیدهاند.
با وجود این شرایط هنوز مشخص نیست بازداشتشدگان جدید به کدام مراکز منتقل شدهاند؛ موضوعی که نگرانی خانوادهها و فعالان حقوق بشر را افزایش داده است.
گزارشهای حقوق بشری همچنین حاکی از آن است که در جریان حملات هوایی، مناطقی در نزدیکی برخی زندانها و بازداشتگاهها هدف حمله قرار گرفتهاند.
این موضوع نگرانیها درباره امنیت زندانیان را افزایش داده و خانوادهها خواستار آزادی موقت، اعطای مرخصی یا انتقال زندانیان به مکانهایی امن شدهاند؛ اقدامی که در بسیاری از کشورها در شرایط جنگی برای حفاظت از جان زندانیان انجام میشود.
در مجموع، همزمان با ادامه حملات نظامی به ایران، نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی تمرکز گستردهای بر کنترل فضای داخلی، بهویژه فضای مجازی و انتشار اطلاعات درباره حملات گذاشتهاند.
بازداشت شهروندان با اتهامهایی سنگین و مبهم، در کنار تهدید گسترده شهروندان و حتی ایرانیان خارج از کشور، نشانهای از تشدید سرکوب داخلی در یکی از بحرانیترین مقاطع سیاسی و نظامی سالهای اخیر در ایران است.
در شرایطی که بسیاری از بازداشتها بدون اعلام هویت یا محل نگهداری افراد انجام شده و برخی بازداشتگاهها و مراکز امنیتی نیز آسیب دیدهاند، نگرانیها درباره سرنوشت صدها شهروند بازداشتشده در روزهای اخیر همچنان ادامه دارد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
