ایراناینترنشنال
در روزهای اخیر، روایتهای متعددی از بازداشت خشن کودکان و نوجوانان در تهران و اطراف آن منتشر شده است؛ بازداشتهایی که خانوادهها و معلمان از آن با عنوان «ربایش» یاد میکنند و میگویند با خشونت، ارعاب، بیخبری چندروزه و محرومیت از ابتداییترین حقوق قانونی همراه بوده است.
«اگر شیشه نمیشکست، نمیفهمیدم بچهام را بردهاند»
یکی از مادران به ایراناینترنشنال گفت صبح روز امتحان، فرزندش از مقابل خانه ربوده شده است. به گفته او، اگر شیشه ورودی ساختمان شکسته نمیشد، ممکن بود اصلا متوجه بردن کودکش نشود. این مادر میگوید حدود ۱۰ مرد تنومند که خود را مامور معرفی میکردند، با خشونت فرزندش را بردند.
او افزود: «بچهام گریه میکرد و داد میزد مامان نجاتم بده. پدرش را زدند و به من گفتند خفه شو و تهدید کردند اگر ادامه بدهم، بچه دیگرم را هم میبرند.»
به گفته این مادر، ماموران در پاسخ به این سوال که فرزند ۱۷ سالهاش را کجا میبرند، گفتهاند «اوین». با این حال، این خانواده پس از چهار روز مراجعه به نهادهای مختلف، تنها یک پاسخ شنیدهاند: «اینجا نیست.»
او گفت مقابل زندان اوین از یکی از نگهبانان پرسیده آیا خودش فرزند دارد یا نه و نگهبان پاسخ داده است: «شرمنده، خیلی از ما هم خبر نداریم.»
کودک ۱۴ ساله و وعده «آزادی سریع»
در روایت دیگری، یکی از بستگان یک کودک ۱۴ ساله به ایراناینترنشنال گفت خانواده بهشدت ترسیدهاند و به وعده بازجوها درباره «آزادی سریع» دل بستهاند. او میگوید حتی پس از نشان دادن ویدیوهای اعتراف اجباری، خانواده همچنان امیدوار است که فرزندشان بهزودی آزاد شود.
بهگفته این منبع، این کودک مبتلا به اوتیسم است و فعالیتهای روزمرهاش به بازیهای رایانهای و موسیقی محدود بوده است. مادر این کودک پس از شنیدن خبرهای مربوط به صدور احکام اعدام، دچار اضطراب شدید شده و مدام میپرسد چه باید بکند.
وکیلی که اجازه ورود به پروندهها را ندارد
یک وکیل دادگستری نیز به ایراناینترنشنال گفت بارها برای پذیرش وکالت دانشآموزان و کودکان بازداشتشده مراجعه کرده، اما هیچیک از درخواستهایش پذیرفته نشده است.
بهگفته او، در برخی پروندهها کودکان به اتهامهایی مانند «حمل سلاح سرد» و «تخریب اموال عمومی» متهم شدهاند و در مواردی بدون حضور وکیل و حتی بدون اطلاع خانواده بازجویی شدهاند.
بر اساس اظهارات خانوادهها و وکلا، تعدادی از کودکان نه در زندان یا بازداشتگاههای رسمی، بلکه در سولههایی در اطراف تهران و در شرایط نامناسب نگهداری شدهاند.
بسیاری از آنها نمیدانستند چه اوراقی را امضا میکنند و برخی نیز بدون امضای هیچ سندی به خانواده تحویل داده شدهاند؛ کودکانی که اغلب از نظر روحی و جسمی در وضعیت مناسبی نبودهاند.
روایت رسمی و واقعیت میدانی
در همین حال، وزیر دادگستری جمهوری اسلامی اعلام کرده است که تعدادی از نوجوانان ۱۶ تا ۱۸ ساله بازداشتی در «کانون اصلاح و تربیت» نگهداری میشوند. او همچنین مدعی شده عمده کودکان پس از تعیین تکلیف آزاد شدهاند.
با این حال، یکی از خانوادهها گفت فرزند ۱۶ سالهشان پس از یک هفته بیخبری، در سولهای در اطراف تهران پیدا شده و تنها پس از پرداخت بیش از یک میلیارد تومان نقدی آزاد شده است. این دختر نوجوان، دو روز بعد بهدلیل عفونت خونی بیهوش شده و هماکنون در بخش مراقبتهای ویژه بستری است.
بازداشت در مدرسه؛ «انگار دنبال قاتل زنجیرهای بودند»
یک معلم پایه یازدهم یکی از مدارس تهران به ایراناینترنشنال ماموران یک دانشآموز را با فریاد و عربدهکشی از داخل مدرسه بازداشت کردهاند.
بهگفته او، اجازه تماس با خانواده داده نشده و ماموران تهدید کردهاند در صورت مقاومت، همه دانشآموزان را بازداشت میکنند؛ رفتاری که باعث حمله عصبی یکی از دانشآموزان شده است.
این معلم پرسید: «براساس کدام قانون، یک کودک را با چشمبند و این میزان خشونت از مدرسه میبرند؟»
نگرانی فعالان حقوق کودک از وضعیت بازداشت و پس از آزادی
فعالان حقوق کودک با ابراز نگرانی جدی نسبت به این بازداشتها تاکید میکنند که شیوه برخورد با کودکان و نوجوانان بازداشتشده، با موازین حقوق کودک—چه در قوانین داخلی و چه در تعهدات بینالمللی ایران—همخوانی ندارد.
به گفته آنها، بازداشت خشن، بیخبری خانوادهها، محرومیت از وکیل و نگهداری در اماکن نامعلوم، نهتنها امنیت کودکان در دوران بازداشت را به خطر میاندازد، بلکه پیامدهای سنگین و ماندگاری بر سلامت جسمی و روانی آنان پس از آزادی برجای میگذارد؛ پیامدهایی که میتواند زندگی این کودکان و خانوادههایشان را برای همیشه تحت تاثیر قرار دهد.
ارتش اسرائیل یکشنبه ۱۲ بهمن اعلام کرد ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، در واشینگتن با مقامهای ارشد نظامی و امنیتی آمریکا دیدار کرد.
این دیدار با هدف ارائه اطلاعات محرمانه، بررسی گزینههای نظامی علیه جمهوری اسلامی و ارزیابی پیامدهای احتمال ازسرگیری مذاکرات دیپلماتیک میان واشینگتن و تهران انجام شد.
رسانههای اسرائیلی گزارش دادند در این سفر گروهی از فرماندهان ارشد ارتش دفاعی اسرائیل زمیر را همراهی کردند و این سفر بدون اعلام قبلی انجام شده است.
افزایش هماهنگی نظامی اسرائیل و آمریکا
مقامهای اسرائیلی میگویند سطح هماهنگی نظامی میان اسرائیل و واشینگتن در هفتههای اخیر افزایش یافته است؛ موضوعی که همزمان با بررسی گزینههای احتمالی آمریکا برای اقدام نظامی علیه ایران صورت میگیرد.
به گفته این منابع، اسرائیل انتظار دارد در صورت تصمیم آمریکا برای حمله، از پیش در جریان قرار گیرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پیشتر اعلام کرد جمهوری اسلامی در حال «گفتوگوی جدی» درباره امکان دستیابی به توافق است. او در عین حال تاکید کرد هرگونه توافق باید به «حذف کامل توان هستهای جمهوری اسلامی» منجر شود.
ترامپ همچنین از استقرار یک ناوگان عظیم نظامی آمریکا در منطقه خبر داد؛ اقدامی که نشانهای از افزایش فشار نظامی ارزیابی میشود.
نگرانی از توان موشکی جمهوری اسلامی
مقامهای امنیتی اسرائیل هشدار دادهاند تهدید تهران تنها به برنامه هستهای محدود نمیشود.
بهگفته منابع ارشد دفاعی اسرائیل، جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه، توان موشکی خود را بهطور قابل توجهی گسترش داده و اکنون قادر است حملات هماهنگ و گسترده با موشکهای بالستیک انجام دهد.
یک مقام اسرائیلی به کاننیوز گفت: «اسرائیل نمیتواند با تهدید موشکی ایران کنار بیاید» و هر پاسخ موثر باید هم زیرساختهای هستهای و هم سامانههای پرتاب موشک را هدف قرار دهد.
در این رابطه روزنامه والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد پنتاگون سامانههای پدافند هوایی بیشتری برای حفاظت از اسرائیل، نیروهای آمریکایی و متحدان عرب خود در منطقه مستقر میکند.
بر اساس این گزارش، ایالات متحده علاوه بر ناوشکنهای مجهز به رهگیری موشکی و ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن، یک سامانه تاد و چند سامانه پاتریوت را به پایگاههای خود در اردن، کویت، بحرین، عربستان سعودی و قطر منتقل کرده است. تصاویر ماهوارهای نشان میدهند هفته گذشته یک سامانه پاتریوت به پایگاه العدید قطر افزوده شده است.
واکنش سپاه به شایعات پس از انفجار بندرعباس
در ادامه فضای پرتنش میان جمهوری اسلامی، اسرائیل و آمریکا، رسانههای حکومتی ایران به شایعات درباره کشته شدن فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران واکنش نشان دادند.
علیرضا تنگسیری یکشنبه در نخستین اظهارنظر علنی خود پس از انتشار این شایعات گفت «دشمنان در حال جنگ رسانهای» هستند و از مردم خواست «وحدت» خود را حفظ کنند.
این واکنش پس از آن مطرح شد که شنبه گزارشهایی از وقوع انفجار در بندرعباس و کشته شدن تنگسیری در این حادثه منتشر شد. خبرگزاری تسنیم و مقامهای جمهوری اسلامی با رد این اخبار اعلام کردند انفجار ناشی از نشت گاز بوده است. حادثهای که در آن دو نفر جان باختندند و ۱۳ نفر زخمی شدند.
این تحرکات در ادامه سفر هفته گذشته رییس اطلاعات نظامی اسرائیل، به واشینگتن انجام شد؛ سفری که طی آن او با مقامهای پنتاگون، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا و کاخ سفید دیدار کرد.
بر اساس گزارش رسانههای اسرائیلی، محور اصلی این گفتوگوها برتری هوایی بر فراز ایران با توجه به تجربه عملیات «طلوع شیران» بود؛ عملیاتی که در آن اسرائیل ظرف ۴۸ ساعت بر بخشهایی از غرب ایران برتری هوایی به دست آورد.
در همین راستا، فرمانده سنتکام نیز هفته گذشته به اسرائیل سفر کرد و با ایال زمیر دیدار داشت. بنا بر گزارش رسانههای اسرائیلی، این گفتوگوها بر آمادگیهای دفاعی در صورت حمله احتمالی آمریکا به ایران و احتمال شلیک موشکهای بالستیک به سوی اسرائیل متمرکز بود.
کارزار همبستگی ایرانیان خارج از کشور با هدف بازتاب صدای انقلاب ملی ایران و جلب حمایت بینالمللی، در سراسر جهان ادامه دارد.
ایرانیان یکشنبه ۱۲ بهمن در شهرهایی اروپا دست به تظاهرات زدند.
همچنین ایرانیان مقیم آدلاید استرالیا یکشنبه راهپیمایی گستردهای برگزار کردند. آنها مقابل پارلمان ایالت استرالیای جنوبی سرود «ای ایران» را خواندند.
در داخل ایران، به گزارش کانال تلگرامی دانشجویان پیشرو، دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شیراز، یکشنبه ۱۲ بهمن در اعتراض به بازداشت اعضای کادر درمان و در واکنش به مرگ مشکوک دو دانشجوی دانشگاه علوم پزشکی تهران تجمع کردند.
رضا رئیسکرمی، رییس دانشگاه علوم پزشکی تهران، صبح ۱۲ بهمن در گفتوگو با خبرگزاری ایلنا از درگذشت دو دانشجوی رشته پزشکی در کوی دانشگاه علوم پزشکی تهران در شب گذشته خبر داد و گفت: «دانشگاه علوم پزشکی تهران در اینباره بیانیهای صادر کرده است، اما در حال حاضر علت دقیق حادثه مشخص نیست و موضوع در دست بررسی قرار دارد.»
همزمان، مطهره گونهای، زندانی سیاسی پیشین، در مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس نام این دو دانشجو را فرهاد سالاری و عرفان طاهرخانی اعلام کرد و نوشت: «چه جانهایی، چه جوانهایی، چه زندگیهایی… همهمان در بهت و ناباوری فرو رفتیم، آنقدر که این دو رفیق پرانرژی بودند.»
دستکم ۳۲ نفر از اعضای کادر درمان بازداشتشدهاند
بر اساس گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال دستکم ۳۲ نفر از اعضای کادر درمان بازداشتشدهاند و از وضعیت پرونده آنان اطلاعی در دست نیست.
بر پایه این گزارشها، پزشکانی که در شهرهایی چون قزوین، رشت، تبریز، مشهد و گرگان به درمان مجروحان پرداختهاند، بازداشت یا ناپدید شدهاند و خانوادههایشان تحت فشار قرار گرفتهاند تا درباره وضعیت آنها سکوت کنند.
خامنهای: اگر جنگ شود، این بار منطقهای خواهد بود
علی خامنهای، دیکتاتور تهران، یکشنبه درباره احتمال جنگ گفت که اگر آمریکا علیه جمهوری اسلامی جنگ کند « این بار جنگ، منطقهای خواهد بود.»
خامنهای گفت: «اینکه گاهی صحبت جنگ میکنند و از هواپیما و ناو و اینها صحبت میکنند، حرف جدیدی نیست. در گذشته هم آمریکاییها بارها در حرفهایشان تهدید میکردند و میگفتند همه گزینهها روی میز است؛ ازجمله گزینه جنگ.»
او افزود: «ملت ایران را از این چیزها نباید ترساند، مردم ایران با این تهدیدات، تحت تاثیر قرار نمیگیرند. ما شروعکننده نیستیم و نمیخواهیم به کشوری حمله کنیم اما ملت ایران در مقابل کسی که حمله و اذیت کند، مشت محکمی به او خواهد زد.»
دیکتاتور تهران تهدید کرد: «البته آمریکاییها بدانند اگر جنگی راه بیندازند، اینبار جنگ منطقهای خواهد بود.»
او انقلاب ملی ایرانیان را «فتنه شبیه کودتا» خواند.
عزل مدیر شبکه افق پس از توهین مجری به کشتهشدگان انقلاب ملی ایرانیان
مدیر شبکه افق صداوسیمای جمهوری اسلامی، نزدیک به سپاه پاسداران، پس از توهین یکی از مجریان این شبکه به نحوه نگهداری پیکر کشتهشدگان انقلاب ملی ایرانیان عزل شد.
پیشتر ویدیو پخششده از شبکه افق، وابسته به سپاه پاسداران، نشان میداد که مجری با لحنی تمسخرآمیز و حرکاتی اغراقشده، نگهداری پیکر کشتهشدگان در «کانتینر» و «یخچال» را به یک سوال تبدیل کرده است.
احضار و تهدید خانواده خبرنگاران ایرانی خارج از کشور از سوی نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی
دادبان، یک مرکز مشاوره و آموزش حقوقی ویژه کنشگران، گزارش داد نهادهای اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی در روزهای اخیر اقدام به احضار و تهدید اعضای خانواده شماری از خبرنگاران، روزنامهنگاران و فعالان سیاسی و حقوق بشری ایرانی خارج از کشور کردهاند.
بنا بر اطلاعات رسیده به دادبان، نهادهای امنیتی، از جمله وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه، به این افراد گفتهاند از رابطه خانوادگی خود برای پایان دادن به فعالیت این فعالان و روزنامهنگاران استفاده کنند.
یک منبع مطلع در این زمینه به دادبان گفت که ماموران اطلاعاتی و امنیتی به ویژه به پدر و مادرها گفتهاند که در تماس با فرزندان خود میبایست آنها را وادار به توقف فعالیت و حتی ترغیب به بازگشت به ایران یا همکاری با نهادهای امنیتی کنند؛ در غیر این صورت، محدودیتهای جدی برای خانواده آنها در ایران ایجاد خواهد شد.
به گفته این منبع مطلع، ماموران اطلاعاتی و امنیتی به خانوادهها گفتهاند که در صورت تداوم فعالیت عضو خانواده آنها، محدودیتهایی از جمله توقیف گذرنامه و ممنوعیت خروج از کشور علیه خانواده آنها در ایران اعمال خواهد شد.
قالیباف: ارتش کشورهای اروپایی «گروه تروریستی» محسوب میشوند
محمد باقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، در واکنش به تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران از سوی اتحادیه اروپا گفت: «طبق قانون اقدام متقابل، ارتش کشورهای اروپایی گروه تروریستی محسوب میشوند و عواقب این اقدام به عهده اتحادیه اروپا خواهد بود.»
قالیباف یکشنبه در نطق پیش از دستور خود در مجلس گفت: «اروپاییها با تلاش برای ضربه زدن به سپاه که خود بزرگترین مانع در برابر گسترش تروریسم به اروپا بود، به پای خود شلیک کردند و یک بار دیگر با اطاعت کورکورانه از آمریکاییها، علیه منافع مردمشان تصمیم گرفتند.»
او همچنین گفت کمیسیون امنیت ملی مجلس درباره اخراج وابستگان نظامی کشورهای عضو اتحادیه اروپا رایزنی و این موضوع را با وزارت خارجه جمهوری اسلامی پیگیری خواهد کرد.
سپاه پاسداران که پس از انقلاب ا برای حفاظت از جمهوری اسلامی تاسیس شد، بخشهای وسیعی از اقتصاد و نیروهای مسلح ایران را در کنترل خود دارد.
۹ بهمن، وزیران امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا توافق کردند که سپاه پاسداران را در کنار گروههایی چون دولت اسلامی (داعش) و القاعده در فهرست سازمانهای تروریستی این اتحادیه قرار دهند. این اقدام تغییر رویکرد اروپا نسبت به جمهوری اسلامی را نشان میدهد.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «سرکوب نمیتواند بدون پاسخ بماند. هر رژیمی که هزاران نفر از مردم خود را میکشد، در واقع در مسیر نابودی خود گام برمیدارد.»
در حالی که پیشتر آمریکا، کانادا و استرالیا، سپاه پاسداران را یک گروه تروریستی اعلام کردهاند، هنوز بریتانیا دست به چنین اقدامی نزده است.
پروژه «تحقیر معترض» که از خیزشهای پیشین آغاز شد و در اعتراضات ۱۴۰۴ به اوج رسید، نشان میدهد هدف قدرت حاکم دیگر فقط کنترل خیابان یا خاموش کردن اعتراض نیست، بلکه بهدنبال زدودن انسانیت معترض و قطع پیوندهای عاطفی و اخلاقی جامعه با اوست.
ویدیوی پخششده از شبکه افق، وابسته به سپاه پاسداران، که در آن مجری با لحنی تمسخرآمیز و حرکاتی اغراقشده، نگهداری پیکر کشتهشدگان در «کانتینر» و «یخچال» را به یک سوال تبدیل کرده، در همین چارچوب فهمیده میشود.
این ویدیو نه لغزش زبانی است و نه شوخی فردی یک مجری. آنچه میبینیم، بیانیه تصویری یک نظم سیاسی است. لحظهای که سرکوبگران، تحقیر را از میدان سرکوب به قاب رسمی رسانه منتقل میکنند و مرگ معترضان به موضوع خنده بدل میشود.
اینجا با عادیسازی خشونت طرف نیستیم. با مبتذل کردن مرگ روبهرو هستیم.
مرگ در این رویکرد، نه فاجعه است، نه تراژدی، نه حتی رویدادی که نیازمند توجیه باشد. مرگ به «اطلاعات»، «حاشیه» یا بدتر از آن، به شوخی تنزل یافته است.
زبان: نقطه آغاز پروژه تحقیر
پروژه تحقیر، پیش از هر چیز، از زبان آغاز میشود.
نامگذاری معترضان با برچسبهایی چون «اغتشاشگر»، «اشرار»، «تروریست» یا «عامل خارجی» تنها ابزار تبلیغاتی نیستند.
این واژهها میکوشند مرز اخلاق را جابهجا کنند: کسی که «تروریست» نامیده میشود، دیگر شهروند نیست؛ دیگر دارای حق نیست؛ دیگر سزاوار همدلی یا سوگ نیست. زبان اینجا نقش دیگری دارد: خشونت فیزیکی را ممکن و مشروع میکند.
در چنین چارچوبی است که شلیک مستقیم به سر و سینه، نه استثنا بلکه قاعده میشود.
گزارشها و ویدیوهای متعدد نشان میدهند در اعتراضات اخیر، هدفگیری مرگبار و عمدی بوده است. تصادفی نیست که این واقعیت را به نمایش میگذارند: وقتی بدن معترض پیشاپیش از حیث اخلاقی تهی شده، نابودیاش نیز «مساله» تلقی نمیشود.
بدن زنده: تحقیر بهمثابه تکنیک قدرت
پس از زبان، نوبت به بدن میرسد.
بدن معترض در بازداشتگاهها، خیابانها و مراکز امنیتی، به سطح نمایش قدرت تبدیل میشود. لخت کردن، ضربوشتم، شکنجه، تجاوز، شوک الکتریکی و هدفگیری چشمها یا اندام جنسی با ساچمه، همه واجد بار نمادیناند. اینها فقط ابزار سرکوب نیستند؛ پیاماند. پیام این است که بدن معترض، نه حریم دارد و نه حرمت.
در این مرحله، تحقیر دیگر همراه خشونت نیست، خود خشونت است. هدف، شکستن بدن نیست؛ شکستن تصور کرامت انسانی است. بدنی که تحقیر میشود، قرار است حامل پیام شکست به جامعه باشد.
مرگ: آغاز مرحلهای تازه از تحقیر
اما آنچه این دوره را از بسیاری از سرکوبهای پیشین متمایز میکند، متوقف نشدن پروژه در لحظه مرگ است. در بسیاری از رژیمهای اقتدارگرا، مرگ مخالف، به معنی پایان خشونت است؛ امروز در جمهوری اسلامی، مرگ آغاز مرحلهای تازه از سرکوب است.
پنهانسازی اجساد، تحویل ندادن پیکرها به خانوادهها، انبار کردن بدنهای زخمی در سولهها، دفنهای اجباری و شبانه، دفن در مناطق دورافتاده و حتی تخریب قبرها، همگی در خدمت یک هدف هستند: قطع رابطه میان مرگ و معنا.
قدرت میداند که آیین سوگواری، مزار و حضور جمعی بر گرد جسد، میتواند مرگ را به واقعهای سیاسی بدل کند. بنابراین، جسد باید از دسترس خارج شود، باید تبعید شود، باید بیصدا دفن شود.
در اینجا، دالهایی مانند «سوله»، «کانتینر»، «سردخانه» و «کامیون»، اهمیت نشانهشناسانه پیدا میکنند.
اینها فقط مکان یا وسیله نیستند؛ نشانههای کالاییسازی انساناند.
بدن مرده از «پیکر یک شهروند» به «محموله» تنزل مییابد. چیزی که میتوان انبار کرد، جابهجا کرد و از دید پنهان نگه داشت.
قاب تلویزیون، اوج پروژه تحقیر
ویدیوی شبکه افق، این منطق را از سطح عمل به سطح نمایش رسمی میآورد.
خنده مجری هنگام اشاره به «کانتینرها» و «یخچالها»، نه نشانه بیاطلاعی است و نه یک طنز اتفاقی. این خنده، حامل یک پیام سیاسی است: «مرگ شما جدی نیست.»
تلویزیون رسمی در اینجا نقشی آیینی دارد: قدرت، تحقیر را قانونی، علنی و عادی میکند.
انتقال قدرت سرکوب به قاب رسمی، اهمیت حیاتی دارد. وقتی تحقیر در تلویزیون دولتی پخش میشود، پیام روشن است: این رفتار سیاست ماست، نه تخلف یک فرد یا یک شبکه. اینجا دیگر با انکار یا پنهانکاری مواجه نیستیم. بیاعتنایی به کرامت انسانی اعلام عمومی میشود.
میتوان گفت که جمهوری اسلامی در این نقطه از «حکومت با ترس» به «حکومت با تحقیر» گذار کرده است. ترس، نیازمند حداقلی از مشروعیت است؛ تحقیر اما نه. تحقیر زمانی به ابزار اصلی سرکوب بدل میشود که قدرت میداند دیگر نمیتواند اقناع کند، اما هنوز میخواهد سلطه را حفظ کند.
تحقیر و حافظه جمعی
هدف اصلی این پروژه، نه فقط معترض که حافظه جمعی جامعه است.
ممانعت از سوگواری، حمله به مراسم یادبود، تخریب سنگقبرها و بازداشت عزاداران، همگی تلاشی است برای جلوگیری از تبدیل مرگ به خاطرهای مشترک.
قدرت میکوشد مرگها را منفرد، خاموش و بیاثر نگه دارد.
همینجاست که پروژه تحقیر با تناقض درونی خود مواجه میشود: هرچه تحقیر عریانتر و علنیتر میشود، فاصله اخلاقی میان حکومت و جامعه عمیقتر میشود.
خنده بر جنازه، شاید لحظهای به سکوت و شوک بیننده منجر شود اما در بلندمدت نفرت میسازد. نفرتی که با ترس مهارشدنی نیست.
تحقیر بهعنوان سند فروپاشی
ویدیوی شبکه افق را نه نشانه قدرت، بلکه باید سند فروپاشی اخلاقی و معنایی جمهوری اسلامی دانست. حکومتی که کشتار شهروندانش را به شوخی تلویزیونی بدل میکند، دیگر به کرامت، دین یا اخلاق تظاهر نمیکند.
این لحظه، لحظهای است که قدرت از خود اعتراف میگیرد: اعتراف به ناتوانی از اقناع و اتکا به تحقیر عریان.
تاریخ نشان داده است چنین پروژههایی، هرچند در کوتاهمدت ویرانگر هستند، در نهایت به بومرنگ تبدیل میشوند. زیرا تحقیر، برخلاف ترس، قابل درونیسازی نیست. تحقیر یا پذیرفته نمیشود، یا به خشم بدل میشود و خنده بر مرگ، دیر یا زود، به یادآوری جمعی همان مرگها منتهی میشود.
کانتینرها، یخچالها و شوخیهای تلویزیونی، قرار بود مرگ را بیمعنا کنند؛ اما همین تصاویر، به اسنادی بدل میشوند علیه نظمی که انسان را به شیء تقلیل میدهد و این اسناد، اگر در حافظه عمومی بمانند، همان چیزی هستند که قدرت از آن میترسد: بازگشت به معنا، از دل تحقیر.
