به نوشته دن صباغ، دبیر بخش دفاع و امنیت روزنامه گاردین، با تقویت چشمگیر آرایش نظامی آمریکا در منطقه، گزینههای نظامی واشینگتن علیه جمهوری اسلامی وارد مرحلهای تازه شده و در میان آنها، حمله مستقیم به علی خامنهای، دیکتاتور تهران، بهعنوان یکی از محتملترین سناریوها مطرح است.
صباغ جمعه ۱۰ بهمن در مطلبی تحلیلی نوشت کمی پیشتر، زمانی که دونالد ترامپ برای نخستین بار جمهوری اسلامی را تهدید کرد و به معترضان ایرانی گفت «کمک در راه است»، آمریکا از نظر آرایش نظامی در خاورمیانه از توان کافی برای عملی کردن این تهدیدها برخوردار نبود، اما اکنون شرایط تغییر کرده است.
او افزود با وجود این، همچنان پرسشهایی درباره میزان موفقیت، پیامدها و دستاوردهای کارزار نظامی احتمالی علیه جمهوری اسلامی وجود دارد.
آرایش نظامی آمریکا در منطقه
تاکنون ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن از دریای چین جنوبی به اقیانوس هند اعزام شده و همراه با سه ناوشکن مجهز به موشکهای کروز تاماهاک به منطقه رسیده است.
بال هوایی هشتاسکادرانی این ناو شامل جنگندههای اف-۳۵سی و اف/ای-۱۸ است و از همه مهمتر، هواپیماهای ایای-۱۸جی گرولر را در اختیار دارد که ماموریت احتمالی آنها هدف قرار دادن بقایای سامانههای پدافند هوایی ایران، آن هم پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، است.
ناظران همچنین از پرواز هواپیماهای ترابری خبر دادهاند که حامل سامانههای پدافند هوایی آمریکا به سوی منطقه خلیج فارس هستند.
این تحرکات با گزارشهایی همراستا است که از استقرار سامانههای پاتریوت و تاد بهمنظور حفاظت از پایگاههای آمریکا در برابر هرگونه حمله تلافیجویانه پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی حکایت دارد.
به گزارش رسانههای اسرائیلی، ناوشکن موشکانداز «یواساس دلبرت دی. بلک» آمریکا ۱۰ بهمن در شهر بندری ایلات در دریای سرخ پهلو گرفت.
کشتن یا دستگیری خامنهای
مایکل کارپنتر، عضو پیشین شورای امنیت ملی ایالات متحده در دوره جو بایدن، معتقد است محتملترین گزینه نظامی میتواند بر خامنهای متمرکز باشد.
عملیات برای دستگیری یا کشتن خامنهای میتواند از الگوی بازداشت نیکلاس مادورو، رییسجمهوری مخلوع ونزوئلا، الهام گرفته شود.
کارپنتر در عین حال هشدار داد هدف گرفتن دیکتاتور تهران «عملیاتی بسیار پرمخاطره با نتیجهای نامطمئن» خواهد بود.
به گفته او، موفقیت عملیات علیه مادورو تا حدی به «اطلاعات بسیار دقیق از درون» ونزوئلا متکی بود؛ اطلاعاتی که طی پنج ماه آمادهسازی از سوی سیا و منابعی در حکومت مادورو جمعآوری شد.
کارپنتر تاکید کرد روشن نیست چنین سطحی از نفوذ اطلاعاتی در مورد ایران وجود داشته باشد، حتی اگر احتمال همکاری اسرائیل نیز در نظر گرفته شود.
در ادامه مطلب گاردین آمده است جمهوری اسلامی بهاحتمال زیاد سامانه پدافند هوایی موثری برای محافظت از خود در برابر موشکهای تاماهاک یا جنگندهها نخواهد داشت.
با این حال، تهران حدود ۱۶۰۰ کیلومتر با اقیانوس هند فاصله دارد و اجرای هرگونه طرح بازداشت خامنهای مستلزم طی مسافتی بسیار طولانی است؛ شاید به همین دلیل، کشتن دیکتاتور تهران در نگاه واشینگتن گزینه بهتری باشد.
یک تحلیلگر غربی که نخواست نامش فاش شود، در مصاحبه با گاردین گفت تلاش آمریکا برای کشتن خامنهای «محتملتر از تلاش برای دستگیری او است و اگر با استفاده از مهمات دورایستا انجام شود، خطر کمتری هم دارد».
او در عین حال افزود موفقیت چنین اقدامی «بهشدت به کیفیت اطلاعات و شمار افرادی بستگی دارد که از تیم حفاظتی او برای همکاری جذب شدهاند؛ البته اگر چنین اتفاقی رخ داده باشد».
پاسخ احتمالی جمهوری اسلامی
در ادامه مطلب تحلیلی صباغ آمده است پاسخ فوری جمهوری اسلامی به کارزار نظامی احتمالی آمریکا قطعی به نظر میرسد.
ناو آبراهام لینکلن و ناوگان همراه آن احتمالا بدیهیترین هدف برای حمله موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی خواهد بود.
با این حال، متیو ساویل، عضو اندیشکده «خدمات متحد سلطنتی»، گفت ناو لینکلن در اقیانوس هند در حال حرکت خواهد بود و جمهوری اسلامی با امکانات شناسایی موجود شاید نتواند موقعیت آن را بهطور دقیق مشخص کند.
او اضافه کرد: «ایالات متحده میداند هرچه بیشتر به خلیج فارس نزدیک شود، برای ایرانیها قابل رویتتر خواهد شد.»
به گزارش گاردین، گزینه دیگر حکومت ایران میتواند حمله به پایگاههای نظامی آمریکا در خلیج فارس، از جمله پایگاه هوایی العدید قطر، باشد.
تصاویر ماهوارهای چینی حاکی از آن است که این پایگاه در هفتههای اخیر با سامانههای جدید پدافند هوایی پاتریوت تقویت شده است.
پیش از این، بریتانیا جنگندههای تایفون خود را در قطر مستقر کرده تا به این کشور در برابر هرگونه حمله تلافیجویانه جمهوری اسلامی کمک کند.
گزینه دیگر برای ایران میتواند تلاش برای مینگذاری تنگه هرمز و مسدود کردن مسیر حرکت کشتیهای تجاری باشد، هرچند اجرای چنین طرح به زیردریاییهایی متکی است که آمریکا آنها را بهدقت زیر نظر دارد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
