وزیر خارجه سوریه گفت که سیاستهای جمهوری اسلامی در منطقه، به ویژه در سوریه، بسیار اشتباه بود. اسعد الشیبانی افزود: «قبلا ایران میگفت راه قدس از سوریه میگذرد و امروز اسرائیل میگوید کریدور داوود از سوریه خواهد گذشت، اینها پروژههایی هستند که ثبات را به ارمغان نخواهند آورد.»
او تاکید کرد که جمهوری اسلامی به نفع اسد مداخله کرد و سوریها را کشت.
عراقچی در مصاحبه با شبکه خبری الجزیره که شنبه دهم آبان منتشر شد، گفت که جمهوری اسلامی از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل «تجربه قابل توجهی کسب و موشکهای خود را در یک نبرد واقعی آزمایش» کرده است.
جنگ ۱۲ روزه با برقراری آتشبس پایان یافت، اما پیمان صلحی میان دو طرف به امضا نرسید.
در ماههای اخیر برخی گزارشها و اظهارات مقامات از احتمال ازسرگیری رویارویی نظامی ایران و اسرائیل حکایت دارد.
یازدهم شهریور، موسسه پژوهش و تحلیل دفاعی هند در گزارشی آتشبس در جنگ ۱۲ روزه را «شکننده و در حال از هم گسیختن» ارزیابی کرد.
همچنین ۳۱ مرداد، علی لاریجانی اعلام کرد جنگ میان حکومت ایران و اسرائیل «هنوز تمام نشده» و مقامات جمهوری اسلامی در این زمینه باید همچنان آماده باشند.
در اسرائیل نیز ژاک نریا، مقام پیشین سازمان اطلاعات نظامی این کشور، هشدار داد دور دوم جنگ این کشور و جمهوری اسلامی در راه است.
این در حالی است که ۱۶ شهریور، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، گفت وضعیت «نه جنگ، نه صلح» که اکنون وجود دارد، «فضای خوبی نیست» و «ضرر و خطر دارد».
عراقچی: آمریکا شرایط غیرقابل قبولی تعیین کرده است
وزیر خارجه جمهوری اسلامی همچنین در مصاحبه با شبکه الجزیره، دوباره بر غنیسازی در ایران تاکید کرد.
او گفت: «احتمال دستیابی به یک توافق عادلانه وجود دارد، اما آمریکا شرایط غیرقابل قبول و غیرممکنی را تعیین کرده است.»
عراقچی افزود: «نمیتوانیم غنیسازی اورانیوم را متوقف کنیم و درباره برنامه موشکی مذاکره نخواهیم کرد.»
پیشتر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، با تاکید بر اینکه سانتریفیوژهای جمهوری اسلامی کاملا آسیب دیده، اعلام کرد که حملات آمریکا فعالیت هستهای ایران را «بهطور قابل توجهی» متوقف کرده است.
گروسی جمعه نهم آبان به شبکه العربیه گفت: «سانتریفیوژهای ایران کاملا آسیب دیدهاند اما ظرفیتها همچنان وجود دارد.»
عراقچی در مصاحبه با الجزیره این موضوع را بار دیگر مطرح کرد که مواد هستهای تهران هنوز زیر آوار تاسیسات هستهای بمبارانشده هستند و به جای دیگری منتقل نشدهاند.
یوسی کوهن، رییس پیشین موساد هم در مصاحبه با فاکس نیوز گفت: «مطمئنم که جمهوری اسلامی این روزها دیگر اورانیوم غنیسازی نمیکند، که این دستاورد بزرگی است.»
رییس پیشین موساد گفت جمهوریاسلامی اولا فهمیده است که اسرائیل توانایی نابودی تاسیسات هستهای ایران را دارد و ثانیا و حتی مهمتر اینکه اسرائیل میتواند دوباره این حملهها را انجام دهد.
او افزود: «مطمئنم که جمهوری اسلامی این روزها دیگر اورانیوم غنیسازی نمیکند، که این دستاورد بزرگی است.»
رییس پیشین موساد گفت جمهوریاسلامی اولا فهمیده است که اسرائیل توانایی نابودی تاسیسات هستهای ایران را دارد و دوم، و حتی مهمتر اینکه اسرائیل میتواند دوباره این حملهها را انجام دهد.
او گفت: «اسرائیل سامانههای دفاعی جمهوری اسلامی را نابود کرده است ما سایتهای سپاه پاسداران را نابود کردهایم. ما تروریستهای آنها را در تختخوابها و اتاقهایشان در تهران و شهرهای دیگر تعقیب کردیم. در نهایت تاسیسات هستهایشان را که تا سطح تهدیدی وجودی برای دولت اسرائیل خطرناک بودند، نابود کردیم.»
کوهن که ریاست موساد تا سال ۲۰۱۲ میلادی را بر عهده داشت، گفت: «جمهوری اسلامی میداند که ما کار درخشانی انجام دادهایم. و بیشتر از آن، میداند که اگر بهاشتباه اقدامی کند، ما میتوانیم دوباره برگردیم.»
او با تاکید بر این موضوع که «عملیات مشترک و هماهنگ» ایالات متحده و اسرائیل، سایتهای هستهای جمهوری اسلامی را «نابود» کرد و غنیسازی اورانیوم را متوقف کرد، این عملیات را «نقطه عطفی برای امنیت اسرائیل و آینده دیپلماتیک منطقه» دانست.
مجید تختروانچی، معاون سیاسی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجم آبان اعلام کرده بود که دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در نامهای که پیش از جنگ ۱۲ روزه برای علی خامنهای فرستاد، به او هشدار داد که اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، «جنگ خواهد شد.»
قبل از آن، رییسجمهوری آمریکا ۲۰ مهر در جریان سفر به اسرائیل گفته بود در صورت عدم حمله آمریکا به تاسیسات هستهای ایران، جمهوری اسلامی میتوانست دوماهه به سلاح هستهای دست یابد.
در این ارتباط، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نهم آبان با تاکید بر اینکه سانتریفیوژهای جمهوری اسلامی کاملا آسیب دیدهاند، اعلام کرد که حملات آمریکا فعالیت هستهای تهران را «بهطور قابل توجهی» متوقف کرده است.
او هفتم آبان گفته بود با وجود مشاهده برخی تحرکات در سایتهای هستهای ایران، آژانس هیچ نشانهای از فعالیت قابلتوجه یا مرتبط با غنیسازی اورانیوم در این کشور ندیده است.
رهبر جمهوری اسلامی، ۲۸ مهرماه سخنان ترامپ درباره نابود شدن برنامه هستهای حکومت ایران را «خیال» خوانده بود.
او گفت: «رییسجمهور آمریکا افتخار میکند که صنعت هستهای ایران را بمباران کردیم و از بین بردیم. خیلی خوب، به همین خیال باش. اصلا شما چه کاره هستید که اگر کشوری صنعت هستهای دارد، در قبال آن باید و نباید مطرح کنید.»
کوهن از دولت ترامپ به خاطر هماهنگی محتاطانهاش با اسرائیل، موساد و ارتش اسرائیل که امکان حمله مشترک را فراهم کرد، تمجید کرد.
او که با سه رییسجمهوری ایالات متحده در ارتباط بوده است، در کتاب تازه منتشر شده خود، «شمشیر آزادی»، نوشته است که چگونه در سال ۲۰۱۵ به باراک اوباما، رییسجمهوری پیشین ایالات متحده، هشدار داد که توافق برجام خطرناک است.
کوهن نوشته است که به اوباما گفت این توافق خطرناک است و او در مقابل گفت «یوسی، تو خیلی اشتباه میکنی.»
او میگوید، این مکالمه بعداً با دونالد ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوریاش تکرار شد.
کوهن اضافه کرد وقتی به او گفتم که این توافق در اصل و عمل «بسیار اشتباه» است، پاسخ داد «حق با توست. این بدترین توافق تاریخ است.»
او عملیات موساد در سال ۲۰۱۸ برای سرقت آرشیو هستهای جمهوری اسلامی را بسیار مهم دانست و اشاره کرد که این اقدام بر تصمیم ایالات متحده برای خروج از توافق برجام تأثیر گذار بود.
کوهن اشاره کرد که در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۸، به طور زنده شاهد عملیات تیم ۲۵ نفره موساد در یک شب سرد و برفی در تورقوزآباد در استان تهران بود و گفت: «در موساد، ما عاشق این هستیم که هوا خیلی سرد باشد - وقتی همه در خانه میمانند.»
در آن شب، مأموران ۵۵۰۰۰ صفحه اسناد طبقهبندی شده و ۱۸۳ دیسک فشرده را دزدیدند و آنها را به اسرائیل منتقل کردند. این مدارک نشان داد در حالی که جمهوری اسلامی در حال مذاکره با ایالات متحده و قدرتهای جهانی بود، مخفیانه به فعالیت هستهای خود ادامه میداد.
کوهن در بخشی از سخنانش در مورد سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی گفت که معتقد است سرنگونی رژیم ایران امکانپذیر است، هرچند ممکن است سالها طول بکشد.
او گفت: «مردم ایران تحت یک رژیم ظالم رنج میبرند و هر شخصی که جرات اعتراض داشته باشد، به دار آویخته یا تیرباران میشود. اما من معتقدم زمان آن فرا رسیده است و اگر جهان از آن حمایت کند، این اتفاق خواهد افتاد.»
در همین حال، گزارشها حاکی از آن است که جان هرلی، معاون وزارت خزانهداری آمریکا در امور تروریسم و اطلاعات مالی، راهی خاورمیانه و اروپا شده است. هدف از این سفر افزایش فشار بر جمهوری اسلامی عنوان شده است.
بر اساس بیانیهای که نسخهای از آن به رویت خبرگزاری رویترز رسیده است، هرلی در این سفر خواستار افزایش فشار بر جمهوری اسلامی ایران در چارچوب کمپین «فشار حداکثری» دولت دونالد ترامپ خواهد شد.
در این بیانیه آمده که جان هرلی در روزهای پیشرو به اسرائیل، امارات متحده عربی، ترکیه و لبنان سفر خواهد کرد. این نخستین سفر او به خاورمیانه از زمان تصدی این سمت به شمار میرود.
گروسی جمعه نهم آبان به شبکه العربیه گفت: «سانتریفیوژهای ایران کاملا آسیب دیدهاند اما ظرفیتها همچنان وجود دارد.»
او با بیان این که جمهوری اسلامی پس از حملات آمریکا، همکاری خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را محدود کرده، افزود: «نمیدانیم قدم بعدی ایران چیست اما از ازسرگیری همکاریها بیخبر نیستیم.»
اظهارات مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره آسیب دیدن کامل سانتریفیوژهای ایران در شرایطی مطرح شده است که دونالد ترامپ رییسجمهوری آمریکا بارها اعلام کرده که تاسیسات اتمی ایران در جریان حملات آمریکا نابود شده است.
ترامپ همچنین بمباران تاسیسات هستهای ایران از سوی بمبافکنهای بی-۲ را یکی از «زیباترین عملیات نظامی» تاریخ خوانده و گفته نابودی توان هستهای باعث شد جمهوری اسلامی دیگر «قلدر خاورمیانه» نباشد.
او همچنین گفت اگر آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی حمله نکرده بود «ابری تیره» بر توافق برای پایان جنگ غزه سایه میانداخت.
گروسی: همکاری با آژانس نباید دوباره موضوع مذاکره قرار گیرد
به گفته مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران قوانینی تصویب کرده که همکاری با آژانس را متوقف کرده، اما «بازرسیها در ایران نباید دوباره موضوع مذاکره قرار گیرد.»
او به توافق پیشین خود با عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی بر سر مراحل فنی بازرسی از تاسیسات اتمی ایران اشاره کرد اما افزود که ایران از این توافق «عقبنشینی کرد.»
دو طرف در سپتامبر در قاهره توافقی امضا کردند که هدف آن از سرگیری دسترسی کامل آژانس بینالمللی انرژی اتمی بود.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هفتم آبان گفته بود با وجود مشاهده برخی تحرکات در سایتهای هستهای ایران، آژانس هیچ نشانهای از فعالیت قابلتوجه یا مرتبط با غنیسازی اورانیوم در این کشور ندیده است. او تاکید کرد که آژانس همچنان حضور محدودی در ایران دارد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی شنبه ۱۰ خرداد در گزارشی محرمانه اعلام کرد ایران پیشتر در سه مکان که مدتهاست تحت تحقیقات قرار دارند، فعالیتهای محرمانه هستهای انجام داده است.
تلاش مصر برای ازسرگیری مذاکرات
همزمان با این اظهارات گروسی، بدر عبد العاطی وزیر خارجه مصر گفت که او از ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواسته تا همکاریهای هستهای را از سر بگیرند.
تهران همچنان مانع بازرسی از سایتهای هستهای میشود که در جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل هدف حمله اسرائیل و آمریکا قرار گرفتند.
بر اساس بیانیهای که جمعه از سوی وزارت امور خارجه مصر صادر شد، عبد العاطی پیام خود را در تماسهای تلفنی با عراقچی و گروسی منتقل کرده است.
جمهوری اسلامی هرگونه تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای را رد میکند، اما قدرتهای غربی و اسرائیل نسبت به نیات آن تردید دارند.
به گفته وزارت امور خارجه مصر، تلاشهای این کشور با هدف «حمایت از امنیت و ثبات در منطقه از طریق یافتن راهحلهای مسالمتآمیز برای پرونده هستهای ایران» انجام میشود و عبد العاطی «بر اهمیت ادامه گفتوگو بین دو طرف و از سرگیری و تقویت همکاری تاکید کرد.»
جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه همکاری با بازرسان آژانس را متوقف کرد و این اقدام در قالب قانونی جدید توسط مجلس تصویب شد.
از زمان بازگشت تحریمهای سازمان ملل در ماه گذشته، سرنوشت توافق با آژانس همچنان نامشخص است.
مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی سهشنبه با استناد به تصاویر ماهوارهای گزارش داد که ایران به ساخت و ساز در یک سایت هستهای بزرگ زیرزمینی نزدیک نطنز ادامه داده است.
همچنین واشینگتنپست چهارم مهر با استناد به تصاویر ماهوارهای و نظرات تحلیلگران گزارش داد جمهوری اسلامی همچنان به ساخت یک تاسیسات نظامی عمیق زیرزمینی در منطقه «کوه کلنگ» در جنوب سایت هستهای نطنز ادامه میدهد.
سعار گفت:« بر عزم خود برای گسترش دایره صلح در خاورمیانه تاکید میکنیم.»
به دنبال این هشدارها، اعلام شد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، شامگاه پنجشنبه هشت آبان یک نشست امنیتی محدود در مورد لبنان برگزار میکند.
منابع دولتی میگویند این نشست با تمرکز بر ارزیابی تحرکات اخیر حزبالله و بررسی گزینههای واکنشی اسرائیل در برابر بازسازی توان نظامی این گروه تشکیل میشود.
یک مقام ارشد اسرائیلی به شبکه کاننیوز گفت: «حزبالله در حال تلاش است – و تا حدودی موفق شده – ظرفیت تهاجمی و دفاعی خود را بازسازی کند.»
به گفته این مقام، روند بازیابی زرادخانه حزبالله با حمایت مستقیم جمهوری اسلامی و از طریق خطوط انتقال سلاح در سوریه در جریان است.
در همین حال، لیندسی گراهام، سناتور ارشد جمهوریخواه، در واکنش به این گزارشها گفت: «اگر حزبالله خلع سلاح شود، عملیاتهای اسرائیل متوقف خواهد شد.»
بر اساس گزارش سال گذشته خبرگزاری رویترز، چهار منبع آگاه آمریکایی و اسرائیلی تایید کردهاند که حزبالله حتی در بحبوحه کارزار نظامی اسرائیل نیز جذب جنگجویان جدید را آغاز کرده و به دنبال منابع جدید تسلیحاتی از جمله تولید داخلی و قاچاق از طریق سوریه است.
این منابع همچنین گفتهاند که سازمانهای اطلاعاتی آمریکا برآورد کردهاند حزبالله بیش از نیمی از ذخایر تسلیحاتی و هزاران جنگجوی خود را از دست داده است، اما همچنان هزاران موشک کوتاهبرد را در لبنان نگهداری میکند.
دو تن از منابع رویترز گفتهاند مشخص نیست این روند بازسازی پس از آتشبس متزلزل میان اسرائیل و حزبالله، همچنان با همان شدت ادامه دارد یا نه. به گفته یکی از قانونگذاران آمریکایی، حزبالله در کوتاهمدت تضعیف شده اما ساختار آن انعطافپذیر و تطبیقپذیر است و توانایی احیا دارد.
رویترز همچنین گزارش داده که اسرائیل برای مقابله با این روند، راکتاندازهای حزبالله را هدف قرار داده، گذرگاههای مرزی با سوریه را بمباران کرده و به یک هواپیمای ایرانی مظنون به حمل سلاح هشدار داده که در نتیجه آن به تهران بازگشته است.
همزمان مرکز مطالعاتی آلما در اسرائیل در گزارشی نوشت جمهوری اسلامی افراد وزارت اطلاعات و سپاه قدس را در قالب نیروهای هلال احمر به لبنان فرستاده است تا وضعیت گروه حزبالله را ارزیابی کنند.
در همین حال، روزنامه فرانسوی فیگارو،۲۷ مهر در گزارشی نوشت که پس از ترور حسن نصرالله، رهبر پیشین حزبالله، این گروه برای حدود ده روز در وضعیت سکوت و بیفرماندهی قرار داشت تا اینکه نیروهای سپاه قدس به رهبری اسماعیل قاآنی وارد لبنان شدند و ظرف ده روز ساختار نظامی حزبالله را از نو بازسازی کردند.
فیگارو افزود ساختار جدید بر پایه نسل جوانتری شکل گرفته که با درجه بالایی از محرمانگی فعالیت میکند؛ بهطوریکه حتی نمایندگان پارلمان وابسته به حزبالله نیز از جزئیات آن اطلاع ندارند.
به نوشته فیگارو، حزبالله هنوز در دره بقاع و شمال رود لیتانی انبارهای تسلیحاتی دارد، اما تصمیم گرفته در صورت حمله احتمالی به ایران، مداخله نظامی نکند.
با وجود بیش از ۱۵۰۰ مورد نقض آتشبس و حدود ۳۰۰ کشته در لبنان، این گروه تاکنون به حملات اسرائیل پاسخ نظامی نداده و تنها اقدامش، پرداخت مبالغی تا ۱۲ هزار دلار برای بازسازی خانههای ویرانشده بوده است.
روزنامه بریتانیایی سان نیز ۲۷ مهر در گزارشی به نقل از کارشناسان اطلاعاتی اسرائیل نوشت جمهوری اسلامی در حال تلاش برای احیای محور نفوذ خود از طریق تجهیز دوباره حزبالله و حماس است.
راز زیمت، افسر پیشین اطلاعات ارتش اسرائیل، گفت ایران با وجود آسیبدیدگی شدید نیروهای نیابتیاش، هنوز به هدف نهایی خود یعنی نابودی اسرائیل و دستیابی به سلاح هستهای پایبند است.
در حالی که وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی از آتشبس اخیر در غزه حمایت کرده، کارشناسان هشدار دادهاند که تهران همچنان از بازیگران مسلح منطقهای چون حزبالله و حماس برای حفظ نفوذ خود استفاده میکند.
در چنین شرایطی، مقامهای اطلاعاتی غربی تاکید دارند که تضعیف اخیر حزبالله به معنای پایان تهدید نیست. به گفته یک منبع اطلاعاتی غربی، «آنها مثل ماری در تاریکی میخزند. ناپدید نشدهاند — فقط منتظر فرصت هستند.»
