طرح صلح ترامپ برای غزه، نقطه عطفی در دیپلماسی یا تکرار یک تجربه شکست خورده؟
تحقق توافق صلح یا حتی برقراری آتشبسی پایدار میان اسرائیل و حماس میتواند مهمترین دستاورد دیپلماتیک دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ به شمار آید. با این حال، گاردین هشدار داد خوشبینی بیش از اندازه به این طرح ممکن است با توجه به موانع سیاسی و نظامی موجود، واقعبینانه نباشد.
هر چند جزییات و مراحل اجرای طرح صلح ترامپ هنوز روشن نیست اما بیانیههای اخیر دو طرف، اسرائیل و حماس، از منظر سیاسی معنا و اهمیت ویژهای دارد.
با توجه به حمایت کشورهای عربی و دیگر قدرتهای منطقهای از این توافق، به نظر میرسد این بار بهترین فرصت برای پایان جنگ از زمان شکست آتشبس در اسفندماه فراهم شده باشد.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، از توافق میان اسرائیل و حماس استقبال کرد و گفت: «از همه طرفها میخواهم که بهطور کامل به مفاد این توافق پایبند باشند.»
شبکه تلویزیونی زد.د.اف آلمان گزارش داد یک زن ساکن برلین متهم است که در تجارت نفت جمهوری اسلامی و انتقال درآمدهای حاصل از آن به ایران، نقشی محوری ایفا کرده است.
بر اساس این گزارش که شامگاه چهارشنبه ۱۶ مهر منتشر شد، سود حاصل از این تجارت از طریق شرکتهای زیرمجموعه به وزارت دفاع جمهوری اسلامی منتقل شده است.
وبسایت شبکه زد.د.اف در گزارشی نوشت این زن که به همراه همسرش در یکی از ساختمانهای معمولی در مرکز برلین اقامت دارد، از همین آپارتمان ساده، معامله دهها میلیون لیتر نفت را هدایت کرده است.
این نفت از ایران تامین و با استفاده از «ناوگان سایه» به چین منتقل میشود.
زد.د.اف با استناد به دادههای سایت افشاگر «ویکیایران» و ایمیلهای محرمانه به دست آمده افزود شرکتی بازرگانی در حوزه نفت که دفتر آن در برلین قرار دارد، بهطور مستقیم با یک شرکت نفتی ایرانی، وابسته به وزارت دفاع جمهوری اسلامی، در ارتباط بوده است.
در این اسناد، نشانی ایمیل شرکت مظنون در آلمان ثبت شده و حتی نام زن تاجر ساکن برلین در میان مدارک به چشم میخورد.
نسخهای از کارت شناسایی او نیز در این مجموعه اسناد وجود دارد.
ششم شهریور، آلمان، فرانسه و بریتانیا، موسوم به تروئیکای اروپایی، در واکنش به نقض تعهدات هستهای از سوی حکومت ایران، فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه را آغاز کردند و در نهایت، تمامی تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی که در چارچوب توافق برجام معلق شده بودند، از ششم مهر مجددا اعمال شدند.
در ادامه گزارش زد.د.اف آمده است: «رد این پرونده به شبکهای پیچیده از شرکتهای صوری، نهادهای ناپدیدشده و اظهارات متناقض میرسد. آیا آلمان بخشی از اقتصاد سایه جهانی است که میلیاردها یورو درآمد نفتی حاصل از معاملات تحت تحریم را در اختیار حکومت ایران قرار میدهد؟»
این زن ساکن برلین در مصاحبه با زد.د.اف گفت شرکتهای ایرانی فعال در تجارت نفت را میشناسد اما نقش خود را در این معاملات رد کرد.
تاکنون هیچ تحقیق رسمیای علیه این زن تاجر ساکن برلین آغاز نشده است.
دادستانی برلین در پاسخ به پرسش زد.د.اف اعلام کرد: «در رابطه با این شرکت، هیچ پروندهای ثبت نشده است.»
همچنین اداره گمرک آلمان گفت نمیتواند درباره پروندهها یا شرکتهای مشخص اظهار نظر کند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پس از بازگشت به کاخ سفید کوشیده است از طریق احیای کارزار «فشار حداکثری»، حکومت ایران را به تغییر رفتار، بهویژه در خصوص پرونده هستهای، وادار سازد.
در این میان، محدود کردن منابع مالی جمهوری اسلامی، بهویژه از طریق کاهش درآمدهای نفتی، برای ایالات متحده و متحدان غربی آن از جایگاه ویژهای برخوردار است و یکی از محورهای اصلی سیاست فشار علیه تهران محسوب میشود.
معامله نفت ایران در خاک آلمان غیرقانونی است؟
کریستیان فون زوست، استاد علوم سیاسی و مدیر بخش «صلح و امنیت» در موسسه مطالعات جهانی و منطقهای هامبورگ، گفت که بهطور رسمی، انجام معاملات نفتی با ایران از خاک آلمان «ممنوع نیست»؛ مگر آنکه وزارت دفاع جمهوری اسلامی در آن نقش داشته باشد که در این صورت، چنین فعالیتی مصداق جرم خواهد بود.
اسناد محرمانهای که در اختیار زد.د.اف قرار گرفته، نشان میدهد نگرانی اصلی به مشارکت وزارت دفاع جمهوری اسلامی در این فرآیند بازمیگردد، زیرا این نهاد ظاهرا از طریق مجموعهای از شرکتهای تابعه در بخشی از معاملات نفتی که از آلمان سازماندهی میشود، دست داشته است.
مویوی شو، تحلیلگر اقتصادی و کارشناس تجارت محمولههای نفتی تحت تحریم، در مصاحبه با زد.د.اف گفت اقتصاد ایران بهشدت به صادرات نفت وابسته است و در صورت توقف فروش، جمهوری اسلامی بهسرعت با بحران مالی و ناتوانی در پرداخت تعهداتش روبهرو میشود.
به همین دلیل، تهران میکوشد با بهکارگیری روشهای گوناگون، مسیر و ابعاد واقعی تجارت نفت خود را پنهان کند.
او افزود تسهیلگران تجارت غیرقانونی نفت جمهوری اسلامی برای پنهانکردن ردپای خود، نامها را تغییر میدادند و اطلاعات جعلی در فاکتورها و رسیدها ثبت میکردند تا ردپایی از مشارکت مستقیم آنها در این تجارت باقی نماند.
روزنامه والاستریت ژورنال ۱۴ مهر گزارش داد چین نقش مهمی در کمک به جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمها ایفا کرده است.
بر اساس این گزارش، مبادلات مالی میان تهران و پکن به تهاتر شباهت دارد: جمهوری اسلامی نفت خود را به چین ارسال میکند و در عوض، شرکتهای چینی تحت حمایت دولت این کشور، پروژههای عمرانی را برای زیرساختهای مورد نیاز ایران انجام میدهند.
اسامه حمدان، از رهبران حماس، گفت که اداره غزه باید از سوی شخصیتهای ملی فلسطینی و بدون دخالت اسرائیل انجام شود.
او با اشاره به این که آتشبس پس از تایید دولت اسرائیل اجرایی خواهد شد افزود که تبادل گروگانها و زندانیان انجام نخواهد شد، مگر اینکه توافقی برای پایان جنگ اعلام شود.
حمدان گفت که اسرائیل جمعه از همه مناطق مسکونی نوار غزه، از جمله خانیونس، رفح و شهر غزه، عقبنشینی خواهد کرد.
او افزود که آزادی گروگانها نیازمند ترتیبات میدانی و آزادی تحرک نیروهای حماس است، بنابراین باید ابتدا اسرائیل عقبنشینی کند.
یک مقام دفتر بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل به تایمز اسرائیل گفت که آتشبس غزه پس از تصویب توافق در عصر پنجشنبه از سوی دولت، اجرایی خواهد شد.
این خبر پس از آن منتشر شد که چندین رسانه عبریزبان گزارش دادند که آتشبس با امضای توافقنامه که قرار بود ظهر پنجشنبه در مصر انجام شود، به اجرا درآمده است.
این خبر را رویترز به نقل از رسانههای دولتی مصر نیز منتشر کرد.
رادیو ارتش اسرائیل اعلام کرد که نیروهای ارتش قبل از تصویب توافق غزه توسط دولت، عقبنشینی نخواهد کرد.
خاویر میلی رییسجمهور آرژانتین به دونالد ترامپ همتای آمریکایی خود «به خاطر دستیابی به یک توافق تاریخی صلح بین اسرائیل و حماس» تبریک گفت.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «میخواهم این فرصت را غنیمت بشمرم و اعلام کنم که نامزدی دونالد جی. ترامپ را برای جایزه صلح نوبل امضا خواهم کرد، به پاس سهم فوقالعاده او در صلح بینالمللی.»
میلی افزود: «هر رهبر دیگری با چنین دستاوردهایی، مدتها پیش این جایزه را دریافت کرده بود.»
