مقام دفتر نتانیاهو: آتشبس غزه پس از تصویب اسرائیل عصر پنجشنبه اجرایی خواهد شد
یک مقام دفتر بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل به تایمز اسرائیل گفت که آتشبس غزه پس از تصویب توافق در عصر پنجشنبه از سوی دولت، اجرایی خواهد شد.
این خبر پس از آن منتشر شد که چندین رسانه عبریزبان گزارش دادند که آتشبس با امضای توافقنامه که قرار بود ظهر پنجشنبه در مصر انجام شود، به اجرا درآمده است.
این خبر را رویترز به نقل از رسانههای دولتی مصر نیز منتشر کرد.
رادیو ارتش اسرائیل اعلام کرد که نیروهای ارتش قبل از تصویب توافق غزه توسط دولت، عقبنشینی نخواهد کرد.
خاویر میلی رییسجمهور آرژانتین به دونالد ترامپ همتای آمریکایی خود «به خاطر دستیابی به یک توافق تاریخی صلح بین اسرائیل و حماس» تبریک گفت.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «میخواهم این فرصت را غنیمت بشمرم و اعلام کنم که نامزدی دونالد جی. ترامپ را برای جایزه صلح نوبل امضا خواهم کرد، به پاس سهم فوقالعاده او در صلح بینالمللی.»
میلی افزود: «هر رهبر دیگری با چنین دستاوردهایی، مدتها پیش این جایزه را دریافت کرده بود.»
عبدالله ابحیص، مدیر رسانهای پیشین کمیته عالی برگزاری جام جهانی ۲۰۲۲، فاش کرد که دولت قطر در آستانه این تورنمنت با کنترل اطلاعاتی و پروندهسازی برای خبرنگاران و رسانههای بینالمللی، علاوه بر دادن دسترسی ویژه به خبرنگاران و رسانههای «دوست»، مانع حضور دسته «دردسرساز» شد.
در زمان برگزاری جام جهانی ۲۰۲۲ و همزمان خیزش انقلابی مردم ایران در سال ۱۴۰۱ و اعتراضات پس از کشته شدن مهسا امینی، دولت قطر و مسئولین برگزاری این مسابقات، درخواست حضور خبرنگاران ایراناینترنشنال را رد کردند و به آنها مجوز حضور برای پوشش این بازیها را ندادند.
همچنین مسئولین برگزاری بازیها، تماشاگرانی که بنر و پلاکاردهایی که علیه دولت جمهوری اسلامی و در دفاع از مردم ایران بود را جمع آوری میکردند.
ابحیص در جریان کنفرانس Play the Game ۲۰۲۵ درباره حذف رسانههای آزاد از جام جهانی ۲۰۲۲ گفت: «برای قطر، جام جهانی پیش از هر چیز یک پروژه حیثیتی بود که بیش از ۳۰۰ میلیارد دلار برای آن هزینه شد تا تصویری ایدهآل از کشور ارائه شود.»
ابحیص پیش از این بهعنوان مدیر رسانهای در کمیته عالی تحویل و میراث (Supreme Committee for Delivery and Legacy) فعالیت داشت — نهاد مسئول برگزاری جام جهانی قطر ۲۰۲۲ — در نوامبر ۲۰۱۹، اندکی پس از انتقاد به نحوهی برخورد مقامات قطری با اعتراض کارگران و امتناع از لاپوشانی نقض حقوق کارگران مهاجر بازداشت شد.
او به اتهام رشوهخواری، سوءاستفاده از منابع دولتی و افشای اطلاعات محرمانه مربوط به مناقصهها محاکمه شد. ابحیس تمامی اتهامات را رد کرد، اما در آوریل ۲۰۲۱ دادگاهی در دوحه او را مجرم شناخت و به «وارد کردن خسارت به کمیته عالی» نیز متهم کرد. حکم اولیه او پنج سال زندان بود که بعداً به سه سال کاهش یافت و در مارس ۲۰۲۵ آزاد شد.
ابحیص گفت: «ما برای هر نوع منتقد یا رسانهای، روشی مخصوص داشتیم. به برخی خبرنگاران خاص، دسترسی ویژه به مطالب بیحاشیه، بیانیههای رسمی و محتوای انحصاری داده میشد تا ضمن تسهیل کارشان، نوعی وابستگی ایجاد شود و انگیزهی آنان برای انتشار گزارشهای انتقادی کاهش یابد.»
به گفته او، «قطر خبرنگاران و رسانهها را زیر نظر داشت کمیته برگزاری با ایجاد «پروفایل رسانهای» برای خبرنگاران، آنها را دسته بندی کرد: «ما چیزی داشتیم به نام پروندهسازی رسانهای. برای خبرنگاران پروفایل داشتیم؛ چه کسی دوست است، چه کسی همراه و آسانگیر، چه کسی منتقد و چه کسی دردسرساز.»
ابحیص درباره این پروندهسازی گفت: «برای هرکدام برنامهای ویژه داشتیم. روی فعالیتهایشان در شبکههای اجتماعی، سفرها، دیدگاههایشان درباره قطر و جهان عرب تحقیق میکردیم و بر اساس نتایج، نقشهی تعامل میریختیم. هر نتیجهای هم که به دست میآمد، با تمام نهادهای دولتی و منافع قطری در داخل و خارج کشور به اشتراک میگذاشتیم تا پیامرسانی کاملاً هماهنگ باشد.»
به گفته ابحیص «خبرنگاران دوست و همراه، همیشه دعوت میشدند و محتوای اختصاصی دریافت میکردند. اما خبرنگاران دردسرساز در تاریکی نگه داشته میشدند و تقریباً هیچ دسترسی به قطر نداشتند.»
ابحیص گفت: «و اگر هیچکدام از اینها جواب نمیداد، مستقیماً رسانهها را دور میزدیم. یعنی سراغ پارلمانها، کنگرهها، فدراسیونهای فوتبال، دیپلماتها و سفرا میرفتیم و خودمان مستقیماً برایشان توضیح میدادیم تا هیچ پیام منفی درباره جام جهانی پخش نشود.»
تحقق توافق صلح یا حتی برقراری آتشبسی پایدار میان اسرائیل و حماس میتواند مهمترین دستاورد دیپلماتیک دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ به شمار آید. با این حال، گاردین هشدار داد خوشبینی بیش از اندازه به این طرح ممکن است با توجه به موانع سیاسی و نظامی موجود، واقعبینانه نباشد.
هر چند جزییات و مراحل اجرای طرح صلح ترامپ هنوز روشن نیست اما بیانیههای اخیر دو طرف، اسرائیل و حماس، از منظر سیاسی معنا و اهمیت ویژهای دارد.
با توجه به حمایت کشورهای عربی و دیگر قدرتهای منطقهای از این توافق، به نظر میرسد این بار بهترین فرصت برای پایان جنگ از زمان شکست آتشبس در اسفندماه فراهم شده باشد.
ترامپ ۱۶ مهر در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال مرحله نخست طرح صلح را چنین ساده توصیف کرد: آزادی گروگانهای در بند حماس در برابر عقبنشینی محدود نیروهای اسرائیلی.
با این حال، روزنامه گاردین در مطلبی تحلیلی که پنجشنبه ۱۷ مهر منتشر شد، نوشت شناسایی و آزادی همه گروگانها و همچنین مدیریت روند عقبنشینی اسرائیل از غزه ممکن است با پیچیدگیهای قابل توجهی همراه باشد.
ترامپ در پست خود از «برخورد منصفانه با همه طرفها» و حرکت به سوی «صلحی قدرتمند، پایدار و ماندگار» در منطقه سخن گفت. این در حالی است که گاردین این میزان خوشبینی را «مبالغهآمیز» دانست.
به گفته گاردین، پرسشهای دشواری همچنان بیپاسخ ماندهاند؛ از جمله سرنوشت حماس، احتمال خلع سلاح این گروه مورد حمایت تهران و چشمانداز مورد نظر اسرائیل برای غزه که هنوز باید درباره آن تصمیمگیری شود.
گاردین افزود این وضعیت پیشتر نیز تجربه شده بود: ترامپ حتی پیش از آغاز رسمی ریاستجمهوریاش برای پایان دادن به جنگ غزه اقدام کرد اما آتشبسی که در زمستان بهصورت شتابزده برقرار شد، در پی بروز اختلافات درباره آزادی گروگانها دوام نیاورد و فروپاشید.
با این حال، اکنون لحظهای سرنوشتساز فرا رسیده است. رییسجمهوری ایالات متحده که به گفته گاردین، «آشکارا رویکردی حزبی و غیرقابل پیشبینی» دارد، با همین ویژگی توانسته هم متحدان و هم رقیبان خود را غافلگیر کند.
ترامپ همچنین با «انگیزهای شخصی» در روند تحولات منطقهای پیش میرود: او میخواهد نخستین رییسجمهوری آمریکا پس از باراک اوباما باشد که جایزه نوبل صلح را دریافت میکند.
تنشها همچنان پابرجاست
گاردین در ادامه گزارش خود هشدار داد «نشانههای تنش» بر سر جنگ غزه همچنان مشهود است. حماس در بیانیهای از ترامپ و سایر میانجیها خواسته تا تضمین کنند دولت اسرائیل به تعهدات خود در چارچوب توافق پایبند خواهد ماند.
همزمان بیم آن میرود که با پایان مرحله تبادل گروگانها، اسرائیل بار دیگر حملات نظامی خود را از سر گیرد و روند صلح متوقف شود.
در بیانیه حماس آمده است: «تا زمانی که آزادی، استقلال و حق تعیین سرنوشت محقق شود، هرگز از حقوق ملی مردم خود دست نخواهیم کشید.»
این موضعگیری اشارهای غیرمستقیم به آرمان تشکیل کشور مستقل فلسطین است که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، آن را رد کرده و کاخ سفید نیز تا حد زیادی از آن فاصله گرفته است.
در سوی دیگر، نتانیاهو نیز درگیر ملاحظات سیاسی پیچیدهای است. او باید با مخالفت سرسختانه جناح راست دولت خود، از جمله بتسالل اسموتریچ، وزیر دارایی و ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی، مقابله کند؛ دو چهرهای که تهدید کردهاند در صورت برقراری آتشبس، از ائتلاف حاکم خارج خواهند شد.
ترامپ اما کوشیده است این ملاحظات را با «زور و فشار مستقیم» کنار بزند.
او پیشتر هشدار داده بود اگر طرح صلح ۲۰ مادهای او اجرا نشود، «جهنمی تمامعیار» علیه حماس در غزه به راه خواهد افتاد.
به گزارش پایگاه خبری آکسیوس، زمانی که نتانیاهو نسبت به این توافق ابراز تردید کرد، ترامپ در واکنش به او گفت: «نمیدانم چرا همیشه اینقدر منفی هستی؟ ... این یک پیروزی است، بپذیرش.»
این لحظهای تعیینکننده برای رییسجمهوری ایالات متحده به شمار میرود و او ممکن است ناچار شود تمام نفوذ و اعتبار شخصی خود را برای جلوگیری از شکست دوباره مذاکرات و ازسرگیری درگیریها به کار گیرد؛ وضعیتی که در صورت وقوع، به منزله شکستی دیپلماتیک برای دولت ترامپ خواهد بود.
بر اساس طرح ایالات متحده برای پایان جنگ غزه، ممکن است آزادی گروگانهای اسرائیلی از شنبه آغاز شود و ارتش اسرائیل نیز ظرف ۲۴ ساعت پس از امضای توافق، نخستین مرحله از خروج جزیی خود از نوار غزه را تکمیل کند. یک منبع مطلع از جزییات توافق، این خبر را به خبرگزاری رویترز داده است.
انتظار میرود امضای توافق مربوط به نخستین مرحله از ابتکار صلح دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، برای غزه، ظهر پنجشنبه به وقت اسرائیل (۹ صبح به وقت گرینویچ) انجام شود.
اسرائیلیها و فلسطینیها پس از اعلام ترامپ مبنی بر دستیابی به توافق آتشبس و آزادی گروگانها که در چارچوب نخستین فاز از طرح او برای پایان دادن به جنگی انجام شد که بیش از ۶۷ هزار کشته بر جای گذاشته و خاورمیانه را دگرگون کرده، جشن گرفتند.
تنها یک روز پس از دومین سالگرد حمله مرگبار نیروهای حماس به مرزهای اسرائیل که موجب حمله ویرانگر اسرائیل به غزه شد، گفتوگوهای غیرمستقیم در مصر به توافقی بر سر نخستین مرحله از چارچوب ۲۰ مادهای ترامپ برای صلح در این منطقه انجامید.
یک منبع آگاه پنجشنبه ۱۷ مهر در گفتوگو با رویترز تایید کرد امضای رسمی توافق آتشبس ساعت ۱۲ ظهر پنجشنبه به وقت اسرائیل (۹ صبح به وقت گرینویچ) انجام میشود.
این توافق، در صورت اجرای کامل، دو طرف را بیش از هر تلاش پیشین به پایان جنگی نزدیک میکند که به درگیریای منطقهای با دخالت کشورهایی چون ایران، لبنان و یمن تبدیل شده است.
عبدالمجید عبدربو، ساکن شهر خانیونس در جنوب غزه، به رویترز گفت: «خدا را شکر برای آتشبس، برای پایان خونریزی و کشتار. فقط من خوشحال نیستم؛ همه نوار غزه خوشحال است، همه مردم عرب خوشحالاند، همه جهان از پایان خونریزی شاد است.»
با این حال، توافقی که ترامپ شامگاه چهارشنبه اعلام کرد، جزییات اندکی داشت و پرسشهای حلنشده بسیاری را باقی گذاشت که میتواند به سرنوشت مشابه تلاشهای پیشین برای صلح دچار شود.
ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی خود، تروثسوشال، نوشت: «با افتخار اعلام میکنم که اسرائیل و حماس هر دو فاز نخست طرح صلح ما را امضا کردند. این به آن معناست که تمام گروگانها بهزودی آزاد خواهند شد و اسرائیل نیروهای خود را تا مرز توافقشده عقب خواهد کشید - گامی در مسیر صلحی قدرتمند، پایدار و جاودان.»
اجرای موفقیتآمیز این توافق میتواند دستاوردی چشمگیر در سیاست خارجی برای رییسجمهوری جمهوریخواه ایالات متحده باشد که با شعار پایان دادن به درگیریهای بزرگ جهانی به میدان آمد اما در تحقق سریع این وعده، چه در غزه و چه در جنگ روسیه و اوکراین، با دشواری روبهرو بوده است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرد پنجشنبه دولت خود را برای تصویب توافق فراخواهد خواند.
نتانیاهو در بیانیهای گفت: «با تصویب مرحله نخست طرح، تمام گروگانهای ما به خانه بازخواهند گشت. این یک موفقیت دیپلماتیک و پیروزی ملی و اخلاقی برای دولت اسرائیل است.»
این در حالی است که جنگ غزه پس از ترور رهبران حماس و حزبالله لبنان که مورد حمایت تهران بودند و نیز کشتهشدن فرماندهان ارشد ایرانی و بمباران نیروهای حوثی یمن، توازن منطقهای را به سود اسرائیل تغییر داده است.
اما در سطح جهانی، خشم از حملات اسرائیل افزایش یافته.
شماری از کارشناسان حقوق بشر، پژوهشگران و هیات تحقیق سازمان ملل، این جنگ را «مصداق نسلکشی» دانستهاند.
اسرائیل در مقابل میگوید اقداماتش دفاع از خود در برابر حمله حماس در سال ۲۰۲۳ است.
حماس نیز تایید کرد که برای پایان جنگ به توافق رسیده است و گفت این توافق شامل عقبنشینی اسرائیل از نوار غزه و تبادل گروگانها با زندانیان فلسطینی است.
در بیانیه این گروه آمده است: «ما تاکید میکنیم که فداکاریهای مردممان بیهوده نخواهد بود و ما بر عهد خود پایبند خواهیم ماند. هرگز از حقوق ملی ملتمان تا دستیابی به آزادی، استقلال و حق تعیین سرنوشت، دست نخواهیم کشید.»
به گفته مقامهای غزه، از آغاز حملات اسرائیل پس از یورش حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳، بیش از ۶۷ هزار نفر کشته شدهاند و بخش بزرگی از این نوار با خاک یکسان شده است.
مقامهای اسرائیلی میگویند در آن حمله حدود هزار و ۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۱ نفر گروگان گرفته شدند که از میان ۴۸ گروگان باقیمانده، ۲۰ نفر هنوز زندهاند.
خالد شعاط، شهروند فلسطینی در خانیونس، به رویترز گفت: «این لحظهها تاریخیاند. لحظاتی که مردم فلسطین پس از دو سال کشتار و نسلکشی با غرور و تکبر علیه ما، انتظارش را میکشیدند.»
انتظار برای آزادی گروگانها در روزهای آینده
خانوادههای گروگانهای اسرائیلی پس از اعلام توافق، در «میدان گروگانها» در تلآویو گرد آمدند.
حاتن آنگرست، پدر یکی از گروگانها، گفت: «آقای رییسجمهور ترامپ، بسیار متشکریم. بدون او فرزندان ما به خانه بازنمیگشتند.»
منبعی از حماس گفت گروگانهای زنده ظرف ۷۲ ساعت پس از تصویب توافق در دولت اسرائیل تحویل داده خواهند شد.
مقامهای حماس تاکید کردهاند بازگرداندن پیکرهای گروگانهای کشتهشده - که تعدادشان حدود ۲۸ نفر برآورد میشود - زمان بیشتری نیاز دارد.
ترامپ در برنامه «هَنِیتی» در شبکه فاکسنیوز گفت احتمال دارد آزادی گروگانها از دوشنبه آغاز شود.
دفتر نتانیاهو اعلام کرد که او و ترامپ در تماس تلفنی با یکدیگر این دستاورد را تبریک گفتند و نخستوزیر اسرائیل از رییسجمهوری آمریکا دعوت کرد تا در پارلمان اسرائیل سخنرانی کند.
حماس پیشتر (در روز چهارشنبه) فهرست گروگانها و زندانیان فلسطینی مورد نظر خود را برای تبادل به طرف اسرائیلی تحویل داد.
با این حال، این گروه اسلامگرا همچنان از پذیرش درخواست اسرائیل برای خلع سلاح سر باز زده است.
یک منبع فلسطینی گفت حماس این خواسته را تا زمانی که نیروهای اسرائیلی در سرزمینهای فلسطینی حضور دارند، رد خواهد کرد.
کشورهای عربی: طرح صلح باید به تشکیل دولت فلسطینی منتهی شود
در پی اعلام توافق آتشبس در غزه، قیمت جهانی نفت کاهش یافت چون چشمانداز آتشبس یکی از عوامل تنش در بازار جهانی را کاهش داد.
کشورهای عربی حامی طرح ترامپ برای غزه میگویند اجرای آن باید در نهایت به استقلال و تشکیل دولت فلسطینی بینجامد؛ هدفی که نتانیاهو میگوید «هرگز محقق نخواهد شد».
هنوز روشن نیست پس از پایان جنگ، اداره غزه بر عهده چه کسی خواهد بود.
نتانیاهو، ترامپ و کشورهای غربی و عربی نقش حماس را در آینده غزه رد کردهاند. گروهی که از سال ۲۰۰۷ با بیرون راندن رقبای فلسطینی خود، بر این منطقه حکومت کرده است.
حماس گفته است تنها در صورتی حاضر به واگذاری اداره غزه است که این کار به دولتی تکنوکرات از فلسطینیان، تحت نظارت تشکیلات خودگردان و با حمایت کشورهای عرب و مسلمان، سپرده شود.
این گروه نقش بلر یا هر نوع حکومت خارجی بر غزه را رد کرده است.
