دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و همسرش ملانیا در قلعه وینزور با شاه چارلز، ملکه کامیلا، شاهزاده ویلیام و همسرش کیت دیدار کردند و سپس در حالی که بیش از یکهزار و ۳۰۰ نظامی بریتانیایی مسیر را آراسته بودند، در یک رژه کالسکهسواری از میان زمینهای قلعه عبور کردند.
به گزارش خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۲۶ شهریور دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، سفر دولتی تاریخی دوم خود به بریتانیا را با استقبال باشکوه خاندان سلطنتی آغاز کرد؛ سفری که با تشریفات گسترده، تدابیر شدید امنیتی، امیدهای لندن به سرمایهگذاریهای کلان فناوری و همچنین اعتراضات و حاشیههای سیاسی همراه شده است.
بر اساس این گزارش، پیش از ضیافت رسمی شام، یک رژه هوایی نظامی با پرواز مشترک جنگندههای اف-۳۵ آمریکا و بریتانیا برگزار خواهد شد که مقامهای بریتانیایی آن را «بزرگترین استقبال نظامی از یک سفر دولتی در حافظه معاصر» توصیف کردهاند.
ترامپ که از علاقهاش به خاندان سلطنتی بارها سخن گفته، در بدو ورود اظهار داشت: «بریتانیا جای بسیار ویژهای است».
او نخستین رییسجمهوری آمریکا و نخستین سیاستمدار منتخب است که از سوی یک پادشاه بریتانیا برای دو سفر دولتی دعوت شده است.
در مراسم تبادل هدایا، ترامپ یک نسخه شمشیر آیزنهاور را به شاه چارلز اهدا کرد؛ هدیهای که به گفته کاخ باکینگهام «نماد مشارکت تاریخی دو کشور» است.
خانواده سلطنتی نیز یک کتاب چرمی دستساز ویژه دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا و یک گلسینه طلا و یاقوت به ملانیا ترامپ تقدیم کردند.
اهداف لندن؛ تحکیم رابطه ویژه و جذب سرمایه
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، امیدوار است از این سفر برای تحکیم «رابطه ویژه» با آمریکا، گسترش روابط اقتصادی، جذب میلیاردها دلار سرمایهگذاری و همچنین گفتوگو درباره جنگ اوکراین و بحران غزه استفاده کند.
شرکتهایی مانند مایکروسافت، انویدیا، گوگل و اوپنایآی متعهد شدهاند حدود ۳۱ میلیارد پوند در حوزههایی مانند هوش مصنوعی و انرژی هستهای غیرنظامی در بریتانیا سرمایهگذاری کنند.
همچنین بحث بر سر کاهش بیشتر تعرفهها در دستور کار قرار دارد. استارمر امیدوار است توافق اولیه کاهش برخی تعرفهها با دولت ترامپ گسترش یابد.
اعتراضها و سایه اپستین
با وجود تشریفات بیسابقه، چالشهایی جدی نیز وجود دارد. ترامپ نزد بخشی از بریتانیاییها محبوب نیست و استارمر نیز با کاهش شدید محبوبیت داخلی مواجه است.
پرونده جفری اپستین، سرمایهدار متهم به قاچاق جنسی، نیز بر این سفر سایه انداخته است. هفته گذشته استارمر سفیر بریتانیا در واشینگتن، پیتر مندلسون، را به دلیل ارتباط با اپستین برکنار کرد؛ موضوعی که پرسشهایی برای او و ترامپ ایجاد میکند، چرا که روابط گذشته ترامپ با اپستین نیز بارها مورد توجه قرار گرفته است.
در همین حال، پلیس اعلام کرد چهار نفر به دلیل پخش تصویر ترامپ در کنار اپستین بر دیوار یکی از برجهای قلعه وینزور بازداشت شدهاند. علاوه بر آن، هزار و ۶۰۰ نیروی پلیس در لندن مستقر شدهاند تا اعتراضات گروه «ائتلاف توقف ترامپ» را مدیریت کنند.
نمایش شکوه سلطنتی
برنامه چهارشنبه عمدتا جنبه تشریفاتی داشت. ترامپ در کنار شاه چارلز از گارد نظامی بازدید کرد، سپس قرار است با همسرش از اشیای تاریخی مجموعه سلطنتی مرتبط با آمریکا بازدید کنند و در کلیسای سنت جورج بر مزار ملکه الیزابت دوم، میزبان او در سفر ۲۰۱۹، تاج گل بگذارند.
پرواز مشترک جنگندههای اف-۳۵ آمریکا و بریتانیا نمادی از همکاری دفاعی دو کشور خواهد بود و در ضیافت شام رسمی، شاه و رییسجمهوری آمریکا سخنرانی خواهند کرد.
برای چارلز، این سفر اگرچه ممکن است با توجه به اختلاف دیدگاههای عمیقش با ترامپ درباره محیط زیست و سیاست جهانی دشوار باشد، اما فرصتی تاریخی برای جلب توجه جهانی پس از مراسم تاجگذاری محسوب میشود.
برنامه پنجشنبه در اقامتگاه روستایی چکرز، محل رسمی نخستوزیر، ادامه خواهد یافت و تمرکز آن بر مسائل ژئوپولیتیک خواهد بود.
او با اشاره به نفوذ گسترده قطر در ساختارهای سیاسی و اقتصادی غرب و اسرائیل، گفت این کشور طی دو دهه گذشته توانسته معادلات امنیتی و تصمیمگیریهای کلیدی را تحت کنترل خود درآورد.
به گزارش روزنامه اسرائیل هیوم، لوی در سخنان خود تاکید کرد که قطر با نبوغ سیاسی و مالی و متاسفانه با اتکا به کمک عناصر یهودی و اسرائیلی در حوزههایی همچون لابیگری، فناوریهای پیشرفته، امنیت و مشاورههای مالی، موفق شده داراییهای راهبردی را در اسرائیل، غرب، آفریقا و آمریکای جنوبی در اختیار گیرد.
به گفته او، «اینکه حتی در کنفرانسی معتبر درباره تروریسم، قطر موضوع محوری نیست، خود بزرگترین گواه موفقیت سیاستهای این کشور است. قطر توانسته غرب و حتی اسرائیل را فتح کند، نه از طریق اشغال سرزمینی بلکه با خاموش کردن روند تصمیمگیری دشمنانش.»
لوی اضافه کرد که قطر همزمان شبکهای جهانی از تبلیغات به راه انداخته که به خانههای سراسر جهان نفوذ کرده و با فاسد کردن رهبران و نهادهای کلیدی، هرگونه اقدام علیه خود را خنثی ساخته است.
او تاکید کرد دوحه با استفاده از همه ابزارها ـ از حمایت از حملات تروریستی گرفته تا بیثباتسازی رژیمها و ترویج اسلامگرایی رادیکال ـ امنیت غرب را تهدید کرده است.
به گفته او، «ما مانند افراد نابینا در این دام افتادیم و به دموکراسیهایی خودویرانگر تبدیل شدیم؛ دموکراسیهایی که با چشمان باز به سوی از دست دادن استقلال حرکت میکنند.»
این مقام پیشین موساد همچنین به سیاستهای غلط اسرائیل در قبال قطر اشاره کرد. او یادآور شد که اسرائیل با موافقت در انتقال پول به غزه برای تقویت حماس و سپس تبدیل قطر به یک میانجی اصلی، عملاً این کشور را به بازیگری تعیینکننده در منطقه بدل کرد.
او مدعی شد اسنادی در غزه به دست آمده که نشان میدهد قطر طی سالها جامعه بینالمللی را فریب داده، اما این اسناد از سوی دولت اسرائیل منتشر نشدهاند.
به گفته لوی، نفوذ قطر تنها محدود به اسرائیل نبوده و حتی در ایالات متحده و غرب نیز دیده میشود. او همچنین یادآور شد که قطر در دوران تلاشهای دونالد ترامپ برای گسترش توافقهای ابراهیم، عملاً برای کارشکنی در این روند وارد عمل شد و به سطح بالای رهبری و نهادهای امنیتی اسرائیل نفوذ کرد.
در بخش دیگری از سخنانش، لوی به نقش قطر در حمله ۷ اکتبر پرداخت و تصریح کرد: «قطر در کنار ایران از مقصران اصلی این کشتار بود. اگر اسرائیل در روز هشتم اکتبر اعلام میکرد قطر ۴۸ ساعت فرصت دارد تا آزادی گروگانها را تضمین کند و ثبات حکومت این کشور را تهدید میکرد، واکنش افکار عمومی جهان بسیار متفاوت میبود.»
او در پایان تاکید کرد که اسرائیل باید راهبرد خود را در قبال قطر تغییر دهد و غرب نیز باید درک کند که بیتوجهی به نقش این کشور در تامین مالی و حمایت از گروههای تروریستی تنها به تقویت بیشتر جریانهای افراطی منجر خواهد شد.
وزارت امور خارجه آمریکا چهارشنبه ۲۶ شهریور در اطلاعیهای اعلام کرد جمهوری اسلامی بهعنوان «بزرگترین حامی دولتی تروریسم در جهان»، با پشتیبانی از این شبهنظامیان، به آنها امکان برنامهریزی، تسهیل یا اجرای مستقیم حملات در عراق را میدهد.
بر اساس این اطلاعیه، گروههای همسو با جمهوری اسلامی در حملات علیه سفارت آمریکا در بغداد و پایگاههای نیروهای ائتلاف نقش داشتهاند و اغلب از نامها و گروههای پوششی برای پنهان کردن دخالت خود استفاده میکنند.
به گفته وزارت امور خارجه آمریکا، تروریستی خواندن این گروهها اقدامی در راستای سیاست دونالد ترامپ مبنی بر اعمال فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی برای قطع درآمدهای حکومت و متحدان و نیروهای نیابتی آن است.
این اطلاعیه افزود آمریکا همچنان از همه ابزارهای موجود برای حفاظت از منافع امنیت ملی خود و جلوگیری از «تامین مالی و منابع برای تروریستها» استفاده خواهد کرد.
وزارت امور خارجه آمریکا در سال ۲۰۱۹، گروه حرکت النجباء و اکرم الکعبی، دبیرکل آن، را به عنوان «تروریستهای جهانیِ تحت تحریم ویژه» (SDGT) معرفی کرد.
بر اساس این اطلاعیه، این گروه که در سال ۲۰۱۳ تاسیس شد، آشکارا وفاداری خود را به جمهوری اسلامی و علی خامنهای اعلام کرده و بخشی از «محور مقاومت» به رهبری تهران است.
کتائب سیدالشهدا و هاشم فنیان رحیم السراجی، دبیرکل آن، در سال ۲۰۲۳ در فهرست اسدیجیتی قرار گرفتند.
تهران این گروه را با آموزش، تامین مالی و تسلیحات پیشرفته حمایت کرده است.
حرکت انصارالله الاوفیاء و حیدر مظهر مالک السعیدی، دبیرکل آن، در سال ۲۰۲۴ در فهرست اسدیجیتی قرار گرفتند.
این گروه در حمله پهپادی جمهوری اسلامی به پایگاه «تاور ۲۲» اردن در ژانویه ۲۰۲۴ که به کشته شدن سه نظامی آمریکایی انجامید، نقش داشت.
کتائب الامام علی در سال ۲۰۲۵ و شیبل الزیدی، دبیرکل آن در ۲۰۱۸ بهعنوان اسدیجیتی معرفی شدند.
این گروه بهعنوان هماهنگکننده مالی بین نیروی قدس سپاه پاسداران و گروههای مسلح عراق عمل میکرد و به نمایندگی از قاسم سلیمانی، در تسهیل سرمایهگذاریهای عراقی کمک میکرد.
آمریکا پیشتر نیز کتائب حزبالله و عصائب اهلالحق را در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی قرار داده بود.
قرار دادن نام افراد و گروهها در فهرست تروریستی، آنها را تحت فشار و انزوا قرار میدهد و دسترسیشان را به سیستم مالی آمریکا و منابع مورد نیاز برای انجام حملات سلب میکند.
همچنین تمام داراییها و منافع مالی افراد یا گروههای تحریمشده که در آمریکا یا تحت کنترل اشخاص آمریکایی هستند، مسدود میشوند. شهروندان آمریکایی بهطور کلی از هرگونه معامله با این افراد یا گروهها منع شدهاند.
بقائی چهارشنبه ۲۶ شهریور در نشستی خبری گفت این محدودیتها «امر جدیدی نیست» اما این مورد «کمسابقه» و مغایر با تعهدات آمریکا بهعنوان دولت میزبان مقر سازمان ملل متحد است.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی گفت این محدودیتها «اعتبار خود آمریکا به عنوان میزبان این سازمان را بیش از پیش زیر سوال میبرد».
او افزود: «تعدادی از روادیدها برای سفر هیات ایرانی به مجمع عمومی سازمان ملل صادر شده است. منتظر دریافت اطلاعات دقیقتر از همکارانمان در نیویورک و ژنو هستیم تا پس از آن درباره ترکیب هیات و نحوه شرکت تصمیمگیری کنیم.»
پیشتر رسانههای آمریکا نوشته بودند این محدودیتها امکان تردد مقامهای جمهوری اسلامی به خارج از نیویورک و خرید از فروشگاههای عمدهفروشی مانند کاسکو و سَمزکلاب را شامل میشود.
آسوشیتدپرس در این زمینه نوشت این دو فروشگاه همواره مورد علاقه دیپلماتهای جمهوری اسلامی مقیم نیویورک و بازدیدکنندگان بودهاند چون میتوانند مقادیر زیادی از کالاهایی را که در ایرانِ منزوی از نظر اقتصادی در دسترس نیست، با قیمت نسبتا ارزان خریداری کنند و به کشور ببرند یا بفرستند.
نشست سازمان ملل، محدودیتها و طرف اروپایی
بقائی درباره حضور هیات جمهوری اسلامی در نشست سازمان ملل گفت که با توجه به «شرایط خاص کنونی در موضوعات مرتبط با برنامه هستهای» و بحث بازگرداندن قطعنامههای لغو شده شورای امنیت، درباره این موضوعات حتما با طرفهای اروپایی و دیگر کشورها گفتوگو خواهد شد.
او درباره مذاکرات با آمریکا هم تاکید کرد «هیچ ارتباط مستقیمی» بین تهران و واشینگتن وجود ندارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی درباره موضوع میانجیگری قطر نیز گفت: «میانجیگرانی وجود دارند که نقطه نظرات طرفین را مبادله میکنند اما اینکه بخواهیم کشور خاصی را بهعنوان لفظ میانجیگر نام ببریم فکر نمیکنم الان مصداقی داشته باشد.»
جمهوری اسلامی در جریان جنگ ۱۲ روزه و در پاسخ به حملات آمریکا به تاسیسات هستهای خود، به یک پایگاه هوایی ایالات متحده در قطر حمله کرد اما پیشاپیش هر دو طرف را مطلع کرد و کسی آسیب ندید.
به تازگی وزارت خارجه آمریکا با ابراز تردید درباره توافق اخیر میان جمهوری اسلامی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هشدار داد اگر در نهایت بر سر پرونده هستهای توافقی حاصل نشود، واشینگتن تهران را «پاسخگو» خواهد کرد.
بقائی در نشست خبری خود درباره توافق اخیر تهران با آژانس گفت: «ما نشان دادیم از دیپلماسی گریزان نیستیم و کسی نمیتواند جمهوری اسلامی را متهم کند از دیپلماسی رویگردان شده است.»
او گفت آژانس هیچ گزارش و گزارهای مبنی بر «انحراف برنامه هستهای ایران از مسیر صلحآمیز» ارائه نکرده است و تهدید آمریکا و اروپا را «تزویر و نفاق» و «بهانههایی برای اعمال فشار بر ایران» توصیف کرد.
اتحادیه اروپا و آمریکا ۱۹ شهریور در نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین هشدار دادند تهران باید فورا همکاری با این نهاد را از سر بگیرد.
بقائی همچنین درباره اقدام اروپا برای روند بازگرداندن تحریمها گفت: «بازگرداندن مکانیسم ماشه امری ناحق و غیرقانونی است و از هیچ تلاشی برای توقف آن فروگذار نخواهیم کرد.»
فرانسه، بریتانیا و آلمان، سه کشور اروپایی عضو برجام، ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت، از تصمیم خود برای آغاز فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی خبر دادند.
بدین ترتیب جمهوری اسلامی تنها تا پایان سپتامبر (هشتم مهر) فرصت دارد که با غرب به توافق برسد و از بازگشت تحریمها جلوگیری کند.
