علی شمس، مدیرعامل ستاد دیه، با اشاره به اینکه حدود دو تا سه درصد کل زندانیان کشور را زنان تشکیل میدهند، گفت: «از میان ۱۸ هزار نفری که به دلیل جرایم غیرعمد در زندان به سر میبرند، ۷۴۷ نفر زن هستند که بسیاری از آنان بهخاطر ضمانت همسر یا تعهدات مالی مشابه زندانی شدهاند.»
شمس افزود: «اغلب این زنان متاهل هستند و فرزند دارند.»
سازمان حقوق بشر ایران در ۲۳ فروردین ماه گزارش داد در زندان قرچک ورامین (ندامتگاه زنان تهران) صدها زن با اتهامات مختلف بهسر میبرند و تعدادی از آنها همراه با کودکانشان دوران حبس خود را میگذرانند.
این رسانه حقوق بشری اعلام کرده بود زنان محبوس در زندان قرچک ورامین از ابتداییترین حقوق خود محروم هستند. این زندانیان همزمان با گرم شدن هوا و تحمل گرمای طاقتفرسا در نبود سیستم تهویه، با محرومیتها، محدودیتها و مشکلات مختلفی دست و پنجه نرم میکنند.
هممیهن شنبه هشتم شهریور با استناد به گزارشهای میدانی نوشت در مناطق مختلف ایران بسیاری از زنان و دختران طبقات مالی ضعیفتر با پدیدهای مواجه هستند که به آن «فقر پریود» گفته میشود.
این وضعیت، زنان و دختران را از ابتداییترین وسایل بهداشتی محروم و سلامت جسمی، روانی و حتی آینده تحصیلیشان را تهدید میکند.
به گزارش هممیهن، پیامد این شرایط، خانهنشینی دختربچههایی است که از ترس لکه خون یا تمسخر همکلاسیها، مدرسه را رها میکنند و گاه برای همیشه از تحصیل جا میمانند.
روایت خانوادهها و مددکاران اجتماعی
مرضیه، زن ۳۶ ساله ساکن حاشیه مشهد، در مصاحبه با هممیهن گفت او و دختر نوجوانش ناچارند از لباسهای کهنه بهجای نوار بهداشتی استفاده کنند.
خانواده او با درآمد ماهانه کمتر از پنج میلیون تومان، حتی توان خرید صابون و شامپو ندارند.
مددکارانی که سالها در این مناطق فعالیت کردهاند، از تکرار عفونتهای واژینال، افسردگی، پرخاشگری و کاهش اعتماد به نفس زنان خبر میدهند.
صغری، ۳۵ ساله از اهواز، نیز به این روزنامه گفت از نوجوانی تا امروز بهندرت توانسته نوار بهداشتی تهیه کند و ناچار به استفاده از پارچههای چندبارمصرف بوده است.
فعالان حوزه زنان میگویند برای بسیاری از زنان خوزستان، نوار بهداشتی کالایی «لوکس» است و حتی شرم و تابو اجازه نمیدهد از ابتداییترین نیازشان سخن بگویند.
زینب مرتضوی، مددکار اجتماعی در یاسوج، از دخترانی گفت که دستمالهای کاغذی جمعآوریشده از مراسم شادی، عزا یا حتی قبرستان را برای روزهای پریود نگه میدارند؛ روشی که به بیماریهای قارچی و عفونتهای جدی منجر میشود.
در شمار دیگری از محلههای حاشیهای ایران نیز روزنامههای باطله و پارچههای کهنه بهجای نوار بهداشتی به کار میروند.
در هرمزگان مددکاران از دخترانی روایت کردند که تنها یک لباس زیر برای تمام روزهای پریود دارند و بارها آن را استفاده میکنند.
سیمین کاظمی، پزشک و جامعهشناس، در گفتوگو با هممیهن فقر پریود را نتیجه مستقیم فقر اقتصادی دانست و تاکید کرد این محرومیت، زنان را از مشارکت اجتماعی بازمیدارد و به انزوا و ترک تحصیل منجر میشود.
به باور او، «کالازدایی» از محصولات بهداشتی و دسترسی رایگان و آسان زنان به این اقلام، تنها راه پایان دادن به این چرخه است.
ضرورت تابوشکنی و سیاستگذاری
مددکاران اجتماعی بارها هشدار دادهاند که نبود آموزش در مدارس و تابوی فرهنگی پیرامون پریود، ابعاد این بحران را گستردهتر کرده است.
بسیاری از خانوادهها حتی اجازه نمیدهند دخترانشان درباره این مساله حرف بزنند و همین سکوت، شرم و محرومیت را عمیقتر میکند.
شیرین احمدنیا، جامعهشناس، فقر پریود را یکی از اشکال آشکار فقر جنسیتی خواند که ریشه در تبعیض ساختاری دارد.
او گفت: «وقتی نوار بهداشتی با مالیات بر ارزش افزوده عرضه میشود، در واقع بدن زن بهعنوان یک بار اقتصادی دیده میشود و این مصداق خشونت اقتصادی است.»
این جامعهشناس، فقر پریود را نوعی «خشونت اقتصادی» دانست که بدن زنان را به بار مالی بدل میکند و افزود: «رسانهها باید در این زمینه تابوشکنی کنند.»
کارشناسان بر این باورند که دولت باید تامین و توزیع رایگان محصولات بهداشتی را به رسمیت بشناسد، معافیت مالیاتی برای این کالاها در نظر بگیرد و آموزش عمومی را در دستور کار قرار دهد.
بهویژه مدارس میتوانند با توزیع رایگان نوار بهداشتی و برگزاری کارگاههای آموزشی، از ترک تحصیل دختربچهها جلوگیری کنند.
بر اساس این گزارش، سوءتغذیه زنان بهدلیل فقر غذایی است و منجر به کمخونی، فقر آهن، ضعف شدید و ناتوانی در کار یا تحصیل میشود.
پیامدهای روانی آن نیز افسردگی، پرخاشگری، کاهش اعتماد به نفس و انزوا است.
مهدی المشاط، رییس شورای عالی سیاسی حوثیها، عصر شنبه هشتم شهریور با انتشار بیانیهای کشته شدن الرهوی و شماری از مقامهای بلندپایه این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی را تایید کرد.
المشاط بهجز نام الرهوی، به اسامی سایر کشتهشدگان اشارهای نکرد.
در این بیانیه آمده است الرهوی که از اوت ۲۰۲۴ سمت نخستوزیری در دولت تحت رهبری حوثیها را بر عهده داشت، به همراه دیگر اعضای این دولت در جریان نشستی که با هدف ارزیابی فعالیتها و عملکرد یکساله برگزار شده بود، مورد حمله قرار گرفت.
شورای عالی سیاسی حوثیها همچنین اعلام کرد محمد احمد مفتاح بهعنوان سرپرست نخستوزیری منصوب شده است.
ارتش اسرائیل ششم شهریور در عملیاتی گسترده به چندین موضع حوثیها در پایتخت یمن حمله کرد.
رسانههای اسرائیلی در آن زمان خبر دادند یکی از اهداف این حمله، نشست مقامهای ارشد حوثیها بوده است.
پیشتر در هفتم شهریور، شبکه الجمهوریه عدن و روزنامه عدنالغد خبر کشته شدن الرهوی و چند تن از همراهانش را به نقل از منابع محلی منتشر کرده بودند.
الرهوی حدود یک سال بهعنوان نخستوزیر در دولت حوثیها که فاقد شناسایی بینالمللی است، فعالیت میکرد. نقش او بیشتر جنبه اداری داشت تا نظامی یا سیاسی.
شبکه ۱۲ اسرائیل شامگاه هفتم شهریور گزارش داد بر اساس ارزیابی اولیه ارتش این کشور، احتمالا تمامی اعضای کابینه حوثیها، از جمله نخستوزیر و ۱۲ وزیر این گروه، کشته شدهاند.
بر اساس این گزارش، هدف حمله اسرائیل محل برگزاری نشستی کابینهمانند از مقامهای ارشد سیاسی و نظامی حوثیها بود که وزیر دفاع، رییس ستاد کل و دیگر چهرههای بلندپایه این گروه نیز در آن حضور داشتند.
مدت کوتاهی پس از آغاز مناقشه حماس و اسرائیل، حوثیها حملات خود را به کشتیهای بینالمللی در دریای سرخ، تنگه بابالمندب و خلیج عدن آغاز کردند و امنیت دریانوردی را در منطقه در ماههای گذشته به خطر انداختهاند. دامنه این حملات حتی به اقیانوس هند نیز کشیده شد.
این گروه نیابتی تهران همچنین بارها کوشیده است خاک اسرائیل را هدف قرار دهد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، ۱۶ اردیبهشت اعلام کرد حوثیها با توقف حملات به کشتیهای آمریکایی موافقت کردهاند و به همین دلیل، واشینگتن بمباران مواضع حوثیها در یمن را متوقف میکند.
با این حال، حوثیها تاکید کردند توافق آتشبس شامل اسرائیل نمیشود و حملات به این کشور ادامه خواهد یافت.
رسانههای داخلی شنبه هشتم شهریور به گلایههای دانشجویان دانشگاه آزاد پرداختند و نوشتند شهریه ثابت برخی رشتهها که تا نیمسال گذشته دو میلیون تومان بود، در دوره جدید ثبتنام به حدود ۱۲ میلیون رسیده است.
با این وجود، محمد قربانی گلشنآبادی، سخنگوی دانشگاه آزاد اسلامی، این اخبار را «ادعا از سوی دانشجویان» خواند و آنها را رد کرد.
قربانی افزود: «شهریه ثابت برای دانشجویان قبل در دوره سنوات مجاز تحصیلی ثابت بوده و مشمول افزایش نبوده است.»
این در حالی است که تعداد زیادی از دانشجویان این دانشگاه در شبکههای اجتماعی نظیر ایکس، موضوع افزایش شهریهها را تایید کردهاند.
به گفته دانشجویان، شهریه رشتههای مختلف با افزایشهایی بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد روبهرو شده است.
سخنگوی دانشگاه آزاد در ادامه اظهارات خود تایید کرد «شهریه متغیر» دانشجویان ورودی سالهای گذشته حدود ۲۳ درصد افزایش یافته است.
به گفته قربانی، میزان افزایش شهریه بسته به واحد دانشگاهی و نوع رشته، «بهطور کلی» بین ۲۴ تا ۳۴ درصد است.
او افزود: «این افزایش برای دانشجویان ورودیهای قبلی که شهریه پایه آنها در بازه سنوات مالی مجاز تغییری نکرده، کمتر و برای دانشجویان جدید کمی بیشتر خواهد بود.»
پیشتر در مهر ۱۴۰۳ نیز پذیرفتهشدگان جدید رشته پزشکی خبر داده بودند شهریه دانشگاه آزاد اسلامی برای آنان تا ۲۰۰ درصد افزایش یافته است.
در اعتراض به این اقدام، دانشجویان در مهر، آبان و آذر ۱۴۰۳، تجمعاتی در مقابل ساختمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی، شورای عالی انقلاب فرهنگی و واحدهای مختلف دانشگاه آزاد برگزار کردند.
با وجود برخی تکذیبها، حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، در آذرماه با تایید افزایش سه برابری شهریهها، آن را «شوک» به خانوادهها توصیف کرد و گفت: «افزایش شهریه دانشگاه آزاد از ۳۰ میلیون به ۱۰۰ میلیون تومان رسید که جای تاسف دارد.»
رمضان رحیمی دشتلویی، عضو کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی، نیز دیماه ۱۴۰۳ با اشاره به افزایش شهریه رشتههای علوم پزشکی دانشگاه آزاد هشدادر دانشجویان این رشتهها بهدلیل ناتوانی در پرداخت شهریه، به دانشگاه بدهکار شدهاند.
در پاسخ به این اعتراضات و انتقادات، محمدمهدی طهرانچی، رییس وقت دانشگاه آزاد اسلامی، آذر ۱۴۰۳ گفت: «شهریه رشتههای علوم پزشکی بر اساس عدل افزایش یافته است.»
او در خرداد سال ۱۴۰۱ نیز افزایش شهریههای دانشگاه آزاد اسلامی را امری «طبیعی» و بهدلیل دولتی نبودن این مرکز دانسته بود.
طهرانچی در جریان جنگ ۱۲ روزه، از سوی اسرائیل هدف قرار گرفت و کشته شد.
دانشگاه آزاد اسلامی نهادی حاکمیتی است که رییس هیات امنای آن از سوی علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، انتخاب میشود.
تعیین هیات امنا و رییس دانشگاه آزاد نیز بر عهده شورای عالی انقلاب فرهنگی، نهاد تحت امر رهبر جمهوری اسلامی، است.
سیمایی صراف شنبه هشتم شهریوردر دیدار با حیدر عبدضهد، قائممقام وزیر آموزش عالی و تحقیقات علمی عراق، گفت «پیشرفتهای خوبی» در راستای اجرای تفاهمنامههایی مانند تبادل استاد و دانشجو صورت گرفته است.
او با اشاره به توافقات جدید برای اعطای بورس به دانشجویان عراقی، از مسئولین این کشور خواست تا دانشجویان «برگزیده» را برای ادامه تحصیل به «دانشگاههای برتر ایران» معرفی کنند.
به گزارش رسانههای ایران، عبدضهد نیز با اشاره به این توافق گفت: «برای اولین بار تفاهمنامهای در خصوص اعطای بورس بین دو کشور ایران و عراق امروز منعقد خواهد شد که امیدواریم باعث تعمیق روابط بین دو کشور شود. یکی از اهداف ما تحصیل دانشجویان عراقی در بهترین دانشگاههای ایران است.»
این مقام عراقی در ادامه توضیح داد دانشگاههای بهشتی و صنعتی شریف توافقنامههایی با دانشگاههای عراقی امضا کردهاند و بهزودی این همکاریها میان مراکز آموزشی دو کشور آغاز خواهد شد.
اواخر مردادماه، غلامرضا اباذری، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی در عراق، اعلام کرد در حال حاضر بیش از ۷۰ هزار دانشجوی عراقی در ایران تحصیل میکنند و این تعداد رو به افزایش است.
به گفته او، ۲۰ دانشگاه ایران به دانشجویان عراقی بورسیه اعطا میکنند.
وزیر علوم: جذب دانشجویان خارجی «یک امر مقاومتی» است
سیمایی صراف هشتم شهریور در یک سخنرانی، موضوع جذب دانشجویان بینالمللی در ایران را «یک امر مقاومتی» توصیف کرد و گفت شورای ویژهای در وزارت علوم برای پیگیری این موضوع تشکیل شده است.
در سالهای گذشته گزارشهایی درباره پذیرش بدون کنکور اعضای حشد شعبی، نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در عراق، در دانشگاههای ایران منتشر شده و حاشیههایی به همراه داشته است.
تیرماه ۱۴۰۲ گزارشهایی رسمی درباره «همکاری و توافق» حشد شعبی با دانشگاه تهران برای تحصیل نیروهایش در این دانشگاه منتشر شد.
همان زمان، حسین موسوی بخاتی، معاون تعلیم و تربیت حشد شعبی، افشا کرد که پیش از این توافق هم دستکم ۹۵ نیروی این مجموعه با نظارت ابومهدی المهندس، از رهبران پیشین این گروه، برای تحصیل به دانشگاههای ایران اعزام شده بودند.
مرداد سال گذشته محمد مقیمی، رییس وقت دانشگاه تهران، از افزایش پذیرش اعضای حشد شعبی در این دانشگاه خبر داد و گفت آنها آموزش نظامی نمیبینند، بلکه در زمینه «مدیریت» تحصیل میکنند.
اواخر تیر ۱۴۰۲ جمعی از فعالان دانشجویی دانشگاه تهران با انتشار بیانیهای، حضور نیروهای حشد شعبی و امثال آنان را در دانشگاههای ایران، «لشکرکشی به دانشگاه» خوانده و گفته بودند در برابر پذیرش آنان مقاومت خواهند کرد.
پزشکیان شنبه هشتم شهریور تاکید کرد روابط راهبردی تهران و ایروان باید به گونهای پیش برود که «هیچ قدرت خارجی نتواند در آن خللی ایجاد کند».
او همچنین از روند اجرای کریدور شمال–جنوب با همکاری ارمنستان ابراز رضایت کرد و تکمیل این پروژه را گامی مهم در تقویت «همگرایی اقتصادی و سیاسی» میان کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا دانست.
کاخ سفید ۱۷ مرداد میزبان الهام علیاف، رییسجمهوری آذربایجان و نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، برای امضای پیمان صلح بود تا دو طرف به تمام درگیریها پایان دهند، تجارت، سفر و روابط دیپلماتیک را آغاز کنند و به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند.
بر اساس این توافق، نام دالان زنگزور به «مسیر ترانزیتی دونالد ترامپ برای صلح و شکوفایی بینالمللی» تغییر مییابد و آمریکا بهمدت ۹۹ سال آن را اجاره خواهد کرد.
پیشتر بسیاری از مقامهای جمهوری اسلامی در مورد ایجاد چنین مسیری ابراز نگرانی کرده و هشدار داده بودند تهران بهراحتی از موضوع زنگزور نخواهد گذشت.
در یک نمونه، علیاکبر ولایتی، مشاور علی خامنهای، اول شهریور در واکنش به تحولات دالان زنگزور گفت قفقاز از زمان کوروش، «حاشیه امنیتی ایران» بوده است.
او پیشتر در ۱۸ مرداد هم در واکنش به امضای توافق صلح میان باکو و ایروان و تصمیم واشینگتن برای اجاره ۹۹ ساله دالان زنگزور تهدید کرده بود این گذرگاه به «گورستانی برای مزدوران ترامپ» تبدیل خواهد شد.
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، ۳۱ مرداد با اشاره به توافق اخیر میان باکو و ایروان بر سر کریدور زنگزور گفت: «این ذیل یک طراحی بزرگتر است که فقط مال ایران نیست. ذیل استفاده زیاد از آسیای مرکزی و قفقاز است که آمریکا و ناتو و مانند اینها حتما یک نگاه ریبآمیزی هم دارند؛ یک نوع فشار به روسیه هم هست، فشار به ما هم هست.»
او افزود: «سوال این است که آیا این عمل میتواند یک خفگی ژئوپلتیکی برای ایران ایجاد کند یا نه.»
لاریجانی سخنان مقامهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان در تلاش برای ارائه توضیحات به جمهوری اسلامی در خصوص کریدور زنگزور را ناکافی دانست و تاکید کرد: «این الفاظ تلفنی کفایت لازم را ندارد.»
