رییس کل دادگستری اصفهان اعلام کرد بیش از ۷۵ درصد پروندههای مربوط به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» در جریان جنگ ۱۲ روزه به مرحله صدور کیفرخواست رسیده است. اسدالله جعفری از صدور حکم در برخی از این پروندهها خبر داد و گفت آراء قطعی «با سرعت و خارج از نوبت» اجرا خواهد شد.
خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، دوشنبه سوم شهریور به نقل از جعفری نوشت اجرای احکام پروندههای مهم از جمله پروندههای امنیتی، اعدام (قصاص)، محاربه و افساد فیالارض، به صورت فوقالعاده و خارج از نوبت انجام میشود.
رییس کل دادگستری استان اصفهان با اعلام اینکه احکام تعدادی از این پروندهها در مرحله تجدیدنظر یا تسلیم رای قرار دارد، گفت آراء قطعی به اجرای احکام انقلاب یا اجرای احکام کیفری ارجاع شده است.
با این حال، این مقام قضایی هیچ جزییاتی درباره شمار دقیق افراد بازداشتشده یا تعداد و جزییات احکام صادرشده و در نوبت اجرا ارائه نکرد.
در حالیکه تنها دو ماه از اعلام آتشبس و پایان جنگ ۱۲ روزه گذشته است، شتاب در صدور و اجرای احکام بازداشتشدگان میتواند بیانگر عزم حکومت برای بهکارگیری مجازاتهای شدید، از جمله اعدام، بهعنوان ابزاری سیستماتیک بهمنظور سرکوب مخالفان و فعالان سیاسی باشد.
در چنین شرایطی، هیچ تضمینی برای برگزاری محاکمات عادلانه بهویژه در پروندههایی که متهمان تحت شکنجههای جسمی و روانی قرار گرفتهاند، وجود ندارد.
سایت حقوق بشری هرانا در گزارشی با اشاره به صحبتهای جعفری، نوشت توجه به تسریع روند رسیدگی به این پروندهها از سوی دستگاه قضایی، نگرانیهایی را در خصوص «رعایت حقوق متهمان، دسترسی به وکیل و رعایت تشریفات دادرسی عادلانه در پروندههای امنیتی به ویژه در استانهای حساس» برانگیخته است.
هرانا اضافه کرد کارشناسان حقوق بشری همواره بر لزوم شفافیت و رعایت موازین دادرسی در پروندههای مرتبط با جرایم امنیتی تاکید کردهاند.
این نخستینبار نیست که مقامهای قضایی جمهوری اسلامی از رسیدگی «سریع، قاطع و خارج از نوبت» به پروندههای افراد بازداشتشده پس از جنگ ۱۲ روزه خبر میدهند.
۱۸ مرداد، اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه جمهوری اسلامی، ۲۰ نفر از شهروندان بازداشتشده پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل را به عنوان «عوامل جاسوسی و پشتیبانیکننده موساد» معرفی کرد و گفت دستگاه قضایی در برخورد با جاسوسان و عوامل اسرائیل، «هیچگونه گذشتی ندارد» و صدور احکام قاطع برای آنها، «درس عبرتی تاریخی» خواهد بود.
سعید منتظرالمهدی، سخنگوی فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی نیز ۲۱ مرداد اعلام کرد در طول جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، ۲۱ هزار نفر «با گزارشهای مردمی» بازداشت شدند.
۳۱ تیر ماه، غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، اعلام کرد در جریان رخدادهای پس از جنگ با اسرائیل، بیش از دو هزار نفر در شهرهای مختلف ایران بازداشت شدند.
آذری جهرمی دوشنبه سوم شهریور در گفتوگو با خبرگزاری دانشجو گفت: «با یک تماس ساده از طریق واتساپ میتوان گوشی را هک کرد.»
او با این موضع که «اسرائیل این کار را در زمان جنگ کرده بود»، افزود: «طبق گزارش اپل، به ۱۲ نفر از مسئولان ایران ایمیلهایی ارسال شده و به آنها خبر داده بودند هک شدهاند.»
این اولین بار نیست که موضوع «هک و جاسوسی از طریق واتساپ» در ایران مطرح میشود.
پیشتر حسن میثمی، مدیرکل دفتر توسعه فناوریهای نوین وزارت ارتباطات، در صداوسیما گفت: «سران رده بالای کشوری و لشکری به هیچ وجه نباید از واتساپ استفاده کنند.»
او افزود: «استفاده از واتساپ برای مردم مشکلی ندارد اما مراقبت لازم صورت گیرد.»
غلامرضا جلالی فراهانی، رییس سازمان پدافند غیرعامل نیز گفته بود: «پیامرسان واتساپ در مکانیابی و ترور بعضی از فرماندهان نقش داشته و مکانیابی اسماعیل هنیه نیز با همین روش انجام شد.»
او گفت که استفاده از هوش مصنوعی هم در تشخیص صدای فرماندهان نقش داشته است.
این در حالی است که شرکت متا، مالک واتساپ و اینستاگرام، اتهامات مطرح شده از سوی جمهوری اسلامی مبنی بر بهرهگیری اسرائیل از این پلتفرمها برای جاسوسی را قاطعانه رد کرده است.
همچنین در جریان جنگ اخیر، حتی با وجود عدم استفاده از تلفن همراه و وسایل ارتباطی و جابهجاییهای مکرر افراد، باز هم اسرائیل مقامات و فرماندهان جمهوری اسلامی را هدف قرار داد.
برای نمونه، مهدیه شادمانی، فرزند علی شادمانی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم الانبیاء که اندکی پس از انتصاب به جای غلامعلی رشید، فرمانده کشتهشده پیش از او، هدف قرار گرفت و کشته شد، اعلام کرد پدرش برای مدتی طولانی در خانه نبوده و با وجود اقدامات حفاظتی و تغییر محل، باز هم کشته شده است.
او نوشت: «ردیابیهای دقیق اسرائیل فراتر از واتساپ یا جاسوسی سنتی و فردی است.»
جمهوری اسلامی همزمان با جنگ ۱۲ روزه، بازداشت شهروندان را به اتهام «جاسوسی» آغاز کرد و همزمان محدودیتها را در زمینه آزادی رسانهها و اینترنت افزایش داد.
رییس سازمان پدافند غیرعامل، پیشتر دو پلتفرم واتساپ و اینستاگرام را «عامل فشار و اثرگذاری بر ذهن مردم» دانسته بود و فیلتر شدن آنها از سوی حکومت را «کاری هوشمندانه» توصیف کرده بود.
مقامات حکومتی در گذشته بارها به تماس خود با شرکتهایی مانند «متا» برای مذاکره در خصوص فعالیت آنها در کشور اشاره کردهاند.
پس از جنگ اخیر اسرائیل و جمهوری اسلامی، مجلس شورای اسلامی قانونی را تصویب کرد که بر اساس آن، هرگونه همکاری با اسرائیل، ایالات متحده یا گروههای بهاصطلاح «معاند» با مجازات اعدام همراه خواهد بود.
در این قانون، استفاده از ابزارهایی چون استارلینک برای دور زدن فیلترینگ اینترنت نیز جرم تلقی شده است.
فعالان حقوق بشر در هفتههای اخیر بارها نسبت به تشدید روند سرکوبها در ایران هشدار داده و اعلام کردهاند جمهوری اسلامی فصل تازهای از سرکوب گسترده مخالفان، زنان و اقلیتهای آسیبپذیر را آغاز کرده است.
ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی دوشنبه سوم شهریور در بیانیهای که به مناسبت «هفته دولت» منتشر شد، نوشت: «نظام سلطه با تصویرسازی دروغین و تحریف واقعیتها همچنان تلاش میکند اتحاد مقدس ملت با مسئولان و انسجام ملی را با اختلافافکنی خدشهدار کند.»
این ستاد افزود که آمریکا و اسرائیل قصد دارند «با هدف اختلاف و دوقطبیسازی داخل ایران برای جبران شکست خود در صفوف متحد مردم، قوای سهگانه و نیروهای مسلح، رخنه ایجاد کنند».
نیروهای مسلح جمهوری اسلامی همچنین نسبت به مقابله با «هرگونه ماجراجویی و تهدید دشمنان» ابراز آمادگی کرد.
افزایش سرکوبها در ایران
این بیانیه در شرایطی منتشر شد که جمهوری اسلامی سرکوب منتقدان و شهروندان را پس از جنگ اخیر با اسرائیل شدت بخشیده است.
پیشتر کمپین حقوق بشر ایران در گزارشی نوشت قوه قضاییه و نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی، پس از جنگ ۱۲ روزه کارزار گستردهای از ارعاب و سرکوب را در شهرستانها آغاز کردهاند که فعالان مدنی، سیاسی و فرهنگی، خانوادههای دادخواه و وکلای مستقل را هدف قرار داده است.
کمپین حقوق بشر ایران در این گزارش که ۲۲ مرداد منتشر شد، اعلام کرد اسناد و شواهدی از این «کارزار رو به گسترش سرکوب» گردآوری کرده است.
بنا بر این گزارش، این کارزار شامل بازداشتهای خودسرانه و اغلب خشونتآمیز، محاکمه بدون دسترسی به وکیل، بدرفتاری و شکنجه در زندان از جمله محروم کردن زندانیان از مراقبتهای ضروری پزشکی و افزایش احکام اعدام و اجرای آنها با انگیزههای سیاسی است.
با این حال، برخی فعالان و تشکلهای سیاسی در اظهارنظر، بیانیه و نامههایی از حکومت انتقاد کرده و میکنند.
نرگس محمدی، برنده جایزه نوبل صلح، در گفتوگویی با نشریه آلمانی اشپیگل گفت که جمهوری اسلامی سرکوب علیه مخالفان، فعالان حقوق بشر و زندانیان سیاسی را پس از جنگ ۱۲ روزه بهطور چشمگیری تشدید کرده است.
او تاکید کرد گذار از یک نظام استبدادی دینی به دموکراسی، با اراده مردم ممکن است.
همچنین جبهه اصلاحات در بیانیهای با اشاره به اینکه «امروز، روان جمعی ایرانیان زخمی است» و سایه ناامیدی و اضطراب، همچنان بر زندگی روزمره مردم سنگینی میکند، بر ضرورت اقداماتی نظیر تعلیق داوطلبانه غنیسازی اورانیوم و گشودگی نسبی در فضای سیاسی و اقتصادی کشور تاکید کرد.
دونالد ترامپ دوشنبه سوم شهریور در کاخ سفید گفت: «۳۶ ساعت رفت و برگشت. [عملیات] بینقص. هر بمب به هدف خودش خورد.»
ترامپ گفت بمبهایی که از سوی بمبافکنهای آمریکایی بر تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی فرود آمد، «مستقیم وارد همان دالانها شد».
او گفت: «شب تاریک بود، نه ماهی بود، نه هیچ چیز دیگری. هر هدف، هر بمب، درست سر جای خودش نشست. آنها یک دالان دارند که مستقیم تا عمق کوه پایین میرود و نباید تهویه در آن میگذاشتند. این را میتوانم به شما بگویم؛ چون ما از آن به نفع خودمان استفاده کردیم.»
اشاره ترامپ به وجود تهویهها در تاسیسات اتمی هدف قرار گرفته در ایران، در حالی است که پیشتر روزنامه نیویورکتایمز گزارش داد برنامهریزان حمله هنگام جستوجو درباره آسیبپذیریهای فردو، روی شفتهای تهویهای (گذرگاه عمودی یا شیبدار زیرزمینی) متمرکز شدند که به دامنه کوه بالای سازه باز میشد و امکان میداد بهجای تلاش برای شکافتن سنگ سخت بالای تاسیسات، از این مسیرها استفاده کنند.
یک مقام وزارت دفاع آمریکا که با روند تصمیمگیری در این زمینه آشناست، گفت شفتهای اصلی بهطور مستقیم به پایین امتداد نداشتند، بلکه در بخش ابتدایی تا حدودی پیچوتاب داشتند و مسیر مستقیم به سمت سازه تنها در بخش پایانی ایجاد میشد.
شکل دقیق شفتهای تهویه مشخص نبوده اما زاویهدار بودن آنها به این معنا بوده که بمبها با ترکیبی از سنگ و تونلهای باز روبهرو میشوند.
تاکید ترامپ بر نابودی تاسیسات اتمی ایران
رییسجمهوری آمریکا تاکنون بارها از حملات این کشور به تاسیسات اتمی در ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی دفاع و اعلام کرده است تاسیساتی که در جریان این حملات هدف قرار گرفتهاند، «نابود» شدهاند.
ترامپ دوشنبه گفت که خلبانان و کارکنان پروازی حاضر در عملیات علیه تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی در کاخ سفید بابت این عملیات مدال دریافت کردند.
او تاکید کرد: «ما ۵۲ تانکر داشتیم - چیزی که مردم نمیدانند - تا آنها بتوانند سوختگیری کنند. ما تعداد زیادی جنگنده داشتیم، اف-۲۲، اف-۳۵. این یک عملیات شگفتانگیز بود. بینقص بود.»
رییسجمهوری آمریکا با اشاره به عملیات ناکام این کشور در سال ۱۳۵۹ برای آزاد کردن گروگانهای سفارت آمریکا در تهران، گفت: «این را مقایسه کنید با عملیاتی که در آن هلیکوپترها سقوط کردند و همه در بیابان سرگردان و اسیر شدند. و آن موقع جیمی کارتر بود. چه چیز وحشتناکی. این دقیقا برعکس آن بود.»
بازار ارز دوشنبه سوم شهریور با افزایش حدود یک درصدی قیمت دلار نسبت به روز قبل از آن روبهرو شد.
نهم مرداد و همزمان با اعمال تحریمهای جدید آمریکا و بالا گرفتن احتمال فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی اروپا، قیمت دلار در بازار آزاد ایران پس از چند هفته مجددا بالا رفت و به ۹۰ هزار و ۶۵۰ تومان رسید.
سوم شهریور، یورو به قیمت حدود ۱۱۲ هزار تومان و پوند انگلیس با یکونیم درصد افزایش با قیمت ۱۲۹ هزار و ۲۵۰ تومان معامله شد.
سکه طرح جدید موسوم به «امامی» سوم شهریور با هشت دهم درصد افزایش نسبت به روز قبل از آن به نرخ ۸۶ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسید.
بورس نیز برای چهارمین روز متوالی با کاهش شاخص کل و افت ۱.۳۳ درصدی مواجه شد.
شاخص سهام حدود ۳۳ هزار واحد منفی شد و به تراز دو میلیون و ۴۳۸ هزار واحد برگشت.
رسانههای اقتصادی در ایران گزارش دادند این محدوده، کمترین میزان شاخص کل بورس در سال جاری است.
بر اساس این گزارشها، ۶۵۷ میلیارد تومان پول حقیقی از گردونه معاملات سهام، حق تقدم و صندوقهای سهامی خارج شد.
ارزش معاملات خرد، رقم سه هزار و ۸۳ میلیارد تومان را ثبت کرد.
سوم شهریور، ۸۸ درصد از نمادهای بازار بورس در محدوده سرخ تابلوی معاملات جای گرفتند و فقط ۱۲ درصد از نمادها سبزپوش بودند.
با عقبنشینی بورس تهران در این روز، بازدهی شاخص این بازار از ابتدای سال به منفی ۱۰ درصد رسید.
شاخص هموزن نیز با کاهش ۰.۷ درصدی همراه شد و شاخص کل فرابورس هم ۰.۳۷ درصد عقبنشینی کرد.
مجموع ارزش دلاری بازار سرمایه که در پایان اردیبهشت امسال به حدود ۱۳۵.۷ میلیارد دلار رسیده بود، به ۸۸ میلیارد دلار کاهش یافت. یعنی ارزش بازار بورس ایران طی سه ماه، حدود ۳۵ درصد سقوط کرده است.
برخی کارشناسان اقتصادی معتقدند سقوط بازار بورس در کنار افزایش نرخ ارز و طلا، علاوه بر اثر تحریمها، ناشی از «نگرانیهای عمومی نسبت به چشمانداز سیاسی کشور و کاهش عرضه ارز در بازار» است.
