محمدجواد آذری جهرمی، وزیر پیشین ارتباطات و فناوری اطلاعات، ایمنی کاربران واتساپ را مورد تردید قرار داد و گفت که اسرائیل از طریق این اپلیکیشن پیامرسان، دستگاه تلفن همراه شماری از مقامهای جمهوری اسلامی را هک کرد.
آذری جهرمی دوشنبه سوم شهریور در گفتوگو با خبرگزاری دانشجو گفت: «با یک تماس ساده از طریق واتساپ میتوان گوشی را هک کرد.»
او با این موضع که «اسرائیل این کار را در زمان جنگ کرده بود»، افزود: «طبق گزارش اپل، به ۱۲ نفر از مسئولان ایران ایمیلهایی ارسال شده و به آنها خبر داده بودند هک شدهاند.»
این اولین بار نیست که موضوع «هک و جاسوسی از طریق واتساپ» در ایران مطرح میشود.
پیشتر حسن میثمی، مدیرکل دفتر توسعه فناوریهای نوین وزارت ارتباطات، در صداوسیما گفت: «سران رده بالای کشوری و لشکری به هیچ وجه نباید از واتساپ استفاده کنند.»
او افزود: «استفاده از واتساپ برای مردم مشکلی ندارد اما مراقبت لازم صورت گیرد.»
غلامرضا جلالی فراهانی، رییس سازمان پدافند غیرعامل نیز گفته بود: «پیامرسان واتساپ در مکانیابی و ترور بعضی از فرماندهان نقش داشته و مکانیابی اسماعیل هنیه نیز با همین روش انجام شد.»
او گفت که استفاده از هوش مصنوعی هم در تشخیص صدای فرماندهان نقش داشته است.
این در حالی است که شرکت متا، مالک واتساپ و اینستاگرام، اتهامات مطرح شده از سوی جمهوری اسلامی مبنی بر بهرهگیری اسرائیل از این پلتفرمها برای جاسوسی را قاطعانه رد کرده است.
همچنین در جریان جنگ اخیر، حتی با وجود عدم استفاده از تلفن همراه و وسایل ارتباطی و جابهجاییهای مکرر افراد، باز هم اسرائیل مقامات و فرماندهان جمهوری اسلامی را هدف قرار داد.
برای نمونه، مهدیه شادمانی، فرزند علی شادمانی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم الانبیاء که اندکی پس از انتصاب به جای غلامعلی رشید، فرمانده کشتهشده پیش از او، هدف قرار گرفت و کشته شد، اعلام کرد پدرش برای مدتی طولانی در خانه نبوده و با وجود اقدامات حفاظتی و تغییر محل، باز هم کشته شده است.
او نوشت: «ردیابیهای دقیق اسرائیل فراتر از واتساپ یا جاسوسی سنتی و فردی است.»
جمهوری اسلامی همزمان با جنگ ۱۲ روزه، بازداشت شهروندان را به اتهام «جاسوسی» آغاز کرد و همزمان محدودیتها را در زمینه آزادی رسانهها و اینترنت افزایش داد.
رییس سازمان پدافند غیرعامل، پیشتر دو پلتفرم واتساپ و اینستاگرام را «عامل فشار و اثرگذاری بر ذهن مردم» دانسته بود و فیلتر شدن آنها از سوی حکومت را «کاری هوشمندانه» توصیف کرده بود.
مقامات حکومتی در گذشته بارها به تماس خود با شرکتهایی مانند «متا» برای مذاکره در خصوص فعالیت آنها در کشور اشاره کردهاند.
پس از جنگ اخیر اسرائیل و جمهوری اسلامی، مجلس شورای اسلامی قانونی را تصویب کرد که بر اساس آن، هرگونه همکاری با اسرائیل، ایالات متحده یا گروههای بهاصطلاح «معاند» با مجازات اعدام همراه خواهد بود.
در این قانون، استفاده از ابزارهایی چون استارلینک برای دور زدن فیلترینگ اینترنت نیز جرم تلقی شده است.
فعالان حقوق بشر در هفتههای اخیر بارها نسبت به تشدید روند سرکوبها در ایران هشدار داده و اعلام کردهاند جمهوری اسلامی فصل تازهای از سرکوب گسترده مخالفان، زنان و اقلیتهای آسیبپذیر را آغاز کرده است.
ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی دوشنبه سوم شهریور در بیانیهای که به مناسبت «هفته دولت» منتشر شد، نوشت: «نظام سلطه با تصویرسازی دروغین و تحریف واقعیتها همچنان تلاش میکند اتحاد مقدس ملت با مسئولان و انسجام ملی را با اختلافافکنی خدشهدار کند.»
این ستاد افزود که آمریکا و اسرائیل قصد دارند «با هدف اختلاف و دوقطبیسازی داخل ایران برای جبران شکست خود در صفوف متحد مردم، قوای سهگانه و نیروهای مسلح، رخنه ایجاد کنند».
نیروهای مسلح جمهوری اسلامی همچنین نسبت به مقابله با «هرگونه ماجراجویی و تهدید دشمنان» ابراز آمادگی کرد.
افزایش سرکوبها در ایران
این بیانیه در شرایطی منتشر شد که جمهوری اسلامی سرکوب منتقدان و شهروندان را پس از جنگ اخیر با اسرائیل شدت بخشیده است.
پیشتر کمپین حقوق بشر ایران در گزارشی نوشت قوه قضاییه و نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی، پس از جنگ ۱۲ روزه کارزار گستردهای از ارعاب و سرکوب را در شهرستانها آغاز کردهاند که فعالان مدنی، سیاسی و فرهنگی، خانوادههای دادخواه و وکلای مستقل را هدف قرار داده است.
کمپین حقوق بشر ایران در این گزارش که ۲۲ مرداد منتشر شد، اعلام کرد اسناد و شواهدی از این «کارزار رو به گسترش سرکوب» گردآوری کرده است.
بنا بر این گزارش، این کارزار شامل بازداشتهای خودسرانه و اغلب خشونتآمیز، محاکمه بدون دسترسی به وکیل، بدرفتاری و شکنجه در زندان از جمله محروم کردن زندانیان از مراقبتهای ضروری پزشکی و افزایش احکام اعدام و اجرای آنها با انگیزههای سیاسی است.
با این حال، برخی فعالان و تشکلهای سیاسی در اظهارنظر، بیانیه و نامههایی از حکومت انتقاد کرده و میکنند.
نرگس محمدی، برنده جایزه نوبل صلح، در گفتوگویی با نشریه آلمانی اشپیگل گفت که جمهوری اسلامی سرکوب علیه مخالفان، فعالان حقوق بشر و زندانیان سیاسی را پس از جنگ ۱۲ روزه بهطور چشمگیری تشدید کرده است.
او تاکید کرد گذار از یک نظام استبدادی دینی به دموکراسی، با اراده مردم ممکن است.
همچنین جبهه اصلاحات در بیانیهای با اشاره به اینکه «امروز، روان جمعی ایرانیان زخمی است» و سایه ناامیدی و اضطراب، همچنان بر زندگی روزمره مردم سنگینی میکند، بر ضرورت اقداماتی نظیر تعلیق داوطلبانه غنیسازی اورانیوم و گشودگی نسبی در فضای سیاسی و اقتصادی کشور تاکید کرد.
دونالد ترامپ دوشنبه سوم شهریور در کاخ سفید گفت: «۳۶ ساعت رفت و برگشت. [عملیات] بینقص. هر بمب به هدف خودش خورد.»
ترامپ گفت بمبهایی که از سوی بمبافکنهای آمریکایی بر تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی فرود آمد، «مستقیم وارد همان دالانها شد».
او گفت: «شب تاریک بود، نه ماهی بود، نه هیچ چیز دیگری. هر هدف، هر بمب، درست سر جای خودش نشست. آنها یک دالان دارند که مستقیم تا عمق کوه پایین میرود و نباید تهویه در آن میگذاشتند. این را میتوانم به شما بگویم؛ چون ما از آن به نفع خودمان استفاده کردیم.»
اشاره ترامپ به وجود تهویهها در تاسیسات اتمی هدف قرار گرفته در ایران، در حالی است که پیشتر روزنامه نیویورکتایمز گزارش داد برنامهریزان حمله هنگام جستوجو درباره آسیبپذیریهای فردو، روی شفتهای تهویهای (گذرگاه عمودی یا شیبدار زیرزمینی) متمرکز شدند که به دامنه کوه بالای سازه باز میشد و امکان میداد بهجای تلاش برای شکافتن سنگ سخت بالای تاسیسات، از این مسیرها استفاده کنند.
یک مقام وزارت دفاع آمریکا که با روند تصمیمگیری در این زمینه آشناست، گفت شفتهای اصلی بهطور مستقیم به پایین امتداد نداشتند، بلکه در بخش ابتدایی تا حدودی پیچوتاب داشتند و مسیر مستقیم به سمت سازه تنها در بخش پایانی ایجاد میشد.
شکل دقیق شفتهای تهویه مشخص نبوده اما زاویهدار بودن آنها به این معنا بوده که بمبها با ترکیبی از سنگ و تونلهای باز روبهرو میشوند.
تاکید ترامپ بر نابودی تاسیسات اتمی ایران
رییسجمهوری آمریکا تاکنون بارها از حملات این کشور به تاسیسات اتمی در ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی دفاع و اعلام کرده است تاسیساتی که در جریان این حملات هدف قرار گرفتهاند، «نابود» شدهاند.
ترامپ دوشنبه گفت که خلبانان و کارکنان پروازی حاضر در عملیات علیه تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی در کاخ سفید بابت این عملیات مدال دریافت کردند.
او تاکید کرد: «ما ۵۲ تانکر داشتیم - چیزی که مردم نمیدانند - تا آنها بتوانند سوختگیری کنند. ما تعداد زیادی جنگنده داشتیم، اف-۲۲، اف-۳۵. این یک عملیات شگفتانگیز بود. بینقص بود.»
رییسجمهوری آمریکا با اشاره به عملیات ناکام این کشور در سال ۱۳۵۹ برای آزاد کردن گروگانهای سفارت آمریکا در تهران، گفت: «این را مقایسه کنید با عملیاتی که در آن هلیکوپترها سقوط کردند و همه در بیابان سرگردان و اسیر شدند. و آن موقع جیمی کارتر بود. چه چیز وحشتناکی. این دقیقا برعکس آن بود.»
بازار ارز دوشنبه سوم شهریور با افزایش حدود یک درصدی قیمت دلار نسبت به روز قبل از آن روبهرو شد.
نهم مرداد و همزمان با اعمال تحریمهای جدید آمریکا و بالا گرفتن احتمال فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی اروپا، قیمت دلار در بازار آزاد ایران پس از چند هفته مجددا بالا رفت و به ۹۰ هزار و ۶۵۰ تومان رسید.
سوم شهریور، یورو به قیمت حدود ۱۱۲ هزار تومان و پوند انگلیس با یکونیم درصد افزایش با قیمت ۱۲۹ هزار و ۲۵۰ تومان معامله شد.
سکه طرح جدید موسوم به «امامی» سوم شهریور با هشت دهم درصد افزایش نسبت به روز قبل از آن به نرخ ۸۶ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسید.
بورس نیز برای چهارمین روز متوالی با کاهش شاخص کل و افت ۱.۳۳ درصدی مواجه شد.
شاخص سهام حدود ۳۳ هزار واحد منفی شد و به تراز دو میلیون و ۴۳۸ هزار واحد برگشت.
رسانههای اقتصادی در ایران گزارش دادند این محدوده، کمترین میزان شاخص کل بورس در سال جاری است.
بر اساس این گزارشها، ۶۵۷ میلیارد تومان پول حقیقی از گردونه معاملات سهام، حق تقدم و صندوقهای سهامی خارج شد.
ارزش معاملات خرد، رقم سه هزار و ۸۳ میلیارد تومان را ثبت کرد.
سوم شهریور، ۸۸ درصد از نمادهای بازار بورس در محدوده سرخ تابلوی معاملات جای گرفتند و فقط ۱۲ درصد از نمادها سبزپوش بودند.
با عقبنشینی بورس تهران در این روز، بازدهی شاخص این بازار از ابتدای سال به منفی ۱۰ درصد رسید.
شاخص هموزن نیز با کاهش ۰.۷ درصدی همراه شد و شاخص کل فرابورس هم ۰.۳۷ درصد عقبنشینی کرد.
مجموع ارزش دلاری بازار سرمایه که در پایان اردیبهشت امسال به حدود ۱۳۵.۷ میلیارد دلار رسیده بود، به ۸۸ میلیارد دلار کاهش یافت. یعنی ارزش بازار بورس ایران طی سه ماه، حدود ۳۵ درصد سقوط کرده است.
برخی کارشناسان اقتصادی معتقدند سقوط بازار بورس در کنار افزایش نرخ ارز و طلا، علاوه بر اثر تحریمها، ناشی از «نگرانیهای عمومی نسبت به چشمانداز سیاسی کشور و کاهش عرضه ارز در بازار» است.
محمد صدر، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در گفتوگویی اعلام کرد که در جریان جنگ اخیر و جنگ قبل از آن میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، این تردید به وجود آمده بود که چرا اسرائیل دقیقا از مکانهای تجهیزات پدافند هوایی ایران مطلع است.
او افزود که هم ارزیابیاش و هم اطلاعاتی که به او رسیده، حاکی است که «روسها اطلاعات تمام مراکز پدافندی را به اسرائیلیها داده بودند».
صدر با اشاره به «نامردی روسیه»، تاکید کرد: «روسها این جوری هستند.»
تیر ماه ۱۴۰۴، محمود موسوی، معاون عملیات ارتش جمهوری اسلامی، از نابود شدن «بخشی از سامانههای پدافندی» جمهوری اسلامی در جنگ با اسرائیل خبر داد و گفت که «اولین اقدامات دشمن» در جریان جنگ ۱۲ روزه، اقدام علیه سامانههای راداری و پدافندی کشور بود.
او افزود اسرائیل بهدنبال از بین بردن توان پدافندی ایران بود: «بخشی از سامانههای پدافندی ما در این جنگ آسیب دیدند.»
به گفته مقامات اسرائیلی، در جریان جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، نیروهای اسرائیلی توانستند در مدت زمان کوتاهی بر آسمان بخشی از ایران از جمله تهران مسلط شوند.
در روزهای پایانی، تمرکز کامل بر نابودی سامانههای پدافند ایران بود. اطلاعات بهدست آمده از موساد، اطلاعات ارتش و تیمی ویژه در بخش اطلاعات هوایی، به اسرائیل امکان داد تا دقیقا محل ۸۴ سامانه پدافند ایران را شناسایی و آنها را در چند شب متوالی منهدم کند.
پیشتر ایراناینترنشنال گزارش داد که در جریان جنگ، اسرائیل به ۸۰ سامانه پدافند هوایی جمهوری اسلامی حمله کرد.
آبان ۱۴۰۳ نیز فاکسنیوز در گزارشی خبر داد که اسرائیل در حمله تلافیجویانه بامداد شنبه به خاک ایران، سه سامانه دفاع موشکی اس-۳۰۰ ساخت روسیه را منهدم کرد.
در آن زمان، حملات هوایی اسرائیل در ایران با نام «روزهای پاسخ»، زیرساختهای حیاتی نظامی جمهوری اسلامی را هدف قرار داد که هم از نظر نمادین و هم از نظر تاکتیکی، به توان راهبردی تهران ضربه زد.
صدر: پیمان استراتژیک با روسیه کشک است
صدر همچنین با تاکید بر این که «روسیه گرایش خاصی به اسرائیل دارد»، گفت که «روسیه اولین یا دومین کشوری بود که موجودیت اسرائیل را به رسمیت شناخت».
پس از اعلام موجودیت اسرائیل در سال ۱۹۴۸، آمریکا بلافاصله این کشور را به رسمیت شناخت اما به رسمیت شناختن آمریکا «دو فاکتو» (در اصطلاح حقوقی، معادل غیررسمی و آنچه عملا هست) بود.
در واقع، این اتحاد جماهیر شوروی بود که به عنوان نخستین کشور، اسرائیل را از نظر «حقوقی» نیز به رسمیت شناخت؛ درست دو روز پس از اعلام استقلالِ آن در ۱۴ ماه می ۱۹۴۸.
از آن پس، مسکو و اسرائیل روابط نزدیک خود را حفظ کردهاند.
صدر تاکید کرد که در جریان جنگ اخیر جمهوری اسلامی و اسرائیل، «مشخص شد که پیمان استراتژیک جمهوری اسلامی و روسیه کشک است».
او گفت روسیه حاضر شده به ترکیه که عضو ناتو است اس-۴۰۰ بدهد اما به ایران که با آن پیمان امنیتی دارد، هنوز چنین تجهیزاتی نداده است.
این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام تاکید کرد: «مدتهاست بحث خرید هواپیمای سوخو-۳۵ است، در حالی که روسیه مدلهای بالاتر این جنگنده را ساخته اما همین را هم به ما نمیدهد.»
صدر گفت: «باید با روسیه ارتباط داشت اما اعتماد نداشت. نباید فکر کنیم که روسیه روز مبادا مثلا روز جنگ با آمریکا میآید و به ما کمک میکند. اصلا از این شوخیها ندارد!»
پیشتر نیز روزنامه اصولگرای فرهیختگان در مطلبی نوشت عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در سفر اخیر خود به مسکو و دیدار با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری این کشور، «پیام گلایهآمیز» علی خامنهای را به طرف روس منتقل کرد، زیرا روسیه در جریان جنگ ۱۲ روزه، انتظارات جمهوری اسلامی را برآورده نکرد.
