مصطفی رجبی مشهدی، مدیرعامل شرکت توانیر، در گفتوگو با خبرگزاری ایلنا اعلام کرد که خروج متخصصان خارجی از ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه باعث ایجاد وقفه در احداث برخی نیروگاههای حرارتی شده است.
او گفت: «زمانی که سفارتخانهها در جنگ ۱۲ روزه تحمیلی تعطیل و از ایران خارج شدند، سوپروایزرهایی که مسئول نظارت بر احداث نیروگاههای حرارتی بودند نیز از کشور خارج شدند.»
رجبی مشهدی توضیح داد که عدم حضور این سوپروایزرها موجب اختلال در روند احداث نیروگاهها و بههمخوردن دوره گارانتی و تنظیم عملکرد نیروگاهها میشود. به گفته او، با تأخیر در بازگشت این ناظران، راهاندازی کامل شبکه نیز به تاخیر میافتد.
مدیرعامل توانیر تاکید کرد که گرچه عمده نیروگاهها در ایران با اتکا به توان داخلی ساخته میشود، اما اکنون سه نیروگاه حرارتی و یک نیروگاه برقآبی با حضور متخصصان خارجی در حال ساخت است که شرکتهای خارجی گارانتی آنها را برعهده دارند. او ظرفیت تولید این نیروگاهها را حدود ۱۰۰۰ مگاوات اعلام کرد.
به گفته این مقام وزارت نیرو، در حال حاضر ۹۰ درصد تجهیزات صنعت برق در داخل کشور تولید میشود و تنها حدود ۱۰ درصد تجهیزات یا نمونههایی از اقلام کنترل پستها وارداتی هستند که ممنوعیتی برای واردات آنها وجود ندارد.
بحران آبوبرق در ایران، سایه سنگین بر زندگی روزمره
به گزارش ایراناینترنشنال، در روزهای اخیر قطعیهای گسترده برق و آب، بدون اطلاع قبلی، صدها شهر در سراسر ایران را درگیر کرده است. این قطعیها در برخی مناطق حتی بیش از ۱۲ ساعت در روز ادامه داشته و اعتراض شهروندان را در شبکههای اجتماعی و رسانهها در پی داشته است.
همچنین، بسیاری از صاحبان مشاغل کوچک مانند نانواییها، سوپرمارکتها، درمانگاهها و خدمات محلی اعلام کردهاند که این وضعیت امکان فعالیت اقتصادی را از آنها گرفته و باعث زیان مالی گسترده شده است. از سوی دیگر، نوسانات شدید برق باعث سوختن تجهیزات و بروز خسارات سنگین شده است. این وضعیت، نشاندهنده فشار مضاعف بر زیرساختهای فرسوده انرژی در کشور است که وقفه در توسعه نیروگاهها آن را تشدید کرده است.
مقامهای جمهوری اسلامی کمبود شدید منابع آبی، کاهش ذخایر سدها و فشار بر شبکه برق کشور در تابستان را از عوامل اصلی این بحران اعلام کردهاند.
در این گزارش آمده است که دریاچه ارومیه که زمانی یکی از بزرگترین دریاچههای شور دنیا بود، اکنون تنها حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب آب شور در سطحی نزدیک به ۲۰۰ کیلومتر مربع دارد که عمق آن به کمتر از نیممتر رسیده است. عیسی کلانتری، رئیس پیشین سازمان حفاظت محیط زیست، وضعیت دریاچه را «فاجعهبار» توصیف کرده و هشدار داده است که این دریاچه تا ۲۰ روز آینده بهطور کامل تبخیر خواهد شد.
کلانتری با اشاره به سدسازی بیرویه، توسعه ناپایدار کشاورزی و عدم تخصیص حقآبه محیطزیستی، تأکید کرده که این عوامل موجب نابودی دریاچه شدهاند. او هشدار داد که با خشک شدن کامل ارومیه، بستر نمکی ۱۳ میلیارد تُنی آن به منبع غبار سمی تبدیل میشود که میتواند سلامت مردم آذربایجان را از جنبههای تنفسی، بهداشتی و ژنتیکی تهدید کند.
در همین حال، در شمال کشور، دریای خزر نیز در وضعیت نگرانکنندهای قرار دارد. سرگئی شیپولین، مقام مؤسسه تحقیقات شیلات و اقیانوسشناسی روسیه اعلام کرده که تراز آب خزر از سال ۱۹۹۴ بهطور مستمر در حال کاهش است و امسال نیز کمترین سطح ثبتشده طی دهههای اخیر را تجربه خواهد کرد. او پیشبینی کرده که تا پایان سال جاری میلادی، تراز آب خزر بین ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر کاهش خواهد یافت و در صورت تداوم این روند، کاهش یکمتری تا سال ۲۰۳۰ بعید نخواهد بود.
این مقام روس همچنین هشدار داد که کشورهای حاشیه خزر، از جمله ایران، باید تمهیداتی برای سازگاری با کاهش سطح آب اتخاذ کنند، چرا که سواحل جنوبی و نواحی کمعمق شمالی در معرض بیشترین تهدید قرار دارند.
به گفته کارشناسان، دو پهنه آبی که زمانی مایه حیات و غرور ملی ایران بودند، امروز در آستانه فروپاشی اکولوژیک قرار گرفتهاند؛ نتیجه دههها بیتوجهی به اصول توسعه پایدار، تخریب منابع طبیعی، و غفلت از اولویتهای محیطزیستی.
در ادامه هشدارها درباره تبعات بحران آب در کشور، قربانعلی محمدپور، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان البرز نیز از خشکشدن بیسابقه تالاب صالحیه خبر داده و اعلام کرده است که این پهنه آبی اکنون به یکی از کانونهای فعال گردوغبار در کرج و حتی تهران بدل شده است. او همچنین از بروز پدیده فرونشست زمین در محدوده تالاب و مهرشهر کرج خبر داد و با تاکید بر اینکه استان البرز دیگر توان توسعه صنایع آببر و کشاورزی غرقابی را ندارد، خواستار تغییر فوری الگوی مصرف و اجرای برنامههای بازچرخانی آب شد. به گفته این مقام محیط زیستی، تداوم بیتوجهی به این هشدارها میتواند منجر به تشدید بحرانهای زیستمحیطی، بهداشتی و حتی اجتماعی در یکی از پرجمعیتترین استانهای کشور شود.
بحران آب در ایران و تاثیرات آن بر زندگی مردم
بحران آب در ایران سالهاست که از یک چالش زیستمحیطی فراتر رفته و به بحرانی فراگیر با ابعاد اقتصادی، اجتماعی، بهداشتی و امنیتی تبدیل شده است. بر اساس آمارهای رسمی، بیش از ۷۰ درصد از منابع آب تجدیدپذیر ایران مصرف شده یا از دست رفته است و اغلب حوضههای آبریز کشور با کسری منابع مواجهاند. این مسئله در سالهای اخیر با خشکسالیهای مداوم، افزایش دمای میانگین سالانه، کاهش بارندگی و برداشت بیرویه از منابع زیرزمینی تشدید شده است.
بسیاری از کارشناسان هشدار میدهند که اگر روند فعلی ادامه یابد، نقاط وسیعی از کشور در معرض بیابانزایی گسترده و کاهش شدید قابلیت سکونت قرار خواهند گرفت. در برخی استانها مانند سیستان و بلوچستان، خوزستان، کرمان، فارس و حتی تهران، تنش آبی به سطح بحرانی رسیده و در بسیاری از روستاها، مردم ناچارند آب آشامیدنی خود را از تانکرهای سیار یا منابع غیربهداشتی تامین کنند.
یکی از مهمترین پیامدهای این بحران، مهاجرت زیستمحیطی است. خانوادههای بسیاری به دلیل خشکشدن چاهها، زمینهای کشاورزی و از بین رفتن منابع معیشتی، مجبور به ترک روستاها و شهرهای کوچک شدهاند. پدیده مهاجرت اجباری، ضمن ایجاد فشار بر زیرساختهای شهری، موجب بروز تنشهای اجتماعی و افزایش نرخ بیکاری در مناطق مهاجرپذیر شده است.
همچنین، افت سطح آبهای زیرزمینی و فرونشست زمین اکنون به معضلی مزمن در بسیاری از دشتهای کشور تبدیل شده است؛ بهویژه در استانهایی مانند تهران، اصفهان، کرمان و همدان. این پدیده نهتنها تهدیدی جدی برای زیرساختهای حیاتی (مانند خطوط مترو، جادهها و ساختمانها) است، بلکه امنیت غذایی کشور را نیز به خطر انداخته، چرا که کشاورزی ایران به شدت وابسته به منابع آب زیرزمینی است.
در کنار این مسائل، بحران دریاچهها و تالابها نیز بر شدت بحران افزوده است. خشک شدن دریاچههایی مانند هامون، بختگان، گاوخونی، مهارلو و اکنون ارومیه، نهتنها باعث نابودی تنوع زیستی و اکوسیستمهای محلی شده، بلکه زندگی میلیونها نفر از جوامع حاشیهنشین این پهنههای آبی را بهشدت مختل کرده است.
کارشناسان در سالهای اخیر بارها هشدار دادهاند که این مجموعه بحرانها چنان در هم تنیدهاند که نیازمند بازنگری اساسی در سیاستهای آبی، توسعه پایدار و رویکردهای محیطزیستی کشور هستند؛ در غیر اینصورت، چشمانداز آینده ایران ممکن است با خشکی، فقر، مهاجرت و ناپایداری اجتماعی و سیاسی گره بخورد.
او یکم شهریور، در گفتوگو با برنامه اینترنتی «سینرژی» گفت: «همان لحظهای که آقای رئیسی را زدند گفتم این کار اسرائیل است. چون در تماسهایی که با حزبالله و لبنان داشتم میدانستم که یکی از راههای ارسال پیام میان حزبالله و اسرائیل پیام در صحنه عمل است؛ یعنی عملیاتی انجام میدهند تا طرف مقابل پیامی بگیرد.»
محمد صدر، برادرزاده امام موسی صدر و پدر همسر یاسر خمینی، فرزند احمد خمینی، است و از سال ۱۳۹۶ تاکنون عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام است.
او در ادامه این گفتوگو تاکید کرد که دخالت اسرائیل در سانحه منجر به مرگ رئیسی و هیئت همراه او «تحلیل» است و در این باره سند و مدرکی ندارد.
صدر در دولت محمد خاتمی معاون عربی-آفریقایی وزارت امور خارجه و در دولت حسن روحانی، مشاور ارشد محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه بود.
او در واکنش به اشاره مجری برنامه به رد دخالت اسرائیل در مرگ رئیسی در گزارش رسمی ستاد کل نیروهای مسلح، گفت: «من همهجا بدون استثنا نظرم را گفتهام. اسرائیل در صحنه عمل پیام داد که اگر بخواهید ادامه دهید، ما هم ادامه خواهیم داد.»
سینرژی یک گفتوگوی تصویری به میزبانی محمدحسین رنجبران، مجری و تهیهکننده صداوسیما، مدیرکل پیشین روابطعمومی این سازمان و مشاور کنونی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی است که از نیمه نخست تیر آغاز به کار کرد.
تاکنون سه قسمت از این برنامه در پلتفرم آپارات منتشر شده است.
شائبه دخالت اسرائیل در سقوط بالگرد رئیسی
این نخستین بار نیست که موضوع دخالت اسرائیل در سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی و هیات همراهش به هنگام بازگشت از آذربایجان طرح میشود.
فؤاد ایزدی که بهعنوان کارشناسِ سیاست خارجی در رسانههای نزدیک به حکومت ایران -بهویژه صداوسیما- حاضر میشود، پیش از اعلام رسمی مرگ رئیسی در گفتوگو با شبکه خبر به «حضور صهیونیستها و موساد» در جمهوری آذربایجان اشاره و ابراز امیدواری کرد که «نهادهای مرتبط این موضوع را بررسی کنند.»
پس از آن، مجتبی موسوی، برادر مهدی موسوی، سرتیم حفاظت ابراهیم رئیسی در گفتوگو با وبسایت ایران۲۴ گفت که برادرش با سفر هیات دولت به مرز جمهوری آذربایجان «کاملا مخالف بود اما با اصرار دفتر رئیسجمهور در نهایت به وظیفه ذاتی خود عمل کرد.»
او همچنین گفت که ابتدا قرار بود هیات دولت به سیستان و بلوچستان سفر کند اما برنامه بهطور ناگهانی تغییر کرد و برادرش از اینکه زمان کافی برای بررسی مقصد تازه نداشت «خیلی ناراحت بود.»
موسوی در این مصاحبه به نگرانی برادرش بابت وجود «پایگاه اسرائیل در جمهوری آذربایجان» و «اشراف اسرائیل به آن منطقه» اشاره کرد.
کامران غضنفری، نماینده مجلس هم در این باره گفته بود: «آقایان مصلحت نمیدانند اعلام کنند که آمریکا و اسرائیل با همکاری رژیم علیاف در آذربایجان، رئیسجمهور را به شهادت رساندند و آن را نسبت میدهند به یک توده ابر متراکم که فقط با هلیکوپتر وسطی کار داشت.»
پس از این اظهارات، ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در بیانیهای هرگونه گمانهزنی مبنی بر «ترور یا خرابکاری» در سقوط بالگرد رئیسی را رد کرد.
این بیانیه، گمانهزنیهای مورد اشاره را «دور از حقیقت» خواند، رسانهها، اشخاص حقیقی و حقوقی و نمایندگان مجلس را از اظهارنظرهای «غیرکارشناسی، احساسی و غیرمسئولانه» درباره این موضوع بر حذر داشت و از دستگاه قضایی خواست که «برای پیشگیری از هرگونه شائبه» وارد عمل شود.
با این وجود، شبهه در علت سقوط بالگرد رئیسی بار دیگر پس از کشته شدن حسن نصرالله در حملات اسرائیل به مقر اصلی حزبالله در بیروت، بهطور تلویحی مطرح شد.
حدود دو هفته پس از مرگ نصرالله، زنی که در برنامه گفتوگوی زنده برنامه خبری شبکه یک تلویزیون جمهوری اسلامی با عنوان «فعال جریان مقاومت» معرفی شد، به نقل از مردم منطقه شیعهنشین ضاحیه در جنوب لبنان گفت: «خیلی از مردم بعد از شهادت سیدحسن در ضاحیه میگفتند شاید اگر به شهادت دکتر امیرعبداللهیان پاسخی میدادیم یا انتقام شهادت هنیه را میگرفتیم، سیدحسن هنوز پیش ما بود. من نمیگویم درست است یا غلط، چیزی است که از همه میشنوم.»
روسیه خبرچینی میکند
صدر در بخش دیگری از این مصاحبه گفت که بر اساس اطلاعاتی که در دست دارد تحلیلش این است که «اطلاعات مراکز پدافندی ما را روسها به اسرائیل دادهاند.»
او بلافاصله بعد از این تاکید کرد که «نامردی اسرائیل» به معنای «مرد بودن» غربیها نیست.
صدر با اشاره به اینکه روسیه یکی از نخستین کشورهایی بود که پس از تاسیس کشور اسرائیل آن را به رسمیت شناخت و با آن رابطه برقرار کرد، پیمان استراتژیک جمهوری اسلامی با این کشور را «کَشک» خواند.
او گفت: «ترکیه عضو ناتو است و ناتو مقابل روسیه است. با این حال روسیه حاضر شد [سامانه پدافندی زمین به هوای] اس-۴۰۰ به ترکیه بدهد اما به مایی که با او پیمان استراتژیک داریم نمیدهد. مدتهاست بحث خرید هواپیمای سوخو-۳۵ مطرح است و با وجودی که سوخو-۵۰ هم ساختهاند، همان سوخو-۳۵ را هم به ما نمیدهند.»
صدر در پایان این بخش از صحبتهایش تاکید کرد که این موارد به معنای قطع رابطه با روسیه نیست، بلکه «باید رابطه بسیار جدیای با آنها که همسایهمان هستند داشته باشیم، اما به آنها اعتماد نداشته باشیم.»
به باور او روسیه در «روز مبادا، مثلا جنگ با آمریکا» به جمهوری اسلامی کمکی نخواهد کرد.
خبرگزاری تاس دوشنبه (به وقت محلی) به نقل از جلالی نوشت: «امیدواریم این اتفاق به زودی رخ دهد. ما در حال حاضر در حال مذاکره با گازپروم هستیم و تقریباً تمام مسائل تاکنون حل شده است.»
سفیر جمهوری اسلامی در مسکو افزود: «اما باید بر سر موضوع قیمت به تفاهم برسیم. اگر این مسئله هم حل شود، آنگاه همه چیز آغاز خواهد شد.»
گازپروم در سال گذشته با شرکت ملی گاز ایران یادداشت تفاهمی برای عرضه گاز خط لولهای روسیه به ایران امضا کرد و امسال، مسکو و تهران بر سر عرضه ۵۵ میلیارد مترمکعب گاز روسیه به توافق رسیدند.
در سالهای اخیر، در حالی که ایران دارای ذخایر عظیم گازی است، شهروندان در نقاط مختلف ایران در زمستان با بحران کمبود گاز روبهرو شده بودند. ایران یکی از صادر کنندگان گاز به ترکیه و عراق نیز است.
مسکو از زمان آغاز جنگ روسیه در اوکراین روابط خود با جمهوری اسلامی را عمیقتر کرده و سال گذشته یک معاهده مشارکت راهبردی با تهران امضا کرد.
هر دو کشور تحت تحریمهای کشورهای غربی قرار دارند و صادرات نفت و گاز مسکو به اروپا به شدت کاهش یافته است.
همچنین پس از حمله روسیه به اوکراین و اعمال تحریمهای غرب، شرایط برای حضور روسیه در بازار انرژی اروپا سختتر شد و مسکو تصمیم گرفت بازار صادراتی گاز طبیعی خود را بر روی شرق آسیا و جنوب غرب آسیا متمرکز کند.
روسیه سابقهای طولانی در همکاری با ایران دارد و در ساخت یک رآکتور هستهای در بوشهر مشارکت کرده است.
جلالی: انتقال گاز روسیه به ایران معامله برد - برد است
سفیر جمهوری اسلامی در مسکو سال گذشته به ایرنا، خبرگزاری دولتی ایران در زمینه خرید گاز از روسیه گفته بود: «افرادی که مطرح میکنند که آیا این روابط میتواند پایدار باشد، اینکه اگر روسها رابطهشان با اروپاییها خوب شد از ما بر نمیگردند، باید توجه داشته باشند که روسها هم این سؤالات را از ما دارند که اینکه آیا ایران همیشه یک نگاه متوازن به روسیه خواهد داشت؟»
جلالی با اشاره به تحولات چند سال اخیر، افزود: «این اتفاقاتی که در عرصه روابط دو کشور پیش آمده است، میتواند روابط را برای سالیانی پیشروی تثبیت کند؛ اینکه گاز روسیه از ایران منتقل شود، معادلهای بُرد – بُرد است.»
این اظهارات در حالی است که در دوران بحران انرژی اروپا، مقامات جمهوری اسلامی با شعار «زمستان سخت اروپا» مدعی بودند که گاز طبیعی ایران میتواند بحران انرژی اروپا را حل و فصل کند، اما امروز ایران به واردکننده گاز طبیعی روسیه تبدیل شده است.
برخی کارشناسان معتقدند اگر این قرارداد اجرایی شود نفوذ روسیه در امنیت انرژی ایران افزایش خواهد یافت و ایران با دارا بودن دومین ذخیره گاز طبیعی به واردکننده گاز تبدیل خواهد شد.
حسین سلاحورزی، رئیس پیشین اتاق بازرگانی، در واکنش به این تصاویر، آن را «مایه شرمساری» خواند و با انتقاد از وضعیت موجود نوشت: «مردمی که کشورشان بیش از ۷۰ درصد وارداتش را از چین تأمین میکند، نباید روی زمین بخوابند تا اجازه سفر بگیرند.»
او همچنین از رئیس دولت، مسعود پزشکیان، خواست پیش از سفر خود به پکن، «دستور دهند تا این صفهای حقارتبار جمع شود.»
این تصاویر در حالی منتشر شدهاند که دولت جمهوری اسلامی در تبلیغات رسمی خود همواره بر تقویت روابط راهبردی با کشورهای شرقی از جمله چین تاکید کرده است. اما همزمان، صحنههایی مانند انتظار شبانه مردم برای گرفتن نوبت ویزا، نشاندهنده میل فزایندهای در میان ایرانیان برای مهاجرت—حتی به کشورهایی نظیر چین—است.
کارشناسان معتقدند که رشد تورم، فساد سیستماتیک، انسداد سیاسی، و نبود چشمانداز شغلی و رفاهی، بهویژه برای جوانان و طبقه متوسط، از عوامل اصلی این تمایل گسترده به مهاجرتاند. افزایش تقاضا برای ویزاهای تحصیلی، کاری، یا حتی توریستی به مقصد کشورهای آسیایی و اروپایی در ماههای اخیر، گویای همین واقعیت است.
سفر پیشِ روی مسعود پزشکیان به چین، که از سوی سخنگوی دولت، فاطمه مهاجرانی، اعلام شده، حالا در سایه همین انتقادها و فشار افکار عمومی قرار گرفته است. بسیاری از کاربران در فضای مجازی خواهان آن شدهاند که دولت بهجای گسترش مناسبات سیاسی نمادین، برای حل ریشهای بحرانهای اقتصادی و اجتماعی کشور چارهای بیندیشد تا شهروندان مجبور نباشند برای خروج از ایران، شب را روی پیادهرو سفارتخانهها به صبح برسانند.
در همین رابطه، ۳۱ مرداد ماه، رحیم زارع، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، با اشاره به پیامدهای جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل اعلام کرد بسیاری از ایرانیان خانههای خودشان را برای فروش گذاشتهاند و بهدنبال مهاجرت هستند.
زارع گفت: «اگر بر اساس واقعیت نگاه کنیم، بسیاری از ایرانیان خانههای خودشان را برای فروش گذاشتند و بهدنبال مهاجرت بهدلیل شرایطی که وجود دارد، هستند و این هم یکی از متغیرهایی است که بر افزایش قیمت ارز اثر گذاشته است.»
او افزود: «ظرف ۴۸ ساعت، ۲۴۰ هزار واحد در تهران برای فروش گذاشته شده که این نگرانکننده است و یکی از متغیرهایی است که سهم بسیار بالایی در افزایش قیمت دلار دارد.»
تشدید روند مهاجرت از ایران
روند مهاجرت از ایران مدتها پیش از جنگ اخیر میان جمهوری اسلامی و اسرائیل شتاب گرفته بود و نهادها و سازمانهای گوناگون پیشتر نسبت به پیامدهای آن هشدار داده بودند.
بهرام صلواتی، رییس سابق رصدخانه مهاجرت ایران، ششم مرداد گفت نزدیک به چهار درصد از جمعیت تحصیلکرده و دانشجویان ایرانی به خارج از کشور رفتهاند.
او پیش از این نیز خبر داده بود شمار دانشجویان ایرانی مهاجر به بیش از ۱۰۰ هزار نفر رسیده و از این میان، تنها یک درصد به ایران برمیگردند.
مهاجرت نخبگان، اعضای کادر درمان، استادان دانشگاه و نیروی کار متخصص در سالهای اخیر نگرانیهای گستردهای را در میان کارشناسان و افکار عمومی ایران برانگیخته است.
سایت دیجیاتو اردیبهشتماه گزارش داد ایران به صادرکننده نیروی متخصص برنامهنویسی تبدیل شده است.
این نامه با عنوان «خشت کج غنیسازی و مساله ایران فردا» یکشنبه دوم شهریور در کانال تلگرامی «تحکیم ملت» منتشر شد.
مدنی در این نامه نوشت: «غنیسازی اورانیوم پیش از ساخت نیروگاه اتمی، ظاهرا شیپور زدن از دهانه گشاد است؛ بنابراین مثل معروف "چاه را نکنده، منار را دزدیدهاند" است.»
او افزود: «اگرچه هیچ گزارش رسمی از هزینههای پروژه غنیسازی ایران از گذشته تا امروز منتشر نشده و بهسختی میتوان در این مورد اظهار نظر کرد، اما برخی برآوردها هزینه پروژه غنیسازی ایران را از گذشته تا امروز با دست کم معادل یک سال فروش نفت و بیشتر برآورد کردهاند.»
جمهوری اسلامی تاکنون از ارائه برآوردی دقیق و شفاف درباره هزینههای مستقیم و غیرمستقیم برنامه هستهای خود خودداری کرده است؛ با این حال، مقامهای حکومتی گاه به بیان ارقامی در این زمینه پرداختهاند.
بهعنوان نمونه، محمدجواد ظریف، وزیر وقت امور خارجه جمهوری اسلامی، در سال ۱۳۹۹ گفت تنها تا آن مقطع، تحریمهای ناشی از برنامه هستهای حدود یک تریلیون دلار هزینه بر کشور تحمیل کرده است.
اصرار جمهوری اسلامی بر غنیسازی اورانیوم در خاک ایران، مذاکرات هستهای تهران و واشینگتن را به بنبست کشانید و آمریکا و اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه، سایتهای هستهای، از جمله تاسیسات غنیسازی اورانیوم ایران، را بمباران کردند.
مدنی در ادامه نامه خود نوشت: «با هیچ فهمی از توسعه نمیتوان جایگاه روشنی برای پروژه غنیسازی تعریف کرد. گویی مسئولان و تصمیمگیرندگان پروژه اساسا یا درکی از توسعه نداشتهاند یا الزامی به برقراری پیوند بین این پروژه عظیم و برنامه توسعه نمیدیدهاند.»
او تاکید کرد: «این حق ملت ایران بوده و است تا علل و توجیهات چنین سرمایهگذاری عظیمی از منابع ملی را بدانند، بهویژه آنکه این پروژه نهتنها نفعی عاید ملت نکرده، بلکه روز به روز زیان حاصل از آن انباشته شده است.»
در سالهای اخیر، تحریمهای اقتصادی مرتبط با برنامه هستهای جمهوری اسلامی تاثیری فزاینده بر اقتصاد ایران گذاشته و آن را در مقایسه با دورههای پیشین به سطحی بیسابقه از ضعف و بحران رسانده است.
مدنی: با ذخایر اورانیوم غنیشده میتوان از فقر کاست؟
مدنی در نامه خود این پرسش را مطرح کرده که «آیا با دهها برابر افزایش ذخایر اورانیوم غنیشده میتوان منابعی برای قدری کاهش فقر نزدیک به نیمی از جمعیت کشور فراهم کرد؟ آیا به اتکای این ذخایر میتوان یک درصد از تورم ۴۰ درصدی را کاست؟»
این جامعهشناس به تبلیغات رسمی جمهوری اسلامی که دلیل غنیسازی را «ساخت رادیوداروها و بهرهبرداری از انرژی اتمی در اصلاح نباتات» عنوان میکند، پرداخت و افزود: «سوال مهم آن است که آیا بدون هزینه کرد کلان میلیاردی پروژه غنیسازی و حجم عظیم خسارات ناشی از پروژه امکان دستیابی به چنین محصولاتی نبود؟»
در روزهای اخیر گمانهزنیها درباره سرنوشت برنامه هستهای جمهوری اسلامی، بهویژه ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، بالا گرفته است.
روزنامه تلگراف دوم شهریور گزارش داد بخشی از حاکمیت جمهوری اسلامی با هدایت علی لاریجانی، دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی، آماده است به شکل چشمگیری سطح غنیسازی اورانیوم خود را کاهش دهد تا مانع از بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل شود.
این نشریه بریتانیایی به نقل از مقامهای جمهوری اسلامی نوشت تهران مایل است برای جلوگیری از حملات بیشتر اسرائیل و آمریکا و ممانعت از فعالسازی مکانیسم ماشه، از موضع سختگیرانه خود عقبنشینی کند.
پیشتر مدنی و شمار دیگری از چهرههای سرشناس مدنی و حقوق بشری با انتشار بیانیهای با عنوان «ما نگران سرنوشت ایرانیم» هشدار دادند کشور در بحرانیترین دوره تاریخ معاصر قرار گرفته است.
آنها در این بیانیه، تنها راه نجات ایران را بازگرداندن حق تعیین سرنوشت به مردم از مسیر رفراندوم آزاد با نظارت نهادهای بینالمللی دانستند.
