در حالی که روزنامه اعتماد از آمادگی مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، برای پس گرفتن لایحه مقابله با اخبار «خلاف واقع» در صورت «اجماع نخبگان» خبر داد، فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت گفت این لایحه آزادی بیان را «محدود نمیکند» و تنها شامل کانالهای با بیش از ۹۰ هزار عضو میشود.
مهاجرانی دوشنبه ششم مرداد با اشاره به برخی اصول قانون اساسی، از جمله اصول ۲، ۶، ۷، ۹ و ۱۵۶ گفت در این اصول بر احترام به آزادی بیان تاکید شده و لایحه دولت نیز ناقض آزادی بیان نیست و تنها با هدف مقابله با «اخبار غیرواقعی و شایعه» تدوین شده است.
او افزود: «رفتار دکتر پزشکیان بهعنوان ربیسجمهوری نشان داده که هر زمان موضوعی را در راستای منافع واقعی مردم تشخیص دادهاند، سمت مردم ایستادهاند. لذا در این قضیه هم سمت مردم میایستند.»
پیشتر روزنامه اعتماد از دستور پزشکیان برای بررسی این لایحه با حضور «حقوقدانان و نخبگان سیاسی و وزیر دادگستری» خبر داد.
اعتماد در گزارش خود نوشت: «رییسجمهور پذیرفته که خروجی این نشست، بهعنوان تصمیم نهایی در خصوص این لایحه در نظر گرفته شود و چنانچه اجماع نخبگان بر استرداد این لایحه و از دستور کار خارج شدن آن باشد، دولت آن را خواهد پذیرفت.»
۱۹ نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی که اغلب آنها به طیف موسوم به اصلاحطلبان نزدیک هستند، پنجم مرداد در نامهای به پزشکیان از او خواستند هر چه سریعتر لایحه «مقابله با نشر محتوای خبری خلاف واقع» را پس بگیرد.
نمایندگان مجلس این لایحه را در تضاد با شعارهای «عدالتخواهانه، مردمی و ضد انحصارطلبی» دولت کنونی دانستند.
انجمن صنفی روزنامهنگاران تهران نیز پنجم مرداد در نامهای دیگر خواستار بازپسگیری این لایحه شد.
با وجود بالا گرفتن انتقادات، قید دو فوریت این لایحه با ۲۰۵ رای موافق و ۴۹ رای مخالف پنجم مرداد در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید.
وزارت دادگستری دولت پزشکیان در همان روز در پاسخ به انتقادها از این لایحه جنجالی اعلام کرد این لایحه مانع آزادی بیان نیست و مجازات حبس در نظر گرفته شده در آن هم تنها دو سال خواهد بود.
حقوقدانان هشدار دادهاند در این لایحه مجازاتی از شش ماه تا ۱۵ سال حبس برای افراد لحاظ شده است.
وزارت دادگستری انتقادها نسبت به لایحه را «غیرمنصفانه و کلیگویی» خواند و نوشت: «برخی این متن را موجب حبسهای طویلالمدت و ساکت کردن همه مردم معرفی کردهاند، در حالی که این ادعا به هیچ وجه واقعیت ندارد.»
لایحه مقابله با نشر محتوای خبری «خلاف واقع» در شبکههای اجتماعی ۳۱ تیر با دو فوریت در هیات وزیران تصویب و به مجلس شورای اسلامی فرستاده شده بود.
ترامپ دوشنبه ششم مرداد در جریان سفر خود به اسکاتلند گفت: «آنها [مقامات جمهوری اسلامی] نشانههای بسیار بد و بسیار زنندهای میفرستند. نباید این کار را بکنند.»
او افزود: «ما توانمندیهای هستهای آنها را از بین بردیم. میتوانند دوباره شروع کنند. اگر این کار را بکنند، سریعتر از آنکه فکرش را بکنید، آن را دوباره از بین خواهیم برد.»
ترامپ همچنین از دخالت جمهوری اسلامی در مذاکرات جاری برای برقراری آتشبس در غزه انتقاد کرد و گفت: «فکر میکنم ایران در این دور از مذاکرات غزه دخالت کرده و به حماس پیام و دستور داده، این اصلا خوب نیست.»
ترامپ این اظهارات را در حضور کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، و همزمان با دیدار دوجانبه آنها در اسکاتلند مطرح کرد.
واکنش دوباره به اظهارات عراقچی
ترامپ همچنین به اظهارات اخیر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، اشاره کرد و گفت: «آنها درباره مسائلی صحبت میکنند که نباید دربارهشان صحبت کنند. در یک برنامه تلویزیونی اخیر، وزیر امور خارجهشان حرفهایی زد که اصلا نباید میزد.»
عراقچی ۳۰ تیر در مصاحبه با شبکه فاکسنیوز گفت: «برنامه غنیسازی ما برایمان بسیار عزیز است و نمیتوانیم از آن دست بکشیم، زیرا دستاورد دانشمندان ماست و اکنون مسالهای مربوط به غرور ملی است.»
عراقچی در این مصاحبه همچنین اذعان کرد حملات آمریکا «خسارتهای شدیدی» به تاسیسات هستهای حکومت ایران وارد آورده است.
ترامپ پیشتر نیز به این مصاحبه عراقچی واکنش نشان داده و گفته بود «اگر لازم باشد»، آمریکا دوباره تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی را هدف قرار خواهد داد.
ترامپ پنجم مرداد در جریان دیدار با اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، در اسکاتلند، با تایید گفتوگو با بنیامین نتانیاهو درباره ایران اظهار داشت جمهوری اسلامی آسیب جدی دیده، اما همچنان به طرح موضوع غنیسازی هستهای ادامه میدهد.
ترامپ افزود: «من با او [نتانیاهو] صحبت کردم. درباره ایران هم صحبت کردیم. فکر میکنم ایران خیلی بد صحبت کرده... ضربه سختی خوردند، ولی فکر نمیکنم خودشان بدانند.»
آخرین واکنش فرانسه به پرونده هستهای تهران
ژان-نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، ششم مرداد در گفتوگو با شبکه سیبیاس جمهوری اسلامی را به نقض تعهدات برجامی خود متهم کرد و گفت فرانسه به همراه بریتانیا و آلمان بهدنبال توافقی جامع است که برنامه موشکی و فعالیتهای منطقهای تهران را نیز شامل شود.
او تاکید کرد: «ما هنوز با خطر روبهرو هستیم و همراه با آلمان و بریتانیا کاملا روشن گفتهایم که ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد. در ماههای گذشته، در هماهنگی نزدیک با مقامهای آمریکایی، با مقامهای ایرانی تماس گرفتیم تا خواستههای خود را مطرح کنیم.»
ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، پنجم مرداد از بررسی طرح خروج ایران از پیمان منع گسترش تسلیحات اتمی (انپیتی) در واکنش به احتمال فعال شدن مکانیزم ماشه خبر داد.
مجید خادمی، رییس سازمان اطلاعات سپاه، هم در آن روز گفت اگر اروپا تصمیم به فعالسازی مکانیسم ماشه بگیرد، «خودش ضرر میکند».
تورنبری در مصاحبهای که دوشنبه ششم مرداد منتشر شد، گفت: «ما نمیتوانیم این تهدیدات را بپذیریم و باید مطمئن شویم که از مردم محافظت میکنیم.»
تورنبری افزود افرادی به او مراجعه کرده و گفتهاند از سوی جمهوری اسلامی احساس تهدید میکنند، اما از حمایت کافی در بریتانیا برخوردار نبودهاند.
به گفته او، این افراد از نبود حمایتهای مداوم و مؤثر ناراضیاند و باید اقداماتی برای تقویت این حمایتها انجام شود.
نتایج گزارش محرمانه کمیته اطلاعات و امنیت پارلمان بریتانیا تایید میکند تلاش جمهوری اسلامی برای ترور مخالفان خود در خاک بریتانیا همچنان ادامه دارد.
روزنامه تلگراف ۱۶ تیر در گزارشی نوشت نتایج گزارش محرمانه کمیته اطلاعات و امنیت پارلمان بریتانیا تایید میکند تلاش جمهوری اسلامی برای ترور مخالفان خود در خاک بریتانیا همچنان ادامه دارد.
به گفته منابع آگاه، این یافتهها ثابت میکنند جمهوری اسلامی همتراز با چین و روسیه، همچنان یکی از بزرگترین تهدیدات دولتی علیه بریتانیا به شمار میرود.
ادامه تلاشهای سپاه پاسداران برای دخالت در امور بریتانیا نیز از دیگر مواردی است که در این گزارش به آن اشاره شده است.
تورنبری به ایراناینترنشنال گفت: «نکته بزرگ درباره لندن این است که ما افرادی از سراسر جهان داریم و باید بتوانیم با یکدیگر بهطور مسالمتآمیز زندگی کنیم. لندن باید مرکزی برای حقیقت، تفکر آزاد و بحث باز باقی بماند.»
این نماینده پارلمان بریتانیا در عین حال تاکید کرد که گفتوگو با جمهوری اسلامی نیز باید در دستور کار باقی بماند.
او در پاسخ به این پرسش که آیا جمهوریاسلامی پس از جنگ اخیر خطرناکتر شده، افزود: «فکر میکنم هر کشوری اگر احساس انزوا کند، احتمالا خطرناکتر خواهد بود. این یکی از دلایل اصلی است که ما میخواهیم با ایران گفتوگو کنیم و با آنها وارد تعاول شویم، ما میخواهیم به آنها نشان دهیم که منزوی نبودن چگونه میتواند به زندگی بهتر منجر شود.»
این چهره برجسته حزب حاکم بریتانیا با اشاره به سابقه توافق برجام و خروج آمریکا از آن گفت واضح است که دونالد ترامپ از راههای دیگری هم به خواستههایش نرسید: «در این مدت بمبارانهایی هم صورت گرفته، هم از سوی اسرائیل و هم آمریکا. اما ما باید به توافقی برسیم که به گمانم شباهت زیادی به برجام خواهد داشت.»
جاناتان هال، مشاور ارشد دولت بریتانیا در امور تهدیدات دولتی، ۱۶ خرداد هشدار داد که جمهوری اسلامی و روسیه با بهرهگیری از شبکههای مجرمانه محلی، در خاک بریتانیا دست به ارعاب، انجام اقدامات خشونتآمیز و جاسوسی میزنند. این تهدیدها در حال افزایشاند.
تورنبری افزود که مردم ایران به این باور رسیدهاند و اگر فرصت نزدیک شدن به جهان را داشته باشند، از آن استقبال خواهند کرد.
با این حال او تاکید کرد این موضع به معنای نادیده گرفتن تهدیدهای امنیتی از سوی ایران یا سایر کشورهایی نظیر روسیه نیست.
او هشدار داد که کشورها در صورت انزوا ممکن است به سمت رفتارهای خطرناک سوق داده شوند. او گفت: «ما نباید بیتفاوت باشیم تا کشورها هیچ انتخابی جز دوستی با ما نداشته باشند.»
ایوت کوپر، وزیر کشور بریتانیا، ۲۹ اردیبهشت در بیانیهای رسمی در مجلس عوام این کشور، جمهوری اسلامی را تهدیدی امنیتی دانست و از بازداشت و تفهیم اتهام سه تبعه ایرانی تحت قانون امنیت ملی ۲۰۲۳ این کشور خبر داد.
از جمله اقدامات این افراد، پایش و شناسایی با هدف یافتن خبرنگاران مرتبط با ایراناینترنشنال بوده است.
بر اساس این گزارش، نیروهای آمریکایی برای مقابله با شلیک انبوه موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی، بیش از ۱۰۰ و حتی شاید ۱۵۰ فروند موشک رهگیر تاد شلیک کردند.
این تعداد، بخش قابل توجهی از ذخایر این سامانه دفاعی پیشرفته آمریکا را شامل میشود.
آمریکا در حال حاضر هفت سامانه تاد در اختیار دارد و در جریان این درگیری، از دو سامانه مستقر در اسرائیل استفاده کرد.
سیانان تحلیل کرد این استفاده گسترده در مدتزمانی کوتاه، شکافهایی را در شبکه دفاع موشکی آمریکا نمایان و یکی از داراییهای پرهزینه این کشور را در دورهای مصرف کرده که حمایت عمومی آمریکاییها نسبت به مساله دفاع از اسرائیل به پایینترین سطح تاریخی خود رسیده است.
برخی مقامهای پیشین دفاعی آمریکا و کارشناسان حوزه موشکی به شبکه سیانان گفتند این کاهش سریع ذخایر، نگرانیهایی درباره وضعیت امنیتی جهانی آمریکا و توانایی این کشور برای بازسازی سریع ذخایر نظامی بهوجود آورده است.
بر اساس برآوردهای بودجه وزارت دفاع آمریکا برای سال مالی ۲۰۲۶، این کشور در سال گذشته تنها ۱۱ موشک رهگیر جدید تاد تولید کرده و انتظار میرود در سال مالی جاری نیز تنها ۱۲ فروند دیگر دریافت کند.
کینگزلی ویلسون، سخنگوی پنتاگون، درباره دخایر موشکهای تاد و میزان مصرفشان در جنگ ۱۲ روزه گفت: «ارتش آمریکا در قویترین وضعیت تاریخ خود قرار دارد و برای انجام هر ماموریتی در هر مکان و زمانی در سراسر جهان، هر آنچه لازم است در اختیار دارد. اگر به مدرک بیشتری نیاز دارید، به عملیات چکش نیمهشب و نابودی کامل توانمندیهای هستهای ایران نگاه کنید.»
یکی از مقامهای وزارت دفاع آمریکا از ارائه اطلاعات درباره میزان ذخایر موشکهای رهگیر تاد به دلیل ملاحظات امنیتی عملیاتی خودداری کرد، اما گفت پنتاگون «همچنان در موقعیتی قرار دارد که میتواند به هرگونه تهدیدی پاسخ دهد».
نقش سامانه تاد در رهگیری حملات موشکی جمهوری اسلامی به اسرائیل
نخستین بار روزنامه والاستریت ژورنال گزارشی درباره شمار موشکهای تاد مصرفشده در جریان جنگ ۱۲ روزه منتشر کرد.
به نوشته سیانان، با وجود استفاده گسترده از این سامانهها برای مقابله با حملات ایران در ماه گذشته، دهها موشک جمهوری اسلامی همچنان به خاک اسرائیل اصابت کرد.
تاد سامانهای متحرک است که میتواند موشکهای بالیستیک کوتاهبرد، میانبرد و میانبرد پیشرفته را در داخل یا خارج از جو زمین و در مرحله پایانی پروازشان شناسایی و منهدم کند.
هر واحد (یا آتشبار) این سامانه از سوی ۹۵ سرباز آمریکایی اداره میشود و شامل شش پرتابگر و ۴۸ موشک رهگیر است.
موشکهای رهگیر این سامانه از سوی شرکت لاکهید مارتین ساخته میشوند و طبق بودجه سال ۲۰۲۵ آژانس دفاع موشکی آمریکا، هر موشک حدود ۱۲.۷ میلیون دلار قیمت دارد.
تحلیلی از موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا مستقر در واشینگتن (جینسا) نشان میدهد موشکهای تاد آمریکا، بههمراه سامانههای پدافندی پیکان-۲ و پیکان-۳ اسرائیل، مجموعا ۲۰۱ فروند از ۵۷۴ موشک شلیک شده از سوی ایران را سرنگون کردهاند.
بر اساس تحلیل جینسا، در مقابل ۵۷ موشک جمهروی اسلامی به مناطق مسکونی اسرائیل برخورد کردهاند.
این گزارش همچنین برآورد کرده که سامانه تاد آمریکا تقریبا نیمی از رهگیریها را انجام داده که حاکی از ناکافی بودن ذخایر موشکی سامانههای پیکان اسرائیل است.
سامانه گنبد آهنین اسرائیل برای رهگیری راکتهای کوتاهبرد طراحی شده، نه موشکهای بالیستیکی که ایران شلیک کرده است.
آری سیکورل، نویسنده این گزارش، گفت پس از مصرف بخش زیادی از موشکهای رهگیر موجود، ایالات متحده و اسرائیل هر دو با نیاز فوری به بازسازی ذخایر و افزایش شدید نرخ تولید مواجهاند.
او تخمین زد بازسازی این ذخایر در صورت تداوم نرخ تولید فعلی، بین سه تا هشت سال طول خواهد کشید.
گزارشها درباره میزان مصرف سامانه تاد نگرانکننده است
بر اساس برآوردهای بودجهای وزارت دفاع برای سال ۲۰۲۶، ایالات متحده قصد دارد در سال آینده ۳۷ موشک رهگیر تاد جدید خریداری کند که بخشی از تامین مالی آن از طریق افزوده جدیدی در لایحه «بزرگ و زیبای» دونالد ترامپ انجام میگیرد.
سیانان یادآوری کرد کارشناسان و مقامهای سابق دفاعی هشدار دادهاند باید ظرفیت تولید این تجهیزات بهطور چشمگیری افزایش یابد تا کمبود موجود جبران شود.
یکی از کارشناسان دفاع موشکی که هزینههای دولت آمریکا در این حوزه را پیگیری میکند، به سیانان گفت: «گزارشها درباره میزان مصرف سامانه تاد نگرانکننده است. باید به سطح تعهد و هزینههایی که صرف دفاع از اسرائیل شده دقت کرد چون بسیار قابل توجه است.»
یک افسر ارشد بازنشسته ارتش آمریکا که نخواست نامش فاش شود، گفت حدود ۲۵ درصد از کل ذخایر موشکهای رهگیر تاد از سوی نیروهای آمریکایی حاضر در اسرائیل و مشارکتکننده در جنگ مصرف شده است.
او افزود: «وزارت دفاع در حال بازبینی سطح ذخایر جنگی مهمات حیاتی است و تلاش دارد ظرفیت تولید سالانه را بهطور چشمگیر افزایش دهد؛ تلاشی که مدتها پیش باید آغاز میشد.»
به گفته چهار مقام ارشد پیشین دفاعی آمریکا، نگرانیها درباره ذخایر موشکهای رهگیر آمریکا پیش از جنگ ۱۲ روزه نیز وجود داشت و این مشکل، بهویژه در مورد موشکهای رهگیر پیشرفته که نقش کلیدی در بازدارندگی در برابر چین دارند، جدیتر است.
یکی از این مقامهای پیشین که در یکسال گذشته از سمت خود کنار رفته، گفت: «بدون اشاره به اعداد خاص، میتوانم بگویم از میزان پایین آمادگی برخی از ذخایر شگفتزده شدم.»
او افزود: «ذخایر رو به کاهش است. ما به تعداد بیشتری نیاز داریم و سریعتر از آنچه اکنون تولید میشوند.»
بر اساس اطلاعات شرکت لاکهید مارتین، در حال حاضر ۹ آتشبار فعال تاد در سطح جهان وجود دارد.
ارتش آمریکا هفت آتشبار در اختیار دارد و طبق گزارش سرویس تحقیقات کنگره، قصد دارد تا سال ۲۰۲۵ هشتمین آتشبار را نیز عملیاتی کند.
اطلاعات موجود در سال ۲۰۱۹ نشان میداد پنج آتشبار آمریکا در پایگاههایی در ایالت تگزاس، یک آتشبار در جزیره گوام و یک آتشبار در کره جنوبی مستقر بودهاند؛ اما تا سال گذشته، پنتاگون دو آتشبار از اینها را به خاورمیانه منتقل کرد تا از اسرائیل محافظت کند.
دو آتشبار دیگر نیز به امارات متحده عربی تحویل داده شدهاند و برای رهگیری موشکهای بالیستیک شلیکشده از سوی نیروهای حوثی مورد استفاده قرار گرفتهاند.
وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی دوشنبه ششم مرداد از رویارویی نیروهای امنیتی با آنچه «ناتوی اطلاعاتی-امنیتی غرب» خوانده، خبر داد و اعلام کرد که هدف این حملات، براندازی نظام و تجزیه ایران بوده است.
بهگفته این وزارتخانه، آنچه در این دوره رخ داد «یک طرح جنگی با بهرهگیری تمامعیار از مولفههای ترکیبی نظامی، امنیتی، اطلاعاتی، جنگ شناختی، ترور، خرابکاری و ایجاد آشوب داخلی و براندازی نظام و تجزیه ایران» بوده است.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، پنجم مرداد از بمبگذاری در خانه روبهروی محل سکونتش در دوران جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل خبر داد و گفت هیچ تماس مستقیمی از سوی اسرائیل با او برقرار نشده است.
او همچنین افزود: «در مسیر رفت و برگشت به ترکیه برای مذاکرات در حین جنگ، «چند بار پهپاد در مسیر رفتوآمد ما ظاهر شد».
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی سوم مرداد کشته شدن فرماندهان عالیرتبه نظامی و عوامل برنامه هستهای جمهوری اسلامی در روز اول جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل را «سنگین» توصیف کرد، اما گفت که اسرائیل «به هدف خود نرسید.»
خامنهای در پیامی به مناسبت چهلمین روز کشته شدن این فرماندهان نظامی نامی از اسرائیل و آمریکا نبرد، اما گفت: «بیشک فقدان فرماندهانی چون باقری و سلامی و رشید و حاجیزاده و شادمانی و... و دانشمندانی چون طهرانچی و عباسی و...، برای هر ملتی سنگین است. اما دشمن ابله وکوتهبین به هدف خود نرسید.»
وزارت اطلاعات همچنین اعلام کرد که گروههای «تروریستی و تکفیری» در این دوره، «با هدایت عوامل آمریکایی و اسرائیلی» مامور به اجرای اقدامات ویژه برای «ایجاد ناامنی، عملیات تروریستی کلان و تلاش برای تجزیه کشور» بودهاند.
عبدالله شهبازی، مدیر سابق موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی (منسوب به وزارت اطلاعات) ۱۸ تیر درباره وضعیت حکومت ایران پس از جنگ ۱۲ روزه نوشت فضای کشور در دست «قدرت متخاصم» است و مقامهای جمهوری اسلامی شبیه اعضای گروههای چریکی مخفی باید هر شب خانه امن عوض کنند.
شهبازی که یک دهه همکاری نزدیکی با وزارت اطلاعات داشت، در حساب شبکه ایکس خود نوشت مقامهای جمهوری اسلامی باید وسایل ارتباطی مثل موبایل را از «بیم ترور» از خود دور کنند.
