وب‌سایت اقتصادی زومان که در ایران اداره می‌شود، بر اساس اطلاعات دریافتی خود گزارش داد نهادهای بالادستی جمهوری اسلامی در ابلاغیه‌ای رسمی و الزام‌آور، دستور قطع فوری دسترسی کاربران در ایران به اینترنت بین‌الملل را در صورت آغاز جنگ تازه صادر کرده‌اند.
بر اساس این ابلاغیه، قطع دسترسی به شبکه جهانی اینترنت در چنین شرایطی به‌عنوان یک «تکلیف اجرایی» تعیین شده است.
با این حال، جزییات بیشتری از این ابلاغیه، از جمله تاریخ صدور آن، دامنه دقیق محدودیت‌ها، خدمات احتمالی مستثنا شده و سازوکار بازگشت اتصال اینترنت در دست نیست.
این دستور در حالی گزارش شده که جمهوری اسلامی طی سال‌های گذشته محدودیت‌های گسترده‌ای بر دسترسی شهروندان به اینترنت اعمال کرده است.
انتشار خبر صدور این دستور در شرایطی صورت می‌گیرد که با تشدید تنش‌ها میان جمهوری اسلامی، آمریکا و اسرائیل، احتمال آغاز دور تازه‌ای از درگیری‌های نظامی می‌رود.
وحید یزدانیان، معاون توسعه شبکه ملی اطلاعات وزارت ارتباطات، ۱۸ مهر به سایت سیتنا گفت در صورت وقوع دوباره جنگ یا ناآرامی، احتمال قطع اینترنت وجود دارد، اما سطح این محدودیت مشخص نیست.
او همچنین گفت با توجه به تدابیر اتخاذ شده، چه این اتفاق رخ دهد و چه رخ ندهد، احتمالا نقش دولت و مسعود پزشکیان، رییس دولت، در این زمینه پررنگ‌تر خواهد شد.
در مقابل، محمد حاتمی‌زاده، معاون حقوقی وزارت ارتباطات، گفته بود کشور حتی در شرایط بحرانی و ناآرامی‌های شدید می‌تواند بدون قطع اینترنت مدیریت شود و دیگر شاهد قطع اینترنت نخواهد بود.
سابقه قطع گسترده اینترنت در ایران
با آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی در نهم اسفند ۱۴۰۴، اینترنت بین‌الملل قطع شد و این محدودیت پس از حدود ۸۸ روز، در پنجم خرداد ۱۴۰۵ پایان یافت.
نت‌بلاکس این دوره را طولانی‌ترین خاموشی سراسری اینترنت ثبت‌شده در یک کشور توصیف کرد.
در جریان اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ نیز قطع گسترده اینترنت از ۱۷ دی آغاز شد و محدودیت‌ها حدود ۲۰ روز، تا اوایل بهمن، ادامه یافت.
در جریان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل، اختلال گسترده اینترنت از ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ آغاز شد و پس از حدود ۱۲ روز، روند بازگشت اتصال در چهارم تیر شروع شد.
در آبان ۱۴۰۲ و هم‌زمان با چهارمین سالگرد کشتار معترضان آبان ۱۳۹۸، اینترنت در برخی مناطق ایران مختل و در بعضی نقاط به‌طور کامل قطع شد.
اعتراضات سراسری سال ۱۴۰۱ نیز با محدودیت‌های گسترده اینترنت همراه بود.
در جریان اعتراضات آبان ۱۳۹۸، معروف به آبان خونین، جمهوری اسلامی اینترنت را به مدت حدود یک هفته قطع کرد و هم‌زمان شمار زیادی از معترضان کشته شدند.
اعتراضات سراسری سال ۱۳۹۶ نیز با محدودیت‌های گسترده اینترنت همراه بود.
با وجود برقراری دوباره اتصال به اینترنت بین‌الملل، محدودیت‌های گسترده دسترسی به اینترنت در ایران همچنان ادامه دارد و فیلترینگ بسیاری از شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها و وب‌سایت‌ها، دسترسی آزاد کاربران را به اینترنت جهانی محدود کرده است.
دسترسی ویژه برخی چهره‌های نزدیک به حکومت به «سیم‌کارت سفید» و اینترنت بدون فیلتر، در ماه‌های گذشته انتقادهای گسترده‌ای برانگیخته است. فعالیت کاربران حامی جمهوری اسلامی با این نوع دسترسی نیز مورد انتقاد بوده است.
هم‌زمان با تشدید فشارهای بین‌المللی بر جمهوری اسلامی و وخامت بحران اقتصادی در ایران، وزارت دارایی یونان اعلام کرد تحریم‌های موجود علیه تهران را به اجرا درمی‌آورد و از تلاش‌ها برای مبارزه با پول‌شویی و تامین مالی تروریسم حمایت می‌کند.
این وزارتخانه پنج‌شنبه ۳۰ مهر در بیانیه‌ای تاکید کرد اجرای تحریم‌ها و مقابله با فعالیت‌های مالی غیرقانونی را بر اساس قوانین ملی و بین‌المللی دنبال می‌کند.
این موضع‌گیری یک روز پس از آن صورت گرفت که وزارت خزانه‌داری ایالات متحده موسسه حقوقی «کارناکیس و کارناکیس»، مستقر در یونان و پاناما، را به فهرست تحریم‌های خود افزود.
واشینگتن این موسسه را متهم کرده که سال‌ها با ارائه خدمات حقوقی به شبکه‌های کشتیرانی مرتبط با جمهوری اسلامی، به فعالیت‌های آنها برای دور زدن تحریم‌ها کمک کرده است.
وزارت دارایی یونان با اشاره به بیانیه وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرد: «تمام اطلاعات موجود در حال ارزیابی است و اقدامات مقتضی مطابق با رویه‌های تعیین‌شده و قوانین جاری ملی، اتحادیه اروپا و بین‌المللی انجام می‌شود.»
گسترش دامنه تحریم‌های آمریکا
در چارچوب بسته تحریمی جدید واشینگتن، پنج مالک و کارمند موسسه کارناکیس و کارناکیس، شرکت کشتیرانی «روکست» و دو شرکت ارائه‌دهنده خدمات دریایی در سنگاپور و امارات متحده عربی نیز تحریم شدند.
وزارت خزانه‌داری آمریکا همچنین ۹ شناور مرتبط با این شرکت‌ها را در فهرست اموال مسدودشده قرار داد.
هم‌زمان، شبکه مقابله با جرایم مالی وزارت خزانه‌داری آمریکا (فین‌سن) در راستای تحقیق درباره ارتباطات احتمالی یک بانک یونانی با جمهوری اسلامی و گروه‌های نیابتی آن، احضاریه‌ای اداری صادر کرد. نام این بانک هنوز اعلام نشده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، ۲۹ مهر در شبکه اجتماعی ایکس خطاب به عوامل دور زدن تحریم‌های جمهوری اسلامی نوشت: «چه در دریا مشغول انتقال غیرقانونی نفت باشید و چه پشت میز یک دفتر حقوقی نشسته باشید، اگر از حکومت ایران حمایت کنید، شما را خواهیم یافت و تحریم خواهیم کرد.»
دولت دونالد ترامپ از زمان آغاز کارزار «طرد اقتصادی» تهران، بسته‌های تحریمی متعددی علیه جمهوری اسلامی وضع کرده است.
هدف از این اقدامات محدود کردن منابع مالی حکومت ایران، مختل کردن مسیرهای جابه‌جایی درآمدهای نفتی و جلوگیری از تامین مالی گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه اعلام شده است.
بسنت پیش‌تر در شهریورماه گفته بود اتحادیه اروپا نیز به کارزار «طرد اقتصادی» پیوسته است.
وخامت اوضاع اقتصادی در ایران
تحریم‌های تازه در شرایطی وضع شده‌اند که اقتصاد ایران طی ماه‌های اخیر زیر فشار تنش‌های منطقه‌ای، محدودیت‌های تجاری و مالی و کاهش شدید ارزش پول ملی، با بحران فزاینده‌ای دست‌وپنجه نرم می‌کند.
جهش نرخ تورم و کاهش قدرت خرید، فشار بر معیشت مردم را شدت بخشیده و تامین نیازهای اساسی را برای بخش بزرگی از جامعه دشوار کرده است.
در همین حال، با ادامه کارزار فشار اقتصادی آمریکا و شدت گرفتن نگرانی‌ها درباره آینده تحولات منطقه، بهای ارزهای خارجی در بازار ایران بار دیگر بالا رفت.
قیمت دلار در بازار آزاد پنج‌شنبه ۳۰ مهر از ۲۷۳ هزار تومان گذشت. یورو و پوند نیز به‌ترتیب از مرز ۳۰۶ هزار و ۳۶۲ هزار تومان عبور کردند.
در همین روز، درهم امارات به ۷۴ هزار و ۹۶۰ تومان و لیر ترکیه به ۵۵۰۰ تومان رسید.
تشدید فشارهای اقتصادی با بالا گرفتن گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ازسرگیری جنگی تمام‌عیار در منطقه همراه شده است.
با این حال، مقام‌های جمهوری اسلامی همچنان بر ادامه رویکرد تقابلی خود در برابر آمریکا و اسرائیل تاکید دارند.
روزنامه نیویورک‌تایمز ۲۹ مهر گزارش داد ایالات متحده و اسرائیل طرح‌هایی برای انجام حملات تازه علیه جمهوری اسلامی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا آماده کرده‌اند.
با وجود این، هنوز مشخص نیست ترامپ تصمیم نهایی را برای اجرای چنین عملیاتی گرفته است یا نه.
انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا ۱۲ آبان برگزار می‌شود.
ران بوسو، تحلیلگر انرژی، در یادداشتی برای رویترز نوشت با وجود افزایش صادرات نفت خاورمیانه به فراتر از سطح پیش از جنگ ایران، قیمت نفت خام همچنان نزدیک به بالاترین میزان پنج ماه اخیر است؛ وضعیتی که از نگرانی فعالان اقتصادی درباره احتمال وقوع دور تازه‌ای از درگیری‌ها حکایت دارد.
در این تحلیل که پنج‌شنبه ۳۰ مهر منتشر شد، بازگشت صادرات نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس به سطحی بالاتر از پیش از آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، چشمگیر توصیف شده است.
بر اساس داده‌های شرکت کپلر، میانگین صادرات نفت خاورمیانه از آغاز اکتبر (۹ مهر) به روزانه ۱۷ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه رسیده است.
این میزان در سپتامبر ۱۶ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه بود. در دو ماه پیش از آغاز جنگ نیز روزانه به‌طور میانگین ۱۶ میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه نفت از منطقه صادر می‌شد.
بخش عمده این روند به رشد انتقال نفت از تنگه هرمز مربوط است. حجم نفت عبوری از این گذرگاه راهبردی در اکتبر به روزانه ۱۱ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه رسید، در حالی که این رقم در سپتامبر ۹ میلیون و ۷۵۰ هزار بشکه بود.
با این حال، حجم انتقال نفت از تنگه هرمز همچنان حدود ۸۲ درصد سطح پیش از جنگ است، هرچند در مقایسه با ماه‌های نخست درگیری، افزایش قابل توجهی داشته است.
داده‌های شرکت کپلر حاکی از آن است که حجم نفت عبوری از این مسیر در آوریل، بدون احتساب محموله‌های حکومت ایران، به کمتر از روزانه یک میلیون بشکه سقوط کرده بود.
یکی از عوامل اصلی افزایش تردد، استفاده گسترده‌تر از کاروان‌های نفتکش است که تحت حفاظت نیروی دریایی آمریکا و در نزدیکی سواحل عمان از تنگه هرمز می‌گذرند.
با این حال، داده‌های کشتیرانی نشان می‌دهد حدود یک‌سوم تردد کشتی‌ها همچنان از مسیر شمالی تنگه هرمز، تحت کنترل جمهوری اسلامی، انجام می‌شود.
به نوشته بوسو، این ترددها احتمالا با هماهنگی تهران صورت می‌گیرد، هرچند اطلاعات دقیقی درباره آنها در دست نیست.
ادامه رفت‌وآمد نفتکش‌ها با وجود تهدیدهای امنیتی، از آمادگی تولیدکنندگان کشورهای حاشیه خلیج فارس و مالکان کشتی‌ها برای پذیرش خطر حملات احتمالی حکایت دارد.
هفته گذشته، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا از ثبت ۱۲ حمله در تنگه هرمز و آب‌های اطراف آن خبر داد؛ بالاترین شمار حملات ثبت‌شده در یک هفته.
این نهاد هشدار داد شمار واقعی حملات احتمالا بیشتر است، زیرا بسیاری از مالکان کشتی‌ها به دلایل تجاری یا امنیتی، حملات را به نهادهای مربوط گزارش نمی‌کنند.
افزایش سریع صادرات نفت عربستان سعودی از بندر ینبع در دریای سرخ نیز به بهبود صادرات منطقه کمک کرده است.
شهریورماه، شبه‌نظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی به خط لوله حیاتی انتقال نفت شرق-غرب عربستان سعودی حمله کردند. این اقدام جریان انتقال نفت را برای چند هفته مختل کرد.
با این همه، میانگین صادرات عربستان سعودی از مسیر دریای سرخ در اکتبر به روزانه سه میلیون بشکه رسیده است؛ روندی سریع‌تر از آنچه انتظار می‌رفت.
این رقم هنوز از اوج روزانه چهار میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه در ژوئن، در جریان جنگ، پایین‌تر است، اما بازگشت صادرات از این مسیر به رشد عرضه نفت خاورمیانه کمک کرده است.
بازگشت نفت به بازار با هزینه‌های بی‌سابقه
بوسو در ادامه تحلیل خود تاکید کرد افزایش صادرات و تردد نفتکش‌ها را نباید با بازگشت شرایط به حالت عادی اشتباه گرفت.
نرخ پایه اجاره یک نفتکش حامل دو میلیون بشکه نفت خام در مسیر خاورمیانه به چین همچنان نزدیک به رکورد تاریخی روزانه یک میلیون و ۴۰۰ هزار دلار است؛ رقمی بیش از ۱۲ برابر پیش از جنگ.
در کنار کرایه سنگین حمل‌ونقل، هزینه بیمه نفتکش‌ها نیز به‌شدت بالا رفته و از حدود سه درصد ارزش محموله پیش از جنگ، به نزدیک ۱۰ درصد رسیده است.
مجموع این هزینه‌های کم‌سابقه فشار زیادی بر پالایشگاه‌ها وارد کرده است. تولیدکنندگان نفت خاورمیانه هم برای جبران بخشی از بار مالی خریداران، محموله‌های خود را با تخفیف‌های چشمگیر عرضه می‌کنند.
شرکت آرامکوی عربستان سعودی و شرکت ملی نفت ابوظبی برای حفظ مشتریان خود در چین و هند، فروش بخشی از نفت صادراتی را با شرط تحویل در مقصد آغاز کرده‌اند.
این رویه با شیوه رایج تجارت نفت تفاوت دارد؛ در قراردادهای معمول، محموله هنگام بارگیری به خریدار تحویل داده می‌شود، اما در روش جدید، فروشنده مسئول رساندن آن به مقصد است.
تولیدکنندگان خلیج فارس حتی حاضرند نفتکش‌های حامل محموله‌های بیش از ۲۲۰ میلیون دلاری را از آب‌های پرخطر عبور دهند.
از نگاه آنان، حفظ درآمد صادراتی و سهم بازار بر هزینه‌های فزاینده و خطر حملات احتمالی اولویت دارد.
به نوشته بوسو، تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان نفت به‌سرعت خود را با «وضعیت غیرعادی جدید» وفق داده‌اند. در نتیجه، جریان انتقال حجم بالایی از نفت خام با وجود ناامنی منطقه، همچنان برقرار مانده است.
با این حال، تداوم این وضعیت به شبکه‌ای پرهزینه و پیچیده وابسته است؛ از جابه‌جایی محموله‌ها با چندین کشتی و حفاظت نظامی گرفته تا افزایش حق بیمه، تخفیف‌های بزرگ و تغییر شرایط قراردادهای فروش.
افزایش قیمت‌ها در سایه نگرانی از تشدید جنگ
بوسو نوشت این سازگاری، دست‌کم در ظاهر، موفق بوده است. حجم نفت خام موجود در نفتکش‌های جهان در هفته جاری، بر اساس میانگین چهار هفته‌ای، به حدود ۱۵۷ میلیون بشکه رسید.
این رقم اندکی بالاتر از میزان ثبت‌شده در مدت مشابه سال گذشته است و از ادامه جریان عرضه نفت در بازار جهانی با وجود محدودیت‌های ناشی از جنگ خبر می‌دهد.
با وجود این، قیمت شاخص نفت خام برنت در روزهای اخیر به حدود ۱۱۰ دلار برای هر بشکه افزایش یافته است؛ بالاترین سطح از ماه مه تاکنون و نزدیک به اوج ۱۱۸ دلاری ماه مارس، در دوران جنگ ایران.
این فاصله میان افزایش عرضه و بالا رفتن قیمت‌ها، به باور بوسو، بازتاب نگرانی معامله‌گران درباره آینده صادرات نفت خاورمیانه است.
مساله اصلی برای آنان دیگر میزان نفت موجود در بازار نیست، بلکه پایداری عرضه در صورت تشدید دوباره درگیری‌هاست.
بر اساس داده‌های شرکت تحلیلی هایلو آنالیتیکس، حجم معاملات روزانه قراردادهای اختیار معامله نفت برنت در بورس بین‌قاره‌ای ۲۸ مهر از یک میلیون قرارداد گذشت و رکورد تازه‌ای ثبت کرد.
افزایش این معاملات حاکی از آن است که تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان بزرگ نفت، از جمله پالایشگاه‌ها و شرکت‌های هواپیمایی، برای کاهش آسیب‌پذیری خود در برابر نوسان شدید بعدی قیمت‌ها تلاش می‌کنند.
نگرانی بازار در آستانه انتخابات سراسری اسرائیل و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا شدت گرفته است.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، اعلام کرده است کشورش پیش از برگزاری انتخابات کنگره به حکومت ایران حمله نخواهد کرد.
با این حال، او ناوهای جنگی بیشتری به منطقه فرستاده و هم‌زمان از احتمال حملات آینده به تاسیسات هسته‌ای در ایران سخن گفته است.
با توجه به مواضع و پیام‌های تهران و واشینگتن، بعید به نظر می‌رسد تلاش‌های دیپلماتیک تازه با میانجی‌گری پاکستان و قطر در آینده نزدیک به پیشرفتی تعیین‌کننده منجر شوند.
بوسو در پایان نوشت نظام جهانی انرژی در برابر بحران کنونی به‌مراتب مقاوم‌تر از آن ظاهر شده که در دشوارترین روزهای جنگ ایران تصور می‌شد.
با این همه، سازگاری با شرایط تازه هزینه سنگینی دارد و به نظر می‌رسد تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان و سرمایه‌گذاران انتظار افزایش بیشتر آن را دارند.
پرسش ایران‌اینترنشنال در اینستاگرام درباره دلیل غیبت مجتبی خامنه‌ای، موجی از پاسخ‌های طنزآمیز، کنایه‌های سیاسی و شوخی با سرنوشت او به دنبال داشت. کاربران از «غیبت صغرا»، خیس شدن «مقوا» و «ارور ۴۰۴» گفتند.
ایران‌اینترنشنال در صفحه اینستاگرام خود از مخاطبان پرسید به نظرشان دلیل غیبت مجتبی خامنه‌ای چیست.
حدود ۱۴ هزار کامنت در بخش نظرات این پست ثبت شد، اما پاسخ‌ها بیشتر از آنکه تحلیل سیاسی یا طرح گمانه‌زنی جدی درباره دلیل غیبت سومین رهبر جمهوری اسلامی باشند، شوخی با زنده بودن و محل اختفایش بود.
مجتبی ایز دد!
پرتکرارترین واکنش‌ها به «مرگ» مجتبی خامنه‌ای اشاره داشت؛ آن هم با لحنی آشنا.
چند کاربر با ادبیاتی مشابه، عبارات «موشتبا ایز دد» و «مقوا ایز دد» را نوشتند.
این جمله‌ها یادآور عبارت معروف دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، است که نهم اسفند، وقتی خبر مرگ علی خامنه‌ای را اعلام می‌کرد، با تأنی گفت: «آیت‌الله … خامنه‌ای … ایز دد.»
به نظر می‌رسد مخاطبان فرمول را حفظ کرده‌اند و فقط اسم پدر را با پسر عوض کرده‌اند.
چندین نفر یک میم و کلیپ طنز معروف قدیمی را دستمایه شوخی خود قرار دادند که در آن فردی به زبان گیلکی می‌گوید: «خونسردی خود را حفظ کنید، … خلبان بمرده.»
این دسته از کاربران درباره این غیبت به شکل خلاصه نوشتند: «مجتبی بمرده ….»
پس از معرفی مجتبی خامنه‌ای به‌عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی، غیبت او و منتشر نشدن تصویر یا صدای تازه از او، به گمانه‌زنی‌هایی درباره وضعیت جسمی‌اش دامن زد.
از همان زمان شوخی‌هایی حتی با موجودیت رهبر جدید شکل گرفت.
در پاسخ به پرسش ایران‌اینترنشنال برخی نیز کوتاه‌تر و بی‌تعارف‌تر نوشتند که «پودر شده …»، «چون وجود نداره» یا «مگه مجتبی وجود داره؟» ….
یک نفر با اشاره به ترانه داریوش اقبالی گفت «چون اون که رفته، دیگه هیچ‌وقت نمی‌آد» و دیگری با استفاده از ادبیاتی مذهبی برای اشاره به مرگ افراد نوشت: «انا لله و انا الیه راجعون …»
رهبر مقوایی
بخش بزرگی از پیام‌ها به ویدیوی وایرال‌شده‌ای برمی‌گردد که اسفند سال گذشته منتشر شد و در آن، ماکتی مقوایی از مجتبی خامنه‌ای دیده می‌شد.
از آن زمان، لقب «مقوا» برای او به‌کار می‌رود و حالا مخاطبان از همین لقب، دلیل غیبت ساخته‌اند.
یک کاربر نوشت: «موش‌تباه حالش خوب نیست، بارون اومده مقواش خیس شده.»
دیگری ساده‌تر درباره دلیل غیبت نوشت: «رطوبت شدید هوا.»
بن‌مایه هر دو شوخی، مرگ احتمالی مجتبی خامنه‌ای و تبلیغات دروغین جمهوری اسلامی درباره موجودیت اوست.
شهروند دیگری نوشت: «رهبرشون رو کشتن/ مقوا جاش گذاشتن.»
آب‌وهوا تنها تهدید مقوا نبوده و شوخی‌ها هم فقط به مرده بودن مجتبی خامنه‌ای محدود نشده است.
یک کاربر با اشاره به ماه‌ها فاصله بین مرگ و دفن علی خامنه‌ای و شوخی نگهداری او در جای سرد، نوشت «تو فریزره» و دیگری با اشاره به شوخی‌ها درباره تکه‌تکه شدن بدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، نوشت «کتلت شده».
موش‌تبار، موش‌تباه و رهبر هوش مصنوعی
نام‌هایی مثل «موش‌تباه» و «موش‌تبار» هم در پیام‌ها دیده می‌شود.
علی خامنه‌ای پیش از جنگ ۴۰ روزه و مرگش، به‌خاطر ماندن در پناهگاهی زیرزمینی از سوی منتقدان «موش» خوانده می‌شد.
مخاطبان حالا این لقب را به پسر او هم داده‌اند.
یکی از کاربران ریشه غیبت را در همین توصیف دیده و فقط یک کلمه نوشته است: «ترس.»
گروه دیگری از پیام‌ها به متن‌های مکتوب منتسب به مجتبی خامنه‌ای پرداخته‌اند.
این متن‌ها پیش‌تر نیز مسخره شده‌اند و برخی با توجه به لحن و ادبیاتشان، گفته‌اند ساخته هوش مصنوعی هستند.
وقتی مدتی پیامی از او منتشر نشد، شوخی تازه‌ای شکل گرفت: «اشتراکش تموم شده.»
کاربران دیگری هم همین خط را ادامه داده‌اند: «داره نسخه جدیدش تولید می‌شه» یا «ارور ۴۰۴ داده».
ارور ۴۰۴ (Not Found) یعنی صفحه یا نشانی اینترنتی مورد نظر وجود ندارد یا حذف شده است.
ایران‌اینترنشنال پنجم شهریور نیز از فراگیر شدن همین شوخی خبر داده بود.
یکی از کاربران، آن زمان پرسیده بود: «یک زمانی مجتبی یک بیانیه‌ای می‌داد، الان همان هم نمی‌دهد. اشتراکش تمام شده؟»
اوایل مهر پیام تازه‌ای از سوی مجتبی خامنه‌ای منتشر شد که در آن گفت جمهوری اسلامی بر اساس «محاسبات الهی» قدرت اول جهان است.
همان زمان، شماری از شهروندان او را رهبر هوش مصنوعی و فردی ترسو خواندند که حتی جرات ندارد از زیرزمین و مخفیگاه خود بیرون بیاید.
در واکنش به تداوم این غیبت، کاربری برای ایران‌اینترنشنال نوشت: «خجالتیه.»
این دسته از پیام‌ها نشان می‌دهند اگر قرار باشد کسی غایب بماند، دست‌کم باید «دلیل فنی یا شخصی و شخصیتی» داشته باشد.
غیبت صغرا و رقابت با امام زمان
عده‌ای هم از ادبیات مذهبی حکومت استفاده کرده‌اند و غیبت «خامنه‌ای جونیور» را به باورهای مذهبی پیوند زده‌اند.
یک نفر نوشت «غیبت صغرا»؛ اشاره به دوره‌ای در باور شیعی که امام دوازدهم از دید عموم پنهان بود و از طریق نایبان خاص با مردم ارتباط داشت.
دیگری نوشت: «می‌خواد بعد سال‌ها برگرده اعلام کنه امام زمانم.»
کاربری هم همین مضمون را به این ترتیب توضیح داد: «دلیل غیبت رقابته؛ امام زمان رقیب اصلی‌شه.»
و دیگری گفت: «… به همون دلیلی که مهدی رو امام زمان اعلام کردن.»
جمع‌بندی شهروندان این بود که اگر قرار است کسی ناپدید شود، سابقه این کار در سنت خودشان هم هست.
مجتبی خامنه‌ای از زمان معرفی به رهبری در اسفند ۱۴۰۴، در انظار عمومی ظاهر نشده و پیام‌های او عمدتا به‌صورت مکتوب منتشر شده‌اند.
مقام‌های جمهوری اسلامی درباره ادامه فعالیت او سخن گفته‌اند، اما این توضیحات مانع ادامه شوخی‌ها درباره غیبتش نشده است.
گواهی پزشکی و غیبت موجه
شاید دوستانه‌ترین دسته پیام‌ها مربوط به آن‌هایی باشد که غیبت را با زبان اداری و مدرسه‌ای توصیف کرده‌اند.
کاربری نوشت: «گواهی پزشکی برا غیبتش داره.»
دیگری تاکید کرد: «غیبت غیرموجهه! باید گواهی پزشکی بیاره.»
یک کاربر هم در جایگاه والدی که از فرزند دانش‌آموزش هنگام مواجهه با بازخواست به دلیل غیبت دفاع می‌کند، گفت: «آقا بار آخرشه، قول می‌ده دیگه تکرار نشه.»
تا این لحظه هیچ مقام رسمی‌ای در ایران درباره دلیل غیبت مجتبی خامنه‌ای توضیحی ارائه نکرده است، اما حتی اگر غیبت رهبر سوم جمهوری اسلامی منطقی جلوه کند یا تصویری مستند از او منتشر شود، باز هم احتمالا نظرات کاربران همچنان همین‌قدر خلاق و همراه با طنازی خواهد بود.
نهاد نظارت مالی آلمان (بافین) مجوز فعالیت شعبه بانک صادرات ایران در هامبورگ را لغو و دستور انحلال آن را صادر کرده است. به گفته بافین، این بانک به‌دلیل نقض مقررات دیگر اجازه فعالیت در آلمان ندارد.
بافین پنج‌شنبه ۳۰ مهر در بیانیه‌ای اعلام کرد بانک صادرات ایران از سال ۱۹۶۲ مجوز داشت از طریق شعبه‌های خود در هامبورگ و فرانکفورت فعالیت بانکی انجام دهد.
این نهاد ۱۴ آبان ۱۴۰۴ مجوز بانک را لغو کرد، زیرا بانک صادرات به‌طور مستمر مقررات قانونی را نقض کرده بود و توانایی رفع نواقص شناسایی‌شده را نداشت.
در جریان یک بازرسی ویژه در سال ۲۰۲۳، نارسایی‌های متعدد و جدی در ساختار سازمانی و مدیریت فعالیت‌های این بانک شناسایی شده بود. علاوه بر این، بانک صادرات برای بیش از شش ماه هیچ فعالیت بانکی انجام نداده بود.
بافین همچنین توضیح داد بر اساس قوانین آلمان، مدیران موسسات مالی مشمول تحریم‌ها، صرف‌نظر از اینکه شخصا مرتکب تخلفی شده باشند یا نه، از نظر قانونی فاقد صلاحیت لازم برای اداره این موسسات تلقی می‌شوند.
پیش‌تر در ششم مهر، بانک مرکزی ایتالیا اعلام کرد شعبه بانک سپه در رم از حدود یک سال پیش تحت اداره «ارکان فوق‌العاده» قرار دارد.
بر اساس این سازوکار، مدیران منصوب بانک سپه در ایران از اداره شعبه کنار گذاشته شده‌اند و مسئولیت آن به یک مدیر ویژه و کمیته نظارتی سپرده شده که بانک مرکزی ایتالیا تعیین کرده است.
جزییات دستور انحلال بانک صادرات در آلمان
بافین ۲۱ خرداد دستور انحلال شعبه بانک صادرات ایران در هامبورگ را صادر کرد. این بانک ابتدا به تصمیم نهاد نظارتی اعتراض کرد، اما اول مهر اعتراض حقوقی خود را پس گرفت.
در پی این اقدام، دادگاه محلی هامبورگ هشتم مهر شرکتی مستقر در برلین را مسئول رسیدگی به امور انحلال بانک کرد.
بر اساس بیانیه بافین، مجموع دارایی‌های بانک صادرات در آلمان در پایان سال ۲۰۲۵ به ۶۲ میلیون و ۴۰۰ هزار یورو می‌رسید و این موسسه در آخرین دوره فعالیت خود ۱۳ کارمند داشت.
بافین تاکید کرد لغو مجوز تاثیری مستقیم بر سپرده‌های مشتریان، به ارزش مجموعا حدود ۲۰۰ هزار یورو، ندارد و تسویه این وجوه در چارچوب فرایند انحلال انجام خواهد شد.
با این حال، به‌دلیل قرار داشتن بانک صادرات در فهرست تحریم‌های اتحادیه اروپا، برداشت از حساب‌ها با محدودیت همراه است و شرکت مسئول انحلال تنها در صورت دریافت مجوز از مرکز خدمات تحریم‌های مالی بانک مرکزی آلمان می‌تواند وجوه را به صاحبان حساب‌ها پرداخت کند.
پیش‌تر رسانه‌های آلمان از تیراندازی به ساختمان بانک صادرات در هامبورگ خبر داده بودند. بامداد ۱۳ مهر، افراد ناشناس چندین گلوله به در ورودی ساختمان این بانک در مرکز شهر شلیک کردند.
تشدید فشار بر شبکه بانکی مرتبط با جمهوری اسلامی
بیانیه اخیر نهاد نظارت مالی آلمان در حالی منتشر می‌شود که هم‌زمان با ادامه کارزار «طرد اقتصادی» دولت دونالد ترامپ، فشارهای بین‌المللی بر شبکه بانکی مرتبط با جمهوری اسلامی افزایش یافته است.
۲۳ مهر، کریم سعید، رییس بانک مرکزی لبنان، اعلام کرد مجوز فعالیت بانک صادرات ایران در این کشور لغو شده است.
او گفت این اقدام در ادامه تصمیم‌های بانک‌های مرکزی دیگر کشورهای منطقه، از جمله امارات متحده عربی و ترکیه، برای تشدید محدودیت‌ها علیه نظام مالی ایران صورت گرفته است.
دولت ترامپ از زمان آغاز کارزار «طرد اقتصادی»، بسته‌های تحریمی متعددی علیه جمهوری اسلامی به اجرا گذاشته است.
هدف از این اقدامات محدود کردن منابع مالی حکومت ایران، مختل کردن مسیرهای جابه‌جایی درآمدهای نفتی و جلوگیری از تامین مالی گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه اعلام شده است.
وزارت خزانه‌داری آمریکا ۲۹ مهر در بسته‌ای تازه، پنج فرد، چهار شرکت و ۹ شناور را در ارتباط با شبکه کشتیرانی سایه و دور زدن تحریم‌های جمهوری اسلامی هدف قرار داد.
این اقدام یک شرکت حقوقی، شرکت‌های خدمات دریایی و شناورهای باری و پشتیبانی را در بر می‌گیرد.
این وزارتخانه ۲۳ مهر نیز ۱۶ شهروند ایرانی و ۱۰ نهاد مرتبط با جمهوری اسلامی، از جمله سه بانک، چند صرافی و شرکت تجاری را تحریم کرد. این شبکه‌ها در تامین دلار، انتقال درآمدهای نفتی و دور زدن تحریم‌ها، نقش داشته‌اند.
قیمت جهانی نفت در پی تشدید حملات حوثی‌های یمن به عربستان سعودی و دستور آمریکا برای خروج کارکنان غیرضروری دولت این کشور و اعضای خانواده آنها از نمایندگی‌های آمریکا در عربستان سعودی افزایش یافت.
بهای معاملات آتی نفت برنت صبح پنج‌شنبه ۳۰ مهر به وقت ایران، با دو دلار و ۳۲ سنت افزایش، معادل ۲.۱۳ درصد، به ۱۱۱ دلار و ۱۴ سنت در هر بشکه رسید.
نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با یک دلار و ۸۹ سنت افزایش، معادل ۱.۹۵ درصد، به ۹۹ دلار و چهار سنت در هر بشکه رسید.
بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، قیمت نفت برنت در پایان معاملات چهارشنبه تقریبا بدون تغییر مانده بود و نفت آمریکا ۶۷ سنت کاهش یافته بود.
حملات حوثی‌ها و افزایش تنش‌های منطقه‌ای
تامی پیگوت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در واکنش به گزارش رویترز تاکید کرد دستور خروج تنها برای کارکنان غیرضروری دولت آمریکا و اعضای خانواده آنها در عربستان سعودی صادر شده است و گزارش‌ها درباره صدور دستور مشابه در مورد دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس صحت ندارد.
او افزایش حملات حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی به فرودگاه‌های غیرنظامی و زیرساخت‌های حیاتی عربستان سعودی را عامل تلفات غیرنظامی و اختلال شدید در سفرها دانست.
حوثی‌های یمن ۲۹ مهر چندین موضع را در عربستان سعودی هدف حمله قرار دادند.
در حمله به فرودگاه غیرنظامی دمام دست‌کم یک نفر کشته و هشت نفر زخمی شد. حمله پهپادی به یک میدان نفتی عربستان سعودی نیز دو کشته بر جای گذاشت.
حملات به کشتی‌ها در خلیج فارس و تنگه هرمز
روابط عمومی نیروی دریایی سپاه پاسداران، ۳۰ مهر اعلام کرد چهار کشتی را که از مسیر «غیرقانونی» عبور کرده بودند، هنگام انتقال محموله‌های نفتی میان کشتی‌ها در میانه شمالی خلیج فارس شناسایی و به‌طور هم‌زمان هدف قرار داده است.
این نهاد همچنین اعلام کرد سه کشتی دیگر شامگاه ۲۹ مهر بر اثر برخورد با مین در غرب تنگه هرمز دچار آتش‌سوزی شده و متوقف شدند.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نیز گزارش داد چهار کشتی هدف قرار گرفته در شمال خلیج فارس متعلق به آمریکا بوده‌اند یا برای یک شرکت آمریکایی محموله جابه‌جا می‌کرده‌اند.
جزییات این حملات هنوز به‌طور مستقل تایید نشده است.
تحلیلگران گروه بورس لندن (LSEG) هشدار دادند ایران نفتکش‌ها را در مناطقی بسیار دورتر از تنگه هرمز، از جمله دریای عمان، هدف قرار می‌دهد و بارگیری نفت خام در خلیج فارس و انتقال محموله‌های نفتی میان کشتی‌ها را که به عملیات بارگیری نفت در منطقه کمک می‌کند، با خطر مواجه کرده است.
بر اساس اعلام شرکت کپلر در ۲۷ مهر، گزارش‌ها حاکی از آن است که طی دو هفته دست‌کم ۱۸ کشتی هدف حمله قرار گرفته‌اند. حملاتی که به تداوم ریسک در بازار نفت منجر شده‌اند.
وزارت خزانه‌داری آمریکا ۲۹ مهر در دور تازه‌ای از تحریم‌ها، پنج فرد، چهار شرکت و ۹ شناور مرتبط با شبکه کشتیرانی سایه جمهوری اسلامی را تحریم کرد.
این تحریم‌ها شرکت‌های فعال در انتقال محموله‌های نفتی و پنهان‌سازی مالکان واقعی کشتی‌ها را نیز شامل می‌شوند.
از سوی دیگر، رسانه‌ها در ایران ۲۹ مهر از شنیده شدن صدای انفجارهایی در سیریک، واقع در جنوب کشور، خبر دادند و اعلام کردند ماهیت و منشا این انفجارها مشخص نیست.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۹ مهر در گفت‌وگو با فایننشال تایمز گفت جمهوری اسلامی برای دفاع از خود کاملا آماده است.
مسعود پزشکیان، رییس دولت، نیز به رسانه‌های حکومتی گفت آمریکا نمی‌تواند هم‌زمان با محاصره و تهدید ایران، انتظار گفت‌وگو داشته باشد.
کاهش ذخایر نفت خام آمریکا
اداره اطلاعات انرژی آمریکا ۲۹ مهر اعلام کرد ذخایر نفت خام این کشور در هفته گذشته ۳.۰۶ میلیون بشکه کاهش یافت و به ۴۱۲.۵ میلیون بشکه رسید.
این کاهش بسیار بیشتر از پیش‌بینی تحلیلگران در نظرسنجی رویترز بود که انتظار افت ۸۲۰ هزار بشکه‌ای ذخایر را داشتند.
در مقابل، ذخایر فرآورده‌های تقطیری، شامل گازوئیل و نفت گرمایشی، با ۱.۶۸ میلیون بشکه افزایش به ۱۰۴.۳ میلیون بشکه رسید؛ در حالی که تحلیلگران کاهش ۱.۱۶ میلیون بشکه‌ای را پیش‌بینی کرده بودند.
وزارت انرژی آمریکا ۲۹ مهر اعلام کرد دولت دونالد ترامپ پیشنهاد کرده است تا نزدیک به یک‌سوم از ذخیره اضطراری یک میلیون بشکه‌ای نفت گرمایشی این کشور را به‌صورت وام در اختیار بازار قرار دهد.
هدف از این اقدام مهار قیمت‌هایی است که به‌دلیل کمبود گازوئیل ناشی از جنگ‌های ایران و اوکراین افزایش یافته‌اند.
