ران بوسو، تحلیلگر انرژی، در یادداشتی برای رویترز نوشت با وجود افزایش صادرات نفت خاورمیانه به فراتر از سطح پیش از جنگ ایران، قیمت نفت خام همچنان نزدیک به بالاترین میزان پنج ماه اخیر است؛ وضعیتی که از نگرانی فعالان اقتصادی درباره احتمال وقوع دور تازه‌ای از درگیری‌ها حکایت دارد.
در این تحلیل که پنج‌شنبه ۳۰ مهر منتشر شد، بازگشت صادرات نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس به سطحی بالاتر از پیش از آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، چشمگیر توصیف شده است.
بر اساس داده‌های شرکت کپلر، میانگین صادرات نفت خاورمیانه از آغاز اکتبر (۹ مهر) به روزانه ۱۷ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه رسیده است.
این میزان در سپتامبر ۱۶ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه بود. در دو ماه پیش از آغاز جنگ نیز روزانه به‌طور میانگین ۱۶ میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه نفت از منطقه صادر می‌شد.
بخش عمده این روند به رشد انتقال نفت از تنگه هرمز مربوط است. حجم نفت عبوری از این گذرگاه راهبردی در اکتبر به روزانه ۱۱ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه رسید، در حالی که این رقم در سپتامبر ۹ میلیون و ۷۵۰ هزار بشکه بود.
با این حال، حجم انتقال نفت از تنگه هرمز همچنان حدود ۸۲ درصد سطح پیش از جنگ است، هرچند در مقایسه با ماه‌های نخست درگیری، افزایش قابل توجهی داشته است.
داده‌های شرکت کپلر حاکی از آن است که حجم نفت عبوری از این مسیر در آوریل، بدون احتساب محموله‌های حکومت ایران، به کمتر از روزانه یک میلیون بشکه سقوط کرده بود.
یکی از عوامل اصلی افزایش تردد، استفاده گسترده‌تر از کاروان‌های نفتکش است که تحت حفاظت نیروی دریایی آمریکا و در نزدیکی سواحل عمان از تنگه هرمز می‌گذرند.
با این حال، داده‌های کشتیرانی نشان می‌دهد حدود یک‌سوم تردد کشتی‌ها همچنان از مسیر شمالی تنگه هرمز، تحت کنترل جمهوری اسلامی، انجام می‌شود.
به نوشته بوسو، این ترددها احتمالا با هماهنگی تهران صورت می‌گیرد، هرچند اطلاعات دقیقی درباره آنها در دست نیست.
ادامه رفت‌وآمد نفتکش‌ها با وجود تهدیدهای امنیتی، از آمادگی تولیدکنندگان کشورهای حاشیه خلیج فارس و مالکان کشتی‌ها برای پذیرش خطر حملات احتمالی حکایت دارد.
هفته گذشته، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا از ثبت ۱۲ حمله در تنگه هرمز و آب‌های اطراف آن خبر داد؛ بالاترین شمار حملات ثبت‌شده در یک هفته.
این نهاد هشدار داد شمار واقعی حملات احتمالا بیشتر است، زیرا بسیاری از مالکان کشتی‌ها به دلایل تجاری یا امنیتی، حملات را به نهادهای مربوط گزارش نمی‌کنند.
افزایش سریع صادرات نفت عربستان سعودی از بندر ینبع در دریای سرخ نیز به بهبود صادرات منطقه کمک کرده است.
شهریورماه، شبه‌نظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی به خط لوله حیاتی انتقال نفت شرق-غرب عربستان سعودی حمله کردند. این اقدام جریان انتقال نفت را برای چند هفته مختل کرد.
با این همه، میانگین صادرات عربستان سعودی از مسیر دریای سرخ در اکتبر به روزانه سه میلیون بشکه رسیده است؛ روندی سریع‌تر از آنچه انتظار می‌رفت.
این رقم هنوز از اوج روزانه چهار میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه در ژوئن، در جریان جنگ، پایین‌تر است، اما بازگشت صادرات از این مسیر به رشد عرضه نفت خاورمیانه کمک کرده است.
بازگشت نفت به بازار با هزینه‌های بی‌سابقه
بوسو در ادامه تحلیل خود تاکید کرد افزایش صادرات و تردد نفتکش‌ها را نباید با بازگشت شرایط به حالت عادی اشتباه گرفت.
نرخ پایه اجاره یک نفتکش حامل دو میلیون بشکه نفت خام در مسیر خاورمیانه به چین همچنان نزدیک به رکورد تاریخی روزانه یک میلیون و ۴۰۰ هزار دلار است؛ رقمی بیش از ۱۲ برابر پیش از جنگ.
در کنار کرایه سنگین حمل‌ونقل، هزینه بیمه نفتکش‌ها نیز به‌شدت بالا رفته و از حدود سه درصد ارزش محموله پیش از جنگ، به نزدیک ۱۰ درصد رسیده است.
مجموع این هزینه‌های کم‌سابقه فشار زیادی بر پالایشگاه‌ها وارد کرده است. تولیدکنندگان نفت خاورمیانه هم برای جبران بخشی از بار مالی خریداران، محموله‌های خود را با تخفیف‌های چشمگیر عرضه می‌کنند.
شرکت آرامکوی عربستان سعودی و شرکت ملی نفت ابوظبی برای حفظ مشتریان خود در چین و هند، فروش بخشی از نفت صادراتی را با شرط تحویل در مقصد آغاز کرده‌اند.
این رویه با شیوه رایج تجارت نفت تفاوت دارد؛ در قراردادهای معمول، محموله هنگام بارگیری به خریدار تحویل داده می‌شود، اما در روش جدید، فروشنده مسئول رساندن آن به مقصد است.
تولیدکنندگان خلیج فارس حتی حاضرند نفتکش‌های حامل محموله‌های بیش از ۲۲۰ میلیون دلاری را از آب‌های پرخطر عبور دهند.
از نگاه آنان، حفظ درآمد صادراتی و سهم بازار بر هزینه‌های فزاینده و خطر حملات احتمالی اولویت دارد.
به نوشته بوسو، تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان نفت به‌سرعت خود را با «وضعیت غیرعادی جدید» وفق داده‌اند. در نتیجه، جریان انتقال حجم بالایی از نفت خام با وجود ناامنی منطقه، همچنان برقرار مانده است.
با این حال، تداوم این وضعیت به شبکه‌ای پرهزینه و پیچیده وابسته است؛ از جابه‌جایی محموله‌ها با چندین کشتی و حفاظت نظامی گرفته تا افزایش حق بیمه، تخفیف‌های بزرگ و تغییر شرایط قراردادهای فروش.
افزایش قیمت‌ها در سایه نگرانی از تشدید جنگ
بوسو نوشت این سازگاری، دست‌کم در ظاهر، موفق بوده است. حجم نفت خام موجود در نفتکش‌های جهان در هفته جاری، بر اساس میانگین چهار هفته‌ای، به حدود ۱۵۷ میلیون بشکه رسید.
این رقم اندکی بالاتر از میزان ثبت‌شده در مدت مشابه سال گذشته است و از ادامه جریان عرضه نفت در بازار جهانی با وجود محدودیت‌های ناشی از جنگ خبر می‌دهد.
با وجود این، قیمت شاخص نفت خام برنت در روزهای اخیر به حدود ۱۱۰ دلار برای هر بشکه افزایش یافته است؛ بالاترین سطح از ماه مه تاکنون و نزدیک به اوج ۱۱۸ دلاری ماه مارس، در دوران جنگ ایران.
این فاصله میان افزایش عرضه و بالا رفتن قیمت‌ها، به باور بوسو، بازتاب نگرانی معامله‌گران درباره آینده صادرات نفت خاورمیانه است.
مساله اصلی برای آنان دیگر میزان نفت موجود در بازار نیست، بلکه پایداری عرضه در صورت تشدید دوباره درگیری‌هاست.
بر اساس داده‌های شرکت تحلیلی هایلو آنالیتیکس، حجم معاملات روزانه قراردادهای اختیار معامله نفت برنت در بورس بین‌قاره‌ای ۲۸ مهر از یک میلیون قرارداد گذشت و رکورد تازه‌ای ثبت کرد.
افزایش این معاملات حاکی از آن است که تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان بزرگ نفت، از جمله پالایشگاه‌ها و شرکت‌های هواپیمایی، برای کاهش آسیب‌پذیری خود در برابر نوسان شدید بعدی قیمت‌ها تلاش می‌کنند.
نگرانی بازار در آستانه انتخابات سراسری اسرائیل و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا شدت گرفته است.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، اعلام کرده است کشورش پیش از برگزاری انتخابات کنگره به حکومت ایران حمله نخواهد کرد.
با این حال، او ناوهای جنگی بیشتری به منطقه فرستاده و هم‌زمان از احتمال حملات آینده به تاسیسات هسته‌ای در ایران سخن گفته است.
با توجه به مواضع و پیام‌های تهران و واشینگتن، بعید به نظر می‌رسد تلاش‌های دیپلماتیک تازه با میانجی‌گری پاکستان و قطر در آینده نزدیک به پیشرفتی تعیین‌کننده منجر شوند.
بوسو در پایان نوشت نظام جهانی انرژی در برابر بحران کنونی به‌مراتب مقاوم‌تر از آن ظاهر شده که در دشوارترین روزهای جنگ ایران تصور می‌شد.
با این همه، سازگاری با شرایط تازه هزینه سنگینی دارد و به نظر می‌رسد تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان و سرمایه‌گذاران انتظار افزایش بیشتر آن را دارند.
نهاد نظارت مالی آلمان (بافین) مجوز فعالیت شعبه بانک صادرات ایران در هامبورگ را لغو و دستور انحلال آن را صادر کرده است. به گفته بافین، این بانک به‌دلیل نقض مقررات دیگر اجازه فعالیت در آلمان ندارد.
بافین پنج‌شنبه ۳۰ مهر در بیانیه‌ای اعلام کرد بانک صادرات ایران از سال ۱۹۶۲ مجوز داشت از طریق شعبه‌های خود در هامبورگ و فرانکفورت فعالیت بانکی انجام دهد.
این نهاد ۱۴ آبان ۱۴۰۴ مجوز بانک را لغو کرد، زیرا بانک صادرات به‌طور مستمر مقررات قانونی را نقض کرده بود و توانایی رفع نواقص شناسایی‌شده را نداشت.
در جریان یک بازرسی ویژه در سال ۲۰۲۳، نارسایی‌های متعدد و جدی در ساختار سازمانی و مدیریت فعالیت‌های این بانک شناسایی شده بود. علاوه بر این، بانک صادرات برای بیش از شش ماه هیچ فعالیت بانکی انجام نداده بود.
بافین همچنین توضیح داد بر اساس قوانین آلمان، مدیران موسسات مالی مشمول تحریم‌ها، صرف‌نظر از اینکه شخصا مرتکب تخلفی شده باشند یا نه، از نظر قانونی فاقد صلاحیت لازم برای اداره این موسسات تلقی می‌شوند.
پیش‌تر در ششم مهر، بانک مرکزی ایتالیا اعلام کرد شعبه بانک سپه در رم از حدود یک سال پیش تحت اداره «ارکان فوق‌العاده» قرار دارد.
بر اساس این سازوکار، مدیران منصوب بانک سپه در ایران از اداره شعبه کنار گذاشته شده‌اند و مسئولیت آن به یک مدیر ویژه و کمیته نظارتی سپرده شده که بانک مرکزی ایتالیا تعیین کرده است.
جزییات دستور انحلال بانک صادرات در آلمان
بافین ۲۱ خرداد دستور انحلال شعبه بانک صادرات ایران در هامبورگ را صادر کرد. این بانک ابتدا به تصمیم نهاد نظارتی اعتراض کرد، اما اول مهر اعتراض حقوقی خود را پس گرفت.
در پی این اقدام، دادگاه محلی هامبورگ هشتم مهر شرکتی مستقر در برلین را مسئول رسیدگی به امور انحلال بانک کرد.
بر اساس بیانیه بافین، مجموع دارایی‌های بانک صادرات در آلمان در پایان سال ۲۰۲۵ به ۶۲ میلیون و ۴۰۰ هزار یورو می‌رسید و این موسسه در آخرین دوره فعالیت خود ۱۳ کارمند داشت.
بافین تاکید کرد لغو مجوز تاثیری مستقیم بر سپرده‌های مشتریان، به ارزش مجموعا حدود ۲۰۰ هزار یورو، ندارد و تسویه این وجوه در چارچوب فرایند انحلال انجام خواهد شد.
با این حال، به‌دلیل قرار داشتن بانک صادرات در فهرست تحریم‌های اتحادیه اروپا، برداشت از حساب‌ها با محدودیت همراه است و شرکت مسئول انحلال تنها در صورت دریافت مجوز از مرکز خدمات تحریم‌های مالی بانک مرکزی آلمان می‌تواند وجوه را به صاحبان حساب‌ها پرداخت کند.
پیش‌تر رسانه‌های آلمان از تیراندازی به ساختمان بانک صادرات در هامبورگ خبر داده بودند. بامداد ۱۳ مهر، افراد ناشناس چندین گلوله به در ورودی ساختمان این بانک در مرکز شهر شلیک کردند.
تشدید فشار بر شبکه بانکی مرتبط با جمهوری اسلامی
بیانیه اخیر نهاد نظارت مالی آلمان در حالی منتشر می‌شود که هم‌زمان با ادامه کارزار «طرد اقتصادی» دولت دونالد ترامپ، فشارهای بین‌المللی بر شبکه بانکی مرتبط با جمهوری اسلامی افزایش یافته است.
۲۳ مهر، کریم سعید، رییس بانک مرکزی لبنان، اعلام کرد مجوز فعالیت بانک صادرات ایران در این کشور لغو شده است.
او گفت این اقدام در ادامه تصمیم‌های بانک‌های مرکزی دیگر کشورهای منطقه، از جمله امارات متحده عربی و ترکیه، برای تشدید محدودیت‌ها علیه نظام مالی ایران صورت گرفته است.
دولت ترامپ از زمان آغاز کارزار «طرد اقتصادی»، بسته‌های تحریمی متعددی علیه جمهوری اسلامی به اجرا گذاشته است.
هدف از این اقدامات محدود کردن منابع مالی حکومت ایران، مختل کردن مسیرهای جابه‌جایی درآمدهای نفتی و جلوگیری از تامین مالی گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه اعلام شده است.
وزارت خزانه‌داری آمریکا ۲۹ مهر در بسته‌ای تازه، پنج فرد، چهار شرکت و ۹ شناور را در ارتباط با شبکه کشتیرانی سایه و دور زدن تحریم‌های جمهوری اسلامی هدف قرار داد.
این اقدام یک شرکت حقوقی، شرکت‌های خدمات دریایی و شناورهای باری و پشتیبانی را در بر می‌گیرد.
این وزارتخانه ۲۳ مهر نیز ۱۶ شهروند ایرانی و ۱۰ نهاد مرتبط با جمهوری اسلامی، از جمله سه بانک، چند صرافی و شرکت تجاری را تحریم کرد. این شبکه‌ها در تامین دلار، انتقال درآمدهای نفتی و دور زدن تحریم‌ها، نقش داشته‌اند.
قیمت جهانی نفت در پی تشدید حملات حوثی‌های یمن به عربستان سعودی و دستور آمریکا برای خروج کارکنان غیرضروری دولت این کشور و اعضای خانواده آنها از نمایندگی‌های آمریکا در عربستان سعودی افزایش یافت.
بهای معاملات آتی نفت برنت صبح پنج‌شنبه ۳۰ مهر به وقت ایران، با دو دلار و ۳۲ سنت افزایش، معادل ۲.۱۳ درصد، به ۱۱۱ دلار و ۱۴ سنت در هر بشکه رسید.
نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با یک دلار و ۸۹ سنت افزایش، معادل ۱.۹۵ درصد، به ۹۹ دلار و چهار سنت در هر بشکه رسید.
بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، قیمت نفت برنت در پایان معاملات چهارشنبه تقریبا بدون تغییر مانده بود و نفت آمریکا ۶۷ سنت کاهش یافته بود.
حملات حوثی‌ها و افزایش تنش‌های منطقه‌ای
تامی پیگوت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در واکنش به گزارش رویترز تاکید کرد دستور خروج تنها برای کارکنان غیرضروری دولت آمریکا و اعضای خانواده آنها در عربستان سعودی صادر شده است و گزارش‌ها درباره صدور دستور مشابه در مورد دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس صحت ندارد.
او افزایش حملات حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی به فرودگاه‌های غیرنظامی و زیرساخت‌های حیاتی عربستان سعودی را عامل تلفات غیرنظامی و اختلال شدید در سفرها دانست.
حوثی‌های یمن ۲۹ مهر چندین موضع را در عربستان سعودی هدف حمله قرار دادند.
در حمله به فرودگاه غیرنظامی دمام دست‌کم یک نفر کشته و هشت نفر زخمی شد. حمله پهپادی به یک میدان نفتی عربستان سعودی نیز دو کشته بر جای گذاشت.
حملات به کشتی‌ها در خلیج فارس و تنگه هرمز
روابط عمومی نیروی دریایی سپاه پاسداران، ۳۰ مهر اعلام کرد چهار کشتی را که از مسیر «غیرقانونی» عبور کرده بودند، هنگام انتقال محموله‌های نفتی میان کشتی‌ها در میانه شمالی خلیج فارس شناسایی و به‌طور هم‌زمان هدف قرار داده است.
این نهاد همچنین اعلام کرد سه کشتی دیگر شامگاه ۲۹ مهر بر اثر برخورد با مین در غرب تنگه هرمز دچار آتش‌سوزی شده و متوقف شدند.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نیز گزارش داد چهار کشتی هدف قرار گرفته در شمال خلیج فارس متعلق به آمریکا بوده‌اند یا برای یک شرکت آمریکایی محموله جابه‌جا می‌کرده‌اند.
جزییات این حملات هنوز به‌طور مستقل تایید نشده است.
تحلیلگران گروه بورس لندن (LSEG) هشدار دادند ایران نفتکش‌ها را در مناطقی بسیار دورتر از تنگه هرمز، از جمله دریای عمان، هدف قرار می‌دهد و بارگیری نفت خام در خلیج فارس و انتقال محموله‌های نفتی میان کشتی‌ها را که به عملیات بارگیری نفت در منطقه کمک می‌کند، با خطر مواجه کرده است.
بر اساس اعلام شرکت کپلر در ۲۷ مهر، گزارش‌ها حاکی از آن است که طی دو هفته دست‌کم ۱۸ کشتی هدف حمله قرار گرفته‌اند. حملاتی که به تداوم ریسک در بازار نفت منجر شده‌اند.
وزارت خزانه‌داری آمریکا ۲۹ مهر در دور تازه‌ای از تحریم‌ها، پنج فرد، چهار شرکت و ۹ شناور مرتبط با شبکه کشتیرانی سایه جمهوری اسلامی را تحریم کرد.
این تحریم‌ها شرکت‌های فعال در انتقال محموله‌های نفتی و پنهان‌سازی مالکان واقعی کشتی‌ها را نیز شامل می‌شوند.
از سوی دیگر، رسانه‌ها در ایران ۲۹ مهر از شنیده شدن صدای انفجارهایی در سیریک، واقع در جنوب کشور، خبر دادند و اعلام کردند ماهیت و منشا این انفجارها مشخص نیست.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۹ مهر در گفت‌وگو با فایننشال تایمز گفت جمهوری اسلامی برای دفاع از خود کاملا آماده است.
مسعود پزشکیان، رییس دولت، نیز به رسانه‌های حکومتی گفت آمریکا نمی‌تواند هم‌زمان با محاصره و تهدید ایران، انتظار گفت‌وگو داشته باشد.
کاهش ذخایر نفت خام آمریکا
اداره اطلاعات انرژی آمریکا ۲۹ مهر اعلام کرد ذخایر نفت خام این کشور در هفته گذشته ۳.۰۶ میلیون بشکه کاهش یافت و به ۴۱۲.۵ میلیون بشکه رسید.
این کاهش بسیار بیشتر از پیش‌بینی تحلیلگران در نظرسنجی رویترز بود که انتظار افت ۸۲۰ هزار بشکه‌ای ذخایر را داشتند.
در مقابل، ذخایر فرآورده‌های تقطیری، شامل گازوئیل و نفت گرمایشی، با ۱.۶۸ میلیون بشکه افزایش به ۱۰۴.۳ میلیون بشکه رسید؛ در حالی که تحلیلگران کاهش ۱.۱۶ میلیون بشکه‌ای را پیش‌بینی کرده بودند.
وزارت انرژی آمریکا ۲۹ مهر اعلام کرد دولت دونالد ترامپ پیشنهاد کرده است تا نزدیک به یک‌سوم از ذخیره اضطراری یک میلیون بشکه‌ای نفت گرمایشی این کشور را به‌صورت وام در اختیار بازار قرار دهد.
هدف از این اقدام مهار قیمت‌هایی است که به‌دلیل کمبود گازوئیل ناشی از جنگ‌های ایران و اوکراین افزایش یافته‌اند.
نیویورک‌تایمز گزارش داد ارتش‌های آمریکا و اسرائیل طرح‌هایی برای حملات تازه به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا آماده کرده‌اند. با این حال، تصمیم نهایی دونالد ترامپ هنوز مشخص نیست و درباره اثربخشی این حملات تردید وجود دارد.
این روزنامه در گزارش ۲۹ مهر خود، به نقل از مقام‌های آمریکایی و افراد مطلع از رایزنی‌ها، نوشت برنامه‌ریزی برای عملیاتی کوتاه اما شدید در جریان است و دو ارتش با افزایش رزمایش‌ها و پرواز بر فراز عراق، مانورهای حمله را تمرین می‌کنند.
به گفته مقام‌های آمریکایی، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نیز در سفر این هفته خود به اسرائیل، درباره حملات تازه با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این کشور، گفت‌وگو کرده است. منابع این گزارش به دلیل حساسیت برنامه‌ریزی‌های نظامی نخواسته‌اند نامشان فاش شود.
هدف احتمالی، فشار برای گرفتن امتیاز است
بر اساس این گزارش، زیرساخت‌های انرژی، تاسیسات هسته‌ای و زرادخانه موشکی و پهپادی حکومت ایران از اهداف احتمالی عملیات خواهند بود. با این حال، برخی مقام‌ها گفته‌اند برای جلوگیری از افزایش بیشتر قیمت بنزین، پالایشگاه‌ها و زیرساخت‌های نفتی هدف قرار نخواهند گرفت.
برخی برنامه‌ریزان آمریکایی معتقدند یک عملیات شدید سه‌روزه می‌تواند خسارت اقتصادی کافی برای تغییر موضع تهران و وادار کردن آن به دادن امتیازهای دیپلماتیک ایجاد کند.
این ارزیابی با تردیدهایی روبه‌روست. نیویورک‌تایمز یادآور شده که حملات پیشین، از اسفند تا اردیبهشت، به افزایش قیمت انرژی و تورم جهانی، کاهش امنیت منطقه و فشار شدید بر ذخایر موشک‌های رهگیر آمریکا انجامید، اما حکومت ایران در برابر فشارهای اقتصادی دوام آورد.
دانا استرول، مقام پیشین پنتاگون در امور خاورمیانه، گفته است نه ترامپ و نه نتانیاهو توضیح قانع‌کننده‌ای ارائه نکرده‌اند که جنگ بیشتر چگونه می‌تواند بن‌بست راهبردی موجود را تغییر دهد.
ترامپ پیش‌تر حمله را در آخرین لحظه به تعویق انداخته است
به نوشته نیویورک‌تایمز، ترامپ امسال چند بار با بازگشت به عملیات عمده رزمی مخالفت کرده است. اوایل ماه جاری میلادی نیز، پس از تدارکات گسترده ارتش‌های آمریکا و اسرائیل و قرار گرفتن نیروهای هوایی آنها در بالاترین سطح آماده‌باش، او اندکی پیش از آغاز عملیات تصمیم به تعویق حمله گرفت.
مقام‌های آمریکایی گفته‌اند احتمال آغاز عملیات در ماه جاری میلادی اندک است و ملاحظات سیاسی، از جمله وعده ترامپ برای حمله نکردن پیش از رای‌گیری، انتظار تا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا را محتمل‌تر می‌کند.
بر اساس این گزارش، استقرار کامل نیروها و تجهیزات مورد نظر آمریکا، شامل سه ناو هواپیمابر، هزاران تفنگدار دریایی، جنگنده‌ها و نیروهای عملیات ویژه، تا اوایل نوامبر تکمیل خواهد شد.
یک مقام کاخ سفید از اظهارنظر درباره وجود یا نبود این طرح‌ها خودداری کرده و گفته است ترامپ برای جلوگیری از دستیابی حکومت ایران به سلاح هسته‌ای، همه گزینه‌ها را روی میز نگه داشته است.
انتخابات اسرائیل نیز بر تصمیم‌گیری اثر می‌گذارد
انتخابات ۲۷ اکتبر، برابر با ۵ آبان، اسرائیل می‌تواند اجرای طرح‌ها را پیچیده کند. کارشناسان به نیویورک‌تایمز گفته‌اند در صورت شکست نتانیاهو و ادامه کار او در مقام نخست‌وزیر دولت موقت، آغاز جنگ برایش دشوارتر خواهد شد.
برخی تحلیلگران نیز احتمال داده‌اند که نتانیاهو از چشم‌انداز حمله مشترک با آمریکا برای ترغیب رقبایش به تشکیل دولت وحدت یا دولت اضطراری استفاده کند؛ اقدامی که می‌تواند حضور او در قدرت را طولانی‌تر کند.
کوه کلنگ در میان اهداف احتمالی قرار دارد
نیویورک‌تایمز گزارش داده که طرح‌های مربوط به حمله به برنامه هسته‌ای حکومت ایران ممکن است تاسیسات زیرزمینی «کوه کلنگ» را نیز در بر بگیرد.
ترامپ گفته است استفاده از بمب «موآب»، معروف به «مادر همه بمب‌ها»، علیه این تاسیسات را بررسی می‌کند. با این حال، متخصصان تسلیحاتی گفته‌اند این بمب بالای سطح زمین منفجر می‌شود و احتمالا توان نابودی تاسیساتی مدفون در عمق سنگ گرانیت را ندارد.
مقام‌های نظامی همچنین هشدار داده‌اند هواپیمای ترابری مورد نیاز برای حمل و رهاسازی این بمب، در برابر پدافند هوایی ایران آسیب‌پذیر خواهد بود.
جمهوری اسلامی از پاسخ گسترده‌تر سخن می‌گوید
به گزارش نیویورک‌تایمز، مقام‌های ایرانی گفته‌اند در صورت حملات تازه، دامنه پاسخ خود را علاوه بر کشتی‌های تجاری و زیرساخت‌های انرژی منطقه، به مراکز داده و کابل‌های اینترنت زیردریایی گسترش خواهند داد.
مهدی محمدی، مشاور ارشد محمدباقر قالیباف، تصور پایان یافتن دور تازه حملات ظرف ۷۲ ساعت را «خیال‌پردازی» خوانده و گفته است [حکومت] ایران زمان پایان جنگ را تعیین خواهد کرد.
در همین حال، تلاش‌های دیپلماتیک ادامه دارد. به نوشته این روزنامه، مذاکره‌کنندگان آمریکایی از احتمال ازسرگیری جنگ برای پیشبرد خواسته‌های خود درباره برنامه هسته‌ای ایران و کنترل تنگه هرمز استفاده می‌کنند، اما تهران تاکنون حاضر به دادن امتیاز هسته‌ای نشده و خواستار موکول شدن این موضوع به مراحل بعدی مذاکرات است.
هم‌زمان با نگرانی از گسترش درگیری‌ها، وزارت خارجه آمریکا چهارشنبه به کارکنان غیرضروری دولت این کشور و خانواده‌هایشان دستور داد عربستان سعودی را ترک کنند؛ تصمیمی که در بحبوحه ادامه حملات حوثی‌های مورد حمایت حکومت ایران به اهدافی در عربستان سعودی اعلام شد.
اکسیوس و فاکس‌نیوز گزارش دادند ده‌ها جنگنده اسرائیلی تا نزدیکی مرز ایران پرواز کردند و بازگشتند. اسرائیل این اقدام را رزمایش بازدارنده خوانده، اما برخی منابع آمریکایی احتمال می‌دهند هدف، تحریک جمهوری اسلامی به شلیک بوده باشد.
به گزارش اکسیوس، به نقل از مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی که نامشان فاش نشده، ده‌ها جنگنده و هواپیمای سوخت‌رسان اسرائیلی روز دوشنبه ۲۷ مهر با عبور از آسمان سوریه و عراق، مسیری مشابه مسیر یک حمله احتمالی به ایران را طی کردند. این هواپیماها پیش از ورود به حریم هوایی ایران تغییر مسیر دادند و به اسرائیل بازگشتند.
این عملیات یک هفته پیش از انتخابات اسرائیل و هم‌زمان با دیدار پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در پایگاه هوایی عووْدا انجام شد.اکسیوس گزارش داد این پرواز ارتباطی با سفر هگست نداشت.
رزمایش بازدارنده یا تلاش برای تحریک تهران؟
منابع اکسیوس گفتند اسرائیل پیشاپیش واشینگتن را از این عملیات مطلع کرده و آن را رزمایشی برای «نمایش قدرت» و بازداشتن حکومت ایران از حمله در آستانه انتخابات توصیف کرده بود.
با این حال، برخی منابع آمریکایی گفتند برداشتشان این بوده که اسرائیل امیدوار بوده نیروهای ایرانی به‌سوی هواپیماها شلیک کنند تا توجیهی برای حمله به ایران فراهم شود. به گفته مقام‌های آمریکایی، اسرائیلی‌ها می‌دانستند سامانه‌های پدافند هوایی ایران این پرواز را شناسایی خواهند کرد.
برخی مقام‌های اسرائیلی و آمریکایی نیز پرواز را غیرمعمول ندانسته و هدف آن را بازدارندگی توصیف کرده‌اند.
نگرانی از تاثیر جنگ بر انتخابات اسرائیل
این گزارش‌ها در حالی منتشر شده که به نوشته اکسیوس، نتانیاهو و دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، اوایل اکتبر درباره احتمال آغاز عملیات گسترده دیگری علیه حکومت ایران، پیش از انتخابات اسرائیل و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، گفت‌وگو کرده بودند.
بر اساس این گزارش، نتانیاهو با استناد به اطلاعات دستگاه‌های اطلاعاتی اسرائیل، درباره تلاش حکومت ایران برای احیای برنامه هسته‌ای خود ابراز نگرانی کرده بود. ترامپ که ابتدا ظاهراً به ازسرگیری حملات تمایل داشت، در نهایت با پیشنهاد نتانیاهو مخالفت کرد.
منابع اکسیوس همچنین گفتند ایال زامیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل، به دن کین، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، هشدار داده بود که ازسرگیری جنگ و واکنش احتمالی حکومت ایران می‌تواند انتخابات اسرائیل را به تعویق بیندازد.
شبکه ۱۲ اسرائیل نیز گزارش داد برخی مقام‌های نهادهای دفاعی از زامیر خواسته‌اند مانع حمله به ایران پیش از رای‌گیری شود؛ اقدامی که به باور آنان انگیزه سیاسی دارد و بر ضرورت نظامی استوار نیست.
یک مقام اسرائیلی به اکسیوس گفت زامیر اجازه اقدام نظامی ناموجهی را که برگزاری انتخابات ۲۷ اکتبر را مختل کند، نخواهد داد.
نتانیاهو از دستور برای سرنگونی حکومت ایران گفت
هم‌زمان، نتانیاهو روز چهارشنبه ۲۹ مهر در مراسم دانش‌آموختگی افسران ارتش، حکومت ایران را به تلاش برای پیشبرد ساخت سلاح هسته‌ای متهم کرد و گفت مجتبی خامنه‌ای راه پدرش را ادامه می‌دهد.
او سرنگونی حکومت ایران را تنها راه از میان بردن دائمی این تهدید خواند و گفت چنین دستوری به ارتش، موساد و نهادهای امنیتی داده است.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل نیز در همان مراسم گفت حکومت ایران و نیروهای نیابتی‌اش برای انجام حملاتی با هدف تاثیرگذاری بر نتیجه انتخابات اسرائیل تلاش می‌کنند. او هشدار داد: «اگر ایران به اسرائیل حمله کند، ایران خواهد سوخت!»
در مقابل، به گزارش شبکه ۱۲، سران نهادهای دفاعی اسرائیل نگران‌اند که تداوم تهدیدهای نظامی، حکومت ایران را به حمله پیش‌دستانه برای جلوگیری از عملیات احتمالی آمریکا و اسرائیل سوق دهد.
آمریکا برای خروج کارکنان سفارتخانه‌ها آماده می‌شود
در میانه این تنش‌ها، سه مقام آمریکایی به رویترز گفتند وزارت خارجه آمریکا در حال آماده‌سازی دستور خروج برخی کارکنان و خانواده‌های آنان از سفارتخانه‌های این کشور در منطقه خلیج فارس است.
دو تن از این مقام‌ها، احتمال ازسرگیری درگیری‌ها، به‌ویژه با حوثی‌های یمن، را دلیل این اقدام عنوان کردند. سفارت آمریکا در ریاض نیز پس از حملات مرگبار اخیر، از جمله حمله به فرودگاه این شهر، درباره احتمال حملات بیشتر حوثی‌ها به عربستان سعودی هشدار داد.
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که مذاکرات آمریکا و حکومت ایران در ماه‌های اخیر تقریبا متوقف شده و اختلاف بر سر آینده برنامه هسته‌ای ایران ادامه دارد. واشینگتن خواهان برچیدن این برنامه است، در حالی که تهران بر صلح‌آمیز بودن آن تاکید دارد و خواسته‌های آمریکا را رد کرده است.
عبدالفتاح سیسی، رییس‌جمهوری مصر، چهارشنبه ۲۹ مهر اعلام کرد حمایت نظامی این کشور از عربستان سعودی به دفاع از خاک و مرزهای این کشور محدود خواهد بود و شامل حمله به یمن نخواهد شد.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که حوثی‌های تحت حمایت جمهوری اسلامی در یمن حملات خود به عربستان سعودی را تشدید کرده‌اند.
هم‌زمان با تاکید حمایت محدود و مشروط مصر از عربستان سعودی، بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه، و حسن رشاد، رییس دستگاه اطلاعاتی این کشور، با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در ریاض دیدار کردند.
به‌گزارش خبرگزاری رسمی عربستان سعودی (واس)، عبدالعاطی در این دیدار پیام کتبی سیسی خطاب به ملک سلمان، پادشاه عربستان سعودی، را تحویل داد و دو طرف درباره روابط دوجانبه و تحولات منطقه‌ای گفت‌وگو کردند.
به‌گزارش رویترز هرگونه حمایت نظامی مصر از عربستان سعودی می‌تواند به تشدید قابل‌توجه درگیری گسترده‌تر در خاورمیانه منجر شود؛ درگیری‌هایی که از زمان آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، عرضه جهانی انرژی را تهدید کرده و موجب افزایش قیمت نفت شده است.
سیسی همچنین گفت مصر در صورت درخواست هر کشور عربی دیگری، از خاک آن کشور نیز دفاع خواهد کرد، اما عملیات نظامی مصر از محدوده خاک این کشور یا خاک کشور عربی دیگری که قاهره درصدد حفاظت از امنیت و ثبات آن باشد، فراتر نخواهد رفت.
عبدالفتاح سیسی، شنبه ۲۵ مهر گفته بود کشورش در صورت درخواست عربستان سعودی، اقدامات لازم برای دفاع از این کشور را انجام خواهد داد. او تاکید کرده بود قاهره به دنبال حمله به دیگران نیست و اقدام احتمالی آن ماهیت دفاعی خواهد داشت.
او یکشنبه ۲۶ مهر نیز تاکید کرد قاهره برای دفاع از امنیت و ثبات عربستان سعودی «هرگونه حمایت لازم و ممکن» را ارائه خواهد کرد.
سیسی یکشنبه در مراسم دانش‌آموختگی آکادمی نظامی مصر گفت اجازه نخواهد داد امنیت و ثبات عربستان سعودی آسیب ببیند و از پارلمان خواست برای صدور مجوز احتمالی، جلسه اضطراری برگزار کند. پارلمان نیز از برنامه برگزاری جلسه در روز یکشنبه خبر داد.
با این حال به‌گفته نمایندگان پارلمان مصر، این نهاد دوشنبه رأی‌گیری درباره صدور مجوز برای نیروهای مسلح به‌منظور حمایت از عربستان سعودی در صورت درخواست این کشور را تا چهارم آبان به تعویق انداخت.
درگیری‌ها میان ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی، که از دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده بین‌المللی یمن حمایت می‌کند، و حوثی‌ها، که کنترل صنعا، پایتخت یمن، و بخش بزرگی از شمال این کشور را در اختیار دارند، در هفته‌های اخیر تشدید شده است.
این درگیری‌ها جبهه تازه‌ای در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران گشوده است.
مصر و عربستان سعودی شرکای راهبردی و اقتصادی نزدیکی هستند. عربستان سعودی و دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس، از جمله امارات متحده عربی، پس از سرنگونی نظامی محمد مرسی، رییس‌جمهوری اسلام‌گرای مصر، در سال ۲۰۱۳، میلیاردها دلار کمک مالی، سپرده بانکی نزد بانک مرکزی و سرمایه‌گذاری در اختیار مصر قرار دادند. سیسی یک سال بعد به ریاست‌جمهوری رسید.
مصر که یکی از قدرت‌های نظامی منطقه به شمار می‌رود، پیش‌تر نیز در سال ۲۰۱۵ به ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی پیوسته بود؛ ائتلافی که برای حمایت از دولت یمن در برابر حوثی‌ها در این کشور مداخله نظامی کرد. با این حال، نقش رزمی مصر در جنگ داخلی یمن محدود بود.
