فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، پس از شکستهای سنگین حزبش در دو انتخابات ایالتی، با فشار فزاینده و گمانهزنی درباره احتمال برکناری روبهرو شده است. او برای رسیدگی به پیامدهای این شکستها، سفر خود به نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل را لغو کرد.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، حزب راست میانه اتحادیه دموکرات مسیحی در انتخابات یکشنبه ۲۹ شهریور در ایالت مکلنبورگ-فورپومرن و برلین، بهترتیب از حزب راست گرای «آلترناتیو برای آلمان» و حزب چپگرای «دی لینکه» شکست خورد.
در مکلنبورگ-فورپومرن، سهم آرای اتحادیه دموکرات مسیحی در جریان شمارش به زیر حد نصاب پنج درصد رسید و این حزب از راهیابی به پارلمان ایالتی بازماند. آلترناتیو برای آلمان در این انتخابات اول شد، اما به نظر میرسد حزب چپ میانه سوسیال دموکرات بتواند با تشکیل ائتلافی با متحدان چپگرای خود، اداره ایالت را حفظ کند.
این نتایج دو هفته پس از آن رقم خورد که آلترناتیو برای آلمان در ایالت زاکسن-آنهالت نیز شکست سنگینی به حزب مرتس تحمیل کرده بود.
مرتس ۷۰ ساله روز یکشنبه، تنها چند دقیقه پس از انتشار نخستین نتایج نظرسنجیهای هنگام خروج از شعب رایگیری، در اقدامی غیرمعمول در پیامی تلویزیونی با مردم سخن گفت. او نتیجه حزبش در مکلنبورگ-فورپومرن را «فاجعه» خواند و احزاب رادیکال چپ و راست را به تضعیف اعتماد عمومی به نهادهای کشور متهم کرد.
صدراعظم گفت عبور از شرایط کنونی به «صلابت، استواری و شکیبایی» نیاز دارد و تاکید کرد این ویژگیها را در مقام رییس حزب و صدراعظم نشان خواهد داد.
گمانهزنی درباره جانشینی مرتس شدت گرفته است
تنها ۱۶ ماه پس از آغاز صدراعظمی مرتس، میزان رضایت از عملکرد او به اندکی بیش از ۱۰ درصد رسیده و آلترناتیو برای آلمان در نظرسنجیهای سراسری پیشتاز شده است.
در هفتههای اخیر، احتمال تلاش ائتلاف حزبی اتحادیه دموکرات مسیحی و اتحادیه سوسیال مسیحی برای کنار گذاشتن مرتس مطرح شده است. هندریک ووست، نخستوزیر نوردراین-وستفالن، و مارکوس زودر، نخستوزیر بایرن و رییس اتحادیه سوسیال مسیحی، از چهرههایی هستند که نامشان بهعنوان جانشین احتمالی مطرح شده، اما هیچیک آشکارا برای تصاحب این مقام اقدام نکردهاند.
الیور لمبکه، استاد علوم سیاسی دانشگاه رور بوخوم، به خبرگزاری فرانسه گفت که سخنرانی زودهنگام مرتس را تلاشی برای تعیین روایت شکستها و جلوگیری از بالا گرفتن بحث تغییر رهبری میداند. کارستن برزسکی، اقتصاددان بانک آیانجی، نیز این حضور تلویزیونی را اقدامی برای مهار گمانهزنیها درباره استعفای احتمالی صدراعظم ارزیابی کرد.
وعدههای اصلاحات با دشواری روبهرو شدهاند
مرتس هنگام آغاز به کار در ماه مه سال گذشته وعده داده بود اقتصاد کمرمق آلمان را احیا کند، توان نظامی کشور را برای بازدارندگی در برابر روسیه افزایش دهد و با کاهش مهاجرت غیرقانونی، بخشی از رایدهندگان را از آلترناتیو برای آلمان دور کند.
با این حال، او برای پیشبرد اصلاحات اقتصادی و رفاه اجتماعی وعدهدادهشده در ائتلاف با حزب سوسیال دموکرات با دشواری روبهرو شده است.
هفته گذشته، هشت نخستوزیر ایالتی در بیانیهای مشترک اعلام کردند آلمان «اکنون بیش از هر زمان دیگری به ثبات» نیاز دارد و نباید درگیر بحث درباره تغییر افراد شود. این موضع بخشی از حمایت مورد نیاز مرتس را فراهم کرد، اما امضاکنندگان از اعلام حمایت شخصی از او خودداری کردند.
به گزارش رویترز، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، یکشنبه ۲۹ شهریور، پس از گفتوگو با هه لیفنگ، معاون نخستوزیر چین، گفت دو طرف درباره راهاندازی گفتوگویی تازه در زمینه هوش مصنوعی با تاکید بر نگرانیهای امنیت ملی مذاکره کردهاند.
به گفته بسنت، سازوکار پیشنهادی حوادث مرتبط با هوش مصنوعی را که به سطح تهدید امنیت ملی میرسند، پوشش خواهد داد و قرار است ترامپ و شی در دیدار این هفته خود آن را بررسی کنند.
وزیر خزانهداری آمریکا گفت افزایش شفافیت میان دو قدرت نخست هوش مصنوعی جهان، مانند هر فعالیت فرامرزی دیگر، اهمیت دارد.
واکنش پکن به این پیشنهاد هنوز روشن نیست. خبرگزاری دولتی شینهوا تنها بهاختصار گزارش داد که دو طرف درباره هوش مصنوعی گفتوگو کردهاند و رایزنیهای اقتصادی و تجاری آنها را «صریح، عمیق و سازنده» توصیف کرد.
ترامپ و شی در دیدار ماه مه در پکن نیز درباره امکان رایزنی در زمینه توسعه هوش مصنوعی صحبت کرده بودند، اما آن گفتوگوها به ایجاد چارچوبی رسمی منجر نشد.
جیمیسون گریر، نماینده تجاری آمریکا، تاکید کرد محدودیتهای صادراتی واشینگتن بر تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی و تجهیزات تولید نیمهرساناها در دستور کار مذاکرات مربوط به این سازوکار نبوده است.
کاهش تعرفه کالاهای غیرراهبردی بررسی میشود
مقامهای دو کشور همچنین درباره اجرای روندی موسوم به «شورای تجارت» مذاکره کردند که در ماه مه بر سر آن توافق شده بود. در این چارچوب، واشینگتن و پکن کالاهای غیرراهبردی را که امکان کاهش تعرفه آنها وجود دارد، شناسایی میکنند.
گریر گفت هدف، انتخاب گروهی نسبتا کوچک از کالاهای غیرحساس آمریکایی و چینی است که بتوان آنها را بهصورت متوازن مبادله کرد.
به گفته او، کالاهای مصرفی و اقلام با فناوری ساده از چین و انرژی، محصولات کشاورزی و تجهیزات پزشکی از آمریکا ممکن است مشمول این طرح شوند. با این حال، هنوز فهرست مشخصی از کالاها اعلام نشده است.
گریر این مذاکرات را زمینهساز دیداری «موفق» میان ترامپ و شی توصیف کرد. قرار است روسای جمهوری دو کشور پنجشنبه و جمعه پیش رو در واشینگتن دیدار کنند؛ در حالی که آتشبس تجاری آمریکا و چین ۱۰ نوامبر به پایان میرسد.
اختلافها بر سر مواد معدنی و تعهدات خرید باقی مانده است
بسنت و گریر از پیشرفتی در تامین مواد معدنی حیاتی برای شرکتهای آمریکایی خبر ندادند. مقامهای آمریکایی پیشتر گفته بودند با وجود تعهد پکن به تسهیل محدودیتها در چارچوب آتشبس تجاری سال گذشته، عرضه این مواد همچنان ناکافی است.
آنها همچنین اطلاعات تازهای درباره تعهد چین به افزایش سالانه خرید محصولات کشاورزی آمریکا به میزان ۱۷ میلیارد دلار و خرید بیش از ۲۰۰ فروند هواپیمای بوئینگ ارائه نکردند؛ موضوعاتی که پس از دیدار ماه مه همچنان حلنشده ماندهاند.
همزمان، وزارت بازرگانی چین اعلام کرده هه لیفنگ ریاست هیاتی از شرکتهای چینی را در سفر به آمریکا بر عهده خواهد داشت تا پیش از نشست سران در رایزنیهای اقتصادی و تجاری شرکت کنند.
اعزام این هیات در شرایطی اعلام شد که ترامپ از آمادگی برای پذیرش احداث کارخانههای خودروسازان چینی در آمریکا سخن گفته است. در مقابل، تشکلهای صنعت خودروسازی آمریکا از او خواستهاند ممنوعیت عملی فروش خودروهای چینی را به دلایل امنیت ملی حفظ کند.
تعطیلی این مرکز وابسته به سفارت فرانسه، تنش در روابط دو کشور را در آستانه دیدار وزیران خارجه آنها در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل افزایش داده است.
پاسکال کنفاورو، سخنگوی وزارت خارجه فرانسه، یکشنبه ۲۹ شهریور در بیانیهای گفت: «این حمله تازه به حضور فرهنگی فرانسه در ایران، پس از تعرض به دو کارمند سفارت فرانسه در ژوئیه گذشته، توجیهناپذیر و غیرقابلقبول است.»
خبرگزاری میزان، رسانه قوه قضاییه، یکشنبه اعلام کرده بود مرکز آموزش زبان فرانسه (CLF) با دستور دادستانی تهران پلمب شده است. میزان نوشت این مرکز سالها «تحت پوشش» آموزش زبان خارجی فعالیت میکرده و با وجود اخطارهای متعدد نهادهای قانونی، از دریافت مجوز خودداری کرده است.
این خبرگزاری، بدون ارائه جزئیات یا شواهدی درباره اتهامها، مرکز را به اجرای «پروژههای ضد فرهنگ ایرانی-اسلامی» و فعالیت «بر خلاف امنیت ملی»، از جمله «شناسایی، شبکهسازی و تسهیل خروج نخبگان از کشور» متهم کرد.
همزمان، یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال در تهران در پیامی از یورش نیروهای لباسشخصی به این مرکز در خیابان ابیورد، بنبست کیمیا، خبر داد. به گفته او، کارکنان و معلمان مورد آزار قرار گرفتند و کلاسها تعطیل شد.
فرانسه پیشتر اتهامهای مشابه را رد کرده و گفته بود در ماههای اخیر با الگویی از ارعاب روبهرو بوده است؛ در شرایطی که پاریس پس از سرکوب اعتراضات در آغاز سال جاری میلادی، در پی افزایش حمایت از جامعه مدنی ایران و گسترش ارتباط با آن بوده است.
تعطیلی مرکز پس از جدال لفظی وزیران خارجه رخ داد
پلمب این مرکز چهار روز پس از پیام ژاننوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، به مناسبت چهارمین سالگرد مرگ مهسا ژینا امینی در بازداشت «گشتارشاد» صورت گرفت. دیپلماتها به رویترز گفتند این پیام موجب ناخشنودی تهران شده بود.
بارو چهارشنبه ۲۵ شهریور در شبکه اجتماعی ایکس نوشت مرگ امینی فریاد «زن، زندگی، آزادی» را در ایران و جهان طنینانداز کرد و «سرکوب خونین حکومت ایران» نمیتواند آن را خاموش کند.
او تاکید کرد فرانسه مهسا امینی را فراموش نمیکند و در کنار زنان و مردان ایرانی «خواهان عدالت و کرامت» میایستد. وزیر خارجه فرانسه همچنین گفت ایرانیان باید بتوانند آزادانه درباره آینده خود تصمیم بگیرند و حقوق بنیادین آنها باید رعایت شود.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه در واکنش، این پیام را «اشک تمساح» خواند و فرانسه را به کشتار یک میلیون و ۵۰۰ هزار الجزایری در جنگ استقلال الجزایر متهم کرد.
عراقچی همچنین گفت: «سکوت شما هنگامی که آمریکا دانشآموزان ما را قتلعام کرد، گویای همهچیز بود.» به گزارش رویترز، اشاره او به حملهای در ایران بود که تهران، آمریکا را مسئول آن میداند.
قرار است بارو و عراقچی سهشنبه در حاشیه گردهمایی سالانه رهبران جهان در سازمان ملل دیدار کنند.
روابط تهران و پاریس بار دیگر تیره شده است
روابط ایران و فرانسه سالها بر سر برنامه هستهای جمهوری اسلامی و بازداشت چند شهروند فرانسوی پرتنش بوده است.
به گزارش رویترز، آزادی این شهروندان و فاصله گرفتن پاریس از جنگ آمریکا علیه حکومت ایران، به بهبود روابط کمک کرده بود، اما بازداشت و سپس اخراج دو دیپلمات فرانسوی در تابستان، مناسبات را بار دیگر تیره کرد. فرانسه نیز در واکنش دست به اقدام متقابل زد.
خبرگزاری میزان تعطیلی مرکز آموزش زبان فرانسه را در ارتباط با آنچه «فعالیتها و اقدامات غیرقانونی و خارج از عرف دیپلماتیک فرانسه» خواند، توصیف کرد و نوشت سفارتهای خارجی ملزم به رعایت قوانین و مقررات کشور میزبان هستند.
برخورد با مراکز آموزش زبان سابقه دارد
پلمب مرکز آموزش زبان فرانسه در ادامه برخورد دستگاه قضایی جمهوری اسلامی با برخی مراکز آموزش زبان و موسسات اعزام دانشجو به خارج از کشور صورت گرفته است.
۳۰ مرداد ۱۴۰۳، موسسه آموزش زبان آلمانی «گوته» در تهران با حضور ماموران انتظامی و لباسشخصی پلمب شد. شاهدان عینی گفتند ماموران هنگام پلمب این مرکز خطاب به زبانآموزان فریاد میزدند: «کجا میخواهید بروید؟»
قوه قضاییه پس از تعطیلی این مرکز، آن را به «نقض قوانین کشور» و ارتکاب «اعمال غیرقانونی متعدد و تخلفات گسترده مالی» متهم کرد.
حدود دو ماه بعد، در ۲۹ مهر ۱۴۰۳، ولیالله مهبودی، معاون حقوق عامه دادستان تهران، از برنامه دادستانی برای شناسایی و پلمب مراکز «غیرمجاز» اعزام دانشجو به خارج از کشور و مسدود کردن وبسایتهای آنها خبر داد. او گفت فهرست این موسسات در اختیار فرماندهی انتظامی قرار گرفته و فعالیت آنها در فضای مجازی نیز رصد خواهد شد.
همزمان، در انتخاباتی جداگانه در برلین، که خود یکی از ایالتهای آلمان است، حزب چپ افراطی «دیلینکه» در جایگاه نخست قرار گرفته و حزب دموکرات مسیحی دوم شده است. انتخابات برلین و مکلنبورگ-فورپومرن مستقل از یکدیگرند و تنها در یک روز برگزار شدهاند. نتایج منتشرشده تاکنون برآوردهای اولیهاند و شمارش آرا همچنان ادامه دارد.
بر اساس تازهترین برآورد شبکه عمومی آ.ار.د، آلترناتیو برای آلمان که به آاِفد مشهور است، در مکلنبورگ-فورپومرن ۳۷.۷ درصد آرا را به دست آورده و سهم حزب دموکراتمسیحی به ۵.۲ درصد رسیده است؛ رقمی که تنها اندکی بالاتر از حد نصاب پنج درصدی ورود به پارلمان این ایالت است. در برلین نیز حزب دیلینکه با ۲۵.۱ درصد پیشتاز است و حزب دموکرات مسیحی با ۱۹.۸ درصد در جایگاه دوم قرار دارد.
در صورت تایید این نتایج، حزب دموکراتمسیحی ضعیفترین نتیجه خود در یک انتخابات ایالتی از سال ۱۹۴۹ تاکنون را ثبت خواهد کرد.
با این حال، پیشتازی آلترناتیو برای آلمان لزوما به تشکیل دولت ایالتی به دست این حزب منجر نمیشود. دیگر احزاب اصلی آلمان همکاری و تشکیل ائتلاف با این حزب را رد کردهاند. این سیاست در آلمان با عنوان «دیوار آتش» شناخته میشود.
ریشه این سیاست به حساسیت نظام سیاسی آلمان پس از تجربه حکومت نازیها و کشتار گسترده یهودیان بازمیگردد. احزاب اصلی میگویند بخشی از مواضع و جریانهای درون آلترناتیو برای آلمان با اصول نظم دموکراتیک این کشور ناسازگار است و همکاری با این حزب میتواند به عادیسازی آن و افزایش نفوذش در ساختار قدرت منجر شود.
نتایج مکلنبورگ-فورپومرن دومین موفقیت عمده آلترناتیو برای آلمان در انتخاباتهای ایالتی طی ماه جاری است. این حزب ششم سپتامبر در زاکسن-آنهالت نیز حزب دموکرات مسیحی را شکست داد و تا آستانه کسب اکثریت مطلق پیش رفت.
پیشتازی چپها در برلین
در برلین نیز نتایج اولیه برای حزب مرتس مطلوب نبوده است. بر اساس تازهترین برآورد آ.ار.د، حزب دیلینکه با ۲۵.۱ درصد آرا در جایگاه نخست قرار دارد و حزب دموکراتمسیحی با ۱۹.۸ درصد دوم است. آلترناتیو برای آلمان نیز با ۱۵.۶ درصد در مقایسه با انتخابات گذشته حمایت بیشتری کسب کرده است.
انتخابات یکشنبه در مکلنبورگ-فورپومرن و برلین در شرایطی برگزار شد که مرتس از پیش به دلیل شکست حزبش در زاکسن-آنهالت و کاهش حمایت عمومی تحت فشار قرار داشت.
مرتس: این نتیجه «فاجعه» است
مرتس نتیجه بهدستآمده برای حزبش را «فاجعه» خواند، با وجود این هرگونه عقبنشینی از برنامه اصلاحات دولت را رد و تاکید کرد در مقام صدراعظم به کار خود ادامه خواهد داد.
او گفت مشکلات اقتصادی و سیاسی آلمان، اجرای اصلاحات دشوار و احتمالا نامحبوب را ضروریتر کرده است.
مرتس گفت: «آنچه اکنون باید انجام شود، به استقامت، پایداری و صبر نیاز دارد. من این ویژگیها را، هم بهعنوان رییس حزب دموکراتمسیحی و بیش از همه بهعنوان صدراعظم کشورمان، نشان خواهم داد.»
او همچنین با اشاره به قدرت گرفتن جریانهای اقتدارگرا گفت اصلاحات دولتش «پادزهر سم اقتدارگرایی» است که به گفته او، بیش از پیش در جامعه آلمان نفوذ میکند.
برنامه اصلاحات دولت شامل کاهش مالیات بر درآمد خانوادههای کمدرآمد و دارای درآمد متوسط، اصلاح نظام بازنشستگی و کاهش بروکراسی است.
مرتس همچنین جمعه بستهای برای کاهش فشار هزینههای زندگی بر مصرفکنندگان ارائه کرد که کاهش مالیات بر بنزین و گازوئیل از جمله اجزای آن بود.
مرتس ۷۰ ساله حدود ۱۶ ماه پیش با وعده بازگرداندن اقتصاد آلمان به مسیر رشد به قدرت رسید. اقتصاد این کشور در سالهای اخیر با رشد ضعیف روبهرو بوده و افزایش هزینههای انرژی، مسکن و زندگی از موضوعات اصلی مورد توجه رایدهندگان در کارزارهای انتخاباتی اخیر بوده است.
افزایش حمایت از آلترناتیو برای آلمان
نتایج دو انتخابات یکشنبه بار دیگر رشد حمایت از آلترناتیو برای آلمان را برجسته کرده است. این حزب حزبی که طی کمی بیش از یک دهه از یک جریان حاشیهای مخالف اتحادیه اروپا به یکی از احزاب اصلی صحنه سیاسی آلمان تبدیل شده است.
آلترناتیو برای آلمان خواهان محدودیت شدید مهاجرت و اخراج افراد فاقد حق اقامت، کاهش اختیارات اتحادیه اروپا و خروج از منطقه یورو، احیای روابط با روسیه و پایان دادن به حمایت آلمان از اوکراین در جنگ با روسیه است.
با وجود افزایش حمایت انتخاباتی، خودداری دیگر احزاب اصلی از ائتلاف با آلترناتیو برای آلمان تاکنون مانعی عمده در برابر حضور این حزب در دولتهای ایالتی بوده است. موفقیتهای اخیر این حزب بار دیگر بحث درباره کارآمدی ادامه سیاست «دیوار آتش» را در آلمان مطرح کرده است.
نارضایتی از هزینههای زندگی نیز در انتخابات مکلنبورگ-فورپومرن نقش پررنگی داشته است.
این رسانه یکشنبه ۲۹ شهریور در یک گزارش تفصیلی و اختصاصی نوشت این سند داخلی دولت روسیه با عنوان «برنامه همکاری میان فدراسیون روسیه و جمهوری اسلامی ایران برای سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶» وظایف مشخصی به وزارتخانهها، نهادهای دولتی و شرکتهای روسی برای همکاری با جمهوری اسلامی میسپارد و برای اجرای پروژهها ضربالاجلهایی تا پایان سال ۲۰۲۶ تعیین میکند.
به نوشته فاکس نیوز از آنجا که این سند دوم سپتامبر ۲۰۲۴ (۱۲ شهریور ۱۴۰۳) تصویب و با برچسب «برای استفاده رسمی» به نهادهای روسی ابلاغ شده استنشان نمیدهد کدامیک از پروژههای پیشبینیشده پس از جنگ ایران همچنان ادامه دارند یا تحولات پس از آن چه تاثیری بر برنامههای مسکو گذاشتهاند.
با این حال، فاکسنیوز گزارش داد بررسی سند و مقایسه آن با اطلاعاتی که بعدها علنی شدهاند، نشان میدهد شماری از طرحهای پیشبینیشده در سند پس از تصویب و ابلاغ آن، پیشرفت کرده یا وارد مرحله اجرا شدهاند.
کتی کورکیا، پژوهشگر برنامه روسیه در بنیاد دفاع از دموکراسیها، این سند را برای فاکسنیوز بررسی کرده است. به گفته او، اهمیت سند نه در پروژههای منفرد، بلکه در چارچوب گستردهای است که مسکو برای گسترش روابط خود با تهران طراحی کرده است.
به گفته او، سازوکارهای مالی، مسیرهای حملونقل، سرمایهگذاری در انرژی و همکاری هوانوردی در مجموع میتوانند آسیبپذیری روابط اقتصادی دو کشور در برابر تحریمها و فشار اقتصادی غرب را کاهش دهند.
واشینگتنپست ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ به نقل از منابع آگاه گزارش داده بود که روسیه در حال ارائه کمک اطلاعاتی به جمهوری اسلامی برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی در خاورمیانه است.
چند روز پس از انتشار این گزارش، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در گفتوگو با سیانان اعلام کرد روسیه نسخه ارتقا یافتهای از پهپادهای شاهد را در اختیار جمهوری اسلامی قرار داده است تا برای حمله به پایگاههای آمریکا در خلیج فارس از آن استفاده کند.
مقامهای جمهوری اسلامی در زمستان ۱۴۰۳ از وجود سندی با عنوان «معاهده راهبردی ایران و روسیه» خبر دادند. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۷ دی ۱۴۰۳ از امضای یک قرارداد استراتژیک ۲۰ساله با روسیه خبر داد و گفت: «موافقتنامه جامع ایران و روسیه، بهروزرسانی و تکمیل کننده سند قبلی است. این سند از اوایل تابستان به تایید دو کشور رسیده بود ولی دنبال زمانی برای امضای آن بودیم.»
منظور او از سند قبلی قرارداد ۲۰سالهای بود که در زمان ریاستجمهوری محمد خاتمی میان دو کشور منعقد شد. این قرارداد سال ۱۴۰۰ پایان یافت اما بهطور خودکار برای پنج سال تمدید شد.
۱۱ روز پس از این اظهارات بقایی، خبرگزاری رسمی دولت جمهوری اسلامی، خبر داد که مسعود پزشکیان، رییس دولت در جریان سفر به روسیه «معاهده مشارکت جامع راهبردی میان جمهوری اسلامی و فدراسیون روسیه» را امضا کرد.
با توجه به زمان تدوین و گستره موضوعات دو سند، به نظر میرسد برنامهای که فاکسنیوز به آن دست یافته با این معاهده راهبردی مرتبط باشد، هرچند مشخص نیست این سند ۴۴ صفحهای بخشی از روند اجرای همان معاهده بوده یا سندی مستقل اما مرتبط با آن است.
ایجاد کانالهای مالی مستقل
به نوشته فاکس نیوز، یکی از مفصلترین بخشهای این سند برنامه به ایجاد سازوکارهای مالی مستقل میان روسیه و جمهوری اسلامی اختصاص دارد.
بر اساس سند، مسکو قصد داشت سهم مبادلات تجاری دوجانبه با ارزهای ملی را از ۶۸ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۷۱ درصد در سال ۲۰۲۶ افزایش دهد و استفاده از حسابهای کارگزاری بانکی به ارزهای ملی را نیز گسترش دهد.
این برنامه همچنین بانک مرکزی روسیه و بانک مرکزی جمهوری اسلامی را موظف میکرد امکان استفاده از ارزهای دیجیتال بانکهای مرکزی برای تسویهحسابهای فرامرزی را توسعه دهند.
در بخش دیگری از سند بر استفاده از «سامانههای مستقل انتقال پیامهای مالی» و اتصال موسسات مالی دو کشور به کانالهای مستقل تبادل اطلاعات مالی تاکید شده است.
در متن سند مشخص نشده منظور کدام سامانه است و همچنین بهصراحت گفته نشده که هدف، دور زدن شبکه سوئیفت یا کنترلهای مالی آمریکا است.
خود سند نیز از اصطلاح «دور زدن تحریمها» استفاده نمیکند و به جای آن از افزایش استفاده از ارزهای ملی، کانالهای مالی مستقل و مقابله با آنچه مسکو «اقدامات محدودکننده یکجانبه» مینامد، سخن میگوید.
با این حال، یک منبع اطلاعاتی اروپایی به فاکسنیوز گفت این برنامه بر حوزههایی از جمله برنامه هستهای، تجارت انرژی و تراکنشهای مالی متمرکز است که به گفته او برای دور زدن تحریمهای آمریکا طراحی شدهاند.
یک مقام آمریکایی نیز که نامش در گزارش ذکر نشده، گفت تلاش تهران و مسکو برای ایجاد کانالهای مالی جایگزین با توجه به انزوای دو کشور از نظام مالی بینالمللی در نتیجه تحریمها، «تعجبآور نیست».
سند از روسیه و جمهوری اسلامی میخواهد در بریکس و دیگر نهادهای بینالمللی علیه «محدودیتهای تجاری یکجانبه» هماهنگ شوند و راههای مقابله با آثار «اقدامات محدودکننده یکجانبه» بر بازارهای جهانی را بررسی کنند.
وزارت خزانهداری آمریکا ۲۳ شهریور بانک روسی ویتیبی را به دلیل همکاری مالی با جمهوری اسلامی و مشارکت در دور زدن تحریمهای ایران تحریم کرد.
اطلاعیه دفتر کنترل داراییهای وزارت خزانهداری ایالات متحده، اوفَک، بخشی از دادههای گزارش فاکسنیوز را تایید میکند. در بخشی از این اطلاعیه آمده بود بانک ویتیبی برای جابهجایی میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران اقدام کرده و با استفاده از حسابهای کارگزاری به ریال و روبل، سازوکاری برای تسویه مبادلات با ارزهای ملی ایجاد کرده است.
نقش روساتم در نیروگاه بوشهر
بخش دیگری از سند به همکاری هستهای غیرنظامی اختصاص دارد و برای شرکت دولتی روساتم نقشی ادامهدار در نیروگاه هستهای بوشهر در نظر گرفته است.
بر اساس سند، شرکت دولتی روساتم مسئول ادامه تامین سوخت و خدمات تعمیر و نگهداری واحد یک نیروگاه بوشهر است. این شرکت همچنین در ساخت واحدهای دو و سه نیروگاه نقش دارد.
فاکسنیوز تاکید کرد پروژه واحدهای دو و سه بوشهر پیش از تدوین این سند آغاز شده بود، اما گنجاندن آن در برنامه سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ نشان میدهد مسکو قصد داشته این همکاری را در چارچوب روابط گستردهتر دو کشور ادامه دهد.
روساتم دوم سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد متخصصان روس در حال بازگشت به بوشهر هستند و سوخت هستهای مورد نیاز نیروگاه نیز به ایران تحویل داده شده است.
نفت و گاز؛ بخشی از تامین مالی «محرمانه»
سند روسی همچنین چند میدان نفت و گاز ایران را مشخص کرده است که مسکو در پی مشارکت در توسعه آنها بوده است.
میدانهای شادگان، کیش و پارس شمالی در این برنامه نام برده شدهاند و مسئولیت پیشبرد پروژهها به وزارت انرژی روسیه و «شرکتهای روسی علاقهمند» سپرده شده است.
نام شرکتها در سند نیامده و در بخش مربوط به تامین مالی چند پروژه، عبارت «محرمانه» درج شده است.
فاکسنیوز نوشت شواهدی وجود دارد که نشان میدهد دستکم بخشی از این برنامهها پیشرفت کردهاند. بر اساس گزارشی که این رسانه به آن استناد کرده، شرکت دولتی روسی ووستوک در سال ۲۰۲۶ در حال توسعه میدان نفتی شادگان بوده است.
طرح تولید قطعات هواپیماهای روسی در ایران
یکی از بخشهای مهم سند به صنعت هوانوردی مربوط است.
بر اساس این برنامه، روسیه قصد داشت امکان تولید یا تعمیر برخی قطعات هواپیماهای روسی در ایران را بررسی کند.
مقامهای روس باید شرکتهای ایرانی دارای توان فنی را شناسایی و مراکز منتخب را برای دریافت تاییدیه از نهاد ناظر هوانوردی روسیه معرفی میکردند.
در سند، ۳۱ مارس ۲۰۲۶ (۱۱ فروردین ۱۴۰۵) به عنوان موعد توافق درباره تولید بومی قطعات و پایان سال ۲۰۲۶ به عنوان زمان آغاز تولید نمونههای اولیه تعیین شده است.
فاکسنیوز نوشت همکاری دو کشور در زمینه تعمیر و نگهداری هواپیما پیشتر گسترش یافته و سه شرکت ایرانی مجوز ارائه برخی خدمات به هواپیماهای مورد استفاده شرکتهای روسی را دریافت کردهاند.
با این حال، این رسانه اعلام کرد نتوانسته است مستقلا تایید کند که تولید قطعات هواپیماهای روسی در ایران آغاز شده باشد.
راهآهن از مرز جمهوری آذربایجان تا خلیج فارس
این سند همچنین از بررسی ساخت خطآهنی با استاندارد ریلی روسیه از مرز ایران و جمهوری آذربایجان تا بنادر جنوب ایران خبر میدهد.
در کنار آن، مسکو بر تکمیل راهآهن رشت-آستارا، حلقه باقیمانده کریدور شمال-جنوب، تاکید کرده است.
بر اساس گزارش فاکسنیوز، ایران و روسیه در مه ۲۰۲۵ بررسیهای مهندسی این پروژه را آغاز کردند، اما تا اواخر تابستان ۲۰۲۶ عملیات ساخت کامل آن آغاز نشده بود.
سند همچنین از برنامه جمهوری اسلامی برای سرمایهگذاری در زیرساختهای بندری آستراخان روسیه خبر میدهد.
این برنامه شامل ایجاد پایانه، انبار، پارک لجستیکی و تاسیسات نگهداری غلات و روغن نباتی است.
کورکیا گفت یک شرکت ایرانی بعدتر فعالیتهایی مشابه این طرح را در آستراخان آغاز کرده است. با این حال، فاکسنیوز نتوانسته است تایید کند این پروژه همان طرح ذکرشده در سند است.
آموزش روزنامهنگاران و همکاری در «امنیت اطلاعات»
بخشی از این سند به تبادل محتوا، آموزش روزنامهنگاران و تولید مشترک رسانهای اختصاص دارد و اجرای دستکم دو پروژه مشترک و «آموزش حرفهای» روزنامهنگاران ایرانی را پیشبینی کرده است.
در بخش فناوری نیز قرار بوده شرکتهای روسی دستکم دو قرارداد در ایران در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات، از جمله «امنیت اطلاعات»، مخابرات و صنعت بازیهای ویدیویی، به دست آورند.
مقام مرتبط با خانواده پوتین در راس همکاریها
ریاست طرف روسی «کمیسیون دائمی همکاریهای تجاری و اقتصادی روسیه و ایران» بر عهده سرگئی تسیویلف، وزیر انرژی روسیه، است.
تسیویلف همسر آنا تسیویلفا، معاون وزیر دفاع روسیه و دختر پسرعموی درگذشته ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، است.
یک منبع اطلاعاتی اروپایی به فاکسنیوز گفت حضور فردی با چنین ارتباطی در راس این همکاریها، از اهمیت رابطه جمهوری اسلامی برای مسکو حکایت دارد.
کورکیا نیز گفت مشارکت بانکهای مرکزی، وزارتخانهها، نهادهای تنظیمگر و شرکتهای دولتی، در کنار تعیین مهلتهای رسمی و محرمانه ماندن تامین مالی برخی پروژهها، از تلاش مسکو برای نهادینه کردن روابط با جمهوری اسلامی حکایت دارد.
خبرگزاری رویترز یکشنبه ۲۹ شهریور به نقل از مقامهای اوکراینی گزارش داد چهار نفر، از جمله سه کودک، در حملات شبانه روسیه به استان کییف کشته شدند.
خبرگزاری رویترز یکشنبه ۲۹ شهریور به نقل از مقامهای اوکراینی گزارش داد چهار نفر، شامل یک زن و سه کودک، در حملات شبانه روسیه به استان کییف کشته شدند.
بر اثر اصابت یک پهپاد روسی به خانهای در این استان، یک مادر و دو فرزند سهسالهاش جان باختند. یک کودک دیگر نیز که در حملهای جداگانه زخمی شده بود، پس از انتقال به بیمارستان جان خود را از دست داد.
به گفته مقامهای محلی استان کییف بیش از یک شبانهروز زیر آماج حملات روسیه قرار داشت و ۳۱ نقطه در پنج ناحیه آن آسیب دید.
به گزارش رویترز، منطقه فاستیف در جنوبغربی استان کییف بیشترین خسارت را در حملات روسیه متحمل شد. در این منطقه، ۲۴ نقطه از جمله خانهها، ساختمانهای صنعتی، تاسیسات خدماتی، محوطه یک واحد کشاورزی و شماری خودرو آسیب دیدند.
در سوی دیگر، وزارت دفاع روسیه از حمله به انبار شرکت اوکراینی «فایر پوینت»، سازنده پهپاد و موشک، در استان کییف خبر داد.
این وزارتخانه افزود همچنین یک کشتی باری و یک مرکز لجستیکی پستی در منطقه اودسا هدف قرار گرفتند.
بنا بر اعلام مسکو، از این دو محل برای انتقال محمولههای نظامی استفاده میشد.
روسیه در هفتههای اخیر حملات خود به پایتخت اوکراین و مناطق پیرامون آن را تشدید کرده است.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
حمله اوکراین به پالایشگاه نفت در مسکو
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد نیروهای اوکراینی در جریان حملات شبانه که از شامگاه شنبه ۲۸ شهریور آغاز شد، بیش از هزار پهپاد به سوی روسیه به پرواز درآوردند که صدها فروند از آنها به سمت مسکو فرستاده شدند.
این حمله همزمان با آخرین روز انتخابات پارلمانی روسیه انجام شد و سرگئی سوبیانین، شهردار مسکو، آن را بزرگترین حمله پهپادی تاکنون به پایتخت روسیه توصیف کرد.
آندری وروبیوف، فرماندار منطقه مسکو، ابتدا اعلام کرد دو نفر، یک مرد ۷۴ ساله و یک زن ۴۴ ساله، در این حملات کشته و ۲۰ نفر زخمی شدند. رویترز در بهروزرسانی بعدی گزارش داد یکی دیگر از مجروحان در بیمارستان جان باخت و شمار کشتهشدگان به سه نفر افزایش یافت.
در منطقه رامنسکویه نیز حدود ۴۰۰ نفر، از جمله ۷۰ کودک، از یک ساختمان مسکونی ۲۱ طبقه تخلیه شدند و شماری از خانهها آسیب دیدند.
وزارت دفاع روسیه اعلام کرد نیروهای این کشور یکشنبه در مجموع یکهزار و ۱۱۰ پهپاد اوکراینی را بر فراز روسیه، شبهجزیره کریمه و آبهای دریای سیاه سرنگون کردند.
سرگئی سوبیانین، شهردار مسکو، در کانال تلگرامی خود خبر داد روسیه از روز شنبه ۲۸ شهریور، بیش از ۱۶۰۰ پهپاد را سرنگون کرده که از این تعداد، ۴۵۰ فروند به سوی مسکو در حرکت بودند.
به گفته سوبیانین، چند پهپاد به محوطه پالایشگاه رسیدند و یک پهپاد نیز به ساختمانی مسکونی برخورد کرد.
او گفت: «این حمله بیسابقه آشکارا با هدف اخلال در انتخابات برنامهریزی شده بود. دشمن نتوانست به این هدف برسد.»
زلنسکی نیز اعلام کرد کییف در این حملات از انواع موشکها و پهپادها، از جمله موشکهای «فلامینگو» و «پلیکان» ساخت اوکراین، برای هدف قرار دادن تاسیسات نفتی و لجستیکی روسیه استفاده کرده است.
او با اشاره به فشار مالی ناشی از این حملات بر اقتصاد روسیه گفت درآمد حاصل از این تاسیسات «میلیاردها دلار» برای تامین مالی ماشین جنگی روسیه فراهم میکند.
حملات اوکراین بخش قابلتوجهی از ظرفیت پالایش نفت روسیه را از مدار خارج کرده و به کمبود فرآوردههای نفتی، افزایش بهای انرژی و تشکیل صفهای طولانی در جایگاههای سوخت در بسیاری از مناطق این کشور انجامیده است.
بر اساس دادههای موجود، پالایشگاه مسکو که پیشتر نیز چند بار هدف قرار گرفته بود، در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۱ میلیون و ۶۰۰ هزار تن نفت پالایش کرد. این پالایشگاه در همان سال دو میلیون و ۹۰۰ هزار تن بنزین و سه میلیون و ۲۰۰ هزار تن گازوئیل تولید کرد.
اوکراین میگوید با حمله به زیرساختهای انرژی روسیه میکوشد هزینه ادامه جنگ را برای مسکو افزایش دهد.
ترامپ ۲۳ شهریور گفت اوکراین و روسیه توافق کردهاند حملات به زیرساختهای انرژی یکدیگر را متوقف کنند.
او این حملات را عامل اصلی افزایش جهانی قیمت گازوئیل دانست.
زلنسکی در واکنش به اظهارات رییسجمهوری ایالات متحده تاکید کرد کییف آماده توقف این حملات است، اما برای اطمینان از پایبندی مسکو به توافق، به تضمینهای معتبر شرکای خود نیاز دارد.
