معاون وزیر دفاع یمن در گفتوگو با العربیه اعلام کرد حملات حوثیهای وابسته به جمهوری اسلامی، با هدف کشاندن یمن به درگیریهای منطقهای انجام میشود.
معاون وزیر دفاع یمن همچنین گفت: «اقدامات ما برای پاسخ به حوثیها، براساس مصلحت کشور خواهد بود.»
هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، یکشنبه ۱۸ مرداد با اعلام این خبر نوشت رضایی پیشتر به اتهام «محاربه» از سوی یکی از شعب دادگاه انقلاب مشهد به اعدام محکوم شده بود.
تا زمان تنظیم این گزارش، جزئیاتی درباره مصداق اتهام «محاربه» که مبنای صدور حکم اعدام رضایی قرار گرفته، منتشر نشده است.
تایید حکم اعدام رضایی در دیوان عالی کشور، نگرانیها درباره احتمال اجرای قریبالوقوع آن و سرنوشت دیگر بازداشتشدگان محکوم به اعدام را افزایش داده است.
در یک سال گذشته و بهویژه پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و جنگهای ۱۲ و ۴۰ روزه، روند صدور، تایید و اجرای احکام اعدام علیه زندانیان سیاسی در ایران شتاب گرفته است.
ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، ۱۴ مرداد اعلام کرد از ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون دستکم ۵۶ زندانی سیاسی در ایران اعدام شدهاند که پرونده ۲۷ نفر از آنها به اعتراضات دیماه مربوط است و بیش از ۱۰۰ نفر دیگر نیز در خطر اعدام قرار دارند.
مرضیه محبی، حقوقدان مطلع از پرونده رضایی، به هرانا گفت او ۱۹ دی ۱۴۰۴ به دست نیروهای امنیتی در فریمان بازداشت شد و از آن زمان تاکنون از دسترسی به وکیل انتخابی و تماس و ملاقات با خانواده محروم بوده است.
رضایی ۲۸ ساله، اهل فریمان و پدر دو کودک دو و پنج ساله است. او پیش از بازداشت دستفروشی میکرد.
افزایش صدور، تایید و اجرای احکام اعدام در ماههای اخیر اعتراض گسترده نهادهای حقوقبشری، خانوادههای دادخواه، زندانیان و شماری از تشکلهای مدنی و صنفی را برانگیخته است.
در تازهترین واکنشها، کانون نویسندگان ایران، کارزار «سهشنبههای نه به اعدام»، مصطفی تاجزاده، ابوالفضل قدیانی، محمد نجفی و رضا ولیزاده، زندانیان سیاسی و آذر منصوری، رییس جبهه اصلاحات، در بیانیهها و مواضعی جداگانه افزایش اعدامها را محکوم و خواستار توقف یا بازنگری در اجرای این احکام شدهاند.
با گسترش اعتراضها به موج تازه اعدامها، کانال تلگرامی «خبرانهها»، متعلق به مهدی محمودیان، فعال مدنی، ۱۷ مرداد گزارش داد نزدیک به صد نفر از چهرههای شناختهشده، از جمله دهها هنرمند و سینماگر، به نهادهای امنیتی یا دادسراها احضار شدهاند.
این احضارها پس از اعتراض شماری از هنرمندان، فعالان مدنی و دیگر چهرههای شناختهشده به اعدام معترضان، بهویژه اعدام علنی در اصفهان و انتشار مطالبی با هشتگ «نه به اعدام» صورت گرفت.
۹ مرداد نیز خبرگزاری میزان، رسانه قوه قضاییه جمهوری اسلامی، گزارش داد دادستانی تهران علیه شماری از شهروندان به دلیل مخالفت با اعدام بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و محکومان پروندههای مرتبط با جنگ ۴۰ روزه اعلام جرم کرد.
روزنامه والاستریت ژورنال یکشنبه ۱۸ مرداد نوشت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در هفتههای اخیر در گفتوگوهای خصوصی با دستیاران ارشد خود این احتمال را مطرح کرده است که در صورت بازگشایی کامل تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی، حتی بدون توافق هستهای از جنگ خارج شود.
به نوشته این روزنامه، با دشوار شدن دستیابی به توافق هستهای، کاخ سفید تمرکز بیشتری بر بازگشایی تنگه هرمز گذاشته و ترامپ در پی زمینهسازی برای اعلام پیروزی بوده است.
این مسیر ۱۷ مرداد با مطرح شدن سختترین شروط جمهوری اسلامی تاکنون برای بازگشایی تنگه هرمز دشوارتر شد.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، ۱۷ مرداد در پیامی نوشت تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا رفتار خود را «تصحیح» نکند باز نمیشود.
او این تغییر رفتار را شامل خودداری از تهدید جمهوری اسلامی، پایان دائمی جنگ علیه حکومت ایران و متحدانش در لبنان، فلسطین، یمن و عراق، لغو محاصره دریایی، خروج نیروهای دریایی و هوایی آمریکا از پیرامون ایران، پرداخت کامل خسارتهای دو جنگ، لغو تحریمها و آزادسازی بیقیدوشرط داراییهای مسدودشده ایران دانست.
نیویورک تایمز ۱۷ مرداد نوشت شروط ذوالقدر برای بازگشایی تنگه هرمز، امیدها به توافق با عمان برای ازسرگیری تجارت و کاهش قیمت جهانی انرژی را کاهش داده است.
حسین علیزاده، تحلیلگر مسائل بینالملل، به ایراناینترنشنال گفت شرطهای مطرحشده برای توافق بر سر تنگه هرمز بهگونهای تنظیم شدهاند که تحقق آنها دشوار یا ناممکن باشد و ممکن است با هدفِ گرفتن امتیاز بیشتر در مذاکرات یا در چارچوب رقابتهای داخلی جمهوری اسلامی مطرح شده باشند.
والاستریت ژورنال نوشت این تحولات گزینههای ترامپ برای خروج از جنگ را محدودتر کرده و نشان میدهد تهران برای یک درگیری طولانی و فرسایشی آماده است.
تمرکز کاخ سفید بر بازگشایی تنگه هرمز
مونا یعقوبیان، مدیر برنامه خاورمیانه در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، گفت: «خواستههای سختگیرانه اخیر جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز، یافتن راهی آبرومندانه برای خروج ترامپ از این درگیری را بهطور فزایندهای دشوار میکند.»
گرگوری برو، کارشناس مسائل ایران در موسسه مشاورهای اوراسیا گروپ، گفت تهران معتقد است ترامپ خواهان خروج از جنگ است و بر بازگشایی تنگه هرمز تمرکز دارد و به همین دلیل بر سر شرایط بازگشایی این آبراه در مذاکرات سختگیری میکند.
کاخ سفید از آغاز مذاکرات دیپلماتیک در فروردین تاکید کرده است جمهوری اسلامی نباید به سلاح هستهای دست یابد، اما دشواری مذاکرات هستهای باعث شد در هفتههای اخیر تمرکز بیشتری بر بازگشایی تنگه بگذارد.
حملات پراکنده موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی در این آبراه، حرکت کشتیهای تجاری را کاهش داده و بازارهای جهانی نفت را متلاطم کرده است؛ وضعیتی که والاستریت ژورنال آن را اهرمی قدرتمند برای تهران توصیف کرد.
ترامپ در هفتههای اخیر بارها اعلام کرده تنگه هرمز کاملا باز شده است، اما به نوشته این روزنامه، در عمل هنوز چنین نشده است.
تلاش ترامپ برای اعلام پیروزی و اختلاف بر سر شرایط بازگشایی تنگه هرمز
کمتر از سه ماه مانده به انتخابات میاندورهای آمریکا و در حالی که قیمت بنزین همچنان بهطور قابل توجهی بالاتر از پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ است، ترامپ به دنبال راهی است تا به افکار عمومی آمریکا بگوید جنگ را برده است.
رییسجمهوری آمریکا در روزهای اخیر گفته بود برای انجام بزرگترین حمله نظامی از زمان جنگ جهانی دوم آماده بوده، اما متحدان واشینگتن او را منصرف کردهاند. او همچنین دستیابی به توافق را «قریبالوقوع» توصیف کرده بود، هرچند هنوز توافقی حاصل نشده است.
ترامپ ۱۶ مرداد نیز در تروث سوشال مطلبی با عنوان «ترامپ جنگ ایران را برد» منتشر کرد و حتی بدون دستیابی به توافق هستهای، از پیروزی در جنگ سخن گفت.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز گفت واشینگتن به فشار بر جمهوری اسلامی برای ایجاد تغییرات بلندمدت در روابط دو طرف ادامه خواهد داد.
یک مقام کاخ سفید گفت آمریکا همه اهداف نظامی خود علیه جمهوری اسلامی را محقق کرده و تمرکز کنونی ترامپ بر تضمین جریان انرژی جهانی از تنگه هرمز است. به گفته او، در صورت ادامه حملات به کشتیها، گزینههای نظامی همچنان روی میز خواهند ماند.
احتمال پایان جنگ بدون توافق هستهای
مقامهای آمریکایی گفتند ترامپ معتقد است تهران احتمالا تا پایان دوره ریاستجمهوری او قادر به احیای فعالیتهای هستهای خود نخواهد بود، زیرا آمریکا سال گذشته سه مرکز اصلی هستهای جمهوری اسلامی را نابود کرده است.
ترامپ همچنین گفته توان اطلاعاتی آمریکا احتمالا تلاش تهران برای بازسازی این مراکز یا ساخت مخفیانه سلاح هستهای را شناسایی خواهد کرد و تهدید حملات دوباره میتواند بازدارندگی ایجاد کند.
به گفته مقامهای آمریکایی، اگر برنامه هستهای جمهوری اسلامی مهار و تردد در تنگه از سر گرفته شود، احتمال دارد ترامپ آتشبس کنونی را برای مدتی نامحدود تمدید کند و در صورت بازگشایی کامل این آبراه، محاصره نظامی بنادر ایران را نیز لغو کند.
جمهوری اسلامی علاوه بر میلیاردها دلار غرامت جنگی، خواستار آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در سراسر جهان شده است.
ترامپ گفته اجازه نخواهد داد پول مالیاتدهندگان آمریکایی به جمهوری اسلامی پرداخت شود. با این حال، والاستریت ژورنال نوشت دستیابی به توافق بدون آزادسازی دستکم بخشی از داراییهای مسدودشده ایران بعید است.
دو طرف همچنین بر سر معافیتهای تحریمی برای فروش نفت ایران اختلاف دارند. آمریکا خرداد سال جاری در چارچوب توافق موقت صلح با جمهوری اسلامی با این معافیتها موافقت کرد، اما پس از فروپاشی آتشبس و حمله به کشتیها در تنگه هرمز، تحریمهای نفتی را دوباره برقرار کرد.
والاستریت ژورنال نوشت اظهارات اخیر ترامپ نشان میدهد او همچنان به دنبال راهی برای خروج از جنگ است، اما اختلافها بر سر تنگه هرمز، غرامت، تحریمها و حضور نظامی آمریکا در منطقه این مسیر را دشوار کرده است.
خامنهای یکشنبه ۱۸ مرداد در حکم خود با اشاره به «تجارب» رضایی و سابقه او در جنگ ایران و عراق، او را به این سمت منصوب کرد و همزمان از تلاش محمدباقر ذوالقدر، نماینده پیشین خود در شورای عالی امنیت ملی، تشکر کرد.
همزمان، مهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر مسعود پزشکیان، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت پس از استعفای ذوالقدر از دبیری شورای عالی امنیت ملی و پذیرش مسئولیت جدید، پزشکیان با صدور حکمی رضایی را به عنوان دبیر این شورا منصوب کرد.
ساعاتی پیش از اعلام رسمی حکم، شماری از رسانههای حکومتی از انتصاب رضایی به عنوان نماینده رهبر جمهوری اسلامی در شورای عالی امنیت ملی خبر دادند، اما دقایقی بعد خبر را حذف کردند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، ظهر یکشنبه به نقل از «شنیدهها» این خبر را منتشر کرد، اما چند دقیقه بعد آن را از کانال تلگرامی خود برداشت.
شماری دیگر از رسانهها، از جمله مهر، ایسنا و جماران، نیز خبر انتصاب رضایی را منتشر کردند، اما آنها هم اندکی بعد خبر را حذف کردند.
در خبر تسنیم آمده بود رضایی و سعید جلیلی از این پس دو نماینده مجتبی خامنهای در شورای عالی امنیت ملی خواهند بود و محمدباقر ذوالقدر پیش از این یکی از دو نماینده رهبر جمهوری اسلامی در این نهاد بود.
در روزهای اخیر، شکاف در سطوح حاکمیتی جمهوری اسلامی بر سر روند گفتوگوها با ایالات متحده، بهویژه در خصوص پرونده هستهای و چشمانداز تنگه هرمز، بالا گرفته است.
گمانهزنیها درباره کنار گذاشتن ذوالقدر
۱۲ مرداد، محمدباقر خرازی، دبیرکل حزبالله ایران، از تصمیم مجتبی خامنهای برای ایجاد تغییرات در شورای عالی امنیت ملی خبر داد و گفت قرار است رضایی بهجای ذوالقدر، دبیر این شورا شود.
خرازی که برادر همسر مسعود خامنهای، دیگر فرزند علی خامنهای، است، افزود رهبر جمهوری اسلامی «رسما و علنا» هشدار داده است اگر مسعود پزشکیان بار دیگر از سمت خود بهعنوان رییس دولت استعفا کند، با آن موافقت خواهد کرد.
از آن زمان، گزارشهای ضدونقیض درباره تشدید اختلافات در ساختار قدرت، احتمال استعفای پزشکیان و سرنوشت مذاکرات با آمریکا افزایش یافته است.
روزنامه سازندگی ۱۷ مرداد گزارش داد ذوالقدر از دبیری شورای عالی امنیت ملی استعفا کرده، اما پزشکیان در مقام رییس شورا با کنارهگیری او موافقت نکرده است.
پزشکیان همان روز در پاسخ به پرسشی درباره کنارهگیری ذوالقدر گفت: «یکسری اختلافات مطرح است که تلاش میکنیم برطرف شود.»
این اظهارات در حالی مطرح میشوند که مذاکرات درباره بازگشایی تنگه هرمز همچنان ادامه دارد و تاکنون به نتیجه مشخصی ختم نشده است.
رای مثبت ذوالقدر به توافق با آمریکا
محمدامین باقری کنی، از افراد نزدیک به دفتر علی خامنهای، ۱۷ مرداد در یادداشتی، کنار گذاشته شدن ذوالقدر از شورای عالی امنیت ملی و جانشینی رضایی را قطعی دانست.
او با اشاره به رای مثبت ذوالقدر به توافق با آمریکا نوشت: «تغییر در نمایندگی رهبری در شعام پس از امضای تفاهم، بیتردید از تبعات عدم همراهی نماینده رهبری در شورای عالی امنیت ملی با نظر اصولی رهبری در مهمترین مساله امنیت ملی کشور است.»
در ادامه این یادداشت آمده است: «برخلاف بسیاری ادعاها و توجیهها، برای نماینده رهبری و دبیر شعام و بهتبع سایر اعضای شعام، نظر رهبری قبل از امضای تفاهم روشن بوده و با علم به آن، از آن تخلف کردهاند.»
محمدامین باقری کنی برادر مصباحالهدی باقری کنی، داماد علی خامنهای، است که در حمله آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.
۲۸ خرداد، مجتبی خامنهای در پیامی مکتوب اعلام کرد با وجود آنکه «نظر دیگری» نسبت به تفاهمنامه اسلامآباد داشته، بهدلیل تعهد پزشکیان در خصوص «پاسداشت حقوق ملت ایران و جبهه مقاومت»، با آن موافقت کرده است.
مجتبی خامنهای از زمان انتصاب بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی، در هیچ مراسم یا مکان عمومی حاضر نشده و هیچ پیام صوتی یا تصویری منتشر نکرده است. پیامهای منتسب به او تنها بهصورت مکتوب منتشر میشوند.
بهجز یک مورد، تاکنون هیچ حکمی از سوی مجتبی خامنهای برای انتصاب فرماندهان تازه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی صادر نشده است.
تنها استثنا در این زمینه حکم انتصاب رضایی بهعنوان مشاور نظامی رهبر جمهوری اسلامی بود؛ آن هم در حالی که یحیی رحیمصفوی، مشاور نظامی علی خامنهای، در جنگ کشته نشد و همچنان زنده است.
رضایی در ماههای اخیر مواضعی جنگطلبانه اتخاذ کرده و خواستار گرفتن «انتقام» از آمریکا و اسرائیل شده است.
معیری یکشنبه ۱۸ مرداد با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس از صدور این حکم خبر داد و نوشت: «حکمم را گرفتم! ۱۵ سال حبس! بقیهاش هم بماند!»
این عکاس خبری در ادامه در یک استوری در اینستاگرام نوشت به اتهام فعالیت در راستای منافع اسرائیل و آمریکا به ۱۵ سال حبس، ضبط و توقیف دوربینها، وسایل عکاسی و تلفن همراه، ممنوعیت فعالیت فرهنگی و هنری و انفصال از هرگونه خدمات دولتی محکوم شده است. او افزود: «این هم هدیه روز خبرنگار من بود!»
معیری ۱۲ مرداد در شبکه اجتماعی ایکس نوشته بود که بهطور اتفاقی به شعبه ۲۹ دادگاه انقلاب تهران مراجعه کرده و آنجا متوجه شده است جلسه دادگاهش ۲۸ تیر برگزار شده است.
به گفته او، برای این جلسه ابلاغیهای دریافت نکرده و مقامهای دادگاه برای اطلاعرسانی با خط تلفنی او تماس گرفته بودند که پیشتر قطع شده بود. معیری افزود به دلیل حضور نداشتن در جلسه، دادگاه برای او حکم غیابی صادر کرده است.
دادبان، مرکز مشاوره و آموزش حقوقی ویژه کنشگران، در واکنش به حکم معیری نوشت صدور احکام کیفری باید با رعایت دادرسی عادلانه و حقوق دفاعی متهم انجام شود و محدود کردن فعالیت حرفهای روزنامهنگاران و عکاسان خبری با آزادی بیان در تعارض است.
معیری چهارم تیر در مطلبی درباره بازگشت خود به ایران نوشته بود که یک سال از بازگشتش میگذرد و در این مدت بیش از هر زمان دیگری از سوی نهادهای امنیتی تحت فشار قرار گرفته و با پروندهای «قطور» در انتظار برگزاری دادگاه است.
او ۳۰ خرداد نیز نوشته بود وزارت اطلاعات ماههاست خط تلفن همراهش را مسدود کرده و سازمان اطلاعات سپاه پروندهای برای او تشکیل داده و به دادگاه فرستاده است.
معیری همچنین ۱۴ خرداد اعلام کرده بود یکی از موارد اتهامی پروندهاش به مصاحبهای مربوط میشود که در آن گفته بود مردم ایران «بسیار خسته، غمگین و افسرده هستند».
ماموران امنیتی بهمن ۱۴۰۴ منزل معیری را تفتیش و شماری از وسایل الکترونیکی او را ضبط کردند.
معیری از عکاسان باسابقه خبری است و طی سالهای فعالیت خود رویدادهای سیاسی، اجتماعی و درگیریهای منطقهای را پوشش داده، آثارش در رسانههای بینالمللی منتشر شده و جوایزی نیز در حوزه عکاسی خبری و روزنامهنگاری دریافت کرده است.
او دیماه ۱۴۰۱ نیز از سوی دادگاه انقلاب تهران به شش سال حبس و مجازاتهای تکمیلی، از جمله دو سال منع خروج از کشور، منع استفاده از تلفن همراه و ابزار هوشمند، منع اقامت در تهران و شهرهای اطراف و دو ماه پاکبانی در پارک زنان محکوم شده بود.
ادامه فشار بر روزنامهنگاران در ایران
جمهوری اسلامی از آغاز روی کار آمدن خود همواره روزنامهنگاران، عکاسان خبری، نویسندگان و فعالان سیاسی و مدنی منتقد حکومت را با بازداشت، زندان و دیگر اشکال سرکوب تحت فشار قرار داده است.
سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات (DeFFI) همزمان با روز خبرنگار در ایران، با اشاره به حکم ۱۵ سال حبس غیابی معیری، گزارش داد شماری از روزنامهنگاران و عکاسان خبری همچنان با بازداشت طولانی، بلاتکلیفی قضایی، محرومیت از خدمات درمانی و احکام سنگین زندان روبهرو هستند.
این سازمان به وضعیت رضا ولیزاده، روزنامهنگار ایرانی-آمریکایی زندانی در اوین، اشاره کرد که در پنج ماه گذشته از ملاقات با خانواده و در یک سال گذشته از دسترسی موثر به خدمات پزشکی محروم بوده است.
در این گزارش آمده است آرتین غضنفری، عکاس خبری و شهروند بهائی، در هفتمین ماه بازداشت و با وجود ابتلا به نارسایی قلبی، فشار خون بالا و آسم همچنان در زندان تهران بزرگ و در بلاتکلیفی به سر میبرد.
امیرحسین رضایی، روزنامهنگار و دانشجوی علوم سیاسی دانشگاه تهران، نیز پس از سه ماه همچنان در بازداشت موقت و بلاتکلیف است.
سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات نوشت فشار بر روزنامهنگاران و رسانهها همزمان با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و قطع اینترنت و اختلال گسترده ارتباطات تشدید شد.
بر اساس گزارش سالانه این سازمان، در سال ۲۰۲۵ دستکم ۲۲۵ روزنامهنگار یا رسانه با برخوردهای قضایی یا امنیتی روبهرو شدند، دستکم ۱۴۸ پرونده قضایی جدید تشکیل شد و هشت رسانه توقیف شدند.
همچنین ۲۵ روزنامهنگار یا مدیرمسئول رسانه در مجموع به بیش از ۳۰ سال زندان و ۲۹۳ میلیون تومان جزای نقدی محکوم شدند.
پاسخ تکه با اشتیاق فوری همراه بود، اما تلاش اولیه ترابزوناسپور برای جذب صلاح دور از توجه رسانهها پیش رفت. هفتهها تصور میشد بشیکتاش بیشترین شانس را برای جذب مهاجم پیشین لیورپول دارد. در فوتبال ترکیه، سه باشگاه بزرگ استانبول؛ گالاتاسرای، فنرباغچه و بشیکتاش، سالها انحصار مالی و فرهنگی جذب ستارههای بزرگ سوپرلیگ را در اختیار داشتهاند.
استانبول پایتخت ترکیه نیست، اما بیتردید قلب اقتصادی، فرهنگی و تجاری این کشور و منطقه بهشمار میرود. به همین دلیل، تصمیم صلاح برای انتخاب ترابزوناسپور، بسیاری را شگفتزده کرد.
ترابزوناسپور هرگز باشگاهی کوچک نبوده است. این تیم در کنار سه غول استانبول، یکی از چهار قدرت سنتی فوتبال ترکیه محسوب میشود. با این حال، شهر بندری ترابزون در ساحل شرقی دریای سیاه، سبک زندگی پرزرقوبرق استانبول را ندارد؛ آنچه دارد، دلبستگی بیقیدوشرط مردم به تیمشان است.
به نوشته گاردین، برخلاف بسیاری از شهرهای ترکیه که هوادارانشان از دور یکی از تیمهای بزرگ استانبول را تشویق میکنند، ترابزون یکی از معدود شهرهایی است که فوتبال هویت اصلی آن را شکل داده است.
ترابزون را میتوان «نیوکاسل ترکیه» دانست؛ شهری کارگری و پرافتخار در شمالشرق کشور با گذشتهای صنعتی و دریایی که هویتش به باشگاه فوتبالش گره خورده و در تلاش است جایگاه تازهای در دنیای مدرن پیدا کند.
انتقال صلاح، شهری را که اغلب از نظر سیاسی و جغرافیایی در حاشیه قرار گرفته، به کانون توجه جهان آورده است. این انتقال فقط یک جابهجایی فوتبالی نیست. ترابزون میخواهد خود را دوباره بهعنوان قطب تجارت دریایی، گردشگری و لجستیک معرفی کند و حضور ستاره مصری، توجه جهانی بیشتری را به این شهر جلب کرده است.
صحنههای پرهیجان فرودگاه ترابزون در روز چهارشنبه، زمانی که هواداران با مشعلهای قرمز فرودگاه را به تسخیر خود درآوردند و سپس دهها هزار نفر ورزشگاه پاپارا پارک را برای مراسم معارفه او پر کردند، نشاندهنده شور و اشتیاق هواداران بود.
صلاح میتوانست پیشنهادهای پردرآمد لیگ عربستان یا لیگ MLS آمریکا را بپذیرد، اما فضای هواداری آن رقابتها با ترکیه قابل مقایسه نیست. از سوی دیگر، او در ۳۴ سالگی همچنان در لیگی رقابتی در منطقه یوفا بازی خواهد کرد و ترابزوناسپور نیز تنها باید از مرحله پلیآف عبور کند تا به مرحله اصلی لیگ اروپا برسد.
صلاح در مراسم معارفه خود گفت: «برای نخستین بار در زندگیام چنین استقبالی را میبینم. به اینجا آمدهام تا جام ببرم. اینجا هستم تا برای این باشگاه قهرمانی به ارمغان بیاورم.»
ترابزوناسپور همواره نقش برهمزننده نظم سنتی فوتبال ترکیه را ایفا کرده است؛ شورشیان دریای سیاه که در دهه ۱۹۷۰ سلطه استانبول را شکستند و آخرین بار نیز در فصل ۲۲-۲۰۲۱ قهرمان سوپرلیگ شدند. با این حال، تاکنون هیچ بازیکنی در سطح و اعتبار صلاح، استانبول را به مقصد ترابزون رد نکرده بود.
سوپرلیگ ترکیه این روزها دوران رونق را تجربه میکند. لئاندرو تروسار پس از قهرمانی با آرسنال به بشیکتاش پیوسته، ویکتور اوسیمن همچنان مهاجم اصلی گالاتاسرای است و ناتان آکه و میسون گرینوود برای فنرباغچه بازی میکنند. همچنین فوتبال ترکیه استعدادهای بزرگی مانند آردا گولر در رئال مادرید و فردی کادیاوغلو در برایتون را پرورش داده است.
ترابزوناسپور مذاکرات برای جذب صلاح را کاملا محرمانه پیش برد. این باشگاه از محمود حسن (ترزگه)، وینگر پیشین خود و همتیمی صلاح در تیم ملی مصر، بهعنوان واسطه استفاده کرد. ترزگه هر روز با کاپیتان تیم ملی مصر در تماس بود تا او را برای پیوستن به ترابزون متقاعد کند.
عامل فرهنگی نیز در این انتقال نقش مهمی داشت؛ زندگی در کشوری مسلمان که صلاح و خانوادهاش میتوانند بهسرعت با آن احساس راحتی کنند.
ترابزوناسپور با صلاح قراردادی دو ساله تا ژوئن ۲۰۲۸ امضا کرد و جزئیات مالی آن را در سامانه اطلاعرسانی عمومی ترکیه (KAP) منتشر کرد.
بر اساس این قرارداد، صلاح سالانه ۱۰ میلیون یورو دستمزد پایه و هفت میلیون یورو پاداش تضمینشده امضای قرارداد دریافت خواهد کرد؛ یعنی مجموعا ۱۷ میلیون یورو خالص در هر فصل و ۳۴ میلیون یورو طی دو سال.
از آنجا که دستمزد بازیکنان در ترکیه بهصورت خالص پرداخت میشود و باشگاه مالیات را تقبل میکند، درآمد واقعی صلاح حدود ۵۰ درصد بیشتر از آخرین قراردادش با لیورپول خواهد بود.
قرارداد همچنین شامل پاداشهای عملکرد، پنج درصد کمیسیون مدیر برنامهها از دستمزد ناخالص و توافقی ویژه درباره حق بهرهبرداری از تصویر است که بر اساس آن، صلاح ۲۰ درصد از درآمد فروش محصولات شخصی خود در فروشگاه رسمی باشگاه دریافت میکند.
دستمزد صلاح، در هفته اول، جبران شد!
بازده تجاری این انتقال بلافاصله آشکار شد. تنها در ۲۴ ساعت پس از ورود صلاح، ترابزوناسپور بیش از ۱۷ هزار بلیت فصل فروخت و حدود ۱۱ میلیون پوند درآمد به دست آورد.
ارطغرل دوغان، رییس باشگاه، اعلام کرد مجموع درآمد پیشبینیشده از محل فروش بلیت، اسپانسرینگ و محصولات هواداری در دوران حضور صلاح به حدود ۲۲ میلیون پوند خواهد رسید؛ رقمی که عملا هزینه این انتقال را تامین میکند.
با این حال، ترابزوناسپور از نظر مالی ریسک بزرگی نکرده است. باشگاه از ابتدای فصل گذشته حدود ۹۵ میلیون یورو از محل فروش بازیکنان درآمد داشته و به همین دلیل، این انتقال از نظر مالی قابل مدیریت است.
صلاح به تیمی ملحق شده که تحت هدایت فاتح تکه روندی صعودی دارد. ترابزوناسپور زمانی که تکه در مارس ۲۰۲۵ هدایت تیم را بر عهده گرفت، در رده سیزدهم جدول قرار داشت، اما فصل را با قرار گرفتن در جایگاه سوم، تنها هشت امتیاز پایینتر از گالاتاسرای، به پایان رساند و قهرمان جام حذفی ترکیه شد.
تکه همچنین جنک اوزکاچار، مدافع والنسیا، و آندره اونانا، دروازهبان منچستریونایتد، را به خدمت گرفته و باشگاه در حال مذاکره برای جذب داروین نونیس نیز هست.
صلاح با پیراهن شماره ۱۰ به تیمی ملحق شده که در مسیر پیشرفت قرار دارد، اما ماموریت آسانی پیش رو ندارد.
گالاتاسرای چهار قهرمانی پیاپی لیگ را به دست آورده و بشیکتاش و فنرباغچه نیز تابستان امسال هزینههای زیادی برای تقویت تیمهایشان کردهاند. ترابزوناسپور امیدوار است حضور صلاح، آغازگر تغییر موازنه قدرت در فوتبال ترکیه باشد.
اما برای ترابزون و منطقه دریای سیاه، حضور صلاح بسیار فراتر از یک انتقال فوتبالی است؛ شاید زمان آن رسیده باشد که باد دوباره به سود «طوفان دریای سیاه» بوزد.
