مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در پیامی مکتوب که به او نسبت داده شده، به امضای یادداشت تفاهم با آمریکا واکنش نشان داد و نوشت با وجود آنکه «نظر دیگری» نسبت به توافق داشت، با توجه به تعهد مسعود پزشیکان برای پاسداشت حقوق ملت و «جبهه مقاومت»، اجازه امضای آن را صادر کرد.
او در پیامی که شامگاه پنجشنبه ۲۸ خرداد منتشر شد، خطاب به «ملت پرشور و باوفای ایران» نوشت در مسیر رسیدن به این توافق اولیه، «مسئولان امر، از سر دلسوزی و با حسن نظر، تلاشهای زیادی» انجام دادند. او در عین حال مدعی شد که رییسجمهوری آمریکا «از روی استیصال» از «انواع اهرمها» برای رسیدن به این تفاهمنامه استفاده کرده است.
خامنهای در ادامه این پیام نوشت: «بنده علیالاصول، نظر دیگری داشتم، ولی از باب تعهدی که رییسجمهور محترم بهعنوان رییس شورای عالی امنیت ملی از طرف خود و سایر اعضا در پاسداشت حقوق ملت ایران و جبهه مقاومت به بنده دادند و تصریح به قبول مسئولیت آن نمودند، اجازه آن را صادر نمودم.»
او همچنین گفت رییسجمهوری ایران تصریح کرده است که اگر طرف آمریکایی بخواهد «زیادهخواهی» کند، زیر بار آن نخواهد رفت.
مجتبی خامنهای در بخش دیگری از پیام خود نوشت: «از این لحظه، ما یعنی شما ملت سرافراز و این خادم ناچیز، منتظر تحقق شروط گفتهشده خواهیم بود.»
او تاکید کرد مذاکرات حضوری که در آینده برگزار خواهد شد، «به معنی پذیرش نظر دشمن» نخواهد بود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، شامگاه چهارشنبه ۲۷ خرداد در حالی که برای ضیافت شامی به میزبانی رییسجمهوری فرانسه در کاخ ورسای بود، یادداشت تفاهمی را امضا کرد که چارچوب اولیه برای آغاز مذاکرات میان کشورش با جمهوری اسلامی به شمار میرود.
پس از امضای او، رسانههای دولتی ایران نیز بامداد پنجشنبه به نقل از اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، گزارش دادند که متن توافق میان ایالات متحده و ایران را روسای جمهور دو کشور امضا کردهاند.
مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، نیز با انتشار تصویری از سند امضاشده نوشت: «صلح در سایه احترام متقابل تحقق خواهد یافت و جمهوری اسلامی به صلح جهانی پایبند است.»
با اینکه مسعود پزشکیان عملا در فرآیند مذاکرات پس از آتشبس نقشی کاملا حاشیهای داشته، محمد جعفر قائمپناه معاون اجرایی او، پس از انتشار پیام مجتبی خامنهای گفت: پزشکیان در اجماعسازی و استدلال برای اینکه این تفاهم در شورایعالی امنیت ملی به تصویب برسد نقش اساسی داشت.»
قائمپناه افزود: «پزشکیان نقش اول را در این تفاهم داشت. او توانست این تفاهمنامه را به امضای همه به جز یک نفر برساند. کار بزرگی کردند که این تفاهمنامه را در چارچوبی که رهبری تعیین کردند به امضای اکثریت سهام برسانند.»
او گفت: «این یادداشت تفاهم پیشنهاد وزارت امور خارجه بر پایه پیشنهاد شهید لاریجانی است.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
