محسن رضایی: از تفاهمنامه اسلامآباد چیزی باقی نمانده است
محسن رضایی، مشاور نظامی مجتبی خامنهای، در صدا و سیمای جمهوری اسلامی، گفت: «واشینگتن آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای ما را به دریافت وام و خرید انحصاری کالا و مواد غذایی از شرکتهای آمریکایی مشروط کرد.»
رضایی گفت: «از تفاهمنامه اسلامآباد چیزی باقی نمانده و ترامپ پنج بند اصلی و ابتدایی آن را نقض کرد.»
او ادامه داد: «چیزی از ۱۲ میلیارد دلار داراییهای بلوکهشده، گیر ما نیامد.»
در روزهای اخیر و با ادامه و گسترش حملات آمریکا به مواضع جمهوری اسلامی در جنوب ایران، شهروندان رسانههای حکومتی را به تلاش برای کوچک و بی اثر نشان دادن حملات و پنهانکاری متهم کردهاند.
شورای عالی امنیت ملی در دستورالعمل تازه خود که جمعه ۲۶ تیر خطاب به مدیران و سردبیران رسانهها نوشته شده، با تاکید بر «تداوم شرایط جنگی و احتمال گسترش دامنه آن»، از رسانهها خواسته است: « درخصوص اطلاعرسانی از حملات دشمن به امکانات و زیرساختهای غیرنظامی، لطفا اصول «خودداری از انتشار اطلاعات حیاتی»، «پرهیز از ایجاد رعب و وحشت در مردم» و «پرهیز از پرداختن به جزئیات نظیر میزان موفقیت دشمن در تخریب یا اثرگذاری در روند خدمات رسانی» که میتواند از منظر بازخوردگیری مورد سوءاستفاده دشمن قرار گیرد، رعایت شود و به منظور ایجاد تمرکز در انتشار اخبار، اطلاعرسانی از طریق مقام ارشد دستگاههای آسیب دیده در سطح استان صورت گیرد.»
در ادامه این دستورالعمل گفته شده است: « در صورتی که آسیب به زیرساختها خدماترسانی را با وقفه مواجه سازد، در انعکاس اخبار مربوطه از تعابیری نظیر «در دست بررسی و رفع اشکال است» استفاده و میزان تخریب و جزئيات آن به هیچ وجه برجسته نشود.»
شورای عالی امنیت ملی در بند سوم دستورالعمل خود افزوده است: «مرجعیت رسمی و قابل استناد در اعلام آمار شهدای غیرنظامی همچنان با وزارت بهداشت (اورژانس) است.»
این اولین بار نیست که شورای عالی امنیت ملی که رسانهها و مقامهای جمهوری اسلامی از آن به نام «شعام» یاد میکنند، با صدور دستور رسانهها موظف میکند که بدون در نظر گرفتن معیارهای حرفهای، از گفتن واقعیتها خودداری کنند و در مقابل به انعکاس روایت رسمی حکومت بپردازند.
شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، شنبه ۳۰ خرداد، در دستورالعملی دیگر، رسانهها را از القای آنچه «دوگانه میدان- دیپلماسی» نامید بر حذر داشت و تاکید کرد رسانهها باید از هرگونه روایتسازی مبتنی بر تعارض میان این دو حوزه خودداری کنند.
در این دستورالعمل شورای عالی امنیت ملی که ایراناینترنشنال به نسخهای از آن دست یافت، آمده بود: «با توجه به مسدود شدن مجدد تنگه هرمز در واکنش به تداوم نقض آتشبس و تجاوزات رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان و در عین حال حضور همزمان هیات مذاکرهکننده کشورمان در گفتوگوهای ژنو، رسانهها در پوشش اخبار و تحلیلها از القای دوگانه «میدان/ دیپلماسی» بهطور جدی پرهیز نمایند.»
شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در آستانه مذاکرات ژنو نیز با ارسال دستورالعملی به رسانهها در ایران، شیوه خبررسانی درباره این مذاکرات را برای آنان تعیین کرد.
در متن این دستورالعمل که نسخهای از آن دوشنبه ۲۷ بهمن در اختیار ایراناینترنشنال قرار گرفت، خطاب به مدیران و سردبیران رسانهها آمده است که در آستانه برگزاری مذاکرات ژنو، نکات و ملاحظات مطرحشده در این دستورالعمل بهطور دقیق رعایت شود.
شورای عالی امنیت ملی در متنی که به رسانهها ابلاغ کرده، نوشته است: «جمهوری اسلامی ایران بر اساس سیاست اعلامشده و قطعی خود، با جدیت و در عین پایبندی کامل به خطوط قرمز اساسی ـ صرفا در موضوع هستهای، و نه در موضوعات موشکی و منطقهای ـ در مذاکرات حضور یافته است. هدف، دستیابی به تفاهمی موثر و حداکثری در چارچوب منافع ملی، در فضایی مبتنی بر احترام متقابل، پرهیز از اتلاف وقت و در چارچوب اصول عزت، حکمت و مصلحت است.»
در این دستورالعمل، رسانهها از انتقاد به تیم مذاکرهکننده یا منع شدهاند و حمایت از این تیم «تکلیفی ملی و راهبردی» خوانده شده است.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی چند هفته پیش نیز به مدیران مسئول روزنامهها و رسانههای آنلاین دستور داد تا از انتشار هرگونه خبر مستقل درباره شمار کشتهشدگان انقلاب ملی ایرانیان خودداری کنند و صرفا به آمارهای اعلامی نهادهای حکومتی ارجاع دهند.
بنابراین اطلاعات، این دستور در نشستی با حضور مدیران رسانههای داخلی به آنها ابلاغ و در آن، بهصراحت تاکید شد که هیچگونه مصاحبه یا گفتوگویی با خانوادههای کشتهشدگان انجام نشود.
مقامهای جمهوری اسلامی گفتهاند حمله ۹ اسفند ۱۴۰۴ که همزمان با آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی و کشته شدن علی خامنهای، دیکتاتور وقت ایران، رخ داد، به جان باختن بیش از ۱۷۵ دانشآموز و معلم انجامید. با این حال، در هفتههای گذشته بارها از عبارت «میناب ۱۶۸» برای یادبود ۱۶۸ دانشآموز کشتهشده استفاده کردهاند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز که پیش از این در گزارشی تحقیقی درباره حمله به مدرسه «شجره طیبه» شمار جانباختگان شامل دانشآموزان و کارکنان مدرسه را بین ۱۵۷ تا ۱۶۸ نفر و تعداد مجروحان را بین ۹۵ تا ۱۱۱ نفر گزارش کرد که ارقام اعلامشده از سوی مقامهای حکومتی در ایران تفاوت دارد.
تسلیحات و شواهد موقعیت نظامی
شبکه اسکای نیوز در گزارش خود گفت در تصاویر منتشرشده از روز حمله، قطعات و بالههای هدایتکننده یک موشک کروز تاماهاک (Tomahawk) در ساختمانهای مجاور دیده میشود که از تسلیحات مورد استفاده ارتش آمریکا است. بررسی تصاویر ماهوارهای نیز نشان میدهد که ناوگروه هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن در روز حادثه در دریای عمان و در برد عملیاتی نسبت به شهر میناب مستقر بوده است.
بهگفته این شبکه، بررسیهای میدانی خبرنگاران نشان میدهد که اگرچه چند ساختمان در مجاورت مدرسه به یک تیپ موشکی نیروی دریایی مرتبط بودند، اما محوطه مدرسه با یک دیوار از بخش نظامی جدا شده بود و وقوع انفجارهای ثانویه در آن رخ نداد که نشاندهنده عدم وجود مهمات نظامی در مدرسه است.
خطاهای اطلاعاتی و نقایص سیستم هدفگیری
فرماندهان ارشد نظامی آمریکا اعلام کردند که این حمله بر پایه فرضیه هدف قرار دادن یک مقر فرماندهی نیروی دریایی انجام شده است.
در ادامه گزارش شبکه اسکای نیوز گفته شده شواهد نشان میدهند اطلاعات و تصاویر مبنای این حمله قدیمی و متعلق به سال ۲۰۱۵ بودهاند؛ زمانی که این ساختمان هنوز بخشی از یک پادگان نظامی فعال بود. با وجود اینکه از اواخر سال ۲۰۱۵ کاربری محل تغییر یافته، برجهای دیدهبانی حذف شده و زمینهای بازی ایجاد شده بودند، این تغییرات در ارزیابی نهایی لحاظ نشدند.
بهگفته کارشناسان، در تصاویر ماهوارهای دسامبر ۲۰۲۵ نیز سایه افراد و کودکان در حیاط مدرسه قابل تشخیص بوده است.
ضعفهای ساختاری و کاهش نظارت بر تلفات غیرنظامی
بهگفته این شبکه منابع آگاه در آژانس اطلاعات دفاعی (DIA) فاش کردهاند که بهدلیل حجم بالای بانک اطلاعاتی اهداف در ایران (چند صد هزار هدف بالقوه)، روند بازبینی و بهروزرسانی دورهای اهداف (که باید هر ۳ تا ۵ سال انجام شود) برای اکثر مکانها صورت نگرفته بود.
علاوه بر این، بر اساس بخشنامههای اجرایی صادر شده در ژانویه ۲۰۲۶، نهادهای تخصصی مربوط به کاهش آسیبهای غیرنظامی (Civilian Protection Center of Excellence) در پنتاگون منحل یا به شدت تضعیف شدند و تعداد کارشناسان این واحد از حدود ۴۰ نفر به ۷ نفر کاهش یافت.
بهگفته متخصصان تدارکات نظامی، حجم و سرعت بالای حملات در ۲۴ ساعت اول (بیش از ۱۰۰۰ هدف) در عمل فرصت کافی برای بررسیهای حقوقی و ارزیابیهای ثانویه اهداف را از پرسنل سلب کرده بود.
مواضع سیاسی و وضعیت بررسی پرونده
مقامات دولت آمریکا، از جمله دونالد ترامپ، رییسجمهوری،و پیت هگست، وزیر دفاع، در مواضع رسانهای خود مسئولیت این حمله را رد کرده و از احتمال خطای موشکی از سوی جمهوری اسلامی سخن گفتهاند.
بهگفته شبکه اسکای نیوز، منابع نظامی نزدیک به پرونده تایید کردهاند که تحقیقات اولیه ارتش به نتیجهگیری خطای انسانی رسیده است.
از سوی دیگر، حقوقدانان بینالمللی اشاره کردهاند که عدم اتخاذ تدابیر لازم برای تایید ماهیت غیرنظامی هدف، میتواند نقض قوانین بینالمللی و مصداق جرایم جنگی باشد. گزارش رسمی و نهایی ارتش آمریکا درباره این حادثه هنوز به صورت عمومی منتشر نشده است.
این رسانه جمعه ۲۶ تیر نوشت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در حال بررسی اجرای حملهای گستردهتر علیه مواضع حکومت ایران است؛ عملیاتی که دامنه آن فراتر از حملات کنونی در مناطق پیرامون تنگه هرمز خواهد بود.
بر اساس این گزارش، گزینههای مورد بررسی شامل حمله به زیرساختهای ایران از جمله نیروگاههای برق، تشدید حملات به تاسیسات هستهای با هدف دفن عمیقتر ذخایر اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی و همچنین بمباران سایت زیرزمینی «کلنگ گزلا» است.
اکسیوس افزود هرچند ترامپ هنوز تصمیم نهایی را در این خصوص اتخاذ نکرده، اما او مایل است با وارد آوردن «خسارت کافی»، تهران را به بازگشایی تنگه هرمز و پذیرش خواستههای هستهای واشینگتن وادار کند.
بهگفته مقامهای آمریکایی و اسرائیلی، ترامپ ممکن است طی چند روز آینده دستور گسترش عملیات را صادر کند.
در روزهای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به تشدید درگیریها در منطقه انجامیده است.
رییسجمهوری آمریکا ۱۷ تیر این حملات را نقض تفاهمنامه اسلامآباد دانست و از پایان آتشبس با جمهوری اسلامی خبر داد.
بندرعباس، «مرکز اصلی» عملیات سپاه در تنگه هرمز
اکسیوس در ادامه به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت ارتش ایالات متحده دستکم هفت پل را در اطراف بندرعباس بمباران کرده است؛ شهری که از آن بهعنوان «مرکز اصلی» عملیات سپاه پاسداران در تنگه هرمز یاد میشود.
بهگفته او، مهمات، تجهیزات و نیروهای کمکی از طریق بندرعباس به دیگر نقاط این آبراه راهبردی منتقل میشوند.
در سوی دیگر، جمهوری اسلامی حملات خود را به پایگاههای آمریکا در اردن، قطر، بحرین و کویت شدت بخشیده است.
حکومت ایران همچنین از حمله به یک پایگاه ایالات متحده در سوریه خبر داد، اما اکسیوس نوشت نیروهای آمریکایی چند ماه پیش این پایگاه را تخلیه کرده بودند. دولت سوریه نیز خبر انجام این حمله را تکذیب کرده است.
افزایش شمار هواپیماهای سوخترسان آمریکا در اسرائیل
اکسیوس در ادامه گزارش داد آمریکا هماکنون حدود ۳۰ هواپیمای سوخترسان نظامی را در فرودگاه بنگوریون تلآویو و تقریبا همین تعداد را در فرودگاه رامون در جنوب اسرائیل مستقر کرده است.
بهگفته مقامهای اسرائیلی، واشینگتن قصد دارد طی روزهای آینده دهها فروند هواپیمای سوخترسان دیگر را به اسرائیل اعزام کند تا شمار آنها به سطح ابتدای جنگ ایران بازگردد.
این مقامها افزودند ارتش ایالات متحده ترجیح میدهد این هواپیماها در فرودگاه بنگوریون مستقر باشند، زیرا دیگر پایگاههای هوایی منطقه بیش از این فرودگاه در معرض حملات احتمالی جمهوری اسلامی قرار دارند.
جمهوری اسلامی در روزهای اخیر از حمله مستقیم به اسرائیل خودداری کرده است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۲۳ تیر هشدار داد هرگونه حمله احتمالی حکومت ایران با پاسخی «کاملا متفاوت و بسیار قدرتمندتر» روبهرو خواهد شد.
اختلاف در اسرائیل بر سر استقرار هواپیماهای سوخترسان
به گزارش اکسیوس، حضور گسترده هواپیماهای سوخترسان آمریکا در اسرائیل اکنون به موضوعی سیاسی در این کشور تبدیل شده است.
استقرار دهها فروند از این هواپیماها در فرودگاه بنگوریون طی ماههای گذشته بخش زیادی از ظرفیت این فرودگاه را به اشغال خود درآورده است.
این وضعیت در اوج درگیریها که حریم هوایی اسرائیل بسته بود و بیشتر شرکتهای هواپیمایی پروازهای خود را به تلآویو لغو کرده بودند، بحرانساز نبود.
اما اکنون در پی بازگشایی آسمان اسرائیل و آغاز سفرهای تابستانی، تداوم حضور این سوخترسانها میتواند باعث لغو گسترده پروازهای مسافربری شود.
اکسیوس افزود این مساله در فاصله تنها سه ماه به انتخابات سرنوشتساز اسرائیل میتواند به زیان ائتلاف حاکم به رهبری نتانیاهو تمام شود.
در همین راستا، میری رگو، وزیر حملونقل اسرائیل و از متحدان نزدیک نتانیاهو، خواستار انتقال هواپیماهای سوخترسان آمریکا از فرودگاه بنگوریون یا دستکم کاهش تعداد آنها شده است، اما وزارت دفاع و ارتش اسرائیل با این درخواست مخالفت کردهاند.
بر اساس این گزارش که جمعه ۲۶ تیر منتشر شد، گفتوگوها هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و تشدید تنشها میان آمریکا و جمهوری اسلامی میتواند روند مذاکرات را با پیچیدگی روبهرو کند.
رویترز نوشت هرگونه توافق دفاعی جدید میان کویت و پاکستان میتواند درباره نقش اسلامآباد در میانجیگری احتمالی میان تهران و واشینگتن در آینده پرسشهایی ایجاد کند.
دو کشور از سال ۲۰۲۳ یک توافق دفاعی محدود برای آموزش نیروها و برگزاری رزمایشهای مشترک دارند، اما کویت اکنون خواهان توافقی گستردهتر، مشابه پیمان دفاعی پاکستان و عربستان سعودی است.
به گفته یکی از مقامهای دولت پاکستان، خواستههای کویت شامل استقرار «هزاران نیروی پاکستانی، جنگندهها، پهپادها، یک سامانه پدافند هوایی و دیگر تجهیزات دفاعی» در خاک این کشور است.
با این حال، هنوز مشخص نیست اسلامآباد تا چه اندازه حاضر است چنین تعهدی را بپذیرد، زیرا توافق دفاعی با ریاض حاصل دههها همکاری راهبردی و روابط نزدیک دو طرف بوده است.
یک مقام امنیتی پاکستان در مصاحبه با رویترز گفت فهرست خواستههای کویت «همه چیز» را در بر میگیرد، اما اسلامآباد در شرایط فعلی قادر به بررسی اعزام نیروهای رزمی نیست.
یک منبع خاورمیانهای نیز تایید کرد کویت در حال مذاکره با اسلامآباد از جمله درباره خرید تجهیزات دفاعی است، اما مشخص نیست این گفتوگوها به امضای یک پیمان دفاعی منجر شود.
پیشتر در ۲۵ تیر، رویترز گزارش داده بود این نگرانی در اسلامآباد وجود دارد که پیمان دفاعی پاکستان و عربستان سعودی که سال گذشته به امضا رسید، پای این کشور را به جنگ آمریکا و جمهوری اسلامی بکشاند.
بر پایه این گزارش، پس از حمله حوثیهای یمن به عربستان سعودی در ۲۲ تیر، اسلامآباد به تهران اطلاع داد هرگونه حمله به عربستان سعودی را حمله به خود تلقی خواهد کرد.
از زمان آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، کویت بارها هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفته است. این حملات بهویژه در روزهای اخیر تشدید شده است.
همکاری دفاعی در برابر امنیت انرژی
به گزارش رویترز، پاکستان توافقهای دفاعی با کشورهای منطقه را راهی برای جذب سرمایهگذاریهای مورد نیاز اقتصاد خود میداند.
این رسانه نوشت در چارچوب مذاکرات با کویت، اسلامآباد همچنین بهدنبال همکاری در زمینه امنیت انرژی است؛ موضوعی که بخشی از برنامه این کشور برای افزایش ذخایر راهبردی نفت و سوخت خود محسوب میشود.
یک منبع پاکستانی گفت کویت در حال بررسی ایجاد انبار سوخت تحت نظام «ذخیرهسازی امانی» در پاکستان است؛ طرحی که بر توافق موجود دو کشور برای تامین گازوئیل استوار خواهد بود.
ذخیرهسازی امانی سازوکاری است که در آن کالا یا سوخت بدون پرداخت فوری عوارض و مالیات در انبار نگهداری میشود و حقوق گمرکی هنگام ترخیص یا مصرف آن پرداخت خواهد شد.
دو منبع آگاه خبر دادند انتظار میرود پس از کاهش تنشها میان واشینگتن و تهران، مذاکرات با سرعت بیشتری ادامه یابد.
با این حال، تحلیلگران هشدار دادهاند این خوشبینی ممکن است واقعبینانه نباشد. محمد فیصل، پژوهشگر مسائل جنوب آسیا در دانشگاه فناوری سیدنی، در همین رابطه گفت پاکستان باید نسبت به خطرات پذیرش «تعهدات بیش از حد» آگاه باشد.
کشورهای خلیج فارس در پی شرکای امنیتی
رویترز در ادامه گزارش داد پاکستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس طی یک سال گذشته مزایای ایجاد پیمانهای دفاعی جدید را مورد توجه قرار دادهاند.
پاکستان با برخورداری از ارتشی بزرگ و توان تولید جنگنده، برای برخی کشورهای عربی به گزینهای جایگزین یا مکمل برای چتر امنیتی آمریکا تبدیل شده است.
یک منبع آگاه به رویترز گفت مقامهای کویتی پاکستان را گزینهای مطمئن میدانند، زیرا این کشور علاوه بر همکاری دیرینه با ریاض، روابط مناسبی نیز با ایالات متحده دارد، مسلمان و سنیمذهب است و همکاری با آن نسبت به برخی گزینههای دیگر حساسیت کمتری ایجاد میکند.
رویترز افزود ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی نیز در حال تهیه پیشنویس یک پیمان دفاعی سهجانبه هستند که جدا از توافق دوجانبه کنونی اسلامآباد و ریاض خواهد بود.
همچنین بحرین به انعقاد توافقی مشابه علاقهمند است و اردن نیز برای همکاری با پاکستان در زمینه خرید تسلیحات و آموزش نظامی ابراز تمایل کرده است.
بحرین و اردن نیز از جمله کشورهایی هستند که در ماههای اخیر هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند.
فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، و امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، در چارچوب نشستهای منظم مشترک کابینه دو کشور با یکدیگر دیدار کردند. این نشست با هدف عبور از تنشهایی برگزار شد که پس از شکست پروژه مشترک و پرسروصدای ساخت جنگنده نسل آینده در اوایل سال جاری به وجود آمده بود.
مرتس در یک نشست خبری مشترک که در آن دو رهبر فهرستی از اهداف مشترک، از جمله توسعه سامانههای دفاع موشکی و سامانههای حملات دوربرد را تشریح کردند، گفت: «ما هر اقدامی را که برای حفظ آزادی، امنیت و دفاع جمعیمان ضروری باشد، انجام میدهیم.»
هر دو رهبر همچنین از چین انتقاد کردند و گفتند پکن با ارائه سطحی از حمایت دولتی از صنایع خود که دستکم هشت برابر بیشتر از سایر کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) است، به قواعد تجارت بینالمللی احترام نمیگذارد.
مکرون گفت: «ما به هیچ وجه، چه در دیپلماسی و چه در اقتصاد، ضدچین نیستیم، اما با نگاهی واقعبینانه به این کشور مینگریم.»
او افزود اروپا هر روز با چین حدود یک میلیارد یورو (۱.۱۴ میلیارد دلار) کسری تجاری دارد.
همکاری در زمینه بازدارندگی هستهای
دو رهبر پیشتر نیز پیشنهادهایی را برای همکاری فرانسه با آلمان در حوزه بازدارندگی هستهای مطرح کرده بودند؛ اقدامی که در پی نشانههای فزاینده از تمایل واشینگتن به کاهش تعهدات دفاعی خود در اروپا صورت گرفته است.
مرتس گفت: «ما در این زمینه گامبهگام پیش میرویم و ممکن است این روند در نهایت به یک دکترین جدید منجر شود، اما امروز برای چنین نتیجهگیریای بسیار زود است.»
او افزود هرگونه همکاری در این زمینه مکمل ترتیبات موجود در چارچوب ائتلاف ناتو خواهد بود.
مکرون نیز تاکید کرد که فرانسه همچنان مسئولیت کامل تامین مالی بازدارندگی هستهای خود را بر عهده خواهد داشت.
او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال مشارکت مالی آلمان در برنامه هستهای فرانسه گفت: «هزینه برنامه هستهای فرانسه همواره از سوی خود فرانسه تامین خواهد شد.»
پروژه موسوم به سامانه هوایی رزمی آینده (FCAS) نیز، با وجود کنار گذاشته شدن طرح ساخت یک جنگنده مشترک، ادامه خواهد یافت و توسعه سامانههای اطلاعاتی مبتنی بر رایانش ابری که هسته اصلی این پروژه را تشکیل میدهند، دنبال خواهد شد.
مکرون گفت: «پروژههای باقیمانده، از جمله بخشهای مربوط به سامانه ابری و سایر حوزهها، همچنان میان شرکتهای صنعتی دو کشور در حال پیشرفت هستند.»
