دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در نخستین روز اجلاس ناتو در آنکارا، با تکرار انتقاد از متحدان اروپایی گفت آمریکا در جریان جنگ ایران به «کمک هیچکس» نیاز نداشت و درخواست حمایت از ناتو برای همراهی با آمریکا را «آزمونی برای سنجش میزان وفاداری متحدان» خواند.
ترامپ صبح سهشنبه ۱۶ تیر به وقت محلی وارد آنکارا شد و در نشستهایی که در این روز با رسانهها داشت، به انتقاد از کشورهای اروپایی به دلیل سیاستهایشان در طول جنگ ایران ادامه داد. او گفت از واکنش آنها به این جنگ «بسیار» ناامید شده است.
او در حاشیه دیدار با رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، گفت: «ما به هیچ کمکی نیاز نداشتیم. در واقع میخواستم متحدانمان را محک بزنم و ببینم آیا در کنار ما میایستند یا نه؛ چون مدتهاست میگویم ما از آنها حمایت کردهایم، اما مطمئن نیستم آنها هم در وقت نیاز کنار ما باشند.»
ترامپ افزود: «بابت کاری که در ایران انجام دادیم با ما خوب برخورد نشد. من حتی کمک آنها [اعضای ناتو] را نمیخواستم. حتی پیش از آنکه درخواست کنم، گفتند حاضر به کمک و همکاری نخواهند بود.»
ترامپ در صحبتهایش بهروشنی از بریتانیا، ایتالیا، فرانسه و آلمان نام برد، همچنین تصمیم کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، برای دور ماندن از جنگ علیه ایران را هدف انتقاد قرار داد و مدعی شد این موضع به تضعیف موقعیت او کمک کرده است.
رییسجمهوری آمریکا هنگام ورود به آنکارا گفت اگر این اجلاس به میزبانی «دوستش» اردوغان برگزار نمیشد، شاید در آن شرکت نمیکرد. او همزمان بهطور تلویحی گفت تعهدش به دفاع از اروپا تحت تاثیر تصمیمهای سیاسی رهبران اروپایی در زمینه مهاجرت و انرژی قرار گرفته است.
کشورهای اروپایی حین جنگ ایران بارها گفتند نمیخواهند به جنگی کشیده شوند که بدون مشورت با آنها آغاز شده است. با این حال، آنها در نیمه جنگ اعلام کردند آمادهاند پس از جنگ به تامین امنیت تنگه هرمز کمک کنند.
تنگه هرمز در مرکز رایزنیهای ناتو
فرانسه و بریتانیا در حاشیه اجلاس ناتو در آنکارا در تلاشاند حمایت متحدان خود و کشورهای عربی خلیج فارس را برای ایجاد یک ماموریت دریایی چندملیتی جلب کنند. هدف این ماموریت کمک به تامین امنیت عبور کشتیها در اطراف تنگه هرمز اعلام شده است.
این دو کشور در هفتههای گذشته برای تشکیل ائتلافی متشکل از حدود ۱۲ کشور تلاش کردهاند. با این حال، اعلام کردهاند هر سازوکار بلندمدتی در نهایت به موافقت جمهوری اسلامی نیاز خواهد داشت.
خبرگزاری رویترز به نقل از چند دیپلمات نوشت پاریس و لندن امیدوارند در گام نخست، این ماموریت در دریای عمان آغاز شود؛ آبراهی مجاور تنگه هرمز که دریای عرب را به این تنگه متصل میکند و با ایران، عمان و امارات متحده عربی هممرز است.
چندین متحد ناتو نیز همزمان مینروبها، ناوهای جنگی و شناورهای پشتیبانی را در منطقه مستقر کردهاند، اما این طرح قرار نیست در قالب یک عملیات رسمی ناتو اجرا شود، بلکه تاکید شده است که تصمیم کشورها به انتقال ادوات نظامیشان به منطقه خارج از چارچوب ناتو و بهطور مجزا گرفته شده است.
یک دیپلمات اروپایی به خبرگزاری رویترز گفت مکرون، که قرار بود پس از تبدیل شدن به نخستین رییس کشور اروپایی که از سوریه دیدار میکند وارد آنکارا شود، در حال قدرتنمایی بود تا اروپا در جریان اجلاس در برابر ترامپ همچون متحدی وفادار به نظر برسد.
این دیپلمات گفت: «اما در نهایت، تا زمانی که ایران چراغ سبز ندهد، همه بیش از حد میترسند.»
دو دیپلمات دیگر نیز پیش از برگزاری نشست حاشیهای فرانسه و بریتانیا به رویترز گفتند نشست روز سهشنبه درباره این ابتکار مشترک جنبه نمادین خواهد داشت.
نشست ناتو در آنکارا سهشنبه ۱۶ تیر آغاز شد و تا پایان روز چهارشنبه ۱۷ تیر ادامه دارد.
ارمنیوز، رسانه اماراتی، صبح سهشنبه به نقل از یک منبع آمریکایی در دفتر امور اروپا و اوراسیا در وزارت خارجه آمریکا گزارش داد که موضوع امنیت تنگه هرمز در روزهای اخیر و پس از رایزنیهای واشینگتن با شماری از کشورهای اروپایی، به دستور کار نشست ناتو در آنکارا افزوده شده است.
این منبع افزود طرح پیشنهادی شامل استقرار دائمی نیروهای ناتو در خلیج فارس نیست و واشینگتن ترجیح میدهد ماموریتهای دریایی کشورهای اروپایی با پشتیبانی ناتو در حوزه فرماندهی، نظارت و تبادل اطلاعات انجام شود تا احتمال رویارویی مستقیم با سپاه پاسداران در تنگه هرمز کاهش یابد.
رویترز سهشنبه ۱۶ تیر گزارش داد توقف فعالیت مجتمع اومسک، که توقف فعالیت بزرگترین تولیدکننده بنزین روسیه است، احتمالا کمبود سوخت را در سراسر کشور تشدید خواهد کرد. اوکراین شامگاه دوشنبه ۱۵ تیر پالایشگاه اومسک در عمق سیبری را هدف قرار داده بود. این حملات یکی از دوربُردترین حملههای اوکراین به روسیه در طول پنج سال جنگ میان دو کشور ارزیابی شده است.
آناتولی سریشف، نماینده ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، در سیبری، روز سهشنبه در بیانیهای گفت: «تاسیسات پالایشگاه نفت اومسک در نتیجه حمله روز دوشنبه آسیب دید. هیچیک از کارکنان این مجتمع آسیب ندیدند.»
سرگئی سوبیانین، شهردار مسکو، نیز پس از این حملات در شبکههای اجتماعی نوشت: «از عصر تا ساعت ۶ صبح بیش از ۴۳۰ پهپاد به سمت منطقه مسکو در پرواز بودند.» او افزود که بیشتر آنها «در فواصل دور» سرنگون شدند، و ۳۶ فروند «در هنگام نزدیک شدن به مسکو منهدم شدند».
فرماندار منطقه کالوگا روسیه نیز در تلگرام نوشت حمله شبانه شش پهپاد اوکراینی باعث آتشسوزی در یک شرکت صنعتی در منطقه کالوگا روسیه، در جنوب غربی مسکو شد. او تاکید کرد این حمله کشتهای به همره نداشت.
بامداد دوشنبه، ساعاتی پیش از آغاز موج حملات پهپادی اوکراین، روسیه با موشکهای بالستیک و پهپاد به پایتخت کییف حمله کرده بود. این حملات دستکم ۲۸ کشته و دهها زخمی بر جای گذاشت.
حمله بامداد دوشنبه تنها چند روز پس از حمله بامداد ۱۱ تیر روسیه به کییف انجام شد. حملهای که با ۳۱ کشته، مرگبارترین حمله به پایتخت اوکراین از آغاز سال جاری بوده است.
فرانس ۲۴ در تحلیلی این حملات مرگبار روسیه را «نشانهای از ناامیدی» ارزیابی کرد و نوشت پوتین اکنون متوجه شده است که احتمال دارد برنده این جنگ نباشد.
ارتش اوکراین، صبح سهشنبه، پس از پایان حملات هوایی علیه روسیه در بیانیهای اعلام کرد که دو کارخانه مرتبط با مجتمع نظامی-صنعتی روسیه در منطقه بریانسک از جمله اهداف اصلی حملات دوشنبه بودند. این بیانیه تاکید میکند که کارخانههای هدف قرار گرفته قطعاتی برای سیستمهای جنگ الکترونیک نظامی تولید میکردند. افزون بر این، یک کارخانه مواد شیمیایی برای ارتش روسیه باروت، مواد منفجره و مواد قابل استفاده در سوخت موشک تولید میکرد نیز مورد حمله اوکراین قرار گرفت.
به گفته رابرت برودی، از فرماندهان ارشد ارتش اوکراین، بخش دیگری از اهداف این حملات پهپادی، هشت تانکر متعلق به ناوگان سایه روسیه بود. او گفت: « پهپادهای اوکراینی شبانه به هشت تانکر حامل سوخت متعلق به ناوگان سایه روسیه در دریای آزوف حمله کردند. یک کشتی باری و یک کشتی مسافربری نیز مورد اصابت قرار گرفتهاند.»
حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه مسکو در روز سوم تیر نیز سبب خسارتهای گسترده در این مجموعه نفتی شد و به تعطیلی این پالایشگاه دستکم تا پایان سال ۲۰۲۶ انجامید.
بخش مهمی از این جلسه به تشریح تحقیقات پلیس امور جنایی فدرال آلمان (BKA) و ارائه جزییات تازه از نحوه شناسایی اهداف، ارتباطات متهمان و سفرهای آنان به ایران اختصاص داشت.
این دادگاه چگونه است و در آن چه میگذرد؟
در سالن دادگاه، جایگاه خبرنگاران و تماشاگران با یک دیواره شفاف از جنس شیشه اکریلیک (پلکسیگلاس) از محل استقرار قضات، متهمان و وکلایشان جدا شده است. در بالانشین سالن، هیات قضایی متشکل از دو قاضی و یک منشی دادگاه، که هر سه زن هستند، ریاست جلسه را بر عهده دارند.
روی نیمکت متهمان، علی س.، مردی ۵۴ ساله، اهل افغانستان و دارای تابعیت دانمارک، به عنوان متهم ردیف اول نشسته است. در پشت سرش تواب م.، ۴۲ ساله، که او هم تبعه افغانستان است، به عنوان متهم ردیف دوم قرار دارد.
دفاع از هر دو متهم را وکلایی ایرانیتبار بر عهده دارند.
در سوی دیگر دیوار شفاف، جایی که بخشی از آن برای خبرنگاران و بخشی هم برای حاضران در نظر گرفته شده است، فولکر بک، رییس انجمن آلمان و اسرائیل، نشسته و با دقت به اظهارات یکی از شاهدان گوش میدهد و پیوسته یادداشت برمیدارد.
این نخستین بار نیست که نام او در پروندهای مرتبط با طرحهای تروریستی جمهوری اسلامی مطرح میشود و این بار نیز بنا بر کیفرخواست، یکی از اهداف احتمالی عملیات برنامهریزیشده بوده است.
دادگاه راس ساعت تعیین شده با سخنان یکی از مسئولان ارشد تحقیقات اداره پلیس امور جنایی فدرال آلمان (BKA) به عنوان شاهد آغاز میشود.
این مقام پلیس که او هم زن است، جزییات گستردهای از روند تحقیقات را نه از روی برگه که همه را از حفظ تشریح میکند.
محتویات آیفونهای متهم
به گفته او، تلفنهای همراه متهم اصلی برای مدت طولانی تحت شنود و نظارت قرار داشته و در چندین سفرش به نقاط مختلف، به طور مستمر تحت مراقبت ماموران امنیتی بوده است.
بر اساس تحقیقات، علی س. طی سال گذشته چندین بار به ایران سفر کرده و در جریان این سفرها با مقامهای بلندپایه جمهوری اسلامی و مسئولان مرتبط با نیروی قدس سپاه پاسداران دیدار کرده است.
متهم ردیف اول در یکی از این سفرها، در دی ماه سال گذشته، از برلین به ترکیه و سپس به ایران رفته و در آنجا با رابطان خود ملاقات میکند.
به گفته شاهد، او به طور مستمر به ایران سفر میکرده و حتی با مسئول بخش اسرائیل در نیروی قدس سپاه پاسداران نیز دیدار داشته است.
بخش قابل توجهی از اطلاعات پرونده از بررسی تلفن همراه متهم ردیف اول به دست آمده است.
بررسیها نشان داده که او پیش از سفر به برلین، نشانی فروشگاه کوشر متعلق به یهودیان را جستوجو کرده بوده و ماموران هنگام مراقبت از او، مشاهده کردهاند که مقابل یکی از این فروشگاهها ایستاده و با تلفن همراه خود مشغول تصویربرداری است.
نماینده پلیس فدرال امور جنایی میگوید: «در ظاهر به نظر میرسید که علی در حال مکالمه تلفنی است، اما ما میدانستیم که در واقع از محل فیلمبرداری میکند.»
تحقیقات همچنین نشان میدهد که متهم ردیف اول پس از بازگشت از ایران، علاوه بر جستوجوی نشانی فروشگاههای یهودیان، بهدنبال آدرس یوزف شوستر، رییس شورای مرکزی یهودیان آلمان، نیز بوده است.
اسنادی در صفحه نمایش بزرگ دادگاه ارائه میشود که حاوی تصاویر و اسکرینشاتهایی از گوشی علی س. است. عکسهایی از فولکر بک که در حافظه دستگاه او ذخیره شده است. موضوعی که به گفته شاهد، فرضیه برنامهریزی برای حمله به او را تقویت میکند.
قرار ملاقات در مکدونالد
علی س. به تنهایی نمیتوانسته است عملیاتی را که گفته میشود کارفرمایان سپاهیاش انجام آن را از او خواسته بودند، به سرانجام برساند. بنابراین باید گروهی را تشکیل میداده که هم انگیزه داشته باشد و هم بتواند به آن اعتماد کند.
او تواب م. را که یکی از شهروندان افغانستانی ساکن دانمارک است و «دستکم انگیزه مذهبی، ضد یهودی و اسرائیلی دارد»، انتخاب میکند. تواب جوانی بلند قد با ریشی کوتاه است که ریشش کمی هم سفید شده. او میپذیرد با علی همکاری کند.
عکسهای با کیفیتی از جلسه علی و تواب در دادگاه به نمایش گذاشته میشود که در رستوران مکدونالد تهیه شدهاند. دیدارهای این دو نفر که فکرش را نمیکردند دستگاههای اطلاعاتی تا این اندازه به آنان نزدیک باشند و رفت و آمدهایشان را ثبت کنند، اغلب در این رستوران برگزار میشده است .
شاهد دادگاه از چندین نام در دادگاه پرده برمیدارد که همگی از رابطان علی بودهاند؛ از حاج علی و کاظم تا وحید و ....
تصاویر پروفایل (آواتار) برخی از رابطان او در دادگاه به نمایش گذاشته میشود که دارای نمادهای ضدیهودی و ضداسرائیلی هستند.
پیامرسان تلگرام یکی از ابزارهای ارتباطی متهمان با کارفرمایان سپاهی آنان بوده است.
طرح اجیر کردن زنان برای اقدام تروریستی
کارفرمای علی س. به او دستور داده فروشگاه مواد غذایی کوشر را به آتش بکشد. اما این کار باید بهوسیله افرادی انجام شود که دو انگیزه داشته باشند: نیاز مالی داشته باشند، و از اسرائیل و یهودیان متنفر باشند.
نماینده پلیس فدرال امور جنایی فاش میکند که علی این موضوع را با دخترش در میان میگذارد و از او میپرسد آیا زنی فلسطینی یا سومالیایی را میشناسد که به پول نیاز داشته باشد و حاضر شود در ازای دریافت ۳۰ هزار کرون دانمارک (معادل تقریبی چهار هزار یورو)، یکی از فروشگاههای یهودیان را به آتش بکشد؟
به نظر میرسد علی و همدست او قرار بوده عملیاتی پیچیده انجام دهند که چند بُعدی باشد.
وقتی میان دو متهم صحبت از تهیه اسلحه بوده، این یعنی قرار بوده افرادی هم کشته شوند.
دادگاه عالی هامبورگ در ۱۷ جلسه باقی مانده این موضوع را نیز بررسی خواهد کرد و علی و تواب هم که فعلا نگرانی در چهرهشان دیده نمیشود، با کمک وکلای ایرانیتبارشان آزادانه از خود دفاع خواهند کرد؛ بدون دستبند و بدون فشار و تهدید.
و اما فولکر برای دومین بار چهره افرادی را میبیند که متهم به طرحریزی برای قتل او هستند.
او میگوید از اینکه قاتلان احتمالیاش بازداشت شدهاند حس رضایت دارد اما درونش آرام نیست.
نهادهای امنیتی آلمان در ماههای اخیر نسبت به افزایش تهدیدهای جمهوری اسلامی در اروپا هشدار دادهاند.
سازمان اطلاعات داخلی آلمان پیشتر اعلام کرده است جمهوری اسلامی ممکن است پس از تحولات اخیر منطقه، دامنه عملیاتهای اطلاعاتی و تروریستی خود را در اروپا گسترش دهد.
هشداری که این پرونده، از نگاه مقامهای امنیتی، یکی از نمونههای عملی آن به شمار میرود.
