رضا ولیزاده، روزنامهنگار زندانی ایرانی-آمریکایی، از دولت ایالات متحده خواست کرد که برای او و دیگر آمریکاییهای بازداشتشده در زندان اوین، کمک پزشکی فراهم کند.
ولیزاده در این فایل صوتی که به دست شبکه خبری سیبیاس رسیده و جمعه ۱۵ خرداد منتشر شده است، در مورد آزادی ۲۰ ملوان ایرانی توسط ایالات متحده در ۳۱ اردیبهشت، در شرایطی که او همراه با سه شهروند آمریکایی در ایران زندانی است، افزود: «دولت ایالات متحده میتوانست خواستار تبادل ما بشود. با این حال، این اتفاق نیفتاد.»
این روزنامهنگار اضافه کرد: «در حالی که ما چهار نفر از بیماریهای مختلف رنج میبریم و از خدمات پزشکی واقعی محروم هستیم، دولت ایالات متحده حداقل میتوانست در ازای آزادی ملوانان ایرانی، خدمات پزشکی واقعی را برای ما مطالبه کند.»
ولیزاده اضافه کرد: «حتی اگر درمان بیماریهای ما یک مطالبه بزرگ است، دستکم از مقامات ایرانی میخواست که به همه فشارهای جسمی و شکنجههای روحی علیه ما در اسارت، بلکه دستکم بخشی از آن را کاهش دهند.»
او گفت: «کنجکاوم بدانم دولت ایالات متحده در ازای آزادی ملوانان ایرانی چه امتیازاتی دریافت کرده است، اگر دولت ایالات متحده ... در ازای ... اگر دولت ایالات متحده در تبادل امتیازات با ایران اولویت دیگری غیر از آزادی گروگانهای آمریکایی داشته باشد که "آمریکا را دوباره بزرگ کند"، من کاملاً به این تصمیم احترام میگذارم.»
در این حال، سیبیاس نوشت که نتوانسته است بهطور مستقل، جزییات مربوط به سه زندانی آمریکایی دیگر را که ولیزاده به آنها اشاره کرده است، تایید کند.
این شبکه خبری افزود دریافته است که وزارت خارجه ایالات متحده معتقد است شش آمریکایی در ایران بازداشت شدهاند.
بر اساس این گزارش، منابع متعدد گفتهاند که هیچ یک از آمریکاییهای بازداشتشده به عنوان بخشی از آتشبس که در حال حاضر توسط ایالات متحده و حکومت ایران در حال مذاکره است، آزاد نخواهند شد.
این گزارش میگوید استراتژی این است که ابتدا برای پایان دادن به جنگ و شروع مذاکرات هستهای، به توافق برسند و سپس مساله گروگانها را در مسیری جداگانه بررسی کنند.
این منابع به سیبیاس گفتند که بازگشت آمریکاییها در اولویت است، اما تصمیم بر این است تا از درگیر شدن آنها در یک آتشبس پیچیده و شکننده که میتواند آنها را در معرض خطر بیشتری قرار دهد، جلوگیری شود.
یک مقام دولت دونالد ترامپ به سیبیاس گفت واشینگتن از نزدیک، پیگیر پرونده ولیزاده و سایر شهروندان آمریکایی است که در حال حاضر در ایران بازداشت هستند، و با جدیت برای آزادی آنها تلاش میکند.
در این حال، رایان فیهی، وکیل ولیزاده، به سیبیاس گفت که موکلش پس از آتشسوزیهای ناشی از حمله هوایی اسرائیل به زندان اوین در تابستان سال گذشته، «به سختی میتواند بدون سرفه صحبت کند و از کمردرد مزمن و مشکلات دندان نیز رنج میبرد.»
ولیزاده ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ پس از ۱۴ سال به ایران بازگشت و پس از بازداشت و بازجویی به دست ماموران سازمان اطلاعات سپاه پاسداران در بند دو الف زندان اوین، به بازداشتگاه وزارت اطلاعات، موسوم به بند ۲۰۹ زندان اوین، منتقل شد. او از سوی دادگاه انقلاب اسلامی به ۱۰ سال حبس، منع اقامت در استان تهران و استانهای همجوار آن، منع خروج از کشور، منع عضویت در احزاب و گروهها و گروههای سیاسی- اجتماعی به مدت دو سال محکوم شد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
