سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد که در روزهای ۲۶ و ۲۷ اردیبهشت هیچ حادثهای در خلیج فارس و دریای عمان گزارش نشده است. با این حال، وضعیت امنیتی منطقه همچنان ناپایدار است و تهدید علیه کشتیرانی تجاری ادامه دارد.
خبرگزاری رویترز، عصر دوشنبه ۲۸ اردیبهشت در گزارشی کوتاه به نقل از یک منبع ارشد حکومت ایران نوشت: «ایالات متحده در مورد اجازه دادن به ایران برای حفظ فعالیتهای هستهای محدود و صلحآمیز، تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی، انعطاف نشان داده، اما تاکنون فقط با آزادسازی یکچهارم داراییهای مسدودشده ایران، طبق یک جدول زمانی مرحلهای، موافقت کرده است.»
به گفته این منبع، جمهوری اسلامی از آمریکا میخواهد در هر دو موضع خود تجدیدنظر کند.
این منبع همچنین گفت ایران در پیشنهاد تازه خود بار دیگر بر «تضمین پایان جنگ، بازگشایی تنگه هرمز و لغو تحریمهای دریایی» تمرکز کرده است.
اکسیوس: پیشنهاد تازه ایران پیشرفت معناداری برای پایان جنگ نیست
ساعتی پس از انتشار این گزارش در رویترز، رسانه آمریکایی اکسیوس به نقل از «یک مقام ارشد آمریکایی و یک منبع مطلع از موضوع» نوشت: «ایران پیشنهاد بهروزشدهای برای توافقی با هدف پایان دادن به جنگ ارائه کرده است، اما کاخ سفید معتقد است این پیشنهاد پیشرفت معناداری محسوب نمیشود و برای دستیابی به توافق کافی نیست.»
مقام ارشد آمریکایی به این رسانه گفت طرح پیشنهادی تازه جمهوری اسلامی که یکشنبهشب از طریق میانجیهای پاکستانی با آمریکا در میان گذاشته شد، در مقایسه با نسخه قبلی حاوی «بهبودهایی نمادین» است.
به نوشته اکسیوس، پیشنهاد جدید شامل توضیحات بیشتری درباره تعهد جمهوری اسلامی به دنبال نکردن سلاح هستهای است، اما تعهدات مشخصی درباره تعلیق غنیسازی اورانیوم یا تحویل ذخایر موجود اورانیوم با غنای بالا در آن دیده نمیشود.
رویترز نیز درباره این نسخه پیشنهادی نوشت که در آن مسائل جنجالیتر مربوط به برنامه هستهای جمهوری اسلامی و غنیسازی اورانیوم، که همچنان دشوارترین بخشهای مذاکرات به شمار میروند، به دورهای بعدی گفتوگوها موکول شدهاند.
این مقام ارشد آمریکایی به اکسیوس گفت اگر ایران موضع خود را تغییر ندهد، آمریکا ناچار خواهد شد مذاکرات را «از طریق بمبها» ادامه دهد.
رویترز بعد از ظهر دوشنبه ۲۸ اردیبهشت به نقل از یک منبع پاکستانی گزارش داده بود که این کشور پیشنهاد جدید جمهوری اسلامی برای پایان دادن به جنگ را به ایالات متحده تحویل داده است. این پیشنهاد در واقع نسخه تازه و بازنگریشدهای از آخرین طرح صلحی است که آمریکا به جمهوری اسلامی ارائه داده بود.
این منبع پاکستانی جزئیاتی درباره پیشنهاد بازنگریشده ارائه نکرد و در پاسخ به اینکه آیا پر کردن شکافها زمانبر خواهد بود، گفت که طرفها «مدام شرطها و خواستههای خود را تغییر میدهند» و افزود: «ما زمان زیادی نداریم.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز بعدتر تایید کرد که دیدگاههای تهران «از طریق پاکستان به طرف آمریکایی منتقل شده است»، اما جزئیاتی ارائه نکرد.
رسانههای جمهوری اسلامی چه میگویند؟
پیشتر خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از «یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده» نوشت که آمریکا بر خلاف متنهای پیشنهادی قبلی خود، در متن جدید پذیرفته است که در جریان مذاکره از اعمال تحریمهای نفتی علیه جمهوری اسلامی چشمپوشی کند.
تسنیم نوشته است: «وِیو کردن تحریمها [اشاره به کلمه انگلیسی waive که احتمالا در متن پیشنهادی بهکار رفته است] به معنای معافیت یا اسقاط موقت تحریمهاست. اما ایران تاکید دارد که لغو همه تحریمها باید جزو تعهدات آمریکا باشد.»
مقام ارشد آمریکایی درباره این اظهارات به آکسیوس گفت: ««ما واقعا پیشرفت زیادی ندیدیم. امروز در نقطه بسیار حساسی قرار داریم. فشار بر آنهاست تا به شکل درست پاسخگو باشند.»
او افزود: «ما به گفتوگویی واقعی، محکم و جزئینگر [درباره برنامه هستهای] نیاز داریم. اگر چنین چیزی اتفاق نیفتد، ما گفتوگو را با بمبها ادامه خواهیم داد، چیزی که مایه تاسف خواهد بود.»
او همچنین تاکید کرد که دو کشور مذاکرات مستقیم ندارند، اما درگیر گفتوگوهای غیرمستقیماند تا تلاش کنند بر سر اینکه این مذاکرات چه شکلی خواهد داشت، به اجماع برسند.
در حالی که به نظر میرسد مذاکرات به بنبست خورده و طرفین تنها در حال تصحیح و ویرایش طرحهای پیشنهادی یکدیگر هستند، ناظرانْ آتشبس کنونی میان جمهوری اسلامی و آمریکا را شکننده میدانند. دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده هفته گذشته پیش از سفر به چین آتشبس را به بیماری در حال احتضار تشبیه کرد که با اتصال به دستگاه زنده است.
از سوی دیگر، طی یک هفته گذشته حملات پراکندهای به جزایر و بندرهای جنوب ایران و همینطور خاک عربستان سعودی و امارات متحده عربی گزارش شد.
بنبست مذاکرات و سایه سنگین حملات گسترده
یکی از خواستههای اصلی واشینگتن که از ابتدای مذاکرات به میانجیگری پاکستان همچنان بر آن تاکید دارد برچیده شدن برنامه هستهای جمهوری اسلامی است. افزون بر این، آمریکا از جمهوری اسلامی میخواهد دست از محاصره تنگه هرمز بر دارد.
در مقابل، جمهوری اسلامی خواستار پرداخت غرامت بابت خسارتهای جنگ، پایان محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا و توقف درگیری در همه جبههها، از جمله در لبنان، شده است؛ جایی که اسرائیل با شبهنظامیان حزبالله، گروه مورد حمایت ایران، میجنگد.
ترامپ در پایان هفته در پستی در تروث سوشال نوشت که «ساعت برای ایران در حال تیکتاک کردن است» و افزود که «آنها بهتر است سریع، خیلی سریع، دست به کار شوند، اگرنه چیزی از آنها باقی نخواهد ماند. زمان حیاتی است!»
اکسیوس یکشنبه ۲۷ اردیبهشت نوشت که انتظار میرود ترامپ روز سهشنبه جلسهای با مشاوران ارشد امنیت ملی خود داشته باشد تا گزینههای ازسرگیری اقدام نظامی را بررسی کنند.
ترامپ پنجشنبه گذشته در گفتوگویی با شان هنیتی، مجری شبکه فاکس نیوز، هشدار داده بود که صبر او در قبال [حکومت] ایران رو به پایان است.
او در این مصاحبه گفت: «دیگر خیلی صبر نخواهم کرد. آنها باید توافق کنند. هر فرد عاقلی توافق میکند، اما شاید آنها دیوانه باشند.»
بر اساس این گزارش که دوشنبه ۲۸ اردیبهشت منتشر شد، تصاویر ماهوارهای ثبتشده در ۲۶ اردیبهشت، حضور ۲۳ نفتکش را در اطراف جزیره خارک نشان میدهد. این نفتکشها یا در لنگرگاههای اطراف مستقر بودهاند یا در اسکلههای بارگیری نفت خام و گاز مایع، پهلو گرفتهاند.
بلومبرگ ۲۲ اردیبهشت نیز در گزارشی نوشت تصاویر ماهوارهای اروپایی نشان میدهد در روزهای ۱۸، ۱۹ و ۲۱ اردیبهشت هیچ نفتکش اقیانوسپیمایی در پایانه نفتی جزیره خارک دیده نشده است. موضوعی که به گفته این رسانه، نخستین توقف طولانی صادرات نفت ایران از آغاز جنگ محسوب میشود.
بر اساس این گزارش، از زمان شروع حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، پایانه خارک حتی در جریان جنگ نیز به بارگیری نفت ادامه داده بود و نفتکشها پس از پر شدن، بهدلیل محاصره دریایی آمریکا در خلیج فارس، به عنوان مخازن شناور استفاده میشدند.
بلومبرگ در ادامه گزارش تازه خود نوشت که تصاویر جدید را بررسی کرده و تحلیلهای گروه «اتحاد علیه ایران هستهای» (United Against Nuclear Iran)، یک نهاد غیرانتفاعی مستقر در آمریکا که بر بررسی سیاستهای مرتبط با جمهوری اسلامی تمرکز دارد، نیز آن را تایید کرده است.
این گزارش افزود که تعداد نفتکشهای حاضر در خارک در مقایسه با ۲۴ فروردین ۱۴۰۵ (۱۳ آوریل) - درست پیش از آنکه ناوهای آمریکایی در دریای عمان برای بازرسی و توقیف کشتیها مستقر شوند - افزایش چشمگیری داشته است.
در آن زمان تنها چهار نفتکش در این منطقه دیده شده بودند.
بلومبرگ پیش از این نوشته بود که اگر فعالیت پایانه خارک همچنان متوقف بماند، فشار بر دیگر تاسیسات ذخیرهسازی نفت ایران بیشتر خواهد شد.
شرکت تحلیلی کپلر پیشبینی کرده است تهران احتمالا تا اواخر ماه می (۱۳ روز دیگر) امکان ادامه تولید بدون فضای ذخیرهسازی جدید را خواهد داشت.
همزمان، فاتح بیرول، رییس آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، ۲۸ اردیبهشت اعلام کرد بهدلیل «جنگ ایران» و بسته شدن تنگه هرمز به روی کشتیرانی، ذخایر تجاری نفت به سرعت در حال کاهش است و تنها برای چند هفته دیگر کفایت میکند.
بیرول که در نشست وزیران دارایی گروه هفت در پاریس حاضر شد، به خبرنگاران گفت آزادسازی ذخایر راهبردی نفت روزانه ۲.۵ میلیون بشکه نفت به بازار اضافه کرده است، اما تاکید کرد که این ذخایر «بیپایان نیستند».
او افزود با آغاز فصل کشت بهاره و سفرهای تابستانی در نیمکره شمالی، ذخایر نفتی سریعتر کاهش خواهند یافت، زیرا تقاضا برای گازوئیل، کود شیمیایی، سوخت جت و بنزین افزایش پیدا میکند.
سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیه اروپا قرار گرفته است.
بر اساس گزارش یوروپل که دوشنبه ۲۸ اردیبهشت منتشر شد، این عملیات به رهبری «واحد ارجاع اینترنتی اتحادیه اروپا» (EU IRU) وابسته به یوروپل انجام شد و بر شناسایی و مختل کردن حضور آنلاین سپاه پاسداران تمرکز داشت. حضوری که برای انتشار تبلیغات، جذب نیرو و جمعآوری منابع مالی استفاده میشد.
یوروپل اعلام کرد ۱۹ کشور از جمله آلمان، اسپانیا، اوکراین، ایتالیا، سوئد، فرانسه، هلند و آمریکا، در این عملیات مشارکت داشتند.
مقامها بین ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ تا هشتم اردیبهشت ۱۴۰۵، در چند مرحله هماهنگ، به جمعآوری اطلاعات، تطبیق اهداف و ارسال درخواستهای مشترک برای حذف محتوا از پلتفرمهای آنلاین پرداختند.
ویدیوهای هوش مصنوعی و فراخوان «گرفتن انتقام خامنهای»
به گفته یوروپل، این محتواها در شبکههای اجتماعی، سرویسهای استریم، وبسایتهای وبلاگی و سایتهای مستقل منتشر شده بودند و به زبانهای مختلف، از جمله فارسی، عربی، انگلیسی، فرانسوی، اسپانیایی و اندونزیایی، انتشار مییافتند.
محتواهای شناساییشده شامل سخنرانیهایی با روایتهای مذهبی درباره «شهادت» و پیامهای سیاسی تند، ویدیوهای تولیدشده با هوش مصنوعی در ستایش سپاه پاسداران، و فراخوانهایی برای «انتقامگیری از کشتهشدن علی خامنهای» بوده است.
یوروپل همچنین اعلام کرد بررسی ارتباط میان وبسایتهای چندزبانه وابسته به سپاه پاسداران، اطلاعات مهمی درباره ساختار شبکه تبلیغاتی آنلاین این نهاد در اختیار محققان قرار داده است.
بر اساس این گزارش، تحقیقات درباره نحوه انتشار و تقویت تبلیغات سپاه پاسداران به شناسایی و حذف بیانیهها و ویدیوهای تولیدشده بهوسیله گروههای همسو و نیابتی، از جمله انصارالله یمن، جهاد اسلامی فلسطین، حزبالله لبنان و حماس، نیز کمک کرده است.
حذف حسابهای مرتبط با سپاه پاسداران
یوروپل اعلام کرد در جریان این عملیات، حساب اصلی سپاه پاسداران در شبکه اجتماعی ایکس (X) که بیش از ۱۵۰ هزار دنبالکننده داشت، در اتحادیه اروپا مسدود شد و هزاران لینک دیگر نیز حذف شدند یا همچنان در حال بررسی برای حذف هستند.
این نهاد همچنین اعلام کرد سپاه پاسداران برای حفظ حضور آنلاین خود به شبکهای از شرکتهای میزبانی اینترنتی در کشورهای مختلف، از روسیه تا آمریکا، متکی بوده است؛ موضوعی که به گفته یوروپل، نشاندهنده تلاش این شبکه برای حفظ تابآوری دیجیتال خود است.
مقامها همچنین استفاده از تراکنشهای رمزارزی برای تامین مالی و تقویت فعالیتهای آنلاین سپاه پاسداران را شناسایی کردند. روشی که به گفته یوروپل، با هدف دور زدن محدودیتهای مالی سنتی به کار گرفته شده است.
یوروپل تاکید کرد این عملیات بخشی از تلاشهای گستردهتر اتحادیه اروپا برای مقابله با فعالیت شبکههای تروریستی در فضای دیجیتال و محدود کردن توانایی آنها برای تبلیغ، جذب نیرو و گسترش نفوذ آنلاین است.
بر اساس گزارش سالانه سازمان حقوق بشری عفو بینالملل درباره «احکام و اجرای اعدامها در سال ۲۰۲۵» که دوشنبه ۲۸ اردیبهشت منتشر شد، دستکم دو هزار و ۷۰۷ نفر در ۱۷ کشور جهان اعدام شدند. رقمی که از زمان آغاز ثبت این آمار از سوی عفو بینالملل در سال ۱۹۸۱، بیسابقه توصیف شده است.
عفو بینالملل اعلام کرد مقامهای جمهوری اسلامی دستکم دو هزار و ۱۵۹ نفر را در سال ۲۰۲۵ اعدام کردند. آماری که بیش از دو برابر سال ۲۰۲۴ است و بیشترین سهم را در افزایش جهانی اعدامها داشته است.
این گزارش همچنین اعلام کرد که عربستان سعودی شمار اعدامهای خود را به دستکم ۳۵۶ مورد رسانده و بهطور گسترده از مجازات اعدام برای برخورد با جرایم مرتبط با مواد مخدر استفاده کرده است.
در سال گذشته میلادی شمار اعدامها در کویت از شش به ۱۷، در مصر از ۱۳ به ۲۳، در سنگاپور از ۹ به ۱۷ و در آمریکا از ۲۵ به ۴۷ مورد افزایش یافت.
در مجموع، شمار اعدامهای ثبتشده در جهان نسبت به سال قبل ۷۸ درصد افزایش داشته است.
در سال ۲۰۲۴ دستکم هزار و ۵۱۸ مورد اعدام ثبت شده بود.
این آمار شامل هزاران اعدامی نمیشود که عفو بینالملل معتقد است همچنان در چین انجام میشود.
چین هنوز بزرگترین مجری اعدام در جهان شناخته میشود.
جمهوری اسلامی و اعدامهای مرتبط با مواد مخدر
عفو بینالملل اعلام کرد سیاستهای سختگیرانه در «مبارزه با مواد مخدر» یکی از عوامل اصلی افزایش اعدامها بوده است.
بر اساس این گزارش، نزدیک به نیمی از اعدامهای ثبتشده در سال ۲۰۲۵ - معادل هزار و ۲۵۷ مورد - به جرایم مرتبط با مواد مخدر مربوط بودهاند؛ از جمله در ایران، چین، سنگاپور، عربستان سعودی و کویت.
از میان این کشورها، ایران با ۹۹۸ اعدام مرتبط با مواد مخدر، بیشترین سهم را داشته است.
اگنس کالامار، دبیرکل عفو بینالملل، گفت: «اقلیتی شرمآور از حکومتها از مجازات اعدام برای ایجاد ترس، سرکوب مخالفتها و تنبیه گروههای به حاشیه رانده شده، استفاده میکنند.»
او افزود: «از چین، ایران، کره شمالی و عربستان سعودی تا یمن، کویت، سنگاپور و آمریکا، این کشورها از اعدام برای ایجاد ترس و نمایش قدرت حکومت استفاده میکنند.»
کشورهای مجری اعدام همچنان در اقلیتاند
عفو بینالملل تاکید کرد با وجود افزایش اعدامها، کشورهای مجری این مجازات همچنان در اقلیت قرار دارند.
آمریکا، ایران، چین، سومالی، عراق، عربستان سعودی، کره شمالی، مصر، ویتنام و یمن، پنج سال متوالی در میان کشورهایی بودهاند که همچنان اعدام اجرا میکنند.
در مقابل، این سازمان اعلام کرد روند جهانی لغو مجازات اعدام ادامه دارد. زمانی که عفو بینالملل در سال ۱۹۷۷ فعالیت علیه اعدام را آغاز کرد، تنها ۱۶ کشور مجازات اعدام را لغو کرده بودند، اما اکنون این تعداد به ۱۱۳ کشور رسیده است.
بر اساس این گزارش، ویتنام مجازات اعدام را برای هشت جرم، از جمله انتقال مواد مخدر، رشوه و اختلاس، لغو کرده و گامبیا نیز اعدام را برای قتل، خیانت و برخی جرایم علیه حکومت کنار گذاشته است.
عفو بینالملل همچنین از تلاشها در قرقیزستان، لبنان و نیجریه برای جلوگیری از بازگشت یا گسترش مجازات اعدام خبر داد.
