یک نهاد مدنی مستقر در سئول اعلام کرد کره شمالی پس از بستن مرزهای خود در دوران همهگیری کووید-۱۹، شمار اعدامها را بهطور قابل توجهی افزایش داد. بخش عمده این اعدامها به نقض «ممنوعیتهای مربوط به فرهنگ و مذهب خارجی» مرتبط بوده است.
بر اساس گزارشی از «گروه کاری عدالت انتقالی»، در فاصله سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، دستکم ۶۰ مورد اعدام در کره شمالی ثبت شده که در مجموع ۱۴۸ نفر در آنها کشته شدهاند. این رقم در مقایسه با ۴۱ اعدام در پنج سال پیش از آن، افزایش قابل توجهی نشان میدهد.
خبرگزاری رویترز سهشنبه هشتم اردیبهشت نوشت که این یافتهها بر پایه مصاحبه با ۸۸۰ پناهنده کره شمالی ساکن کره جنوبی بهدست آمده و این نهاد با استفاده از تصاویر ماهوارهای، محلهای اجرای اعدام را نیز شناسایی کرده است.
با این حال، در گزارش تاکید شده که این دادهها نباید بهعنوان آمار قطعی در نظر گرفته شوند.
نقش فرهنگ خارجی در افزایش اعدامها
در این گزارش آمده است «نقض محدودیتهای مربوط به فرهنگ و مذهب خارجی» - از جمله تماشای سریالها و فیلمهای کره جنوبی - بیشترین سهم را در اعدامها داشته است.
پیش از بسته شدن مرزها در دوران همهگیری، قتل شایعترین دلیل صدور حکم اعدام در کره شمالی بود.
افزایش اعدامهای سیاسی در دوران قرنطینه
بر اساس این گزارش، شمار اعدامها بهدلیل جرائم سیاسی نیز از چهار مورد در دوره پیشین به ۲۸ مورد افزایش یافته است. روندی که به گفته این نهاد، در چارچوب تلاش کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، برای سرکوب مخالفان در دوران قرنطینه رخ داده است.
هوبرت لی، مدیر اجرایی این نهاد، گفت اعدامهای مرتبط با تخلفات فرهنگی تنها به مناطق مرزی با چین محدود نبوده و در مناطق داخلی کشور نیز رخ داده است. موضوعی که نشان میدهد محتوای رسانهای کره جنوبی در سراسر کشور گسترش یافته است.
بازگشایی تدریجی، تداوم انزوا
کره شمالی بهتدریج روند بازگشایی کشور را آغاز کرده و در سال ۲۰۲۳ بازگشت شهروندان خود از خارج را مجاز دانسته و اخیرا نیز خدمات قطار مسافری با چین را از سر گرفته است.
با این حال، تعداد فراریان از کره شمالی همچنان پایین باقی مانده است.
طبق دادههای دولت کره جنوبی، این رقم در سال ۲۰۲۵ تنها ۲۲۳ نفر بوده، در حالی که در سال ۲۰۱۵ به هزار و ۲۷۵ نفر میرسید.
احتمال افزایش اعدامها با انتقال قدرت
به گفته لی، انتقال احتمالی قدرت به دختر کیم جونگ اون، معروف به «جو ئه»، نیز میتواند به افزایش اعدامها منجر شود.
او گفت: «ممکن است با نزدیک شدن زمان جانشینی جو ئه، شمار اعدامها افزایش یابد تا حلقه نزدیک به پدرش کنار گذاشته شده و افراد وفادار به او جایگزین شوند.»
سفارتهای کره شمالی در سنگاپور و لندن و همچنین نمایندگی دائم این کشور در سازمان ملل تاکنون به درخواستهای رویترز برای اظهار نظر درباره این گزارش پاسخی ندادهاند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
