مهراوه خندان، فرزند نسرین ستوده، خبر داد که این وکیل دادگستری و فعال حقوق بشر، با قرار وثیقه بهطور موقت آزاد شده است. نسرین ستوده ۱۲ اردیبهشت در منزل خود بازداشت شده بود. در جریان این بازداشت، لوازم الکترونیکی از جمله لپتاپ و تلفنهای همراه او و همسرش رضا خندان ضبط شد.
روزنامه «جوییش کرونیکل» چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت در گزاشی به نقل از این مرد که با نام مستعار «نیما» معرفی شده، نوشت او پس از بازگشت به بریتانیا، موضوع را به پلیس گزارش کرده و روزنامهنگاری را که برای یک رسانه فارسیزبان کار میکند، در جریان قرار داده است.
نیما که حدود یک دهه است در بریتانیا زندگی میکند و در یک بار کار میکند، گفت این ماجرا در جریان سفر تفریحیاش به جنوب اروپا آغاز شد؛ جایی که به یک رستوران ایرانی رفت و با دو مرد آشنا شد که یکی از آنها را از ایران میشناخت.
به گزارش جوییش کرونیکل، آن مرد ابتدا درباره راهاندازی یک بار در لندن صحبت کرد و با مطرح کردن موضوع بهعنوان یک پیشنهاد کاری، اطلاعات تماس نیما را گرفت.
پیشنهادی برای قتل
نیما گفت دیدار دوم شکل متفاوتی پیدا کرد؛ زمانی که آن مرد همراه دو نفر دیگر آمد و شروع به اشاره به جزییات زندگی او در بریتانیا و بستگانش در ایران کرد.
نیما به جوییش کرونیکل گفت: «به من گفت تو آدم محترمی هستی. خانوادهای در ایران داری که به حمایت تو نیاز دارند. میخواهم کاری به تو پیشنهاد بدهم؛ با پرداخت اولیه ۴۰ هزار پوند.»
بر اساس این گزارش، آن مرد سپس به یک روزنامهنگار ایرانی در لندن اشاره کرد که نیما پیشتر در فضای مجازی با او مشاجره کرده بود و گفت میخواهد او را «مجازات» کند.
او از نیما پرسید آیا خودش میتواند این کار را انجام دهد یا فرد دیگری را برای آن پیدا کند.
نیما گفت به او پیشنهاد شده بود ۲۰ هزار پوند نقد همان ابتدا دریافت کند و بقیه مبلغ را پس از مشخص کردن محل اقامت آن روزنامهنگار بگیرد.
او افزود این افراد تصور میکردند آن روزنامهنگار در خانه امن زندگی میکند.
به گفته نیما، فرد مظنون مستقیما خود را عضو سپاه پاسداران معرفی نکرد، اما یکی از آشنایانش گفته بود او در ایران نفوذ دارد و هنگام صحبت درباره کمک احتمالی به خانواده نیما، از «سپاه» نام برده بود.
افزایش نگرانیهای امنیتی در بریتانیا
این گزارش در شرایطی منتشر شده است که نگرانیها در بریتانیا درباره تهدیدهای مرتبط با جمهوری اسلامی علیه مخالفان، روزنامهنگاران و نهادهای یهودی افزایش یافته است.
یک گروه همسو با جمهوری اسلامی (حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه)، مسئولیت حمله به چند مکان یهودی در بریتانیا و اروپا، از جمله حملات ماه گذشته به دو کنیسه در شمال لندن را بر عهده گرفته است.
کن مککالوم، مدیرکل سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا «امآی۵» بارها هشدار داده جمهوری اسلامی که از طریق سپاه پاسداران عمل میکند، تهدیدی «احتمالا مرگبار» برای بریتانیا بهشمار میرود.
به گفته مقامهای بریتانیایی، از سال ۲۰۲۲ تاکنون چندین طرح منتسب به جمهوری اسلامی که قصد داشته است مخالفان، روزنامهنگاران و افراد یا نهادهای مرتبط با اسرائیل و یهودیان را در این کشور هدف قرار دهد، خنثی شده است.
بلومبرگ ۲۲ اردیبهشت در گزارشی نوشت تصاویر ماهوارهای اروپایی نشان میدهد در روزهای ۱۸، ۱۹ و ۲۱ اردیبهشت هیچ نفتکش اقیانوسپیمایی در پایانه نفتی جزیره خارک دیده نشده است. موضوعی که به گفته این رسانه، نخستین توقف طولانی صادرات نفت ایران از آغاز جنگ محسوب میشود.
بر اساس این گزارش، از زمان شروع حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، پایانه خارک حتی در جریان جنگ نیز به بارگیری نفت ادامه داده بود و نفتکشها پس از پر شدن، بهدلیل محاصره دریایی آمریکا در خلیج فارس، به عنوان مخازن شناور استفاده میشدند.
بلومبرگ نوشت اگر فعالیت پایانه خارک همچنان متوقف بماند، فشار بر دیگر تاسیسات ذخیرهسازی نفت ایران بیشتر خواهد شد.
تصاویر ماهوارهای نشان میدهند مخازن ذخیرهسازی جزیره خارک در حال پر شدن هستند و ظرفیت خالی آنها به سطح بسیار پایینی رسیده است.
این گزارش افزود در صورتی که ایران فضای کافی برای ذخیره نفت نداشته باشد، ممکن است ناچار شود تولید نفت در برخی میدانها را کاهش دهد.
جمهوری اسلامی پیشتر نیز بخشی از تولید خود را کم کرده بود.
بلومبرگ با استناد به تصاویر ماهوارهای اتحادیه اروپا نوشت تعداد نفتکشهای پهلوگرفته یا لنگرانداخته در نزدیکی خارک از سه فروند در ۲۴ فروردین، به دستکم ۱۸ نفتکش در ۲۱ اردیبهشت رسیده است. بخشی از این نفتکشها احتمالا حامل محمولههایی هستند که امکان خروج از خلیج فارس را پیدا نکردهاند.
نیویورکتایمز پیشتر با استناد به تصاویر ماهوارهای از نشت سه هزار بشکه نفت در تاسیسات خارک در ۱۶ اردیبهشت خبر داد. رخدادی که ممکن است بر روند بارگیری نفت تاثیر گذاشته باشد.
جمهوری اسلامی وقوع این نشت را رد کرده است.
بلومبرگ همچنین نوشت تحلیل تصاویر ماهوارهای از مخازن نفتی خارک نشان میدهد سقف شناور برخی مخازن بالاتر آمده و این موضوع نشانه افزایش حجم نفت ذخیرهشده در آنهاست.
این رسانه افزود دولت دونالد ترامپ و مقامهای آمریکایی از زمان آغاز محاصره دریایی ایران بارها گفتهاند جمهوری اسلامی بهزودی ناچار به تعطیلی چاههای نفت خواهد شد.
شرکت تحلیلی کپلر پیشبینی کرده است تهران احتمالا تا اواخر ماه می امکان ادامه تولید بدون فضای ذخیرهسازی جدید را خواهد داشت.
این اظهارات از آن جهت نگرانکننده و قابل تأمل است که میتواند نشانهای از عزم حکومت برای ادامه محدودیت اینترنت و جایگزین کردن فعالیتهای آنلاین با مدلهای کنترلپذیر فیزیکی باشد؛ آن هم در شرایطی که با وجود وعدههای مبهم برخی مقامها، هنوز چشمانداز روشنی برای اتصال آزاد و پایدار شهروندان ایرانی به اینترنت جهانی دیده نمیشود.
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ۲۲ اردیبهشت به مناسبت روز مشاغل خانگی گفت: «مشاغل خانگی صرفا با فضای مجازی توسعه پیدا نمیکنند. اگرچه فضای مجازی در توسعه فروش محصولات خانگی موثر است و میتواند دسترسیها و توسعه بازار را فراهم کند، ولی بدون فضای فیزیکی امکان توسعه مشاغل خانگی نیست.»
او حضور فیزیکی را تسهیلکننده «امکان مشارکت، توسعه عدالت و روابط بین بخشی» دانست و از اجرای طرحی با نام «هزار و یک میدان» خبر داد.
میدری ادامه داد: «در راستای طرح هزار و یک میدان، پلتفرمها میتوانند در این میدانها آموزش بدهند. ما مشاغل و کسبوکارهای خانگی را دعوت میکنیم و پلتفرمها میتوانند از این فضا در شهرهای مختلف استفاده کنند.»
۷۵ روز از قطع اینترنت در ایران میگذرد و شهروندان تاکنون ۱۷۷۶ ساعت از دسترسی به شبکه جهانی محروم بودهاند.
در هفتههای اخیر، عرضه اینترنت طبقاتی موسوم به «اینترنت پرو» و همچنین فروش فیلترشکنها و کانفیگهای مختلف با قیمتهای گزاف، دسترسی محدود کاربران به اینترنت آزاد را با دشواریهای گسترده همراه کرده است.
در این میان، کسبوکارهای آنلاین از جمله بخشهایی هستند که بیشترین آسیب را از خاموشی دیجیتال متحمل شدهاند. معضلی که موجی از بیکاری و مشکلات اقتصادی گسترده را برای فعالان این حوزه به همراه داشته است.
پیشتر در دوم اردیبهشت، ستار هاشمی، وزير ارتباطات و فناوری اطلاعات جمهوری اسلامی، اذعان کرد حدود ۱۰ میلیون نفر، عمدتا از طبقات متوسط و پایین جامعه، بهطور مستقیم درگیر فعالیتهایی هستند که نیازمند ارتباطات پایدار دیجیتال است و محدودیتهای اینترنتی تهدیدی مستقیم برای اشتغال این افراد به شمار میرود.
راهکار حکومت برای بحران اینترنت: فروش حضوری یا استفاده از پلتفرمهای داخلی
مالک حسینی، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزیر کار، ۲۲ اردیبهشت اعلام کرد نمایشگاههای مرتبط با طرح «هزار میدان، هزار بازار» ظرف ۱۰ روز آینده آغاز به کار میکنند و تا پایان سال جاری فعال خواهند بود.
او هدف این طرح را ایجاد «ظرفیت تازهای برای عرضه و فروش محصولات مشاغل خانگی» دانست و گفت: «باید نمایشگاههای حضوری و بازارسازی برخط در کنار یکدیگر بهعنوان یک ظرفیت مکمل برای تقویت فروش مشاغل خانگی دیده شوند.»
حسینی خواستار استفاده از «سکوهای داخلی» برای فروش مشاغل خانگی شد و افزود: «اگر اینترنت بینالملل هم وصل شد، ماندگاری را در شبکههای داخلی میتوان ادامه داد.»
معاون وزیر کار در حالی از اتصال دوباره اینترنت بینالملل با یک «اگر» نگرانکننده سخن میگوید که فشارهای اقتصادی و معیشتی هر روز بهطور فزایندهای بر دوش مردم سنگینی میکند.
این در حالی است که فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان، در پیام خود به مناسبت روز مشاغل خانگی، عملا نقش اینترنت و پلتفرمهای دیجیتال را در توسعه این کسبوکارها منکر شد.
او در شبکه ایکس نوشت مشاغل خانگی زنان «در بستر شرکت ملی پست رونق یافته و بازاری به بزرگی ایران عزیزمان و حتی فراتر از مرزها فراهم آورده است».
در سوی دیگر، صفحه «فیلتربان» در ایکس که در حوزه حقوق دیجیتال و حق دسترسی به اینترنت فعالیت میکند، بهشدت از این اظهارات مهاجرانی انتقاد کرد: «بهتر است بهجای چنین پستهایی، کمی مسئولیتپذیر باشید یا حداقل سکوت کنید.»
فیلتربان خطاب به مقامهای جمهوری اسلامی افزود زنان فعال در مشاغل خانگی «با تکیه بر اینترنت، کسبوکار خود را راه انداختند و شما به طرفهالعینی و بدون مسئولیت در قبال آنها با قطع اینترنت، تمام زحمتشان را در این ۷۰ روز به باد دادید».
قطع اینترنت؛ آنجا که چرخ معاش از حرکت میایستد
در هفتههای اخیر، شهروندان با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال، از تداوم قطعی اینترنت در کشور بهشدت انتقاد کردند و هشدار دادند زندگی روزمره و فعالیتهای شغلی آنان، بهطور فزایندهای تحت تاثیر پیامدهای منفی این اقدام جمهوری اسلامی قرار گرفته است.
یک کارآفرین در پیام خود نوشت: «ناگهان ورود مواد اولیه قفل شد. از طرفی با قطع اینترنت، تمام سیستم فروش فلج شد. ۷۰ نفر نیرو بیکار شدند، خودم هم مفلس شدم.»
در پیام دیگری آمده است: «با خدا تومن کانفیگ تونستم وصل شم. من کارم با اینترنته و بهخاطر قطعی نت بیکار شدم. کلی قسط دارم که باید تسویه بشه و اجاره باید بدم.»
یک مخاطب نیز گفت: «افزایش حداقل دو برابری قیمتها و قطع اینترنت باعث تعطیلی کسبوکار ۱۱ ساله ما شد.»
کاربران فضای مجازی نیز درباره پیامدهای سنگین تداوم قطع اینترنت بر مشاغل آنلاین ابراز نگرانی کردند.
کاربری در ایکس نوشت: «به نظرم بچههای آنلاینشاپهای اینستاگرام بهطور جدی دنبال مشاغل جدید باشند .... متاسفانه باید پذیرفت دیگه از این کار پولی گیر نمیآد.»
در پست دیگری در ایکس آمده است: «فکر کن طرف آنلاینشاپ داره. میره سیمکارت پرو میگیره، بعد مشتریهاش قطع هستن.»
گروه بریکس که در ابتدا شامل آفریقای جنوبی، برزیل، چین، روسیه و هند بود، در سالهای اخیر با پیوستن اتیوپی، امارات متحده عربی، اندونزی، ایران و مصر، گسترش یافته است.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت خبر داد که تهران از هند، رییس دورهای بریکس در سال ۲۰۲۶، خواسته است از این سازوکار برای «ایجاد اجماع در محکوم کرد اقدامات آمریکا و اسرائیل در جنگ و تنش در خلیج فارس» استفاده کند.
اختلاف میان تهران و ابوظبی
اصلیترین اختلافها میان جمهوری اسلامی ایران و امارات متحده عربی شکل گرفته است. دو کشوری که در دو سوی جبهه جنگی قرار دارند که آمریکا و اسرائیل از ۹ اسفند ۱۴۰۴ علیه جمهوری اسلامی آغاز کردند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، احتمالا اواخر روز چهارشنبه برای شرکت در این نشست وارد دهلی خواهد شد. این نشست روزهای ۲۴ و ۲۵ اردیبهشت برگزار میشود.
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، نیز قرار است در این نشست حضور داشته باشد.
هنوز مشخص نیست چه کسی نمایندگی امارات را در این نشست بر عهده خواهد داشت.
رویترز نوشت: «دور جدید مذاکرات میتواند پرتنش باشد؛ بهویژه پس از گزارشهایی مبنی بر اینکه امارات و عربستان سعودی در واکنش به حملات ایران، حملاتی نظامی علیه جمهوری اسلامی انجام دادهاند.»
رندهیر جایسوال، سخنگوی وزارت خارجه هند، پیش از این گفته بود برخی اعضای بریکس مستقیما در این جنگ درگیر هستند و به همین دلیل «رسیدن به اجماع برای ما دشوار بوده» است.
با این حال، یکی دیگر از مقامهای وزارت خارجه هند به رویترز گفت دهلی امیدوار است پس از این دور از نشستها، بیانیهای مشترک صادر شود.
تلاش برای حفظ انسجام بریکس
مانجیو سینگ پوری، دیپلمات پیشین هند، گفت: «خوشحالکننده است که وزیران خارجه همه کشورهای بریکس، بهجز چین که بهدلیل دیگری درگیر است، در نشست حضور پیدا میکنند.»
اشاره سینگ پوری به درگیری وزیر خارجه چین احتمالا به سفر پیش روی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به چین برمیگردد.
او افزود: «این نشانه مثبتی برای تلاشها به منظور ایجاد ائتلافی در بریکس حول موضوعات مهم برای اقتصادهای نوظهور و کشورهای جنوب جهانی است.»
پوری گفت: «البته رسیدن به راهحل سیاسی دشوار است، اما همین که آنها دور هم جمع میشوند اتفاق مثبتی است و امیدواریم راهی رو به جلو ایجاد کند.»
افزایش شدید قیمت انرژی ناشی از جنگ با حکومت ایران باعث شده است بسیاری از کشورهای بریکس، از جمله هند، اقدامهای اضطراری برای حفاظت از اقتصاد و مصرفکنندگان خود انجام دهند.
موضع محتاطانه چین
چین تاکنون موضعی ظاهرا بیطرفانه اتخاذ کرده است. موضوعی که به روابط نزدیک پکن هم با تهران و هم با کشورهای عرب سنیمذهب مرتبط دانسته میشود.
قرار است شو فیهونگ، سفیر چین در هند، بهجای وانگ یی، وزیر خارجه چین، در نشست وزیران خارجه بریکس شرکت کند، چون وانگ احتمالا همزمان با سفر ترامپ به پکن، امکان حضور در دهلی را نخواهد داشت.
