با گذشت ۲۶ روز از قطع دسترسی مردم به اینترنت جهانی در ایران، خرید ویپیان و کانفیگ به چالشی جدی برای شهروندان تبدیل شده است. گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از افزایش شدید قیمتها، کاهش کیفیت خدمات و گسترش کلاهبرداری در مسیر دسترسی به اینترنت آزاد است.
شماری از شهروندان با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال گفتند فروشندگان فیلترشکن و کانفیگ با سوءاستفاده از شرایط موجود، قیمتها را به شکل چشمگیری افزایش دادهاند.
بر اساس این گزارشها، کانفیگ با رقمهایی متفاوت و حتی هر گیگابایت دو میلیون تومان عرضه میشود و حتی در برخی موارد، این خدمات پس از خرید نیز بهدرستی کار نمیکند.
هزینه خرید برخی کانفیگها به چندین برابر قبل از آغاز جنگ گذشته رسیده است.
شهروندی در همین زمینه گفت در شرایط فعلی، فروشندگان فیلترشکن و کانفیگ هر گیگابایت را یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان عرضه میکنند.
شهروندی دیگر از رقم «۳۰ میلیون برای ۳ ماه» خبر داد.
مخاطبی نوشت حتی با پرداخت این ارقام سنگین هم تضمینی برای اینکه کانفیگها دو روز بعد از خریداری هم کار کنند، وجود ندارد.
شهروندی با اشاره به این هزینهها تاکید کرد: «خیلیها توان خرید ندارند و در تاریکی ماندهاند.»
کلاهبرداری، دشواری اتصال و کاهش شدید کیفیت اینترنت
در کنار افزایش قیمتها، کاربران از گسترش کلاهبرداری در بازار فروش کانفیگ نیز خبر دادند.
به گفته برخی شهروندان، فروشندگان با استفاده از اکانتهای جعلی و کانالهایی با تعداد عضو بالا، اقدام به تبلیغ خدمات میکنند اما پس از دریافت وجه، دسترسی غیرفعال ارائه میدهند یا پشتیبانی را قطع میکنند.
یک شهروند در همین زمینه به ایراناینترنشنال گفت: «ابتدا نسخه تست کانفیگ بهم دادند اما بعد از پرداخت اتصال قطع شد.»
شهروند دیگری در پیام خود نوشت: «آنچنان کلاهبرداری میکنند و پول میگیرند و متصل نمیشویم که حد ندارد.»
برخی شهروندان نسبت به فعالیت کانالهایی که خدمات رایگان تبلیغ میکنند هشدار دادند.
مخاطبی در همین زمینه نوشت: «در پیامرسانهای داخلی مثل روبیکا کانال به اسم کانفیگ رایگان زدهاند. از اینها استفاده نکنید، هدفشان شناسایی هویت کاربران است.»
برخی شهروندان در پیامهای خود اشاره کردند حتی در صورت خرید کانفیگ، اتصال پایدار به اینترنت همچنان دشوار است و کیفیت خدمات به شدت کاهش یافته است.
شهروندی نوشت: «اینترنت را آنچنان بد قطع کردند که با ۲ ساعت تلاش و تست کانفیگ فقط میشود نیم ساعت وصل شد.»
مخاطبی دیگر اشاره کرد سرعت نت آنچنان پایین است که فقط میتوان پیام متنی ارسال کرد.
بر اساس برخی پیامها، اتصال در ساعات خاصی از شب کمی آسانتر میشود.
به گفته یک شهروند، از ساعت یک و نیم بامداد به بعداد، وصل شدن به ابزارهای دور زدن فیلترینگ به نسبت راحتتر است.
هزینه تماس با خارج از کشور و محدودیت ارتباطی
در کنار مشکلات اینترنت، برخی کاربران از افزایش هزینه تماس با خارج از کشور نیز خبر دادند.
بر اساس گزارشهای رسیده، برخی شهروندان برای برقراری تماس با خانوادههای خود در خارج از ایران از بستههای ارتباطی همراه اول یا کارتهای تلفن استفاده میکنند.
قیمت این بستهها از یک میلیون تا پنج میلیون تومان گزارش شده است.
در یکی از پیامها آمده است: «بستههای رومینگ همراه اول ۶۰ دقیقه برای اروپا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان و برای آمریکا حدود ۷۰۰ هزار تومان است.»
برخی مخاطبان علاوه بر مشکلات فنی و هزینههای بالا، نسبت به امنیت اطلاعات شخصی خود نیز ابراز نگرانی کردند.
شهروندی در همین زمینه، به احتمال درز اطلاعات مکانی و شخصی کاربران در استفاده از اپلیکیشنهای ایرانی اشاره کرد.
شهروند دیگری نیز وضعیت کلی ارتباطات را چنین توصیف کرد: «همه راههای ارتباطی شامل اینترنت، کانفیگها، شبکههای ماهواره بسته شدهاند. یک ملت را به گروگان گرفتهاند.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
