وزارت خارجه پاکستان گزارش درباره اعزام هواپیماهای نظامی و غیرنظامی جمهوری اسلامی به پاکستان برای در امان ماندن از حملات، را «گمراهکننده» توصیف کرد. در این بیانیه آمده است که این هواپیماها در دوره آتشبس وارد پاکستان شدند و ارتباطی با سناریوی نظامی یا ترتیبات حفاظتی ندارند.
این وزارتخانه در بیانیهای اعلام کرد که پس از برقراری آتشبس و در جریان مذاکرات، شماری از هواپیماها وارد پاکستان شدند تا جابهجایی تیمها را تسهیل کنند و برخی از این هواپیماها و نیروهای پشتیبانی «بهطور موقت» در این کشور باقی ماندند تا برای دورهای بعدی تعامل آماده باشند.
شبکه خبری سیبیاس به نقل از «مقامهای آگاه آمریکایی» گزارش داده بود که جمهوری اسلامی، شماری از هواپیماهای نظامی خود را به پایگاه نورخان پاکستان و همچنین چند هواپیمای غیرنظامی را به افغانستان اعزام کرده است تا از خسارات ناشی از جنگ در امان بمانند.
بهنوشته سمافور، مقامهای خلیج فارس تلاش زیادی کردهاند تاکید کنند که جنگ ایران باعث فاصله گرفتن منطقه از آمریکا، مهمترین شریک اقتصادی و امنیتی آن، نخواهد شد. اما واقعیت پیچیدهتر است: واشینگتن همچنان بازیگر مسلط در خلیج فارس است، با این حال این درگیری فرصتی برای گسترش نفوذ چین فراهم کرده است.
آمریکا، بهعنوان بخشی از تلاش برای مهار قدرتگیری پکن و حفظ جایگاه خود در منطقه، متحدانش در خلیج فارس را تحت فشار گذاشته تا استفاده از شرکتهای چینی در حوزه فناوری و دفاعی را محدود کنند.
اما چین، بهعنوان بزرگترین شریک تجاری کشورهای خلیج فارس و ایران، در حال گسترش نقش خود بهعنوان منبع سرمایهگذاری مستقیم خارجی، تامین مالی زیرساختها و مشارکتهای صنعتی است.
همچنین پکن، بهعنوان یکی از متحدان اصلی جمهوری اسلامی، مهمترین رقیب راهبردی کشورهای خلیج فارس، در نگاه بسیاری از دولتهای منطقه دارای اهرم نفوذ تلقی میشود.
بهنوشته سمافور در نهایت، این چین بود که بنا بر گزارشها تهران را برای پذیرش آتشبس با آمریکا تحت فشار قرار داد زیرا اگر درگیری ادامه پیدا کند، از نظر اقتصادی بیش از آمریکا ضرر خواهد کرد.
نویسنده این مقاله که مسئول دفتر سمافور در عربستان سعودی است، میگوید مقامهای کشورهای حاشیه خلیج فارس، بهویژه در عربستان سعودی، اغلب میگویند آمریکا شریک ترجیحی آنهاست. اما این رابطه پیچیده است و بسته به دولتهای آمریکا، سیاست داخلی این کشور و شخصیتها تغییر میکند.
او افزوده جو بایدن، رییسجمهوری پیشین آمریکا، زمانی وعده داده بود عربستان سعودی را به یک «منفور جهانی» تبدیل کند، اما بعدا موضعش را تغییر داد و برای دیدار و دستدادن با محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی، به عربستان رفت.
دونالد ترامپ نیز اخیرا در یک سخنرانی برای نخبگان اقتصادی سعودی در میامی گفت ولیعهد سعودی «فکر نمیکرد مجبور شود اینطور به من التماس کند»؛ اظهارنظری که فراتر از حدود نزاکتی بود که پادشاهی سعودی از یک متحد نزدیک انتظار دارد.
بهنوشته سمافور در رابطه با چین، چنین نوساناتی وجود ندارد و روابط بسیار قابل پیشبینیتر است.
این البته به معنای آن نیست که پکن میتواند جای واشینگتن را بگیرد.
جنگ اخیر بسیاری از ضعفهای آمریکا را آشکار کرده، اما توان نظامی و فناوری پدافند هوایی آمریکا منطقه را از ویرانی بسیار گستردهتر حفظ کرده است.
برتری آمریکا در حوزه هوش مصنوعی و تمایل کشورهای خلیج فارس برای تبدیل منابع انرژی خود به داراییهای دیجیتال نیز همچنان منطقه را به واشینگتن نزدیک نگه میدارد.
چین میداند که بعید است کشورهای خلیج فارس در این حوزههای حیاتی بیش از حد از آمریکا فاصله بگیرند.
اما همچنان فضایی برای گسترش نفوذ پکن وجود دارد؛ از طریق کمک به توسعه صنایع خودروسازی، تولید و انرژیهای تجدیدپذیر در منطقه، و بهرهبرداری از بازاری بزرگ که تحت تاثیر تعرفههای متغیر و تغییرات سیاسی مداوم قرار ندارد.
زمانی که ترامپ سال گذشته به خلیج فارس سفر کرد، با وعدههایی به ارزش تریلیونها دلار سرمایهگذاری منطقه را ترک کرد. او در سفر این هفته خود به پکن نیز به دنبال توافقهای اقتصادی خواهد بود.
چین اما نفوذ خود را در خلیج فارس، و جهان، آرامتر گسترش میدهد و در رقابت برای افزایش سهم نفوذ در منطقه، شاید حتی موثرتر عمل کند.
بر اساس گزارشی از اندیشکده خانه آسیا (Asia House)، تجارت دوجانبه میان کشورهای خلیج فارس و چین در سال ۲۰۲۴ برای نخستین بار از تجارت خلیج فارس با غرب پیشی گرفت و از سال ۲۰۱۰ تاکنون بیش از ۲۵۰ درصد رشد کرده است.
سرمایهگذاری مستقیم چین در عربستان سعودی نیز جهش چشمگیری داشته و این کشور را پس از آمریکا به یکی از بزرگترین سرمایهگذاران در عربستان تبدیل کرده است.
حتی امارات متحده عربی، که بیش از دیگران بر تقویت روابط خود با آمریکا تاکید کرده، علنا نشان داده که خواهان نزدیکی بیشتر به چین نیز هست.
اگرچه آمریکا همچنان مهمترین مقصد سرمایهگذاری صندوقهای ثروت ملی خلیج فارس است، اما نشانههای متعددی وجود دارد که جریان سرمایه به سمت چین در آینده افزایش خواهد یافت.
شیخ خالد بن محمد، ولیعهد ابوظبی، در ماه آوریل به چین سفر کرد و ابوظبی در حال بررسی طرحهایی برای تجمیع برخی داراییهای چینی در یک ساختار سرمایهگذاری جدید است تا حضور خود در این کشور را گسترش دهد.
رسانههای چینی این سفر را نشانهای از تلاش امارات برای یافتن «شرکای قابل اعتمادتر» توصیف کردند.
شی جینپینگ، رهبر چین، در سال ۲۰۲۲ به ریاض سفر کرد و بعدتر به میانجیگری برای آشتی عربستان و جمهوری اسلامی کمک کرد.
اگرچه آن توافق اکنون عملا از هم پاشیده به نظر میرسد، اما نشانه اندکی وجود دارد که عربستان بخواهد روابط خود با چین را بازنگری کند.
در واقع، صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان دفتر دوم خود در سرزمین اصلی چین را افتتاح کرده تا جذب سرمایهگذاری در دومین اقتصاد بزرگ جهان و همچنین ورود سرمایه چینی به عربستان را تسهیل کند.
بهنوشته سمافور در شرایطی که کشورهای خلیج فارس به دنبال راههایی برای بازیابی پس از جنگ و بسته شدن تنگه هرمز هستند، احتمالا چین نقشی در بازسازی زیرساختها، سرمایهگذاری در مسیرهای تجاری جدید و استفاده از جاهطلبیهای منطقه در حوزه تولید و مواد معدنی حیاتی برای پیشبرد اهداف جهانی خود ایفا خواهد کرد.
دفتر ریاستجمهوری لبنان دوشنبه در بیانیهای اعلام کرد که عون در دیدار با میشل عیسی، سفیر آمریکا در لبنان، بر «ضرورت فشار بر اسرائیل برای توقف آتش و عملیات نظامی و همچنین تخریب و خانهها با بولدوزر» تاکید کرد.
بر اساس این بیانیه، عون و عیسی همچنین «تحولات مرتبط» با دور سوم مذاکراتی را که قرار است در واشینگتن میان نمایندگان دولتهای لبنان و اسرائیل برگزار شود، بررسی کردند.
آمریکا ماه گذشته میلادی میزبان دو دور مذاکرات میان سفیران اسرائیل و لبنان در واشینگتن بود. این مذاکرات، بالاترین سطح تماس میان دو کشور در دهههای اخیر محسوب میشود.
وزارت خارجه آمریکا اعلام کرده که این کشور در ۲۴ و ۲۵ اردیبهشت، دور سوم مذاکرات میان لبنان و اسرائیل را برگزار خواهد کرد.
رهبری هیات لبنانی را سیمون کرم، سفیر پیشین این کشور در واشینگتن، بر عهده خواهد داشت.
کرم از سوی رییسجمهوری لبنان مامور شده است. عون شنبه در دیداری دستورالعملهای خود را به او ابلاغ کرد.
اسرائیل در جنوب لبنان در حال تخریب روستاها است و میگوید علیه شبهنظامیان حزبالله، گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی، که در مناطق غیرنظامی مستقر هستند، اقدام میکند.
تصمیم بیروت برای انجام مذاکرات رودررو با اسرائیل نشاندهنده شکاف عمیق در لبنان درباره تسلیحات حزبالله و تصمیم این گروه برای حمله به اسرائیل است.
منتقدان حزبالله را متهم میکنند که بهطور یکجانبه لبنان را به جنگ کشانده است.
روزنامه هاآرتص پیشتر گزارش داده بود خلع سلاح حزبالله گره اصلی در مذاکرات میان لبنان و اسرائیل به شمار میرود.
تداوم حملات
سخنگوی وزارت بهداشت لبنان دوشنبه اعلام کرد که با وجود آتشبسی که ماه گذشته در درگیری میان حزبالله لبنان و ارتش اسرائیل اعلام شده بود، در سه روز گذشته ۷۴ نفر در حملات اسرائیل کشته شدهاند.
درگیری کنونی حزبالله، گروه لبنانی مورد حمایت جمهوری اسلامی، و اسرائیل در ۱۱ اسفند با حملات این گروه به خاک اسرائیل در حمایت از جمهوری اسلامی آغاز شد.
اسرائیل میگوید در این مدت ۱۷ سرباز این کشور در جنوب لبنان و همچنین دو غیرنظامی در شمال اسرائیل کشته شدهاند.
پیشتر نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، ضمن انتقاد از مذاکرات مستقیم لبنان و اسرائیل گفت که در لبنان هیچ آتشبسی برقرار نیست.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۲۱ اردیبهشت گزارش داد دومین نفتکش حامل گاز طبیعی مایع قطر در روزهای اخیر در حال عبور از تنگه هرمز است.
بر اساس دادههای رهگیری شرکت اطلاعات مالی الاساییجی، نفتکش «میهزم» با ظرفیت ۱۷۴ هزار متر مکعب، دوشنبه بندر راس لفان قطر را ترک کرده و به سمت بندر قاسم پاکستان در حرکت است.
این دومین محموله گاز طبیعی مایع قطر است که از زمان آغاز جنگ ایران با موفقیت از تنگه هرمز عبور میکند.
پیشتر نفتکش «الخریطیات» نیز از مسیر شمالی مورد تایید جمهوری اسلامی وارد تنگه هرمز شده بود و یکشنبه موفق شد از این آبراه عبور کند.
دو منبع آگاه به رویترز گفتند این محمولهها در چارچوب توافق دولتی میان قطر و پاکستان فروخته شدهاند و جمهوری اسلامی برای «اعتمادسازی» با دوحه و اسلامآباد با عبور آنها موافقت کرده است.
به گفته این منابع، دو نفتکش دیگر حامل گاز طبیعی مایع قطر نیز در روزهای آینده راهی پاکستان خواهند شد.
یک منبع مطلع از مذاکرات تهران و اسلامآباد نیز گفت پاکستان برای مقابله با کمبود گاز، با جمهوری اسلامی درباره عبور تعداد محدودی از نفتکشهای گاز از تنگه هرمز گفتوگو کرده است.
عبور نفتکشهای نفت خام با ردیاب خاموش
رویترز همچنین در گزارشی جداگانه نوشت سه نفتکش حامل نفت خام عراق و امارات متحده عربی در روزهای اخیر با خاموش کردن سیستمهای رهگیری خود از تنگه هرمز عبور کردهاند تا خطر حملات جمهوری اسلامی را کاهش دهند.
بر اساس دادههای شرکتهای کپلر و الاساییجی، دو نفتکش بسیار بزرگ «آگیوس فانوریوس یک» و «کیارا ام» که هر کدام حامل دو میلیون بشکه نفت خام عراق بودند، یکشنبه از تنگه هرمز عبور کردند.
نفتکش «آگیوس فانوریوس یک» به سمت ویتنام در حرکت است تا محموله خود را در پالایشگاه «نگی سون» تخلیه کند. این کشتی پس از بارگیری نفت خام عراق در ۲۸ فروردین، دستکم در دو تلاش قبلی نتوانسته بود از تنگه هرمز عبور کند.
رویترز نوشت نفتکش «کیارا ام» با پرچم سنمارینو نیز در حالی که سیستم فرستنده خود را خاموش کرده بود، از خلیج فارس خارج شد.
پیشتر نیز نفتکش «بصره انرژی» که حامل دو میلیون بشکه نفت خام امارات بود، پس از عبور از تنگه هرمز، محموله خود را در پایانه نفتی فجیره تخلیه کرد.
شرکت ادنوک در امارات متحده عربی و خریداران نفت آن در هفتههای اخیر چندین نفتکش را برای انتقال نفتهای متوقفشده در خلیج فارس، از تنگه هرمز عبور دادهاند.
ناوگان ششم نیروی دریایی آمریکا دوشنبه ۲۱ اردیبهشت در بیانیهای کوتاه اعلام کرد یک زیردریایی کلاس «اوهایو» یکشنبه وارد جبلالطارق، قلمرو بریتانیا در جنوب اسپانیا، شده است.
بیانیه ناوگان ششم ایالات متحده پهلو گرفتن این زیردریایی را نشاندهنده توانمندی، انعطافپذیری و تعهد مستمر آمریکا به متحدان خود در ناتو خوانده است.
در ادامه این بیانیه آمده است: «زیردریاییهای موشک بالستیک کلاس اوهایو، سکوهایی پنهان و شناساییناپذیر برای پرتاب موشکهای بالستیک از زیر دریا هستند و بخشی از سهگانه هستهای آمریکا به شمار میروند که در برابر حمله دشمن بیشترین امکان بقا و پاسخدهی را دارد.»
پنتاگون نام این زیردریایی را اعلام نکرد.
به نوشته رسانه آمریکایی هیل، محل استقرار زیردریاییهای هستهای آمریکا معمولا از محرمانهترین اطلاعات نظامی این کشور به شمار میرود و انتشار عمومی آن اقدامی نادر محسوب میشود.
این خبر در حالی منتشر شد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه گفت آتشبس میان آمریکا و جمهوری اسلامی در وضعیت شکنندهای قرار دارد و آن را چون بیماری در حال احتضار توصیف کرد که احتمال زنده ماندنش، به گفته او، کمتر از یک درصد است.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی در پیشنهاد متقابل خود خواستار دریافت غرامت جنگی، به رسمیت شناختن حاکمیت جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز و پایان تحریمهای آمریکا شده بود.
ترامپ یکشنبه این پیشنهاد را «کاملا غیرقابل قبول» خوانده بود.
کلاس اوهایو شامل ۱۴ زیردریایی حامل موشکهای بالستیک و چهار زیردریایی مجهز به موشکهای هدایتشونده است.
این زیردریاییها قابلیت حمل موشکهای بالستیک «ترایدنت ۲» را دارند و برای ماموریتهای بازدارندگی طولانیمدت طراحی شدهاند.
زیردریاییهای هدایتشونده این کلاس همچنین میتوانند بیش از ۱۵۰ موشک کروز «تاماهاک» حمل کنند.
در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، یک زیردریایی آمریکایی ۱۳ اسفند در نزدیکی سریلانکا یک ناو جنگی ایرانی به نام «دنا» را هدف قرار داد که در نتیجه آن دستکم ۸۷ نفر کشته شدند.
این ناو پس از شرکت در یک رزمایش دریایی چندجانبه به میزبانی هند در حال بازگشت به ایران بود؛ رزمایشی که ۱۸ کشتی از کشورهای مختلف در آن حضور داشتند.
این نخستین بار پس از جنگ جهانی دوم بود که یک زیردریایی آمریکایی با شلیک اژدر یک کشتی جنگی را هدف قرار میدهد.
استارمر دوشنبه ۲۱ اردیبهشت در جریان سخنرانی در یک مرکز اجتماعی در لندن اعلام کرد که از زمان پیروزیش در سال ۲۰۲۴ در برخورد با انبوه مشکلاتی که بریتانیا با آنها روبهرو بوده، بیش از حد محتاط عمل کرده است.
او گفت مسئولیتِ یکی از بدترین شکستهای حزب کارگر در انتخابات محلی هفته گذشته را میپذیرد.
استارمر فضای جهانی، از جمله درگیریها در اوکراین و ایران، را وضعیتی «خطرناکتر از هر زمان دیگری در طول زندگی سیاسی» خود توصیف کرد و گفت شیوه راهبری محتاطانهای را که به «وضع موجود» منجر شده است، بهطور کامل کنار خواهد گذاشت.
او همچنین وعده داد که برای بهبود یافتن سطح زندگی مردم و ساختن بریتانیایی «قویتر و عادلانهتر» با «امید» و «فوریت» بیشتری رهبری خواهد کرد.
حزب کارگرد برای انتخابات سراسری سال ۲۰۲۹ باید بر استقبالها از حزب «اصلاح بریتانیا» از جناح راست و حزب سبزها از جناح چپ غلبه کند.
استارمر گفت: «پاسخ ما این بار باید متفاوت باشد، یک تغییر جهت کامل. ما باید این کشور را قویتر کنیم و کنترل امنیت اقتصادیمان را به دست بگیریم. میدانم مردم از وضعیت بریتانیا ناامید شدهاند. از سیاست ناامید شدهاند و بعضیها از من هم ناامید هستند.»
استارمر در برابر جمعی از هواداران حزب کارگر که چندین بار او را ایستاده تشویق کردند، گفت: «میدانم عدهای در تواناییهای من تردید دارند و میدانم که باید ثابت کنم اشتباه میکنند. این کار را خواهم کرد.»
حزب کارگر در انتخابات اخیر شوراهای محلی انگلستان و پارلمانهای اسکاتلند و ولز صدها کرسی از دست داده و گمانهزنیها درباره کنار گذاشتن استارمر از رهبری حزب شدت گرفته است.
کاترین وست، از نمایندگان پارلمان بریتانیا، تهدید کرد اگر استارمر تغییرات رادیکال ارائه نکند، برای برگزاری رقابت رهبری اقدام خواهد کرد.
او دوشنبه از نمایندگان حزب کارگر خواست از تعیین جدول زمانی برای کنارهگیری استارمر حمایت کنند تا انتخابات رهبری حزب در ماه سپتامبر برگزار شود.
تاکنون هیچ چهره برجستهای در حزب کارگر برای به چالش کشیدن رهبری استارمر و رقابت با او در انتخابات رهبری حزب پیشقدم نشده است.
آنجلا رینر، معاون پیشین نخستوزیر که پس از انتقاد از عملکرد دولت استارمر در روز یکشنبه بهعنوان یکی از گزینههای بالقوه رهبری حزب کارگر مطرح شده، در کنفرانس اتحادیه کارگری گفت که دولت بر اساس عملکردش قضاوت خواهد شد، نه فقط حرفهایش.
استارمر مدتهاست تاکید کرده که داوطلبانه از سمت خود کنارهگیری نخواهد کرد. تیم او نیز اعلام کرد این سخنرانی تلاشی بود برای نشان دادن اینکه این وکیل سابق، که معمولا با لحنی آرام سخن میگوید، در تحقق وعدههایش نهفقط در خصوص حزب کارگر، بلکه درباره کل کشور مصمم است.
استارمر با اشاره به دولتهای محافظهکار پیشین بریتانیا که طی ۶ سال، پنج رهبر مختلف را تجربه کردند، گفت: «قرار نیست کنار بکشم. فکر میکنم آنچه در دولت قبلی شاهدش بودیم، هرجومرج ناشی از تغییر مداوم رهبران بود.»
استارمر در حالی که اذعان داشت اشتباهاتی مرتکب شده، از برخی تصمیمهایش دفاع کرد و گفت تصمیمش مبنی بر وارد نشدن به جنگ ایران درست بود. او همچنین تاکید کرد که در خدمات درمانی عمومی پیشرفتهایی حاصل شده است.
او گفت اکنون برای قرار گرفتن بریتانیا در قلب اروپا کارهای بیشتری انجام خواهد داد؛ هرچند تنها سیاست مشخصی که برای نزدیکتر شدن به اتحادیه اروپا مطرح کرد، پیشنهاد اجرای طرح تبادل جوانان با کشورهای عضو این اتحادیه بود.
استارمر وعده داد که چهارشنبه در جریان سخنرانی پادشاه بریتانیا برای آغاز دوره جدید پارلمان، سیاستهای بیشتری ارائه خواهد شد؛ اما برخی نمایندگان حزب کارگر گفتند سخنرانی دوشنبه تغییر چندانی در دیدگاهشان نسبت به آینده او ایجاد نکرده است.
