تحلیل

پاکستان در میانه جنگ علیه جمهوری اسلامی، با استفاده از موقعیت جغرافیایی، روابط هم‌زمان با تهران و واشینگتن و دیپلماسی فعال، به پلی غیرمنتظره میان دو دشمن تبدیل شده و حالا میزبان نخستین مذاکرات مستقیم برای پایان دادن به جنگ است.

در حالی که نمایندگان آمریکا و جمهوری اسلامی برای دیدار در پاکستان و بررسی راهی برای پایان جنگ آماده می‌شوند، چین از شرق نظاره‌گر است؛ بازیگری تاثیرگذار اما محتاط که به پیشبرد دیپلماسی کمک کرده، اما بعید است نقش تضمین‌کننده‌ای را که تهران می‌خواهد بر عهده بگیرد.

آتش‌بس برای دنیا یعنی نفت ارزان‌تر و جبران زیان بازارهای سهام. برای ایران یعنی لحظه‌ای که ۴۰ روز بحران منجمدشده، یک‌جا آزاد می‌شود: بورسی که بدون سنگین‌وزن‌هایش باز خواهد شد، دلاری که نرخ پیش از جنگش بی‌معناست، و تورمی که جنگ فقط صدایش را خفه کرده بود.

ونس که پیش از این در جلسات خصوصی با آغاز جنگ با جمهوری اسلامی مخالفت کرده بود، اکنون رهبری هیات مذاکره‌کننده آمریکایی را برای پایان دادن به این جنگ بر عهده گرفته است. این مذاکرات اولین آزمون بزرگ در این حوزه برای ونس محسوب می‌شود.

در سال ۱۳۹۸ وقتی خبرنگار بخش انرژی در رویترز بودم، شروع به تحقیق روی سوالی کردم که دهه‌ها بر بازار جهانی سایه انداخته بود: اگر تنگه هرمز بسته شود، چه خواهد شد؟

در بامداد ۸ آوریل، آتش‌بسی میان آمریکا و جمهوری اسلامی اعلام شد که هیچ‌یک از طرفین آن را «توافق» نمی‌نامند و این نشان می‌دهد که آتش‌بس بر بستری از ابهام بنا شده است.

نشریه پولتیکو در گزارشی به بررسی تبعات مالی و سیاسی توافق احتمالی آمریکا و جمهوری اسلامی برای کشورهای اروپایی پرداخت.

در حالی که دیپلماسی میان تهران و واشینگتن برای آغاز گفت‌وگو و تثبیت یک آتش‌بس به آرامی و با شک و تردید جلو می‌رود، نشانه‌های میدانی حکایت از سیاست متفاوت اسرائیل دارد.

تحلیل منتشر شده در واشینگتن‌پست می‌گوید دونالد ترامپ باید از مهلت دو هفته‌ای خود برای وادار کردن جمهوری اسلامی به پذیرش شروط آمریکا استفاده کند و در صورت شکست مذاکرات، آماده ازسرگیری عملیات نظامی و تحمیل یک نتیجه قاطع باشد.

در حالی که آتش‌بس موقت میان جمهوری اسلامی و آمریکا جنگ شش‌هفته‌ای را متوقف کرده، ارزیابی‌ها در اسرائیل نشان می‌دهد نه‌تنها اهداف کلیدی جنگ محقق نشده، بلکه این کشور ممکن است با محدودیت‌های بیشتر و تهدیدهای امنیتی پیچیده‌تری در آینده مواجه شود.

نشریه فارن‌پالیسی در تحلیلی نوشت که دونالد ترامپ، با وجود نمایش قدرت بی‌قید و شرط در سیاست خارجی، در برابر یک عامل کلیدی آسیب‌پذیر است: واکنش بازارهای مالی؛ عاملی که به گفته نویسنده، نقش مهمی در عقب‌نشینی او از تشدید جنگ با حکومت ایران داشته است.

روزنامه نیویورک‌تایمز در تحلیلی هشدار داد که آتش‌بس تازه میان آمریکا و حکومت ایران، با وجود ایجاد امید برای کاهش تنش‌ها، از همان ساعات نخست نشانه‌هایی از بی‌ثباتی نشان داده و حتی در صورت پایان جنگ نیز پیامدهای آن می‌تواند «جهان را در موقعیتی بدتر از گذشته» قرار دهد.

تنها چند ساعت پس از اعلام آتش‌بس موقت میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده، نشانه‌های شکنندگی این توافق بیش از پیش آشکار شده است.

هرچند جزییات آتش‌بس هنوز به‌طور کامل روشن نشده، مواضعی که تهران و واشینگتن به‌صورت علنی اتخاذ کرده‌اند، نه از یک توافق مشترک بلکه از نوعی وقفه موقت در درگیری‌ها حکایت دارد که بر بستری از خصومت‌های حل‌نشده شکل گرفته است.

جمهوری اسلامی با وجود ادامه حملات موشکی و مواضع سخت‌گیرانه، زیر فشار تهدید به هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های حیاتی و تخریب‌های اخیر، به سمت پذیرش آتش‌بس موقت حرکت کرد.

در حالی که واشینگتن سال‌ها تلاش کرده با تحریم‌های سنگین، صادرات نفت ایران را به صفر برساند، این تحریم‌ها با یک عامل کلیدی خنثی شده است: چین. کشوری که با خرید گسترده نفت ایران، میلیاردها دلار به اقتصاد تهران تزریق کرده و به ستون اصلی ماندگاری مالی جمهوری اسلامی تبدیل شده است.

وتوی روسیه و چین علیه قطعنامه حفاظت از کشتیرانی در تنگه هرمز فقط نشانه همسویی سیاسی با جمهوری اسلامی نیست؛ این دو قدرت از تداوم بحران ایران نیز سود می‌برند: یکی با جهش درآمدهای انرژی و دیگری با تقویت جایگاهش در بازار جهانی فناوری‌های انرژی پاک.

گزارش‌ اختصاصی اخیر ایران‌اینترنشنال مبنی بر اختلاف شدید پزشکیان و فرماندهان سپاه پاسداران از تعمیق بی‌سابقه شکاف در رأس هرم قدرت، پرده از واقعیتی برمی‌دارد که خروجی آن یک کودتای ساختاری برای یکدست‌سازی قدرت در آستانه انتقال کامل جانشینی از دیکتاتور کشته شده ایران به فرزندش است.