کاخ سفید در پاسخ به گزارش آتلانتیک درباره نارضایتی ترامپ از مشاوران نظامی‌اش، بر «اعتماد کامل» او به پیت هگست و دن کین تاکید کرد. پنتاگون نیز ادعای ارائه تصویری بیش از اندازه خوش‌بینانه از «جنگ ایران» به رییس‌جمهوری را رد کرد.
به گزارش آتلانتیک، دونالد ترامپ هم‌زمان با بررسی ازسرگیری حملات به ایران، عملکرد مشاوران ارشد نظامی خود را زیر سوال برده و به دنبال مقصر طولانی‌شدن جنگ و پیامدهای آن برای جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای است.
آتلانتیک در گزارشی که اول نوامبر، برابر با ۹ آبان، منتشر شده، به نقل از دو مشاور نزدیک به ترامپ در خارج از دولت، نوشته است که او از اطرافیانش درباره عملکرد پیت هگست، وزیر جنگ، و ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح، پرس‌وجو کرده است. این دو از مشاوران اصلی ترامپ در جنگ ایران بوده‌اند و در آغاز درگیری‌ها، در اظهارات عمومی خود تصویری خوش‌بینانه از چشم‌انداز آن ارائه می‌کردند.
به نوشته این نشریه، مساله برای ترامپ اکنون دو وجه دارد: چه کسی مسئول جنگی است که برخلاف اطمینان مشاورانش، پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای پایان نیافته؛ و آیا همان مشاوران می‌توانند این بار طرحی ارائه کنند که به نتیجه مطلوب او برسد؟
گزینه‌های تازه روی میز ترامپ قرار گرفته‌اند
بر اساس گزارش آتلانتیک، هگست و کین هفته گذشته در کاخ سفید مجموعه‌ای از گزینه‌ها را به ترامپ و معاونش، جی‌دی ونس، ارائه کردند که هدفشان فراهم‌کردن شرایط اعلام پیروزی بود. دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، نیز در همان هفته در کاخ سفید حضور داشت.
مقام‌های کنونی و پیشین دفاعی آشنا با طرح‌ها به این نشریه گفته‌اند گزینه‌ها شامل حملاتی چندساعته، چندروزه یا چند‌هفته‌ای است. ادامه محاصره دریایی آمریکا در تنگه هرمز همراه با حفظ تهدید نظامی، یا کنار‌کشیدن از درگیری، از دیگر انتخاب‌های مطرح‌شده است.
در یکی از سناریوها، حملات طولانی‌تر ابتدا مواضع و سامانه‌های دفاعی ایران و سپس نیروهای ایرانی اطراف تنگه هرمز را هدف می‌گیرد. حمله به زیرساخت‌ها نیز مطرح است. سناریوی دیگری، عملیاتی چندروزه علیه برنامه هسته‌ای ایران را در نظر دارد.
حامیان ازسرگیری حملات معتقدند فشار اقتصادی در حال اثرگذاری است و اقدام نظامی بیشتر می‌تواند تهران را به مذاکره وادار کند. با این حال، آتلانتیک تاکید می‌کند که حتی حملات ویرانگر نیز لزوما حکومت ایران را به امتیازدادن وادار نخواهد کرد و ممکن است به واکنش تلافی‌جویانه و گسترش درگیری منجر شود.
منابع این نشریه گفته‌اند دور تازه حملات ممکن است اندکی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای روز سه‌شنبه آغاز شود، اما ترامپ هنوز دستور آن را صادر نکرده است.
اختلاف بر سر روایت جنگ بالا گرفته است
برخی نزدیکان ترامپ به آتلانتیک گفته‌اند هگست برای راضی نگه‌داشتن رییس‌جمهوری، وضعیت جنگ را بیش از اندازه مثبت توصیف می‌کند. یکی از مشاوران خارج از دولت گفته است: «هگست خوب بلد است همان چیزی را به رییس‌جمهوری بگوید که دوست دارد بشنود.»
پنتاگون این ادعا را رد کرده است. شان پارنل، سخنگوی وزارت جنگ، گفته هگست همواره تصویر کامل وضعیت عملیاتی را در اختیار رییس‌جمهوری و مقام‌های ارشد کاخ سفید قرار می‌دهد.
کاخ سفید نیز از هر دو مقام حمایت کرده است. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، در پاسخ به آتلانتیک گفته ترامپ و مقام‌های کاخ سفید به هگست و کین «اعتماد کامل» دارند و هر دو با ماموریت رییس‌جمهوری همسو هستند.
در همین حال، برکناری سپهبد برت سیلویا، مدیر برنامه‌ریزی ستاد مشترک، بر تنش‌های پنتاگون افزوده است. مقام‌های زیرمجموعه هگست گفته‌اند سیلویا در آزمون‌های دروغ‌سنجی مرتبط با تحقیق درباره افشای اطلاعات برای رسانه‌ها رد شده بود. سیلویا درباره این ادعاها اظهارنظر نکرده و آتلانتیک نیز نتوانسته با او تماس بگیرد.
برخی مقام‌های پنتاگون به این نشریه گفته‌اند گمان می‌کنند هگست در شرایطی که ترامپ مشغول ارزیابی پیامدهای جنگ است، در پی تضعیف جایگاه ستاد مشترک بوده است. این برداشت در حالی مطرح شده که به گزارش آتلانتیک، هگست تاکنون بیش از ۲۴ ژنرال و دریاسالار را برکنار کرده یا به کناره‌گیری واداشته است.
تلاش دیپلماتیک نیز ادامه دارد
در کنار بررسی گزینه‌های نظامی، تلاش برای بازگرداندن حکومت ایران به مذاکرات نیز در جریان است. در گزارش آتلانتیک به نامه‌نگاری یکشنبه گذشته ونس با محسن رضایی، که این نشریه از او به‌عنوان «مسئول ارشد امنیتی ایران» نام برده، نیز اشاره شده است.
به نوشته آتلانتیک، ونس در این نامه تاکید کرده که برنامه هسته‌ای ایران باید از ابتدا در دستور کار باشد، اما مشخص نکرده تهران در مقابل چه امتیازی دریافت خواهد کرد. میانجی‌های بین‌المللی نیز برای برگزاری نشستی در روزهای پایانی هفته، تقریبا هم‌زمان با موعد احتمالی تصمیم ترامپ درباره عملیات نظامی، تلاش کرده‌اند.
حملات تازه با خطرهای نظامی و اقتصادی همراه است
آتلانتیک چند مانع مهم را در برابر طرح‌های تازه برمی‌شمارد: کاهش بیشتر ذخایر مهمات آمریکا، احتمال افزایش قیمت نفت، خطر تلفات غیرنظامی و احتمال تشدید درگیری در پی پاسخ حکومت ایران.
این نشریه همچنین می‌نویسد به نظر نمی‌رسد گزینه‌های نظامی مطرح‌شده، تهدید نیروهای نیابتی حکومت ایران در منطقه، به‌ویژه حوثی‌های یمن، را برطرف کند؛ در حالی که از میان برداشتن این نیروها یکی از اهداف اعلام‌شده ترامپ برای جنگ بوده است.
برخی قانون‌گذاران نیز پس از اطلاع از بخش‌هایی از طرح‌ها، مخالفت خود را ابراز کرده‌اند. کریس مورفی، سناتور دموکرات، هشدار داده است که این گزینه‌ها می‌تواند به تشدید ویرانگر درگیری و تضعیف پایبندی آمریکا به حاکمیت قانون منجر شود.
به روایت آتلانتیک، نگرانی از نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای بر تصمیم‌گیری‌های ترامپ سایه انداخته است. با این حال، این نشریه یادآوری می‌کند که شکست انتخاباتی لزوما به کاهش عملیات نظامی منجر نمی‌شود: جورج دبلیو. بوش پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۰۶، وزیر دفاع خود را کنار گذاشت، اما دو ماه بعد دستور افزایش گسترده نیروهای آمریکایی در عراق را صادر کرد.
رسانه‌های آمریکایی برای اعلام برندگان انتخابات منتظر شمارش آخرین رای نمی‌مانند. آن‌ها با بررسی آرای شمارش‌شده و برآورد آرای باقی‌مانده، مشخص می‌کنند چه زمانی نامزد عقب‌مانده دیگر شانسی برای پیروزی ندارد.
تحریریه‌های خبری آمریکا در شب انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ نیز از همین روش برای اعلام برندگان استفاده خواهند کرد؛ فرایندی که داده‌های رسمی شمارش آرا را با مدل‌های آماری و بررسی کارشناسان ترکیب می‌کند. این اعلام‌ها ارزیابی رسانه‌ها از نتیجه رقابت است و به معنای پایان شمارش همه آرا نیست.
بیشتر شبکه‌های تلویزیونی و رسانه‌های دیجیتال آمریکا، آمار شمارش آرا را از یکی از دو منبع دریافت می‌کنند: خبرگزاری آسوشیتدپرس و شرکت داده‌های انتخاباتی «دسیژن دسک اچ‌کیو» (DDHQ). با این حال، دریافت آمار از یک منبع مشترک لزوما به این معنا نیست که همه رسانه‌ها هم‌زمان یک نامزد را برنده اعلام کنند. برخی به تصمیم همین دو تامین‌کننده اتکا می‌کنند و برخی دیگر، با تحلیل مستقل داده‌ها، درباره زمان اعلام پیروزی تصمیم می‌گیرند.
فاصله آرا به‌تنهایی تعیین‌کننده نیست
پرسش اصلی برای تیم‌های بررسی نتایج این است: چند رای هنوز شمارش نشده و آیا این آرا می‌تواند نتیجه را تغییر دهد؟
آسوشیتدپرس برای پاسخ به این پرسش، مجموع آرای شمارش‌شده را بررسی می‌کند و با استفاده از الگوهای رای‌دهی در انتخابات گذشته و داده‌های رای‌گیری زودهنگام، تعداد آرای باقی‌مانده را برآورد می‌کند. این خبرگزاری می‌گوید تنها زمانی برنده را اعلام می‌کند که نامزد عقب‌مانده دیگر نتواند فاصله خود را جبران کند.
بنابراین، پیشتازی یک نامزد در نتایج اولیه، به‌خودی‌خود برای اعلام پیروزی کافی نیست. تیم‌های انتخاباتی باید ارزیابی کنند که با ورود آرای باقی‌مانده، امکان تغییر جایگاه نامزدها وجود دارد یا نه. شبکه‌هایی که مستقلا برنده را اعلام می‌کنند، برای رسیدن به این ارزیابی از ترکیبی از تحلیل داده‌ها، سوابق انتخاباتی، نظرسنجی‌های هنگام خروج از شعب رای‌گیری و قضاوت کارشناسان استفاده می‌کنند.
آمار شمارش آرا چگونه به رسانه‌ها می‌رسد؟
آسوشیتدپرس که از سال ۱۸۴۸ نتایج انتخابات آمریکا را گردآوری می‌کند، برای دریافت و راستی‌آزمایی آمار به شبکه‌ای سراسری از خبرنگاران و مسئولان انتخابات متکی است.
این خبرگزاری اعلام کرده است که برای انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ بیش از چهار هزار خبرنگار را در دفاتر انتخاباتی شهرستان‌ها و شعب محلی رای‌گیری مستقر می‌کند. داده‌های گردآوری‌شده در اختیار تیم‌های تصمیم‌گیری انتخاباتی شبکه‌هایی مانند ای‌بی‌سی‌نیوز، سی‌بی‌اس‌نیوز، فاکس، سی‌ان‌ان و ان‌بی‌سی‌نیوز قرار می‌گیرد.
دسیژن دسک اچ‌کیو نیز آمار خود را از منابع رسمی ایالتی، از جمله دفاتر دبیران ایالت و ادارات انتخابات، دریافت می‌کند. این شرکت علاوه بر خبرنگاران حاضر در محل، از نرم‌افزارهایی استفاده می‌کند که وب‌سایت‌های رسمی انتخابات را مرتب بررسی و آمار تازه را جمع‌آوری می‌کنند.
به گفته این شرکت، حدود ۸۰ درصد آرا از طریق دریافت مستقیم داده‌ها یا رصد دستی وب‌سایت‌های رسمی انتخابات پردازش می‌شود و آمار باقی‌مانده را خبرنگاران گردآوری می‌کنند.
«درصد آرای شمارش‌شده» چگونه محاسبه می‌شود؟
یکی از اعدادی که مخاطبان در پوشش زنده انتخابات می‌بینند، درصد آرای شمارش‌شده است. در روش دسیژن دسک اچ‌کیو، این درصد بر پایه برآوردی از کل آرای مورد انتظار محاسبه می‌شود.
این شرکت تعداد آرای گزارش‌شده از سوی مسئولان انتخابات را بر برآورد خود از کل آرای آن رقابت تقسیم می‌کند. برای نمونه، اگر ۶۰۰ هزار رای گزارش شده باشد و شرکت انتظار داشته باشد مجموع آرا به یک میلیون برسد، سهم آرای شمارش‌شده را ۶۰ درصد محاسبه می‌کند. در این مثال فرضی، برآورد آرای باقی‌مانده ۴۰۰ هزار رای خواهد بود.
اما تعداد کل آرای مورد انتظار، عددی ثابت و قطعی نیست. دسیژن دسک اچ‌کیو در طول شب انتخابات، با دریافت داده‌های واقعی، این برآورد را اصلاح می‌کند. در نتیجه، درصد اعلام‌شده نیز باید در چارچوب همین برآورد در حال تغییر فهمیده شود.
این شرکت پس از تحلیل آماری، مدل‌سازی و بررسی کارشناسان، درباره برنده احتمالی تصمیم می‌گیرد. اعلام نهایی به اتفاق‌نظر اعضای تیم و تایید اسکات ترنتر، رییس بخش «دیتا ساینس»، نیاز دارد.
چرا رسانه‌ها در زمان‌های متفاوت برنده را اعلام می‌کنند؟
داده‌های مشترک می‌تواند به تصمیم‌های متفاوت درباره زمان اعلام نتیجه منجر شود، زیرا رسانه‌ها از روش‌های تحلیلی یکسانی استفاده نمی‌کنند.
فاکس برای رقابت‌های سراسری ایالتی و تعیین حزبی که کنترل مجلس نمایندگان و سنا را به دست می‌گیرد، تصمیم مستقل می‌گیرد. این شبکه آمار آسوشیتدپرس را دریافت می‌کند، اما تحلیل خود را بر آن اعمال می‌کند.
نیویورک‌تایمز در بیشتر رقابت‌ها به اعلام آسوشیتدپرس اتکا دارد، ولی رقابت‌های نزدیک را با داده‌های محلی حوزه‌های رای‌گیری و مدل آماری «نیدل» مستقلا بررسی می‌کند. به همین دلیل، ممکن است پیش یا پس از آسوشیتدپرس برنده را اعلام کند.
در مقابل، «ام‌اس ناو» به اعلام آسوشیتدپرس و بررسی تیم انتخاباتی خود متکی خواهد بود. بلومبرگ نیز مستقلا برنده تعیین نمی‌کند و نتایج را از منابع بیرونی معتبر می‌گیرد. رویترز هم اعلام برندگان را به نقل از دیگر سازمان‌های خبری منتشر خواهد کرد.
آیا ممکن است اعلام پیروزی پس گرفته شود؟
بله. هرچند چنین اتفاقی نادر است، هر دو تامین‌کننده اصلی داده‌های انتخاباتی سابقه پس‌گرفتن اعلام پیروزی را دارند.
دسیژن دسک اچ‌کیو در سال ۲۰۲۵ پیش‌بینی خود درباره برنده انتخابات شهرداری سیاتل را پس گرفت. این شرکت اوایل سال ۲۰۲۶ نیز اعلام نتیجه انتخابات مقدماتی حزب دموکرات برای انتخابات ویژه حوزه یازدهم کنگره در نیوجرسی را پس گرفت؛ زیرا شمارش آرای روز انتخابات، روند رقابت را برخلاف پیش‌بینی اولیه تغییر داد.
آسوشیتدپرس هم در سال ۲۰۱۸، پس از پیش‌افتادن تی. جی. کاکس، نامزد دموکرات، در حوزه بیست‌ویکم کنگره در کالیفرنیا، اعلام قبلی خود درباره پیروزی رقیب او را پس گرفت.
این موارد نشان می‌دهد که اعلام رسانه‌ای برنده، با وجود اتکا به داده‌های رسمی و تحلیل آماری، همچنان ممکن است اصلاح شود. برای مخاطبی که نتایج را دنبال می‌کند، تفاوت اساسی میان «نامزد پیشتاز» و «برنده اعلام‌شده» در همین ارزیابی نهفته است: اولی در آرای شمارش‌شده جلوتر است؛ دومی، بر اساس بررسی رسانه، پیشتازی‌ای دارد که انتظار نمی‌رود آرای باقی‌مانده آن را تغییر دهد.
وب‌سایت اکسیوس به نقل از منابع آمریکایی و اسرائیلی گزارش داد بنیامین نتانیاهو برای حمله به ایران بلافاصله پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا به دونالد ترامپ فشار می‌آورد، اما ترامپ اکنون ترجیح می‌دهد به مذاکرات فرصت بیشتری بدهد. این رویکرد موجب نگرانی نتانیاهو شده است.
اکسیوس یکشنبه ۱۰ آبان گزارش داد دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، شنبه ۹ آبان تلفنی درباره مذاکرات واشینگتن با جمهوری اسلامی و زمان ازسرگیری حملات نظامی گفت‌وگو کردند.
یک منبع اسرائیلی این گفت‌وگو را «دشوار» توصیف کرد و یک منبع آمریکایی گفت این گفت‌وگو «صریح» بوده است.
اکسیوس نوشت کاخ سفید و دفتر نخست‌وزیری اسرائیل از اظهارنظر درباره این تماس خودداری کردند.
انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا سه‌شنبه ۱۲ آبان برگزار می‌شود و رای‌دهندگان درباره ترکیب جدید مجلس نمایندگان و بخشی از کرسی‌های مجلس سنا تصمیم خواهند گرفت.
وال‌استریت ژورنال بامداد یکشنبه گزارش داد ترامپ و نتانیاهو صبح شنبه ۹ آبان، در حالی که آمریکا برای احتمال ازسرگیری حملات به جمهوری اسلامی آماده می‌شد، تلفنی گفت‌وگو کردند، اما جزییاتی از محتوای این تماس منتشر نکرد.
ادامه تلاش‌های دیپلماتیک هم‌زمان با آمادگی برای حمله احتمالی
اکسیوس نوشت ترامپ هم‌زمان دو مسیر را دنبال می‌کند؛ تلاش برای دستیابی به توافقی برای ازسرگیری مذاکرات صلح و آمادگی برای احتمال ازسرگیری عملیات نظامی گسترده پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا.
ترامپ پیش از عملیات «چکش نیمه‌شب» در خرداد ۱۴۰۴ و عملیات «خشم حماسی» در اسفند ۱۴۰۴ نیز همین رویکرد دوگانه را دنبال کرده بود.
جی‌دی ونس، معاون رییس‌جمهوری آمریکا، هفته گذشته نامه‌ای به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، درباره احتمال ازسرگیری مذاکرات فرستاد.
به نوشته اکسیوس، این نامه بالاترین سطح تماس واشینگتن با تهران در چند ماه گذشته بود.
رضایی شامگاه شنبه ۹ آبان در گفت‌وگو با صداوسیمای جمهوری اسلامی اعلام کرد نامه ونس را مطالعه کرده، اما هنوز پاسخی به آن نداده است.
او گفت لحن نامه «کاملا تغییر کرده» و این تغییر را نشانه تثبیت «پیروزی و اقتدار» جمهوری اسلامی دانست. رضایی افزود از آنجا که طرف آمریکایی محتوای نامه را علنی نکرده، او نیز فعلا جزییاتی درباره آن بیان نمی‌کند.
ترامپ هشتم آبان در جمع خبرنگاران گفت مذاکرات با جمهوری اسلامی «خوب پیش می‌رود» و «عجله چندانی» ندارد، اما مقام‌های جمهوری اسلامی «چندان قابل اعتماد نیستند» و پس از توافق «زیر آن می‌زنند».
او همچنین گفت آمریکا هنوز باید درباره یک یا دو سایت هسته‌ای در ایران اقدام کند و با اشاره به سایت مشکوک هسته‌ای «کوه کلنگ گزلا» افزود: «می‌توانیم این کار را در ۱۰ دقیقه انجام دهیم. برای آن برنامه داریم و می‌توانیم خیلی سریع به آن رسیدگی کنیم.»
میانجیگری قطر برای ازسرگیری مذاکرات
مذاکرات مقام‌های جمهوری اسلامی و میانجی‌های قطری یکشنبه ۱۰ آبان برای سومین روز پیاپی در دوحه ادامه یافت.
هدف این رایزنی‌ها دستیابی به توافقی برای پایان جنگ و فراهم کردن زمینه ازسرگیری مذاکرات میان تهران و واشینگتن است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، یکشنبه ۱۰ آبان اعلام کرد رایزنی‌ها با میانجی‌های قطری درباره طرح دو روزه تنگه هرمز ادامه دارد، اما هنوز نتیجه قطعی حاصل نشده و دستیابی به توافق به پاسخ طرف مقابل به پرسش‌های تهران بستگی دارد.
او تاکید کرد هیچ دیداری با هیات آمریکایی انجام نشده و برنامه‌ای نیز برای چنین دیداری وجود نداشته است. عراقچی افزود: «ما تلاش خود را در این مسیر انجام می‌دهیم و امیدواریم عقلانیت در طرف مقابل وجود داشته باشد تا دیپلماسی را به مسیرهای دیگر ترجیح دهد.»
کانال ۱۲ اسرائیل به نقل از تحلیلگران گزارش داد نشانه‌های احتمال ازسرگیری جنگ علیه جمهوری اسلامی رو به افزایش است و رویارویی بعدی می‌تواند ظرف چند روز یا چند هفته آینده رخ دهد.
این شبکه یکشنبه ۱۰ آبان در گزارشی درباره چشم‌انداز رویارویی با حکومت ایران پس از انتخابات اسرائیل و در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، به بررسی زمان احتمالی حملات، توانمندی‌های باقی‌مانده تهران و آینده برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی پرداخت.
راز زیمت، مدیر برنامه ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، گفت دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، ظرف چند روز یا حداکثر چند هفته آینده به این نتیجه خواهد رسید که «دیگر فایده‌ای ندارد منتظر پاسخ ایران بماند».
او افزود ترامپ تلاش خواهد کرد پیش از آغاز به کار کنگره جدید ایالات متحده در ژانویه، دست به اقدام نظامی بزند.
آونر ویلان، از مقام‌های پیشین دستگاه امنیتی اسرائیل، نیز رویارویی با جمهوری اسلامی را «ظاهرا اجتناب‌ناپذیر» دانست و افزود: «شکاف مواضع آن‌قدر عمیق است که اگر کسی بخواهد ایرانی‌ها را به تغییر موضع وادارد، احتمالا باید دور دیگری از حملات را آغاز کند.»
این ارزیابی‌ها در حالی مطرح می‌شود که در روزهای اخیر، گمانه‌زنی‌ها درباره سرنوشت مذاکرات تهران و واشینگتن و احتمال ازسرگیری کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی افزایش یافته است.
ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، ۹ آبان در بحبوحه تنش‌ها با حکومت ایران، به‌صورت تلفنی گفت‌وگو کردند.
پایگاه خبری وای‌نت ۹ آبان گزارش داد ارتش اسرائیل روند آماده‌سازی خود را برای دور تازه‌ای از درگیری با جمهوری اسلامی تکمیل کرده و در انتظار تصمیم ترامپ درباره زمان آغاز حملات و اهداف جنگ است.
تغییر گفتمان هسته‌ای در تهران
کانال ۱۲ در ادامه به «تغییر گفتمان علنی» در جمهوری اسلامی درباره برنامه هسته‌ای پرداخت؛ رویکردی که ویلان آن را «زنگ خطر» توصیف کرد.
او گفت: «خطبه‌های نماز جمعه اخیر تهران را ببینید؛ دیگر از تغییر راهبرد کشور و ساخت سلاح هسته‌ای با هدف بازدارندگی صحبت می‌کنند؛ گفتمانی که پیش از جنگ اخیر وجود نداشت.»
این مقام پیشین امنیتی هشدار داد وقتی چنین موضوعاتی علنی مطرح می‌شود، «احتمالا پشت درهای بسته نیز کارها در حال پیشرفت است».
در روزهای گذشته، شماری از مقام‌های جمهوری اسلامی خواستار حرکت به‌سوی ساخت بمب اتم و خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) شده‌اند.
محمدجواد حاج‌علی‌اکبری، امام جمعه موقت تهران، هشتم آبان خواستار بازنگری در «دکترین هسته‌ای» جمهوری اسلامی شد و از «نخبگان و صاحب‌نظران» خواست پیشنهادهای خود را در این زمینه ارائه کنند.
محسن اراکی، عضو هیات رییسه مجلس خبرگان رهبری و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، ۱۰ آبان بازنگری در عضویت تهران در ان‌پی‌تی را «ضروری» دانست.
پیش‌تر نیز محمود نبویان، نماینده مجلس، از مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، خواسته بود «مجوز» ساخت بمب اتم را صادر کند.
تنگه هرمز، تاسیسات زیرزمینی و احتمال غافلگیری هسته‌ای
رافی میرون، معاون پیشین شورای امنیت ملی اسرائیل در امور هسته‌ای، در مصاحبه با کانال ۱۲ موقعیت کنونی حکومت ایران را بسیار دشوار توصیف کرد و کاهش کنترل تهران بر تنگه هرمز را عاملی برای افزایش انگیزه دستیابی به سلاح هسته‌ای دانست.
او گفت: «مهم‌ترین برگ برنده‌ای که آن را تا حدی هم‌ارز سلاح هسته‌ای می‌دانستند، کنترل تنگه هرمز بود. هرچه این کنترل بیشتر از دستشان خارج شود، تنها راهی که پیش روی خود خواهند دید، حرکت شتابان به‌سوی دستیابی به سلاح هسته‌ای است.»
میرون افزود حکومت ایران پیش‌تر برنامه‌ای کامل برای ساخت سلاح هسته‌ای با نام «آماد» داشت.
ویلان نیز تاکید کرد باید احتمال دستیابی غافلگیرانه تهران به سلاح هسته‌ای را مبنای ارزیابی‌ها قرار داد: «این احتمال که ایران روزی ناگهان در بیابان آزمایش هسته‌ای انجام دهد، قطعا وجود دارد.»
زیمت هم گفت در ماه‌های اخیر نشانه‌هایی از تلاش جمهوری اسلامی برای پیشبرد فعالیت‌ها در تاسیسات کوه کلنگ‌گزلا دیده شده است.
مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی ۱۹ شهریور با استناد به تصاویر ماهواره‌ای، از افزایش بی‌سابقه فعالیت‌های عمرانی در کوه کلنگ‌گزلا خبر داد.
ترامپ ۹ آبان در مصاحبه با خبرنگاران اعلام کرد با وجود از بین رفتن توان هسته‌ای جمهوری اسلامی، هنوز «یک یا دو سایت» باقی مانده که باید به آن‌ها رسیدگی شود.
او با اشاره به کوه کلنگ‌گزلا افزود آمریکا می‌تواند اقدامات مورد نظر خود را در مدت کوتاهی انجام دهد.
توان موشکی باقی‌مانده و محاسبات تهران درباره بقای حکومت
زیمت درباره تهدید موشکی ایران در صورت ازسرگیری جنگ گفت برآورد مبنا این است که جمهوری اسلامی اکنون حدود ۱۵۰۰ فروند موشک بالستیک با قابلیت هدف قرار دادن شهرهای اسرائیل در اختیار دارد.
او اضافه کرد: «ایرانی‌ها حدود نیمی از زرادخانه موشک‌های بالستیک دوربرد خود را در تونل‌های زیرزمینی ذخیره کرده‌اند.»
ویلان نیز در توصیف نگاه حاکم در تهران به احتمال رویارویی دوباره گفت مقام‌های جمهوری اسلامی معتقدند حکومت با وجود ضربات احتمالی، پابرجا خواهد ماند.
او افزود: «می‌گویند قرار است ضربه بخوریم؛ حتی رهبرانمان هم ممکن است کشته و جایگزین شوند. به بخش‌های مختلفی آسیب خواهند زد، ولی نمی‌توانند حکومت را سرنگون کنند. ما هم پاسخ شدیدی خواهیم داد.»
نتانیاهو در جریان کارزار انتخابات سراسری اسرائیل بارها بر لزوم سرنگونی حکومت ایران تاکید کرد.
نخست‌وزیر اسرائیل ۲۲ مهر گفت کشورش در دو سال آینده جمهوری اسلامی را سرنگون خواهد کرد و نیروهای نیابتی تهران را از بین خواهد برد.
دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو در حالی تلفنی گفت‌وگو کردند که واشینگتن گزینه‌های حمله دوباره به ایران را بررسی می‌کند و میانجی‌ها برای جلوگیری از تشدید درگیری می‌کوشند. هم‌زمان، گزارش‌ها درباره پیشرفت مذاکرات با مواضع محتاطانه تهران همراه شده است.
وال‌استریت ژورنال گزارش داد رییس‌جمهوری آمریکا و نخست‌وزیر اسرائیل روز شنبه، ۳۱ اکتبر، برابر با ۹ آبان، در بحبوحه تنش‌ها با حکومت ایران تماس تلفنی داشتند. در روایت منتشرشده از این تماس، جزئیاتی درباره تصمیم‌های احتمالی دو طرف ارائه نشده است.
گزینه‌های نظامی روی میز ترامپ قرار گرفت
این تماس دو روز پس از دیدار دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، با ترامپ در کاخ سفید انجام شد. وال‌استریت ژورنال به نقل از مقام‌های آمریکایی و افراد مطلع گزارش داده بود که کوپر در این نشست، گزینه‌های نظامی درباره ایران را تشریح کرده است.
پیت هگست، وزیر جنگ، و ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، نیز در این نشست حضور داشتند.
با این حال، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز شنبه در آتلانتا گفت ترامپ هنوز درباره حملات تازه به ایران تصمیم نگرفته و ترجیح می‌دهد اختلاف‌ها از راه دیپلماتیک حل شود. او همچنین از تعیین مهلت برای مذاکرات خودداری کرد و گفت تماس‌های مستقیم و غیرمستقیم با تهران ادامه دارد.
ترامپ می‌گوید برای پایان دادن به درگیری وقت دارد
ترامپ روز جمعه هشتم آبان گفته بود مشکلات مالی فزاینده، تهران را به مذاکره علاقه‌مند کرده است. او به خبرنگاران گفت: «گفت‌وگوهایی در جریان است. آن‌ها می‌خواهند مذاکره کنند» و تاکید کرد حکومت ایران حقوق سربازان و نیروهای پلیس خود را نمی‌پردازد.
رییس‌جمهوری آمریکا همچنین گفت برای پایان دادن به درگیری، ضرب‌الاجلی فوری در نظر ندارد و افزود: «راستش را بخواهید، وقت داریم. این یک جنگ است، اما جنگی معمولی نیست.»
روایت‌های متفاوت از پیشرفت مذاکرات دوحه
در کنار بررسی گزینه‌های نظامی، تلاش‌های دیپلماتیک در قطر ادامه یافته است. رویترز شنبه به نقل از منبعی مطلع گزارش داد نمایندگان حکومت ایران پس از بیش از ۱۲ ساعت گفت‌وگو با نمایندگان قطر در تهران، مذاکرات را در دوحه دنبال کرده‌اند. به گفته این منبع، تلاش‌های میانجی‌ها با تماس‌های منظم با واشینگتن هماهنگ می‌شود.
در متن خبر اولیه، به نقل از منابع دخیل در میانجیگری که با روزنامه «العربی الجدید» صحبت کرده‌اند، از تفاهم‌های مقدماتی درباره برنامه هسته‌ای ایران، تردد در تنگه هرمز و مشوق‌های اقتصادی احتمالی سخن گفته شده بود. همان منابع از احتمال پیوستن هیاتی آمریکایی به گفت‌وگوهای دوحه و نقش چین و روسیه به‌عنوان ضامن توافق احتمالی خبر داده بودند.
اما عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، در گفت‌وگو با الجزیره گفت تهران برنامه‌ای برای دیدار با مقام‌های آمریکایی ندارد. به گزارش آسوشیتدپرس، او تعیین شکل مستقیم یا غیرمستقیم مذاکرات را به پذیرش شروط جمهوری اسلامی از سوی واشینگتن موکول کرد، هرچند تلاش‌های اخیر آمریکا برای گفت‌وگویی گسترده‌تر را گامی مثبت دانست.
اختلاف بر سر برنامه هسته‌ای و رفع محدودیت‌های اقتصادی ادامه دارد
یکی از اختلاف‌های اصلی، ترتیب رسیدگی به خواسته‌های دو طرف است. واشینگتن می‌خواهد موضوع هسته‌ای از آغاز مذاکرات مطرح شود؛ تهران خواهان آن است که آمریکا ابتدا محاصره بنادر ایران را پایان دهد و تحریم صادرات نفت را رفع کند.
تلاش‌های کنونی در ادامه میانجیگری قطر و پاکستان انجام می‌شود. این دو کشور در ماه خرداد به شکل‌گیری تفاهمی کمک کردند که هدف آن بازگشایی کامل تنگه هرمز، پایان محاصره بنادر ایران و آغاز مذاکرات برای حل‌وفصلی گسترده‌تر، شامل برنامه هسته‌ای، بود.
تهران درباره پاسخ «بدون محدودیت جغرافیایی» هشدار داد
هم‌زمان با این تماس‌ها، مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، به آمریکا و اسرائیل درباره پیامدهای حمله تازه هشدار داد.
بر اساس بیانیه دفتر او، خامنه‌ای به فرماندهان ارشد نظامی گفته است هر سطح یا نوعی از تهدید باید با پاسخی «فوری و موثر، بدون محدودیت جغرافیایی» روبه‌رو شود. این موضع‌گیری در حالی بیان شد که هنوز نتیجه‌ای نهایی از تلاش‌های دیپلماتیک اعلام نشده و واشینگتن نیز تصمیمی برای ازسرگیری حملات اعلام نکرده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، حکومت ایران را به «قتل‌عام مردم خود» متهم کرد و گفت دستیابی چنین حکومتی به سلاح‌های کشتار جمعی، دیگران را نیز تهدید خواهد کرد. او تاکید کرد دولت ترامپ اجازه نخواهد داد [حکومت] ایران به سلاح هسته‌ای دست یابد.
وزیر خارجه آمریکا همچنین گفت گفت‌وگوهای مستقیم و غیرمستقیم با [حکومت] ایران متوقف نشده و دونالد ترامپ هنوز درباره حملات تازه تصمیم نگرفته است. او در عین حال تاکید کرد هر توافقی باید نگرانی‌های امنیتی واشینگتن را برطرف کند.
روبیو شنبه، ۳۱ اکتبر، برابر با ۹ آبان، در نشست خبری پایان اجلاس وزیران خارجه گروه ۲۰ در آتلانتا، از تعیین مهلت برای مذاکرات با جمهوری اسلامی خودداری کرد و گفت تصمیم‌گیری در این زمینه بر عهده رییس‌جمهوری آمریکاست.
او در پاسخ به پرسشی درباره فرصت واشینگتن به مذاکرات با حمایت قطر پیش از احتمال ازسرگیری عملیات نظامی گفت: «گفت‌وگوهای متعددی در جریان است؛ در واقع، مذاکرات هیچ‌گاه متوقف نشده است.» به گفته او، این تماس‌ها در برخی موارد مستقیم، اما اغلب از طریق میانجی‌ها انجام می‌شود.
ترجیح دیپلماسی، همراه با تاکید بر توان نظامی
وزیر خارجه آمریکا گفت ترجیح ترامپ حل‌وفصل اختلاف‌ها از راه دیپلماتیک و مسالمت‌آمیز است، اما حاضر نشد درباره میزان پیشرفت مذاکرات یا زمان‌بندی آن اظهارنظر کند.
او افزود: «اگر راه‌حلی دیپلماتیک وجود داشته باشد، از آن استقبال می‌کنیم.» با این حال، به گفته روبیو، چنین راه‌حلی نباید امنیت ملی آمریکا را به خطر بیندازد یا نگرانی‌هایی را که واشینگتن دلیل ورود خود به درگیری می‌داند، بی‌پاسخ بگذارد.
روبیو در پاسخ به پرسشی جداگانه درباره احتمال حملات تازه به ایران گفت ترامپ هنوز تصمیمی نگرفته است. او تاکید کرد آمریکا توان دستیابی به اهداف نظامی خود را دارد، اما افزود: «ترجیح می‌دهیم مساله را مسالمت‌آمیز حل کنیم.»
میانجیگری قطر در سایه اختلاف بر سر شروط مذاکره
این اظهارات هم‌زمان با ادامه تلاش‌های قطر برای جلوگیری از دور تازه درگیری بیان شد. رویترز شنبه به نقل از یک منبع مطلع گزارش داد مذاکره‌کنندگان ایرانی در دوحه با میانجی‌های قطری دیدار کرده‌اند. به گفته این منبع، این دیدار پس از بیش از ۱۲ ساعت گفت‌وگوی نمایندگان جمهوری اسلامی و قطر در روز جمعه در تهران انجام شد و تلاش‌ها با تماس‌های منظم با واشنگتن هماهنگ می‌شود.
اختلاف بر سر ترتیب رسیدگی به پرونده‌ها همچنان پابرجاست. رویترز پیش از این در گزارشی در ۲۸ اکتبر، برابر با ۶ آبان، نوشته بود واشینگتن خواهان طرح برنامه هسته‌ای ایران از آغاز مذاکرات پایان جنگ است؛ تهران در مقابل، اجرای شروطی از جمله پایان محاصره بنادر ایران و رفع تحریم صادرات نفت را در اولویت قرار داده است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، نیز گفته بود تهران همچنان به دیپلماسی فرصت می‌دهد.
پرونده هسته‌ای و نقش منطقه‌ای ایران در کانون موضع واشینگتن
روبیو نگرانی‌های آمریکا را به برنامه هسته‌ای حکومت ایران محدود نکرد. او حکومت ایران را متهم کرد که به دنبال دستیابی به سلاح هسته‌ای است و هم‌زمان، با حمایت از حزب‌الله لبنان، حوثی‌های یمن و شبه‌نظامیان در عراق، ثبات منطقه را تضعیف می‌کند.
او گفت آمریکا باید با آنچه «تهدید اساسی» ناشی از فعالیت گروه‌های نیابتی حکومت ایران خواند، مقابله کند و تاکید کرد تا زمانی که ترامپ در کاخ سفید باشد، اجازه دستیابی [حکومت] ایران به سلاح هسته‌ای داده نخواهد شد.
جمهوری اسلامی اتهام نظامی بودن برنامه هسته‌ای خود را رد می‌کند. با این حال، شنبه محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی حکومت ایران در مصاحبه‌ای با صداوسیمای جمهوری اسلامی از بررسی احتمال کنار گذاشتن ممنوعیت دیرینه سلاح هسته‌ای در صورت ازسرگیری درگیری‌ها سخن گفته، اما تاکید کرده است تصمیمی در این زمینه گرفته نشده است.
امنیت هرمز و درخواست مشارکت بیشتر دیگر کشورها
بخش دیگری از سخنان روبیو به امنیت کشتیرانی اختصاص داشت. او [حکومت] ایران را به هدف قرار دادن عمدی کشتی‌های تجاری متهم کرد و گفت این حملات، محموله‌های انرژی و خدمه کشورهایی را نیز تهدید می‌کند که در نشست گروه ۲۰ حضور دارند.
به گفته وزیر خارجه آمریکا، نیروهای فرماندهی مرکزی این کشور تقریبا هر شب از کشتی‌ها در برابر پهپادها و موشک‌ها دفاع کرده‌اند. او تاکید کرد میزان سوخت عبوری از این مسیر اکنون با پیش از درگیری قابل مقایسه است.
روبیو گفت ترامپ بارها از دیگر کشورها خواسته در حفاظت از کشتیرانی در تنگه هرمز مشارکت کنند، اما همکاری‌ها تاکنون «بسیار محدود» بوده و مسئولیت اصلی بر دوش آمریکا مانده است.
او همچنین اختلال در مسیرهای دریایی را تهدیدی برای امنیت غذایی دانست و گفت نرسیدن انرژی، کود و محصولات کشاورزی به مقصد، نیازهای اساسی کشورها را به خطر می‌اندازد.
نگرانی کشورهای خلیج فارس از اقدامات تلافی‌جویانه
روبیو در پاسخ به پرسشی درباره تضمین‌های امنیتی به عربستان سعودی، امارات و دیگر شرکای آمریکا در صورت ازسرگیری حملات، به حضور نظامی و پدافند هوایی آمریکا در منطقه اشاره کرد.
او گفت نفت و گاز عبوری از تنگه هرمز شریان حیاتی اقتصاد این کشورهاست و نیروهای آمریکایی هم‌اکنون از محموله‌های آن‌ها حفاظت می‌کنند. با این حال، او در این پاسخ تضمین تازه و مشخصی اعلام نکرد.
وزیر خارجه آمریکا همچنین جمهوری اسلامی را متهم کرد که برای رسیدن به خواسته‌های خود، هم کشتی‌ها و هم زیرساخت‌های انرژی همسایگانش را تهدید می‌کند.
در مقابل، رویترز گزارش داده است که حکومت ایران بارها هشدار داده در صورت حملات تازه، اهداف آمریکایی و اسرائیلی را در کشورهای همسایه هدف قرار خواهد داد؛ موضعی که نگرانی دولت‌های منطقه از گسترش دوباره درگیری را افزایش داده است.
تعهد به دفاع از عربستان سعودی؛ ابهام درباره ورود به حملات علیه حوثی‌ها
روبیو درباره احتمال پیوستن آمریکا به حملات عربستان سعودی علیه حوثی‌ها اظهارنظر نکرد و گفت تصمیم درباره عملیات نظامی بر عهده رییس‌جمهوری است.
او در عین حال تاکید کرد واشینگتن به توافق‌ها و تفاهم‌های دفاعی خود با ریاض، به‌ویژه تعهدات دارای ماهیت دفاعی، پایبند خواهد ماند. به گفته او، تماس‌ها با مقام‌های سعودی، از جمله میان ترامپ و ولیعهد عربستان، به‌طور مستمر ادامه دارد.
وزیر خارجه آمریکا در پایان، توان تسلیحاتی کنونی حوثی‌ها را نتیجه حمایت مستقیم حکومت ایران دانست و تهران را به فراهم کردن زمینه گسترش توان این گروه و ادامه بی‌ثباتی در منطقه متهم کرد.
