مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، گفت راهبرد تهران این بود که ابتدا زرادخانه بزرگی از موشکها، پهپادها و دیگر تسلیحات متعارف ایجاد کند و پس از ایجاد یک «سپر متعارف» و رسیدن به مرحلهای از «مصونیت» نظامی، به سوی سلاح هستهای حرکت کند.
او شامگاه دوشنبه شش مهر، در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز گفت هدف حکومت ایران این بود که پشت چنین «سپر متعارفی»، منطقه، نیروهای آمریکایی و حتی اروپا را تهدید کند و در عین حال شرایطی ایجاد کند که اقدام نظامی علیه برنامه هستهای آن بسیار دشوار یا ناممکن شود.
روبیو افزود دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا تصمیم گرفت پیش از رسیدن جمهوری اسلامی به چنین مرحلهای اقدام کند زیرا او نمیتوانست اجازه دهد آنها از خط مصونیت عبور کنند.
وزیر امور خارجه آمریکا گفت اگر این روند متوقف نمیشد، ممکن بود جهان چند سال بعد با وضعیتی شبیه «کره شمالی در خاورمیانه» مواجه شود.
او گفت سیاست اعلامشده ترامپ از آغاز عملیات این بوده است که ایران هرگز نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد.
روبیو در مصاحبه با شبکه فاکسنیوز تاکید کرد جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای همچنان محور اصلی سیاست دولت دونالد ترامپ است.
تنگه هرمز و نگرانی آمریکا از ایران هستهای
وزیر امور خارجه آمریکا برنامه هستهای ایران را مستقیما به مناقشه بر سر تنگه هرمز مرتبط کرد و گفت اگر ایران دارای سلاح هستهای بود، میتوانست از آن برای تهدید کشورهای همسایه و جامعه بینالمللی و تحمیل شرایط خود در این آبراه راهبردی استفاده کند.
او گفت در شرایط فعلی تنگه هرمز باز است و، به استثنای نفت ایران، میزان عبور نفت از این آبراه تقریبا به سطح پیش از آغاز درگیری بازگشته است.
بهگفته وزیر امور خارجه آمریکا، در صورت برخورداری ایران از سلاح هستهای، تهران میتوانست کنترل تنگه را در اختیار بگیرد، از کشتیها عوارض دریافت کند و عملا درباره دسترسی کشورهای مختلف به انرژی تصمیم بگیرد.
روبیو همچنین با اشاره به سرکوب اعتراضات در ایران، حکومت جمهوری اسلامی را متهم کرد که شمار بسیار زیادی از شهروندان خود را کشته است.
او استدلال کرد حکومتی که حاضر به چنین رفتاری با مردم خود است، در صورت برخورداری از سلاح هستهای خطری جدی برای آمریکا، اسرائیل و دیگر کشورهای منطقه خواهد بود.
مشکل آمریکا با انقلاب است نه با کشور ایران
وزیر امور خارجه آمریکا در بخش دیگری از این مصاحبه میان آنچه «ایران به عنوان کشور» و «انقلاب» نامید تمایز قائل شد.
روبیو گفت: «مشکل با ایران، بهعنوان یک کشور نیست. مشکل با ایران، همچون یک انقلاب است.»
او تاکید کرد تصمیمگیری واقعی در ایران در اختیار دولت رسمی و مقامهایی که در عرصه دیپلماتیک ظاهر میشوند نیست، بلکه در دست جریانهای تندرو مذهبی با دیدگاهی «آخرالزمانی» قرار دارد که ایران را به سوی فاجعه پیش میبرند.
روبیو این دیدگاه را دلیلی دیگر برای مخالفت واشینگتن با دستیابی ایران به سلاح هستهای دانست و گفت از نظر دولت ترامپ، برخورداری چنین حکومتی از سلاح هستهای میتواند امکان «باجگیری» از دیگر کشورها و تهدید آنها را فراهم کند.
تندروهای مذهبی آخرالزمانی ایران را به سوی فاجعه میبرند
در بخش دیگری از مصاحبه، مجریان فاکس نیوز از روبیو درباره وضعیت اقتصادی ایران و احتمال نزدیک شدن جمهوری اسلامی به ورشکستگی پرسیدند.
روبیو پاسخ داد: «آنها همین حالا هم آنجا هستند و با سرعت به سوی یک فاجعه حرکت میکنند.»
روبیو همچنین گفت اقتصاد ایران اکنون در وضعیت «فاجعهبار» قرار دارد و فشار اقتصادی، علاوه بر محدود کردن منابع حکومت، توان تهران برای تامین مالی گروههای نیابتی و توسعه تسلیحات را کاهش میدهد.
او در عین حال از مردم ایران به عنوان مردمی «سختکوش، باهوش و کوشا» با تاریخی کهن یاد کرد و گفت ایران پیش از روی کار آمدن روحانیون تندرو، زمانی یکی از کشورهای مرفه خاورمیانه بود.
روبیو تاکید کرد که هدف فشار اقتصادی آمریکا صرفا تحمیل هزینه به جمهوری اسلامی نیست. بهگفته او، حکومت ایران طی سه دهه گذشته درآمد حاصل از فروش نفت و گاز یا منابعی را که در دورههای کاهش تحریمها در اختیار داشته، به جای ساخت بیمارستان، جاده یا بهبود زندگی شهروندان، عمدتا در دو حوزه هزینه کرده است: ساخت و توسعه تسلیحات و «صدور انقلاب».
روبیو گفت تهران از منابع مالی خود برای حمایت از حزبالله لبنان، شبهنظامیان شیعه در عراق و آنچه او «تروریسم و توطئههای ترور در سراسر جهان» خواند استفاده کرده است.
بهگفته او، محدود کردن درآمدهای ایران از طریق تحریمها و جلوگیری از فروش نفت، علاوه بر افزایش فشار اقتصادی بر حکومت، دسترسی آن به منابع مورد استفاده برای تامین مالی گروههای نیابتی، توسعه تسلیحات و برنامه هستهای را نیز محدود میکند.
اظهارات روبیو در شرایطی مطرح شده که مذاکرات غیرمستقیم آمریکا و ایران با میانجیگری کشورهای منطقه ادامه دارد و موضوع هستهای یکی از اصلیترین موانع دستیابی به توافق است.
دونالد ترامپ دوشنبه تاکید کرد که مقامهای آمریکایی با میانجیگران مذاکره با جمهوری اسلامی دیدار و گفتوگو کردهاند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز گفت که دوشنبه با میانجیگران قطری دیدار کرده است.
جمهوری اسلامی در تازهترین اقدام پیشنهاد کرده که در صورت رفع محاصره و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران، تنگه هرمز را ظرف هفت روز بازگشایی کند، اما دونالد ترامپ این طرح را رد کرده، هرچند گفته که انتظار دارد در روزهای پیش رو مذاکرات بیشتری بین تهران و واشینگتن انجام گیرد.
واکنش به رویداد امنیتی در بریتانیا
او در این مصاحبه همچنین هشدار داد هرگونه حمله یا حتی تلاش برای حمله به منافع آمریکا در هر نقطه جهان «پیامدهایی» خواهد داشت.
روبیو با اشاره به بازداشت و بازجویی پنج نفر به ظن تلاش برای حمله به پایگاه هوایی فرفورد در بریتانیا که آمریکا از آن در جریان جنگ ایران استفاده کرده بود، گفت آنچه اتفاق افتاد یا نزدیک بود در آخر هفته در بریتانیا اتفاق بیفتد، «بسیار جدی» بوده و بهوضوح یک «بازیگر خارجی» در آن دخالت داشته است.
او گفت نمیتواند در حال حاضر جزییات تلاش برای حمله به پایگاه علنی کند و بدون آنکه مستقیما جمهوری اسلامی را مسئول این رویداد معرفی کند، بلافاصله آن را در چارچوب تهدیدهای خارجی علیه منافع آمریکا دانست و گفت: «ما با عناصری در جهان مواجه هستیم و، برای مثال در مورد ایران، آنها آشکارا تهدید کردهاند که به منافع آمریکا در سراسر جهان حمله خواهند کرد. ما همیشه این موضوع را بسیار جدی میگیریم. اگر چنین اتفاقی بیفتد یا حتی برای انجام آن تلاش شود، پیامدهایی خواهد داشت.»
سفارت جمهوری اسلامی در لندن هرگونه دست داشتن در طرحی برای حمله به پایگاه فرفورد را رد کرده است.
وزیر امور خارجه آمریکا از مقامهای بریتانیایی به دلیل همکاری در این پرونده تشکر کرد و گفت اطلاعات بیشتری درباره این موضوع طی روزهای آینده منتشر خواهد شد.
روبیو همچنین به آزادی این پنج نفر با وثیقه و ادامه بررسی وضعیت افراد دیگر اشاره کرد، اما گفت در شرایط کنونی نمیتواند اطلاعات بیشتری ارائه کند.
پلیس بریتانیا پس از بازجویی از پنج مرد به ظن ارتکاب «جرائم مرتبط با مواد منفجره و تروریسم» آنها را به قید وثیقه آزاد کرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در واکنش به آزادی این افراد گفت اگر او بود این افراد را با وثیقه آزاد نمیکرد.
بریتانیا هنوز اعلام نکرده است چه افراد یا گروههایی را مسئول احتمالی این اقدام میدانند. با این حال، یک منبع آگاه از روند تحقیقات گفت وجود «انگیزهای مرتبط با ایران»، محتملترین سناریو مورد بررسی است.
احتمال دست داشتن روسیه در یک عملیات خرابکارانه یا ارتباط این ماجرا با یک توطئه اسلامگرایانه نیز در دست بررسی قرار دارد.
هویت بازداشتشدگان هنوز اعلام نشده اما اعلام شده است که هر پنج نفر شهروند بریتانیا و ساکن لندن هستند.
ترامپ دوشنبه شش مهر در شبکه اجتماعی خود، تروثسوشیال نوشت: «اکسیوس بهتازگی گزارشی منتشر کرده که بر اساس آن ترامپ به ایران پیشنهاد کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده را داده است. این درست نیست. من هیچ چیز به آنها پیشنهاد نکردم!»
او در ادامه، گزارش اکسیوس را «حقه» خواند و این رسانه را متهم کرد که چنین گزارشی را با انگیزه آنچه او «سندروم اختلال ترامپ» خواند، منتشر کرده است.
ترامپ افزود: «آنها باید این گزارش جعلی را فورا پس بگیرند.»
وبسایت اکسیوس ساعاتی پیش از انتشار تکذیبیه رییسجمهوری آمریکا بهنقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده بود دونالد ترامپ آماده است در ازای برداشتن گامهای مشخص از سوی جمهوری اسلامی در ارتباط با برنامه هستهای، بخشی از تحریمها را کاهش دهد و امکان دسترسی تهران به داراییهای مسدودشده ایران را فراهم کند.
اکسیوس در گزارش خود افزوده بود که این پیام در حالی به حکومت ایران منتقل شده که میانجیهای قطری و پاکستانی این هفته بار دیگر برای دستیابی به توافقی میان تهران و واشینگتن و پایان دادن به جنگ تلاش میکنند.
رییسجمهوری آمریکا، یکشنبه پنج مهر به همین وبسایت گفته بود انتظار دارد مذاکرهکنندگان آمریکایی این هفته گفتوگوهای بیشتری با هیات ایرانی داشته باشند.
او گفت: «انتظار دارم این هفته گفتوگوهای بیشتری با ایران داشته باشیم. میخواهند به توافق برسند، اما این توافقی نیست که من میخواهم. این همان چیزی است که شاید یک سال پیش با آن موافقت میکردیم. بیش از حد روی قدرت چانهزنی خود حساب کردند.»
ترامپ در این گفتوگوی کوتاه تلفنی در پاسخ به این پرسش که آیا ازسرگیری حملات به ایران را بررسی میکند، گفت: «همیشه به آن فکر میکنم.»
در همین حال دو منبع منطقهای نیز یکشنبه به اکسیوس گفتند دور تازه مذاکرات غیرمستقیم میان آمریکا و جمهوری اسلامی دوشنبه ششم مهر آغاز شود.
ترامپ پیش از این روز شنبه چهار مهر به صراحت گفته بود که جمهوری اسلامی بهدلیل فشار شدید اقتصادی ناشی از محاصر آمریکا آماده بازگشایی تنگه هرمز شده اما او پیشنهاد جدید تهران در این زمینه را نپذیرفته است.
او در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «من این توافق را رد میکنم. آنها میخواهند توافقی انجام دهند که براساس آن تنگه را فورا باز کنند، چون بهشدت در حال باختن هستند.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه سوم مهر به خبرنگاران در نیویورک گفت تهران پیشنهاد کرده در صورت رفع محاصره دریایی بنادر ایران، اعطای معافیت تحریمی برای فروش نفت و رعایت آتشبسی شامل لبنان، تنگه هرمز را بازگشایی و مذاکرات با آمریکا را در چارچوب طرحی هفتروزه از سر بگیرد.
او افزود: «جدول زمانی هفتروزه بهمحض پذیرش این طرح از سوی آمریکا آغاز خواهد شد.»
این پیشنهاد در جریان دیدار غیر مستقیم عراقچی با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه آمریکا، در روز سهشنبه ۳۰ شهریور در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد ارائه شد.
به گفته عراقچی، اجرای گامهای اولیه حدود چهار تا پنج روز طول میکشد و تنگه هرمز در روز ششم بازگشایی خواهد شد.
ترامپ در واکنش به پیشنهاد تازه جمهوری اسلامی به خبرنگاران گفت که با اصل دستیابی به توافق با تهران مخالفتی ندارد.
او افزود: «آنها میخواهند توافق کنند و فکر میکنم این خوب است. من هم توافق کردن را دوست دارم. اما پیشنهاد تازه حکومت ایران پذیرفته نخواهد شد.»
ترامپ گفت به اعتقاد او، دلیل تمایل جمهوری اسلامی به بازگشایی فوری تنگه هرمز، قطع شدن درآمدهای تهران است.
مذاکرات تازه با میانجیگران قطری
همزمان با این تحولات میانجیهای قطری دوشنبه شش مهر در نیویورک با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و فرستادگان ویژه آمریکا بهطور جداگانه دیدار کردند.
دونالد ترامپ عصر دوشنبه بهوقت شرق آمریکا تایید کرد که مقامهای آمریکایی با میانجیهای ایران گفتوگو کردهاند.
خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، نیز شامگاه دوشنبه گزارش داد واسطه های قطری در دیدار مجدد با عراقچی روی ایده هایی برای راهگشایی شروط جمهوری اسلامی صحبت کردند.
بهگزارش ایرنا، عراقچی گفت: «امروز دوشنبه یکی از واسطه های قطری دیدار مجددی با ما داشت، بحث هایی را انجام دادیم . روی ایده هایی صحبت کرد و اینکه چگونه می شود برای تحقق شروط ایران راهگشایی کرد و چگونه این شروط را محقق کرد.»
او افزود: «ایده هایی داشتند و بحثی را داشتیم که باز با طرف آمریکایی هم مطرح خواهند کرد و بعد پاسخ نهایی طرف آمریکایی پس از آن به ما منتقل می شود که امیدوارم تا سهشنبه این کار انجام شود.»
عراقچی در پاسخ به سوال خبرنگار ایرنا مبنی بر اینکه آیا تا زمان دریافت پاسخ طرف آمریکایی در نیویورک خواهد ماند یا به تهران برخواهد گشت و سپس جواب رسمی آمریکا را دریافت خواهد کرد؟ گفت: «من چند ساعت دیگر به سمت تهران پرواز می کنم و پاسخ را قطری ها هر موقع که داشته باشند، می دانند که چگونه به دست ما برسند.»
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی افزود:«این ارتباطات و پیام هایی که میانجیگران قطری و پاکستانی رد و بدل میکردند همیشه بوده، الان با توجه به طرحی که تهران ارائه داده، شکل جدی تری به خودش گرفته است.»
یک منبع آمریکایی مطلع از روند مذاکرات با حکومت ایران به العربیه گفت موانع بزرگی پیش روی مذاکرات قرار دارد.
او افزود که در سایه ادامه اختلافات میان دو طرف فرصتهای رسیدن به توافق با تهران «بسیار اندک» است.
بهگزارش رویترز، یک منبع که مستقیما در جریان مذاکرات قرار دارد گفت وزارت خزانهداری آمریکا قصد دارد به هواپیمایی عراق اجازه دهد به مدت یک ماه پروازهای رفتوبرگشت میان ایران و نجف را انجام دهد.
بهگفته این منبع، پس از پایان این دوره احتمال صدور معافیتی بلندمدتتر نیز وجود دارد.
عراق جمعه سوم مهر، و در پی اعمال فشارهای تحریمی آمریکا، پروازهای خود به مقصد و از مبداء ایران را متوقف کرده بود.
دفتر نخستوزیر عراق شنبه چهارم مهر اعلام کرده بود بغداد در پی دریافت معافیتی برای سفر میان ایران و عراق با اهداف درمان پزشکی، تحصیل و زیارت است.
یک مقام عراقی نیز همان زمان گفت دولت این کشور در حال مذاکره با آمریکا درباره معافیت مربوط به نجف است و انتظار دارد پروازهای ایران و نجف ظرف ۴۸ ساعت از سر گرفته شود.
بهگفته منبع رویترز، تصمیم واشینگتن برای صدور این معافیت با هدف کاهش فشار بر دولت علی الزیدی، نخستوزیر عراق، اتخاذ شده است؛ دولتی که در تلاش است روابط خود با واشینگتن را گسترش دهد و در عین حال مناسبات نزدیک با جمهوری اسلامی را که بهویژه از طریق گروههای مسلح نیابتی خود در عراق نفوذ دارد، حفظ کند.
بهنوشته رویترز کارزار دولت ترامپ برای اعمال محاصره اقتصادی فلجکننده علیه ایران، دولتهای منطقه را وادار کرده است روابط خود با تهران را کاهش دهند؛ اقدامی که میتواند در برخی از این کشورها، بهویژه کشورهایی که میکوشند میان روابط خود با واشینگتن و تهران توازن برقرار کنند، واکنشهای داخلی ایجاد کند.
عراق به دلیل رفتوآمد گسترده زائران شیعه میان دو کشور در موقعیتی بهویژه حساس قرار دارد.
نجف، یکی از مهمترین مراکز تشیع، سالانه میلیونها زائر را به حرم نخستین امام شیعیان، جذب میکند. این شهر همچنین محل بزرگترین و قدیمیترین گورستان اسلامی فعال جهان است.
بهگفته منبع رویترز، جلوگیری از پروازهای میان ایران و عراق میتواند واکنش شدیدی علیه دولت عراق ایجاد کند و شیعیانی را که از رهبر جمهوری اسلامی ایران پیروی میکنند با پیروان آیتالله علی سیستانی در عراق در مخالفت با این محدودیتها همسو کند؛ وضعیتی که بهگفته این منبع میتواند تلاشهای آمریکا برای کاهش نفوذ حکومت ایران در عراق را تضعیف کند.
به گفته این منبع، دولت علی الزیدی برای دریافت معافیت تحریمی، مجموعهای از تضمینها را به واشینگتن پیشنهاد کرده است.
این تضمینها شامل بازرسی و کنترل سختگیرانه مسافران و محمولهها، تبادل اطلاعات و اطمینان از استفاده نشدن پروازها برای انتقال سلاح، افراد تحت تحریم یا پولهای غیرقانونی است.
تهدید کتائب حزبالله
در همین حال مسئول امنیتی کتائب حزبالله، از گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، تهدید کرده است: «هواپیمای ایرانی نیاید، بقیه هواپیماهارا در آسمان هدف قرار میدهیم.»
بهگزارش کانال تلگرامی صابرین نیوز، او گفته است: «اگر محاصره هوایی جمهوری اسلامی ایران بعد از اول نوامبر (۱۰ آبان) ادامه یابد، ملت ما موضع واضحی خواهد داشت که ممکن است به بستن گذرگاه های کشورهای مشارکت کننده در محاصره ملت مومن ایران منجر شود.»
مسئول امنیتی کتائب حزبالله عراق با تهدید نخستوزیر عراق افزوده است: «مقاومت اسلامی پیروز در آسمان عراق، ناتوانی آنها را از پروازهای تجاوزکارانه رصد خواهد کرد؛ ابتدا هشدار میدهیم و سپس برای سرنگونی آنها تلاش خواهیم کرد.»
توقف پروازهای ایران در چند کشور منطقه
در روزهای اخیر، کشورهایی از جمله ترکیه، امارات متحده عربی و عراق در پی فشارهای آمریکا پروازهای مستقیم با ایران را لغو کردهاند. مقامهای جمهوری اسلامی نیز در واکنش تهدید کردهاند که اگر قطع ارتباطات هوایی ایران ادامه پیدا کند، ممکن است پروازهای منطقهای را متوقف کنند.
با این حال دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، شنبه چهارم مهر، با انتشار اطلاعیهای، قصد تهران برای مقابله بهمثل نظامی در مقابل محدودیتهای هوایی اخیر را تکذیب کرد و اظهارات نقلشده از محسن رضایی، دبیر این شورا را «نقل قولهای خلاف واقع» خواند.
محسن رضایی چهارشنبه اول مهر در گفتوگویی تلویزیونی با شبکه خبر به کشورهای منطقه هشدار داد: «اگر نگذارند هواپیماهای ایران سفر کنند، فرودگاههای آنان هم نمیتوانند پرواز داشته باشند.»
در پی تعلیق پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی از سوی کشورهای مختلف منطقه محمد مخبر، مشاور و دستیار رهبر جمهوری اسلامی، نیز جمعه سوم مهر این کشورها را تهدید کرد و گفت اگر ایران امکان پرواز و دریافت خدمات فرودگاهی نداشته باشد، هیچ کشوری در منطقه هم این امکان را نخواهد داشت.
مخبر جمعه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «"همسویی با امریکا در اجرای سیاستهای خصمانه در خاطر ملت ایران ماندگار خواهد بود، هر چند راهبرد ما در این مورد مشخص است: پرواز در منطقه یا برای همه آزاد است، یا برای هیچکس.»
مخبر پس از آن کشورهای همسایه را تهدید کرد که فرودگاههای نجف، اربیل و سلیمانیه در عراق نیز جمعه سوم مهر از توقف پروازهای ایرانی خبر دادند. فرودگاه بغداد پیشتر خدماترسانی به پروازهای ایرانی را به حالت تعلیق درآورده بود.
با این حال، دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در اطلاعیه خود در روز شنبه چهارم مهر بدون اشاره به اظهارات صریح محسن رضایی و دیگر مقامهای ارشد در جمهوری اسلامی نوشت: «انتشار برخی تفاسیر و نقل قولهای خلاف واقع از سخنان دبیر شورای عالی امنیت ملی درباره موضوع حملونقل هوایی، موجب طرح سوالات و ابهاماتی گردیده است.»
در این اطلاعیه علاوه بر تکذیب قصد جمهوری اسلامی برای مقابله بهمثل نظامی با محدودیتهای هوایی اعمال شده از سوی عراق، ترکیه، امارات متحده عربی، عمان، قطر، بحرین، کویت، جمهوری آذربایجان، ترکمنستان و گرجستان گفته شده است که مذاکرات میان تهران با کشورهای مربوطه برای رفع برخی محدودیتهای هواییِ غیرقانونی ایجاد شده، با جدیت در حال انجام و پیگیری است.در این بیانیه در عین حال گفته شده است: «راهکارهای غیرنظامی متعددی برای مقابله بهمثل وجود دارد که در صورت ضرورت، برای برخی از فرودگاهها اعمال خواهد شد و البته امیدواریم که مساله به این نقطه نیز منجر نشود.»
این گزارش دوشنبه ششم مهر با هدایت ریچارد بلومنتال، سناتور ایالت کنتیکت و عضو ارشد دموکرات کمیته فرعی دائمی تحقیقات سنا، منتشر شد. پژوهشگران در آن، دادههای ۸۴۶ کیفپول رمزارزی را بررسی کردند که آمریکا و اسرائیل به دلیل ارتباط با حکومت ایران و گروههای نیابتی آن تحریم کرده یا هدف توقیف قرار دادهاند.
بر اساس یافتههای گزارش، ۸۴ درصد این کیفپولها تراکنشهای خود را بهطور انحصاری یا تقریبا انحصاری با تتر انجام دادهاند. تهیهکنندگان گزارش میگویند این رمزارز به حکومت ایران، از جمله بانک مرکزی، برای انتقال پول به داخل و خارج از کشور و حمایت از ارزش ریال در برابر فشار تحریمهای آمریکا کمک کرده است.
بلومنتال در بیانیه خود گفت این گزارش «نشان میدهد که چگونه تتر و توکن پرچمدار آن به مرکزی برای سیستم بانکی سایه ایران تبدیل شدهاند». او افزود این شبکه امکان تامین مالی نیروهای نیابتی و برنامههای پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی را فراهم کرده است.
این سناتور از وزارتخانههای خزانهداری و دادگستری آمریکا خواست درباره احتمال نقض تحریمها و قوانین بانکی از سوی تتر تحقیق کنند. گزارش همچنین این شرکت را به کوتاهی در مسدودسازی کیفپولهای مرتبط با فعالیتهای غیرقانونی متهم کرد و این رویه را از عوامل گسترش شبکه بانکداری سایه جمهوری اسلامی دانست.
نقش بانک مرکزی در استفاده از تتر پیشتر نیز موضوع بررسی شرکتهای تحلیل بلاکچین بود. رویترز در گزارشی که ۱۴ بهمن ۱۴۰۴ منتشر شد، به یافتههای شرکت الپتیک درباره خرید دستکم ۵۰۷ میلیون دلار تتر توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی اشاره کرد. رویترز تاکید کرده بود نتوانسته این یافتهها را بهطور مستقل راستیآزمایی کند.
تتر بر همکاری با آمریکا در مسدودسازی داراییها تاکید کرد
یو اِس دی تی، محصول شرکت تتر، بزرگترین استیبلکوین با پشتوانه دلار در جهان است. هر یک تتر یک دلار آمریکا ارزش دارد و برای حفظ ارزش معادل یک دلار آمریکا طراحی شده است.
تتر در بیانیهای که دوشنبه ششم مهر و پس از انتشار گزارش دموکراتهای سنا منتشر شد، به شبهههای مطرح شده پاسخ داد و اعلام کرد به همکاری با دولت آمریکا متعهد است. این بیانیه تاکید میکند که شرکت تتر به مسدودسازی نزدیک به ۵۵۰ میلیون دلار یو اس دی تی مرتبط با ایران کمک کرده است.
پائولو آردوینو، مدیرعامل تتر، گفت: «تتر همواره نشان داده است که یو اس دی تی پناهگاهی برای اشخاص و نهادهای تحریمشده، سازمانهای تروریستی یا شبکههای مجرمانه نیست.»
در یکی از پروندههای مرتبط، دادستانی نیویورک ۲۳ شهریور خواستار مصادره حدود ۶۱ میلیون دلار تتر شد که آن را حاصل فروش نفت تحریمشده ایران میداند. به گفته دادستانها، دو شرکت از حسابهای بایننس برای دریافت، تبدیل و انتقال این درآمدها استفاده کردهاند. این داراییها پیشتر مسدود شده بود و مصادره نهایی آن به رای دادگاه نیاز دارد.
گزارشهای پیشین، صرافیهای دیگری را نیز بخشی از مسیر انتقال پول برای جمهوری اسلامی معرفی کردهاند. والاستریت ژورنال چهارم تیر نوشت نهادهای مرتبط با حکومت ایران از صرافی «کوینکس» برای دسترسی به بازار جهانی رمزارز و دور زدن تحریمها استفاده کردهاند. کوینکس ارائه آگاهانه خدمات به نهادهای وابسته به جمهوری اسلامی یا افراد تحریمشده را رد کرد.
خبرگزاری ایسنا عصر دوشنبه ششم مهر گزارش داد عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، قرار است با میانجیها درباره آخرین پیشنهادها و وضعیت مذاکرات گفتوگو کند. در این گزارش تاکید شده است نمایندهای از آمریکا در این نشست حضور نخواهد داشت.
خبرگزاری رسمی دولت، ایرنا، نیز به نقل از یک منبع نزدیک به هیات ایرانی نوشت این دیدار با میانجیهای قطری و با محور مبادله پیامها میان تهران و واشینگتن برگزار میشود.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام آگاه از مذاکرات که نخواست نامش فاش شود، گزارش داد میانجیهای قطری احتمالا دوشنبه یا سهشنبه جداگانه با عراقچی و طرف آمریکایی گفتوگو خواهند کرد. انتظار میرود محور رایزنیها نسخه اصلاحشده طرح هفتروزه تهران باشد.
جمهوری اسلامی در این طرح، بازگشایی تنگه هرمز را به توقف درگیریها در ایران و لبنان، رفع محاصره بنادر، پایان تحریمهای نفتی و آزادسازی داراییهای مسدودشده مشروط کرده است. بر اساس این طرح، مذاکرات هستهای نیز پس از این مراحل از سر گرفته خواهد شد.
خبرگزاری آسوشیتدپرس شامگاه دوشنبه به وقت ایران در گزارشی به نقل از سه مقام منطقهای و دو مقام آمریکایی نوشت میانجیگران در حال همکاری با هیات ایرانی و آمریکایی برای رسیدن به توافق هستند، اما موانع عمده همچنان میان طرفین حلنشده باقی ماندهاند.
یک مقام ارشد آمریکایی نیز به این خبرگزاری گفت ترامپ، با وجود لحن اغلب تند و جنگطلبانهاش، در صورت امکانپذیر بودن دستیابی به راهحلی غیرنظامی برای این مناقشه، از آن استقبال میکند.
با این حال، یک مقام دیگر آمریکایی به آسوشیتدپرس گفت دولت ترامپ تا زمانی که به مسائل هستهای رسیدگی نشود، با تهران به توافق نخواهد رسید. به گفته این مقام، ترامپ حاضر است در ازای پیشرفت ملموس در مسائل هستهای، ضمن آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده، تخفیفهایی در تحریمها برای ایران قائل شود؛ اما با وجود اینکه ایران برای نشان دادن انعطاف در مسائل هستهای آمادگی خود را اعلام کرده، دو طرف همچنان بر سر زمانبندی و اینکه کدامیک باید گامهای نخست را بردارد، اختلافنظرهای عمیقی دارند.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گزارشها درباره تمدید سفر عراقچی را رد کرد و گفت او طبق برنامه قبلی به تهران بازمیگردد.
اختلاف بر سر گام نخست و تعهدات هستهای
یک مقام آمریکایی مطلع از مذاکرات دوشنبه در گفتوگو با وبسایت خبری-تحلیلی اکسیوس مذاکرات غیرمستقیم در روزهای گذشته را «مثبت و سازنده» خواند و گفت حکومت ایران «نشان داده است که در مسائل هستهای انعطافپذیر است.»
او با تاکید بر اینکه بدون پرداختن به مسائل هستهای توافقی حاصل نخواهد شد، افزود: «دو طرف همچنان در مورد زمانبندی تعهدات و اینکه چه کسی باید نخستین گامها را بردارد، اختلاف نظر دارند.»
این مقام افزایش تردد در تنگه هرمز و تداوم محاصره و تحریمها را عامل تقویت موقعیت آمریکا دانست و گفت کاخ سفید همچنان به وعدههای تهران بدبین است.
او جمهوری اسلامی را به نقض تفاهمنامه قبلی از طریق تیراندازی به کشتیهای تجاری متهم کرد و گفت واشینگتن برای اطمینان از جدیت تهران به تضمین نیاز دارد.
یک مقام آمریکایی نیز به سیانان گفت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، آماده است در ازای «پیشرفت ملموس» در موضوع هستهای، تحریمهای ایران را کاهش دهد و داراییهای مسدودشده را آزاد کند.
شبکه الحدث شامگاه ششم مهر به نقل از منابع خود گزارش داد جمهوری اسلامی در ازای کاهش تحریمهای آمریکا با توقف غنیسازی اورانیوم موافقت کرده است. به گفته این منابع، میانجیها برای گرفتن امتیازهای هستهای به تهران فشار میآورند.
بدبینی به توافق پیش از انتخابات آمریکا
بلومبرگ به نقل از افراد مطلع گزارش داد مقامهای جمهوری اسلامی در محافل خصوصی به دستیابی به توافقی برای پایان درگیریها و بازگشایی تنگه هرمز پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا در ۱۲ آبان بدبیناند.
به گفته این منابع، مذاکرات حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل پیشرفت چندانی نداشته و مقامهای ایرانی احتمال تشدید درگیریها پس از انتخابات را بالا میدانند. این منابع به دلیل حساسیت مذاکرات نخواستند نامشان فاش شود.
به نوشته بلومبرگ، ترامپ نیز پیشتر درباره دستیابی به توافق پیش از این انتخابات ابراز تردید کرده بود.
این خبرگزاری نوشت مقامهای جمهوری اسلامی با وجود اعلام آمادگی برای راهحل دیپلماتیک، به پایبندی دولت ترامپ به تعهدات احتمالی اعتماد ندارند و کاخ سفید نیز بیاعتمادی مشابهی به تهران دارد.
به گزارش بلومبرگ، میانجیها به دنبال چارچوبی متفاوت از تفاهمنامه اواخر خرداد هستند که به آتشبس و افزایش تردد دریایی انجامید، اما حدود دو هفته بعد فروپاشید.
دو منبع مطلع به این خبرگزاری گفتند واشینگتن این بار خواهان تعهد قطعی تهران به بازگشایی تنگه هرمز و امتیازهایی در زمینه برنامه هستهای است.
ترامپ چهارم مهر پیشنهاد هفتروزه تهران را رد کرد، اما پنجم مهر در گفتوگو با اکسیوس از انتظار خود برای ادامه مذاکرات در هفته جاری خبر داد. عراقچی نیز گفت رد رسمی پیشنهاد هنوز از طریق میانجیها به تهران ابلاغ نشده است.
