اندی برنهام، شهردار منچستر بزرگ، با پیروزی در انتخابات پارلمانی میکرفیلد به پارلمان بریتانیا راه یافت. این پیروزی به او امکان میدهد در رقابت احتمالی برای جانشینی کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، شرکت کند یا آن را به جریان بیندازد.
خبرگزاری رویترز جمعه ۲۹ خرداد گزارش داد برنهام، شهردار حزب کارگر، با پیروزی در انتخابات یک کرسی پارلمانی در شمال انگلستان، مسیر را برای کنار زدن استارمر از قدرت هموار کرد. پیروزیای که میتواند دوره تازهای از بیثباتی سیاسی را در بریتانیا رقم بزند.
برنهام، شهردار منچستر بزرگ که به «پادشاه شمال» شهرت دارد، در حوزه انتخابیه میکرفیلد در شمال غرب انگلستان با کسب ۵۴.۸ درصد آرا پیروز شد. نامزد حزب اصلاح بریتانیا (رفرم یوکی) به رهبری نایجل فاراژ نیز با ۳۴.۵ درصد آرا در جایگاه دوم قرار گرفت.
این پیروزی در انتخاباتی که ممکن است مهمترین انتخابات محلی بریتانیا در بیش از شش دهه اخیر باشد، به این معناست که برنهام اکنون میتواند رقابت برای جانشینی استارمر را آغاز کند یا در آن مشارکت داشته باشد.
با این حال، پرسش اصلی این است که برنهام چه زمانی و چگونه این کار را انجام خواهد داد.
برنهام: این نتیجه میتواند یک نقطه عطف باشد
برنهام در سخنرانی پیروزی خود گفت این نتیجه میتواند «نقطه عطفی» در سیاست بریتانیا باشد و به حزبش هشدار داد که این «آخرین فرصت برای تغییر مسیر» است.
او گفت: «باید این پیام را بشنویم، باید به آن عمل کنیم و باید درست عمل کنیم. فرصت دومی در کار نخواهد بود.»
استارمر که گفته قصد کنارهگیری ندارد، به سرعت پیروزی برنهام را تبریک گفت و در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «رایدهندگان، کارزار امید و خوشبینی حزب کارگر را به جای تفرقه و نفرت انتخاب کردند.»
برنهام که سیاستمداری باسابقه است، از ملیسازی خدمات عمومی کلیدی حمایت کرده و آنچه را چهار دهه اقتصاد نئولیبرالی شکستخورده مینامد، مورد انتقاد قرار داده است.
او گفته که قصد دارد جای استارمر را بگیرد و سیاست بریتانیا را تغییر دهد.
نظرسنجیها نشان میدهد برنهام ۵۶ ساله، محبوبترین سیاستمدار حزب کارگر است و در صورتی که رقابت رهبری حزب به رای اعضا گذاشته شود، شانس پیروزی بالایی خواهد داشت.
در عین حال، برخی نمایندگان حزب کارگر امیدوارند استارمر برای جلوگیری از یک رقابت پرهزینه، داوطلبانه قدرت را واگذار کند.
چنین اتفاقی به معنای آن خواهد بود که بریتانیا ممکن است طی حدود یک دهه، هفتمین نخستوزیر خود را تجربه کند. بالاترین میزان جابهجایی در این مقام طی نزدیک به دو قرن گذشته.
به نوشته رویترز، به این ترتیب رایدهندگان رهبرانی را که نتوانستهاند سطح زندگی، خدمات عمومی و مقابله با مهاجرت غیرقانونی را بهبود دهند، تنبیه کردهاند.
فشار بر استارمر افزایش یافته است
دو سال پس از پیروزی قاطع حزب کارگر در انتخابات سراسری، استارمر ۶۳ ساله اکنون یکی از نامحبوبترین نخستوزیران بریتانیا از زمان آغاز ثبت نظرسنجیها به شمار میرود. مجموعهای از رسواییها، عقبنشینیهای سیاسی و اتهامهای مربوط به ناتوانی در تصمیمگیری، اجرای تغییراتی را که او وعده داده بود، مختل کردهاند.
حدود یکچهارم نمایندگان حزب کارگر پس از شکست سنگین این حزب در انتخابات محلی ماه گذشته، خواستار کنارهگیری استارمر شدند.
همچنین چند تن از همکاران ارشدش، از جمله وزیر دفاع و وزیر بهداشت، در اعتراض به رهبری او استعفا کردند.
استارمر که موضعی سرسختانه اتخاذ کرده، این هفته گفت در هر رقابتی برای رهبری حزب شرکت خواهد کرد و به اعضای حزب درباره «آشوب» احتمالی ناشی از یک انتخابات جنجالی برای رهبری، هشدار داد.
اما یکی از نمایندگان حزب کارگر که تا ساعات اولیه بامداد ۲۹ خرداد برای مشاهده نتایج انتخابات بیدار مانده بود، گفت ابعاد پیروزی برنهام نشان میدهد رفتن استارمر اجتنابناپذیر است.
او گفت: «کار تمام شده است.»
لیزا نندی، وزیر فرهنگ و از نزدیکترین متحدان برنهام، به خبرنگاران گفت انتظار دارد برنهام و استارمر به زودی با یکدیگر گفتوگو کنند.
نندی احتمال استعفای خود از کابینه را رد کرد، اما گفت نمیتواند از طرف دیگر وزیران سخن بگوید.
وس استریتینگ، وزیر پیشین بهداشت و یکی دیگر از رقبای اصلی استارمر، نیز این هفته گفت اگر نخستوزیر زمان کنارهگیری خود را اعلام نکند، به زودی رقابت برای رهبری حزب را به جریان خواهد انداخت.
برنهام نیز گفته است در هر رقابتی برای رسیدن به رهبری حزب، شرکت خواهد کرد.
بر اساس مقررات حزب کارگر، برای آغاز این رقابت لازم است ۲۰ درصد نمایندگان پارلمانی حزب، یعنی ۸۱ نماینده، حمایت خود را از یک نامزد واحد اعلام کنند.
برنهام در مسیر رقابت برای رهبری حزب
رویترز نوشت که برنهام در طول کارزار یکماهه خود مانند یک نخستوزیر در انتظار قدرت رفتار میکرد و بارها سیاستهای دولت احتمالی آینده خود را تشریح کرد.
با این حال، او ناچار شد به سرمایهگذاران نگران اطمینان دهد به قواعد سختگیرانه مالی پایبند خواهد ماند.
این موضوع پس از آن مطرح شد که او سال گذشته گفته بود بریتانیا «گروگان بازار اوراق قرضه» شده است. اظهاراتی که به معنای حمایت او از افزایش استقراض دولت تعبیر شد.
او بعدا گفت این سخنان به اشتباه تفسیر شدهاند.
تاریخنگاران سیاسی میگویند انتخابات حوزه میکرفیلد میتواند مهمترین انتخابات تککرسی پارلمانی در بریتانیا از سال ۱۹۶۳ باشد. زمانی که الک داگلاس-هیوم، نخستوزیر وقت، که دارای کرسی موروثی در پارلمان بود، برای تثبیت موقعیت خود در مجلس عوام نامزد انتخابات شد.
برنهام در سخنرانی پیروزی خود نشان داد که قصد دارد با «رشد سیاستهای قطبیکننده و پوپولیستی» مقابله کند.
او گفت پیروزیاش فرصتی است تا بریتانیا «از مسیری که به سیاستی تفرقهافکن و تاریک منتهی میشود - از نوع آنچه در ایالات متحده میبینیم - فاصله بگیرد».
برنهام سپس به خبرنگاران گفت نخستین اقدامش به عنوان نماینده تازه انتخاب شده پارلمان، این خواهد بود که برود و یک لیوان آبجو بنوشد.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (اوفک) اعلام کرد این اقدام با هدف افزایش فشار بر شبکه مالی جهانی حزبالله و محدود کردن منابع درآمدی این گروه انجام شده است.
بر اساس بیانیه اوفک، افراد و نهادهای هدف در لبنان، سوریه، عراق و عمان فعالیت داشتهاند و در جمعآوری منابع مالی، اجرای قراردادها و اداره شرکتهای پوششی برای تامین درآمد حزبالله نقش ایفا کردهاند. این اقدام همچنین دامنه تحریمهایی را که آمریکا در ۲۰ مارس ۲۰۲۶ علیه «علاء حمیه» و شبکه تجاری وابسته به او اعمال کرده بود، گسترش میدهد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در بیانیهای اعلام کرد: «حزبالله باید خلع سلاح شود تا لبنان بتواند به آیندهای امن و شکوفا دست یابد.» او افزود وزارت خزانهداری به هدف قرار دادن شبکههای مالی حزبالله ادامه خواهد داد و کسانی را که به گفته او به تضعیف دولت لبنان و تهدید چشمانداز صلح پایدار کمک میکنند، پاسخگو خواهد دانست.
وزارت خزانهداری آمریکا در این دور از تحریمها، «سلیمان فرنجیه»، رهبر جریان «المرده» لبنان، و «محمود قماطی»، معاون شورای سیاسی حزبالله، را نیز در فهرست تحریمها قرار داده است. این وزارتخانه اعلام کرد فرنجیه از حمایت مالی حزبالله در راستای اهداف سیاسی خود بهره برده و در مقابل از تلاشهای این گروه در انتخابات پارلمانی لبنان حمایت کرده است. همچنین در بیانیه آمده است که قماطی در هماهنگی انتقال پول نقد از ایران برای حزبالله نقش داشته و از منافع این گروه در لبنان حمایت کرده است.
بخش دیگری از تحریمها به شبکه اقتصادی مرتبط با حمیه اختصاص دارد؛ فردی که پیشتر نیز از سوی آمریکا تحریم شده بود. طبق اعلام اوفک، حمیه و شرکای تجاری او از طریق مجموعهای از شرکتها در لبنان، سوریه، عراق و عمان پروژههایی را مدیریت کردهاند که بخشی از درآمد آنها به شبکه مالی حزبالله منتقل شده است.
در بیانیه خزانهداری آمریکا نام چند شرکت از جمله «گلوب تکنولوژی پرووایدرز»، «العهد للتجاره والاستثمار»، «گلوب اینترنشنال»، «الشفا» و «تایک» به عنوان نهادهای تحت تحریم ذکر شده است. واشینگتن اعلام کرد این شرکتها یا تحت مالکیت افراد تحریمشده قرار دارند یا در انتقال منابع مالی و اجرای پروژههای اقتصادی مرتبط با حزبالله مشارکت داشتهاند.
بر اساس جزییات منتشرشده، بخشی از این فعالیتها به همکاری با حکومت بشار اسد در سوریه بازمیگردد. اوفک اعلام کرد برخی پروژههای تجاری و فنی میان شرکتهای وابسته به حزبالله و نهادهای نزدیک به حکومت پیشین سوریه میلیونها دلار درآمد ایجاد کرده و سود حاصل از آن میان شرکتهای مرتبط با حزبالله تقسیم شده است.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین اعلام کرد شبکه مورد تحریم از شرکتهای پوششی و حسابهای بانکی در کشورهای مختلف برای جابهجایی پول و تامین مالی فعالیتهای حزبالله استفاده کرده است.طبق اعلام اوفک، برخی تراکنشها از طریق شرکتهای ثبتشده در عمان و اروپا انجام شده و برای اجرای پروژههای اقتصادی مرتبط با این گروه به کار رفتهاند.
مطابق مقررات تحریمهای آمریکا، تمامی داراییها و منافع مالی افراد و نهادهای تحریمشده که در ایالات متحده قرار داشته باشند یا در اختیار اشخاص آمریکایی باشند، مسدود خواهند شد. همچنین هر نهادی که دستکم ۵۰ درصد آن به طور مستقیم یا غیرمستقیم در مالکیت افراد تحریمشده باشد نیز مشمول محدودیتها خواهد شد.
وزارت خزانهداری آمریکا هشدار داده است موسسات مالی خارجی که آگاهانه با افراد و شرکتهای تحریمشده همکاری کنند، ممکن است در معرض تحریمهای ثانویه قرار گیرند. این محدودیتها میتواند شامل محرومیت از دسترسی به نظام مالی آمریکا یا اعمال شرایط سختگیرانه برای همکاری با بانکهای آمریکایی باشد.
اعلام این تحریمها در حالی صورت میگیرد که آمریکا در ماههای اخیر چندین بسته تحریمی علیه شبکههای مالی و سیاسی مرتبط با حزبالله اعمال کرده است. واشینگتن حزبالله را از سال ۱۹۹۷ در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی قرار داده و از سال ۲۰۰۱ نیز این گروه را در چارچوب مقررات مبارزه با تروریسم هدف تحریمهای گسترده قرار داده است.
این تازهترین اقدام آمریکا علیه شبکههای مالی حزبالله در شرایطی انجام میشود که بحث درباره آینده این گروه، نقش آن در ساختار سیاسی لبنان و روند خلع سلاح آن همچنان یکی از مهمترین موضوعات مورد مناقشه در لبنان و منطقه به شمار میرود.
خبرگزاری رویترز پنجشنبه ۲۸ خرداد نوشت که اسرائیل پس از انتشار تصویری از جنوب لبنان که نشان میدهد منطقه تحت کنترل نیروهای نظامی این کشور گسترش یافته است، اعلام کرد احتمال انجام حملات در بیرون از این محدوده را نیز رد نمیکند. این اقدام که با نخستین بند یادداشت تفاهم تهران و واشینگتن در تضاد است، این پیمان را به چالش میکشد.
شبکه المیادین، وابسته به حزبالله لبنان، نیز گزارش داد که در پی تداوم حملات اسرائیل به جنوب لبنان، هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی سفر خود به سوئیس را تعلیق کرده است.
المیادین افزود تهران هشدار داده است که ادامه عملیات و حملات اسرائیل تا عمق ۱۰ کیلومتری داخل خاک لبنان، نقض آشکار بند نخست تفاهمنامه به شمار میرود.
ماده نخست این یادداشت تفاهم بهروشنی اعلام میکند که آمریکا و متحدان او به پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در تمامی جبههها از جمله لبنان و تضمین تمامیت ارضی و حاکمیت این کشور متعهدند. این بند همچنین تاکید میکند که توافق نهایی نیز باید شامل پایان دائمی جنگ در لبنان باشد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، دقایقی پیش از اعلام غیررسمی تعلیق سفر هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت انتظار دارد آتشبس کامل در تمام جبههها، از جمله لبنان، حزبالله و اسرائیل برقرار شود. او در ادامه این پست تاکید کرد از همه طرفها در منطقه خاورمیانه میخواهد به پیشبرد موفق مذاکرات متعهد باشند.
اسرائیل در روزهای گذشته درخواستها برای خروج نیروهایش از جنوب لبنان را رد کرده است. این منطقه اسفند ۱۴۰۴ پس از حملات تلافیجویانه حزبالله به اسرائیل در حمایت از جمهوری اسلامی، به تصرف نیروهای اسرائیلی درآمد.
از سوی دیگر، حزبالله نیز در روزها گذشته به حملات خود به مواضع اسرائیل در جنوب ادامه داده است. این حملات که بیشترشان با پهپادهای انفجاری انجام شدهاند، به کشته و زخمی شدن نیروهای اسرائیلی انجامید.
ارتش اسرائیل که در فروردین ماه نقشهای را با مشخص کردن آنچه «منطقه حائل» خود در جنوب لبنان مینامد منتشر کرده بود، پنجشنبه ۲۸ خرداد نقشه تازهای منتشر کرد که نشان میدهد نیروهایش چندین کیلومتر عمیقتر در خاک لبنان فعالیت میکنند؛ از جمله در نزدیکی پایگاه حزبالله در نبطیه، در شمال رودخانه لیتانی.
یک مقام نظامی اسرائیل به رویترز گفت: «ارتش به رفع تهدیدهایی که علیه سربازان و غیرنظامیان دولت اسرائیل در بیرون از منطقه امنیتی شناسایی میشوند، ادامه خواهد داد.» این اظهارات در عمل به این معناست که اسرائیل میتواند حملاتی را در عمق بیشتری از لبنان انجام دهد.
شکاف میان نتانیاهو و ترامپ در پی امضای یادداشت تفاهم
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و جیدی ونس، معاون او، در روزهای گذشته بارها انتقادهای تند و کمسابقهای علیه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و کابینه او بیان کردهاند.
یکی از این موارد ۲۴ خرداد، ساعاتی پیش از اعلام دستیابی به توافق برای امضای تفاهمنامه اولیه میان آمریکا و جمهوری اسلامی رخ داد. در آن روز اسرائیل در واکنش به حملات حزبالله، منطقه ضاحیه بیروت را هدف قرار داد. اکسیوس نوشت ترامپ از شنیدن خبر این حملات غافلگیر و از نتانیاهو بهشدت خشمگین شد.
پس از آن ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال از اسرائیل بابت حمله به بیروت انتقاد کرد و نوشت: «حمله صبح امروز به بیروت، بهویژه در یک روز خاص که ما به توافق صلح با ایران بسیاری نزدیک هستیم، نباید اتفاق میافتاد.» او افزود: «همه طرفها باید عقبنشینی کنند و هیچ حملهای از سوی اسرائيل به هیچ کجای لبنان نباید انجام شود.»
او در ابتدای این پست نوشت هرچند اسرائیل «حق دارد» در برابر تهدیدها از خود دفاع کند، اما حملاتی که به آن پاسخ داد «بسیار کوچک و بیمعنی بود، کسی آسیب ندید و زخمی یا کشته نشد.»
صحبتهای ترامپ در نشست رسانهای ۲۷ خرداد در حاشیه اجلاس گروه هفت نیز حاوی حاوی اظهارنظرهایی درباره عملکرد سیاسی و نظامی اسرائیل بود. او با اشاره به اینکه متن یادداشت تفاهم را با این کشور به اشتراک گذاشته است، اسرائیل را «یک شریک خوب» توصیف کرد و بلافاصله عملکرد ارتش این کشور در لبنان را مورد انتقاد قرار داد. ترامپ گفت: «همچنان معتقدم اسرائیل میتواند در قبال حزبالله عملکرد بهتری داشته باشد. نمیگویم اسرائیل نباید از خود دفاع کند، اما وقتی دو پهپاد به سمت بیابان شلیک میشوند و بدون خسارت سقوط میکنند، ضرورتی ندارد ساختمانهایی در بیروت ویران شوند.»
جیدی ونس، معاون او، نیز پنجشنبه ۲۸ خرداد در نشست خبری کاخ سفید به درگیریهای حزبالله و اسرائیل اشاره کرد و گفت تهران حزبالله را مهار کند و مانع حمله این گروه به اسرائیل شود. او تاکید کرد که این حملات سبب میشود پاسخ نظامی اسرائیل موجه باشد.
ونس با اشاره به اینکه وضعیت در لبنان «پیشرفت چشمگیری» داشته و «تیراندازیها کمتر شده است»، تاکید کرد: «هرچند در شرایط آتشبس نیز هر از گاهی شاهد این تنشهای کوچک خواهید بود، اما اسرائیلیها در لبنان از کنترل خارج نخواهند شد.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که تبادل آتش میان حزبالله و اسرائیل با وجود امضای یادداشت تفاهم همچنان در ۲۴ ساعت گذشته جریان داشته است. نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز وعده داده است نیروهای اسرائیلی «تا هر زمان که نیازهای امنیتی اسرائیل ایجاب کند» در جنوب لبنان باقی خواهند ماند.
ونس که رهبری تیم مذاکرهکننده آمریکا را در این دور از مذاکرات بر عهده خواهد داشت، پنجشنبه ۲۸ خرداد در نشست خبری کاخ سفید اعلام کرد که دوره ۶۰ روزه مذاکرات برای رسیدن به توافق نهایی درباره آینده برنامه هستهای جمهوری اسلامی آغاز شده و گفت مذاکرات در سوئیس همچنان پابرجاست، هرچند زمان دقیق آن هنوز مشخص نیست.
ونس در پاسخ به شائبهها درباره اینکه بخشی از تعهدات جمهوری اسلامی درباره برنامه هستهای مکتوب نشده و صرفا شفاهی مورد توافق قرار گرفته است، از عبارت «توافقهای آقایان» استفاده کرد. این اصطلاح در زبان انگلیسی به توافقهایی گفته میشود که الزام حقوقی صریح و متن مکتوب رسمی ندارند، اما از طرفها انتظار میرود که بر اساس اعتماد، تعهد سیاسی یا نوعی درک مشترک به آن پایبند بماند.
او گفت: «بخشی از این گفتوگوها مکتوب شده است است، اما در نهایت، چه مکتوب باشند و چه شفاهی، ما این توافق را به همین دلیل اینگونه تنظیم کردهایم: چون به حرف و وعده اعتماد نمیکنیم. ما به عمل اعتماد میکنیم و به رفتار.»
معاون رییسجمهوری آمریکا بلافاصله افزود «کلمات اهمیتی ندارند» و ادامه داد: «هدف این است که پایبندی ایران به وعده خود برای توقف غنیسازی اورانیوم و تعهدش به نابود کردن اورانیوم با غنای بالا راستیآزمایی شود.»
دیدار جمعه برقرار است
ونس گفت مذاکرات مربوط به جمهوری اسلامی در سوئیس همچنان در برنامه است، اما زمان دقیق آن روشن نیست. او گفت قصد دارد مذاکرات با ایران را هدایت کند، با این حال مراسمی که برای روز جمعه برنامهریزی شده بود، در هالهای از ابهام قرار دارد.
معاون رییسجمهوری آمریکا گفت: «برنامه ما این است که به سوئیس برویم، اما دقیقا نمیدانم چه زمانی.»
او افزود زمانبندی این سفر تا حدی به این بستگی دارد که نمایندگان جمهوری اسلامی چه زمانی بتوانند خود را به سوئیس برسانند.
در ابتدا انتظار میرفت ونس روز جمعه این توافق را در مراسمی رسمی امضا کند، اما ترامپ به جای او، شامگاه چهارشنبه توافق را امضا کرد. مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی نیز در طرف مقابل این یادداشت تفاهم را امضا کرد.
ونس گفت انتظار میرود مذاکراتی که با این توافق آغاز شده است، از همین آخر هفته شروع شود.
مساله حزبالله و اسرائیل
یکی از موضوعات محل مناقشه در میان موافقان و مخالفان این یادداشت تفاهم، رویکرد آن نسبت به مساله حزبالله در لبنان و درگیریها میان این گروه مسلح تحت حمایت جمهوری اسلامی با اسرائیل است. ماده نخست این یادداشت تفاهم سه بار به نام لبنان اشاره میکند. در این بند بر تعهد آمریکا و متحدان او به پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در تمامی جبههها از جمله لبنان و تضمین تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان اشاره شده و تاکید میکند که توافق نهایی نیز باید شامل پایان دائمی جنگ در لبنان باشد.
ونس در بخشی از صحبتهایش به این موضوع پرداخت و گفت توافق با جمهوری اسلامی مستلزم آن است که تهران حزبالله را مهار کند و مانع حمله این گروه به اسرائیل شود. او تاکید کرد که این حملات سبب میشود پاسخ نظامی اسرائیل موجه باشد.
ونس با اشاره به اینکه وضعیت در لبنان «پیشرفت چشمگیری» داشته و «تیراندازیها کمتر شده است»، تاکید کرد: «هرچند در شرایط آتشبس نیز هر از گاهی شاهد این تنشهای کوچک خواهید بود، اما اسرائیلیها در لبنان از کنترل خارج نخواهند شد.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که تبادل آتش میان حزبالله و اسرائیل با وجود امضای یادداشت تفاهم همچنان در ۲۴ ساعت گذشته جریان داشته است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز وعده داده است نیروهای اسرائیلی «تا هر زمان که نیازهای امنیتی اسرائیل ایجاب کند» در جنوب لبنان باقی خواهند ماند.
موضوع موشکهای بالستیک
ونس همچنین تلاش کرد اظهارات روز چهارشنبه ترامپ درباره عادیسازی برخورداری جمهوری اسلامی از موشکهای بالستیک را توضیح دهد. ترامپ در کنفرانس رسانهای روز چهارشنبه که در فرانسه برگزار شد، گفت داشتن موشکهای بالستیک برای جمهوری اسلامی «قابل قبول» است. این سخن واکنشبرانگیز بود، زیرا همین موشکها در ابتدا یکی از دلایل آغاز درگیری در نهم اسفند عنوان شده بودند.
ونس در نشست خبری کاخ سفید گفت آمریکا «شمار قابل توجهی از موشکهای بالستیک آنها» و همچنین «سکوهای پرتاب موشکهای بالستیک» ایران را نابود کرده است.
او افزود: «آنها نمیتوانند آن نوع موشکهایی را بسازند که بتواند به طور گسترده کل جهان را تهدید کند، و این همان چیزی است که رییسجمهوری ایالات متحده دیروز گفت. ببینید، موضوع بسیار ساده است. شما نمیتوانید به یک کشور، چه اسرائیل باشد چه ایران، بگویید اجازه ندارد هیچگونه دفاعی از خود داشته باشد.»
گشایش تنگه هرمز
معاون رییسجمهوری آمریکا در ادامه گفت آمریکا در چارچوب این توافق، محاصره دریایی بندرهای جنوب ایران را رفع کرده و به بیش از ۱۲ کشتی اجازه داده است به بندرهای ایران بروند.
ونس گفت اکنون نفت بیشتری از تنگه هرمز عبور میکند و چهارشنبهشب بیش از ۱۲.۵ میلیون بشکه نفت از این مسیر کشتیرانی عبور کرده است. به گفته او، این رقم از زمان آغاز درگیری در اواخر فوریه تاکنون بیسابقه بوده است.
صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری
او همچنین گفت هرگونه سرمایهگذاری در ایران که مجموع آن ممکن است به ۳۰۰ میلیارد دلار برسد، میتواند شامل «سرمایه خصوصی» از کشورهای دیگر منطقه باشد و «مشروط به دگرگونی در رفتار ایران» است.
ونس گفت اگر امارات متحده عربی بخواهد در ایران «نیروگاه بسازد»، تحریمهای کنونی آمریکا چنین معاملهای را ممنوع میکند.
او افزود: «بنابراین چیزی که ما میگوییم این است که اگر شما درست رفتار کنید و اگر خود اماراتیها بخواهند نیروگاه بسازند، ما معافیتهای تحریمی لازم را فراهم میکنیم تا چنین کاری ممکن شود. نکته مثبت این است که این کار در واقع نوعی ادغام و درهمتنیدگی ایجاد میکند و همین، اهرم فشار است.»
توبیخ لفظی منتقدان در اسرائیل
معاون رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از نشست خبری، به مقامهای اسرائیلی که از ترامپ به دلیل توافق با جمهوری اسلامی انتقاد میکنند هشدار داد و در توبیخی کمسابقه علیه دولت یک متحد، گفت: «دونالد جی. ترامپ تنها رییس دولت در سراسر جهان است که در این مقطع زمانی با ملت اسرائیل همدلی دارد.»
او گفت بنیامین نتانیاهو، «به اعتبار خودش، وارد این مسیر نشده است»، اما اعضای کابینه او را مقصر دانست.
ونس افزود: «مشکل اسرائیل دونالد جی. ترامپ نیست و هر کسی در اسرائیل که فکر میکند بزرگترین مشکل این کشور رییسجمهوری ایالات متحده است، باید بیدار شود و واقعیت وضعیتی را که آن کشور در آن قرار دارد، درک کند.»
خبرگزاری رویترز عصر پنجشنبه ۲۸ خرداد در گزارشی با اعلام این خبر، به نقل از شرکتهای کشتیرانی نوشت با وجود اینکه نشانههای فوری اثرگذاری این توافق دیده میشود، اما همچنان دسترسی ایمن باید تضمین شود و مینها پاکسازی شوند. به همین دلیل رسیدن به وضعیت عادی و آنچه پیش از آغاز عملیات خشم حماسی در جریان بود، زمان میبرد.
عربستان سعودی، بزرگترین تولیدکننده اوپک، پس از بسته شدن عملی تنگه هرمز در نخستین روز آغاز جنگ ایران، بهطور عمده از بندر ینبع در دریای سرخ برای صدور نفت استفاده کرده بود و این نخستین عبور رسمی نفتکشهای این کشور از نهم اسفند تا کنون است.
در نشانهای دیگر از افزایش رفتوآمد نفتکشها، دادههای کپلر نشان داد سه نفتکش حامل نفت خام در اطراف بندر فجیره امارات، خارج از تنگه هرمز، مشغول بارگیری بودهاند و دو نفتکش از آنها با محموله خود راهی اروپا شدهاند.
بر اساس یادداشت تفاهمی که ۲۷ خرداد بهطور رسمی به دست روسای جمهوری ایران و آمریکا امضا شد، تنگه هرمز بلافاصله پس از امضای تفاهمنامه گشوده شود و محاصره بندرهای جنوب ایران از سوی ایالات متحده نیز پایان یابد.
دادههای ردیابی کشتیها از سوی شرکت بریتانیایی الاسایجی نیز نشان داد نفتکش افراماکس تونگ لین وان، با پرچم هنگکنگ، که اوایل ماه مارس (نیمه اسفند) از پالایشگاه الرویس ابوظبی نفتا بارگیری کرده و از آن زمان در خلیج فارس مانده بود، روز پنجشنبه ۲۸ خرداد از تنگه عبور کرد.
دادههای هر دو شرکت الاسایجی و کپلر از عبور نفتکش گاز طبیعی مایع مرایخ، تحت کنترل شرکت قطر انرژی، در روز پنجشنبه از تنگه عبور حکایت دارد. این کشتی محموله خود را روزهای ۱۲ و ۱۳ ژوئن در راس لفان بارگیری کرده و قرار است روز پنجشنبه ۲۸ خرداد آن را به بندر قاسم پاکستان تحویل دهد.
در سایه این تحولات قیمت قراردادهای آتی نفت خام برنت، که شاخص معیار به شمار میآید، دو درصد دیگر کاهش یافت و به کمتر از ۷۸ دلار برای هر بشکه رسید؛ قیمتی که از زمان آغاز جنگ ۴۰ روزه ایران ثبت نشده بود.
صنعت کشتیرانی همچنان محتاط است
با وجود این تحولات در آبهای جنوبی ایران، رویترز نوشت مقامهای صنعت کشتیرانی و بیمه روز پنجشنبه همچنان محتاط بودند و خواستار تضمینها و جزئیات بیشتری درباره این توافق شدند.
اینترتنکو، که نماینده مالکان مستقل نفتکشها در جهان است، به این رسانه گفت این صنعت به شفافیت درباره ایمنی دریانوردی نیاز دارد و پاکسازی مینها باید «در نخستین فرصت ممکن» آغاز شود. این نهاد افزود مناطق خطرناک به دلیل وجود مین باید اعلام عمومی شود.
اینترتنکو همچنین گفت: «کشتیها باید اطمینان داشته باشند که دیگر هدف حمله قرار نخواهند گرفت.»
شیلا کامرون، مدیرعامل انجمن بازار بیمه لویدز، نیز گفت علاوه بر تهدید مینها، درباره «تحریمها، قوانین مرتبط با تروریسم و پرداخت عوارض عبور» نیز به شفافیت نیاز است.
مدیر انجمنی که نماینده منافع تمام شرکتهای بیمهگذار در بازار بیمه لویدز لندن است، راه بازگشت به وضعیت عادی در خلیج فارس را «طولانی و پیچیده» خواند و افزود در حالی که کشتیها اکنون در جای نامناسب قرار دارند و زنجیره تامین دچار اختلال شده، بازگشت نسبی به وضعیت عادی کشتیرانی ماهها طول خواهد کشید.
