همزمان با انتشار متن تفاهمنامه میان آمریکا و ایران، انتقادها از دولت دونالد ترامپ در میان جمهوریخواهان شدت گرفته است. شماری از سناتورهای این حزب و چهرههای سرشناس محافظهکار، این تفاهمنامه را امتیازدهی به جمهوری اسلامی و عقبنشینی از دستاوردهای نظامی آمریکا توصیف کردهاند.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که «توافق موقت» دولت ترامپ برای پایان دادن به جنگ با ایران، با واکنش کمسابقه شماری از همحزبیهای جمهوریخواه او روبهرو شده است؛ مخالفتهایی که پس از انتشار متن یادداشت تفاهم امضاشده میان تهران و واشینگتن در کنگره آمریکا شدت گرفت.
کاخ سفید پنجشنبه متن یادداشت تفاهم آمریکا و حکومت ایران را برای اعضای کنگره ارسال کرد. نسخهای از این سند که رویترز مشاهده کرده، با متنی که یک مقام آمریکایی چهارشنبه برای خبرنگاران قرائت کرده بود، مطابقت دارد. با این حال، قانونگذاران هر دو حزب اعلام کردهاند که همچنان خواهان دریافت توضیحات بیشتری درباره مفاد تفاهمنامه و برنامههای دولت هستند.
به گفته دستیاران کنگره، تا عصر پنجشنبه ۲۸ خرداد هنوز هیچ جلسه توجیهی برای نمایندگان برگزار نشده و زمانی نیز برای چنین نشستی اعلام نشده است.
انتقادها عمدتاً بر گزارشهایی متمرکز است که بر اساس آنها دولت ترامپ با آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران، ایجاد صندوق سرمایهگذاری خصوصی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای جذب سرمایه در ایران و کاهش تحریمها موافقت کرده است.
بیل کسیدی، سناتور جمهوریخواه از ایالت لوئیزیانا، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که «تفاهمنامه» نه تنها برنامه هستهای ایران را مهار نکرده، بلکه به تهران آموخته است که تهدید به بستن تنگه هرمز میتواند ابزار مؤثری برای کسب امتیاز باشد.
او با اشاره به اینکه پیش از جنگ تنگه هرمز باز بود و حکومت ایران تحت شدیدترین تحریمها قرار داشت، افزود: «اکنون ۱۳ آمریکایی کشته شدهاند، خانوادههای آمریکایی میلیاردها دلار هزینه بیشتر برای سوخت پرداخت کردهاند، تحریمها قرار است لغو شوند و حملات نظامی نیز متوقف شده است. این بدترین اشتباه سیاست خارجی در چند دهه اخیر است.»
راجر ویکر، رییس جمهوریخواه کمیته نیروهای مسلح سنا، نیز هشدار داد که این یادداشت تفاهم دستاوردهای نظامی آمریکا را در میز مذاکره از بین میبرد. او همچنین مخالفت خود را با هرگونه لغو تحریمها یا آزادسازی داراییهای ایران «تنها در ازای موافقت تهران برای ۶۰ روز دیگر مذاکره» اعلام کرد و گفت وادار کردن اسرائیل به توقف اقدامات علیه حزبالله در لبنان نیز تصمیمی اشتباه خواهد بود.
ترامپ در واکنش به این انتقادها، مخالفان خود را در شبکه اجتماعیاش «احمق» خواند و نوشت کسانی که معتقدند او در برابر [حکومت] ایران به اندازه کافی سختگیر نبوده، «یا حسود هستند، یا افراد بدیاند، یا احمق.» او در عین حال به ثبت رکورد جدید شاخصهای بورس آمریکا و کاهش قیمت نفت به عنوان نشانه موفقیت سیاست خود اشاره کرد.
رویترز مینویسد این تفاهمنامه از یک سو میتواند برای ترامپ یک موفقیت سیاسی تلقی شود، زیرا راهی برای خروج از جنگی فراهم کرده که باعث افزایش قیمت انرژی و فشار بر منابع نظامی آمریکا شده است. همچنین اگر مذاکرات دو ماه آینده به توافق نهایی منجر شود، دولت آمریکا ممکن است دستاوردهای بیشتری کسب کند.
اما منتقدان معتقدند تفاهمنامه، امتیازهای اقتصادی و سیاسی قابلتوجهی در اختیار حکومت ایران قرار میدهد، در حالی که آمریکا تنها به دو هدفی دست یافته که پیش از آغاز جنگ نیز وجود داشت؛ باز ماندن تنگه هرمز و تعهد [حکومت] ایران به عدم تولید سلاح هستهای.
اختلاف نظر تنها به سناتورها محدود نمانده و برخی از شناختهشدهترین چهرههای رسانهای محافظهکار نیز از این توافق انتقاد کردهاند.
بن شاپیرو، تحلیلگر محافظهکار که پیشتر از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران حمایت کرده بود، یادداشت تفاهم را «فاجعه» توصیف کرد و مسئولیت آن را متوجه جیدی ونس، معاون رییسجمهوری، دانست. او در گفتوگو با فاکسنیوز گفت متن تفاهمنامه نشان میدهد که دولت به هیچیک از اهداف اعلامشده خود دست نیافته است.
مارک لوین، دیگر چهره بانفوذ جریان محافظهکار و از حامیان دیرینه ترامپ، نیز از تصمیم دولت برای بیرون گذاشتن برنامه موشکهای بالستیک ایران از مذاکرات انتقاد کرد. او همچنین راجر مارشال، سناتور جمهوریخواه ایالت کانزاس، را به دلیل حمایت از حفظ موشکهای بالستیک ایران برای اهداف دفاعی به شدت مورد حمله قرار داد و این موضع را «کاملاً غیرمسئولانه» خواند.
با این حال، همه جمهوریخواهان مخالف توافق نیستند. راجر مارشال در گفتوگو با رادیو کیسیاماو (KCMO) از تصمیم ترامپ برای انتخاب «مسیر صلح پایدار، نه یک جنگ بیپایان دیگر» دفاع کرد و گفت بر نحوه هزینهکرد منابع مالی در اختیار [حکومت] ایران نظارت خواهد شد و این پول نیز از مالیاتدهندگان آمریکایی تامین نمیشود.
رویترز در پایان گزارش خود یادآور شده است که بر اساس «قانون بازبینی توافق هستهای ایران» (INARA) مصوب سال ۲۰۱۵، هر توافقی که به برنامه هستهای ایران و کاهش تحریمها مربوط باشد باید برای بررسی به کنگره ارائه شود. هرچند دولت ترامپ تاکنون موضع روشنی درباره اجرای این روند نگرفته، اما شماری از قانونگذاران، از جمله لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه و از متحدان نزدیک دولت، تاکید کردهاند که توافق باید برای بررسی به کنگره ارسال شود.
