همزمان با افزایش تنشها میان اسرائیل و لبنان که بر توافق احتمالی میان تهران و واشینگتن سایه انداخته است، دونالد ترامپ اعلام کرد که تفاهمنامه پیش از پایان روز یکشنبه ۲۴ خرداد امضا میشود. او گفت که حملات اسرائیل به بیروت امضای توافق را چند ساعت به تعویق انداخت.
فاکس نیوز، در گزارشی که شامگاه یکشنبه ۲۴ خرداد از این رسانه پخش شد، گفت که ترامپ در یک گفتوگوی کوتاه تلفنی با خبرنگار این رسانه گفته است که انتظار میرود این توافق «همین امشب، ظرف دو تا سه ساعت آینده بهصورت الکترونیکی» امضا شود و به همین دلیل از جمهوری اسلامی میخواهد از پاسخ به حملات اسرائیل به بیروت خودداری کند.
ترامپ همچنین به این رسانه گفت: «اگر ایران امشب توافق را امضا کنند، بیدرنگ دستور میدهم محاصره بندرهای ایران برداشته شود و سپس وارد گفتوگوهای مفصلتر درباره برنامه هستهای آنها خواهیم شد.
به گفته رییسجمهوری آمریکا ممکن است مراسم امضای حضوری این توافق هفته آینده، در اروپا برگزار شود.
رییسجمهوری آمریکا در گفتوگویی دیگر با رسانه اکسیوس گفت که توافق، با وجود حمله اسرائیل به بیروت و تهدید جمهوری اسلامی به تلافی، همچنان طبق برنامه قرار است یکشنبه انجام شود. او همچنین به این رسانه گفت: «این اتفاق زمانبندی توافق را به هم ریخت و امضا را چند ساعت عقب انداخت. قرار بود همین حالا انجام شود. حالا برای چند ساعت دیگر برنامهریزی شده است.»
به گزارش اکسیوس، ترامپ از شنیدن خبر حملات اسرائیل به بیروت غافلگیر و از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، خشمگین شد.
رییسجمهوری آمریکا پیش از این گفتوگوها در شبکه اجتماعی تروث سوشال از اسرائیل بابت حمله به بیروت انتقاد کرد و نوشت: «حمله صبح امروز به بیروت، بهویژه در یک روز خاص که ما به توافق صلح با ایران بسیاری نزدیک هستیم، نباید اتفاق میافتاد.» او افزود: «همه طرفها باید عقبنشینی کنند و هیچ حملهای از سوی اسرائيل به هیچ کجای لبنان نباید انجام شود.»
ترامپ در ادامه تاکید کرد که حزبالله نیز نباید حملات دیگری علیه حزبالله انجام دهد.»
او در ابتدای این پست نوشته است که هرچند اسرائیل «حق دارد» در برابر تهدیدها از خود دفاع کند، اما حملاتی که به آن پاسخ داد «بسیار کوچک و بیمعنی بود، کسی آسیب ندید و زخمی یا کشته نشد.»
حملات روز یکشنبه اسرائیل به منطقه ضاحیه در بیروت به کشته شدن علی موسی دقدوق، از فرماندهان ارشد حزبالله، منجر شد. ارتش اسرائیل اعلام کرد این فرد در سمتهای مختلفی از جمله فرمانده تیم حفاظت حسن نصرالله، رهبر پیشین حزبالله، فرمانده در یگان رضوان، فرمانده در بخش عملیات یگان نصر و مسئول یگان پیادهنظام حزبالله فعالیت کرده بود.
این اظهارات ترامپ در حالی مطرح میشود که خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی گزارش داد هیات قطری هماکنون در تهران حضور دارد و مواضع و جزییات مدنظر جمهوری اسلامی را به طرف آمریکایی منتقل میکند.
این منبع گفت هنوز هیچیک از موضوعات مورد مذاکره نهایی نشده است و افزود حتی در صورت رفتوبرگشت در روند گفتوگوها، شرط اساسی جمهوری اسلامی لحاظ شدن کامل مطالباتش در متن نهایی است.
به گفته این منبع، حتی در صورت پذیرش همه نظرات جمهوری اسلامی نیز در زمان اعلامشده از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هیچ توافقی امضا نخواهد شد.
فارس نوشت این اظهارات ساعاتی پیش از حمله اسرائیل به ضاحیه بیروت مطرح شده است.
یکشنبه ۲۴ خرداد مصادف با هشتادمین سالروز تولد دونالد ترامپ است و همزمانی آن با دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا این روز را به تاریخی ویژه برای دولت آمریکا و شخص ترامپ تبدیل کرده است. به همین مناسبت برنامه بزرگی با حدود چهارهزار مدعو در کاخ سفید تدارک دیده شده است و ترامپ اصرار دارد تفاهمنامه اولیه با جمهوری اسلامی نیز در همین روز به امضا برسد.
خبرگزاری فارس، ۲۳ خرداد در گزارشی اصرار واشینگتن به امضای تفاهم در روز یکشنبه را «عجیب» و «فشار نمایشی» خواند و نوشت: «سرنوشت امضای یکشنبه نه فقط یک آزمون فنی برای محتوای تفاهم، بلکه آزمونی برای صداقت و ایستادگی مسئولان ایرانی در برابر فشارهای نمایشی نیز خواهد بود.»
گروهی از مقامهای جمهوری اسلامی به تهدید ادامه میدهند
با وجود انتشار درخواست ترامپ از ایران برای خویشتنداری در قبال حملات اسرائیل به لبنان، ابراهیم عزیزی، از فرماندهان سپاه و رییس کنونی کمیسیون امنیت ملی مجلس، با انتشار پستی در ایکس پاسخ به حملات اسرائیل از سوی «جبهه متحد مقاومت» را قطعی خواند.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز در ایکس نوشت: «پاسخ رزمندگان اسلام در پیش است. وحدت میدانها یک زنجیره امنیتی در دفاع از منطقه ایجاد کرده است. لبنان جان ماست و نقض خطوط قرمز جمهوری اسلامی تحمل نخواهد شد.»
پیشتر ارتش اسرائیل با انتشار بیانیهای اعلام کرد که بر اساس این ارزیابیها، خود را برای احتمال شلیک به خاک اسرائیل در ساعات آینده آماده میکند.
فاکسنیوز عصر یکشنبه ۲۴ خرداد به نقل از یک دیپلمات آمریکایی دخیل در مذاکرات اعلام کرد که حملات اسرائیل به بیروت نهایی کردن توافق میان جمهوری اسلامی و آمریکا را با مشکل روبهرو کرده است.
این دیپلمات حملات یکشنبه را «تلاشی آشکار از سوی اسرائیل برای خراب کردن توافق رییسجمهوری آمریکا» و کشاندن دوباره این کشور به جنگ با جمهوری اسلامی خواند.
در حالی که مقامهای جمهوری اسلامی از حملات تلافیجویانه علیه اسرائیل خبر دادند، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در شبکه اجتماعی تروث سوشال اسرائیل را بابت این حملات سرزنش کرد و نوشت: «حمله صبح امروز به بیروت، بهویژه در یک روز خاص که ما به توافق صلح با ایران بسیاری نزدیک هستیم، نباید اتفاق میافتاد.» او افزود: «همه طرفها باید عقبنشینی کنند و هیچ حملهای از سوی اسرائيل به هیچ کجای لبنان نباید انجام شود.»
ترامپ در ادامه تاکید کرد که حزبالله نیز نباید حملات دیگری علیه حزبالله انجام دهد.»
او در ابتدای این پست نوشته است که هرچند اسرائیل «حق دارد» در برابر تهدیدها از خود دفاع کند، اما حملاتی که به آن پاسخ داد «بسیار کوچک و بیمعنی بود، کسی آسیب ندید و زخمی یا کشته نشد.»
ارتش اسرائیل در بیانیهای که در ایکس منتشر شد، اعلام کرد که این کشور در حال آماده شدن برای مقابله با حملات موشکی احتمالی از سوی جمهوری اسلامی در ساعات آینده است.
همزمان، یک مقام ارشد اسرائیلی در گفتوگو با این رسانه اتهام شروع تبادل آتش از سوی اسرائیل را رد کرد و گفت این حزبالله بود که در سه روز گذشته غیرنظامیان اسرائیلی را هدف قرار داد.
ارتش اسرائیل صبح یکشنبه در واکنش به حمله پهپادی حزبالله به شمار این کشور، به منطقه ضاحیه در جنوب لبنان حمله کرد. دولت اسرائيل در بیانیهای حملات این کشور به بیروت را تایید.
ارتش اسرائیل نیز عصر یکشنبه در بیانیهای اعلام کرد که در «یک حمله دقیق در ضاحیه بیروت» یک مقر متعلق به حزبالله، گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی، را که برای «پیشبرد طرحهای تروریستی علیه شهروندان و نیروهای ارتش اسرائيل» مورد استفاده قرار میگرفت، هدف قرار داده است.
در پایان این بیانیه تاکید شده است که ارتش اسرائیل به فعالیت خود برای «رفع هرگونه تهدید» ادامه خواهد داد.
شبکه خبری العربیه، وابسته به عربستان سعودی، اعلام کرد که در این حملات یکی از فرماندهان ارشد حزبالله به نام «علی الحجاج» کشته شد.
رسانه آمریکایی اکسیو نوشت: «مقامهای اسرائیلی و آمریکایی میگویند ارتش اسرائیل اندکی پیش از این حمله به بیروت، فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده، سنتکام، را در جریان گذاشته بود.»
واکنش مقامهای جمهوری اسلامی
همزمان با این تحولات، مقامهای ایرانی درگیر در مذاکرات نیز هشدار دادند که حملات اسرائیل به لبنان، مذاکرات را تهدید میکند.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و مسئول تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، در پیامی در ایکس، حملات اسرائیل به ضاحیه را نشاندهنده فقدان «اراده یا توان آمریکا در اجرای تعهدات خود» خواند و هشدار داد: «با چراغ سبز نشان دادن به اسرائیل نمیتوانید امتیاز بگیرید. بازی پلیس بد و پلیس خوب قدیمی شده است.»
او در پایان این پیام نوشت: «اگر اراده و توان اجرای تعهدات خود را ندارید، سخن گفتن از ادامه مسیر ممکن نیست.»
محمدجعفر اسدی، معاون بازرسی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، در واکنش به حمله اسرائیل به ضاحیه بیروت گفت: «بدون شک این جنایات بیپاسخ نخواهد ماند.»
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نیز به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی گزارش داد که هیات قطری هماکنون در تهران حضور دارد و مواضع و جزییات مدنظر جمهوری اسلامی را به طرف آمریکایی منتقل میکند.
این منبع گفت هنوز هیچیک از موضوعات مورد مذاکره نهایی نشده است و افزود حتی در صورت رفتوبرگشت در روند گفتوگوها، شرط اساسی جمهوری اسلامی لحاظ شدن کامل مطالباتش در متن نهایی است.
به گفته این منبع، حتی در صورت پذیرش همه نظرات جمهوری اسلامی نیز در زمان اعلامشده از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هیچ توافقی امضا نخواهد شد.
فارس نوشت این اظهارات ساعاتی پیش از حمله اسرائیل به ضاحیه بیروت مطرح شده است.
بر اساس این گزارش که یکشنبه ۲۴ خرداد منتشر شد، پس از موافقت دو طرف با این تفاهمنامه، مذاکرات درباره توافق نهایی طی ۶۰ روز آینده ادامه خواهد یافت.
این مقام حکومت ایران گفت پیشنویس تفاهمنامه در بخش مربوط به تنگه هرمز، شامل بازگشایی این گذرگاه راهبردی از سوی جمهوری اسلامی بلافاصله پس از توافق و لغو محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا است.
به گزارش رویترز، تهران طبق مفاد این تفاهمنامه متعهد میشود نه سلاح هستهای تولید کند و نه به آن دست یابد.
همچنین جمهوری اسلامی میپذیرد تا زمان دستیابی به توافق نهایی، وضعیت کنونی برنامه هستهای خود را حفظ کند؛ از جمله اینکه دست به غنیسازی اورانیوم نزند و تاسیسات اتمی خود را گسترش ندهد.
به گفته این مقام جمهوری اسلامی، ایالات متحده نیز موافقت میکند که تهران ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود را در داخل ایران رقیقسازی کند و سازوکار اجرای این اقدام ظرف ۶۰ روز آینده مورد بحث و توافق قرار گیرد.
در گزارش رویترز به نام این مقام حکومت ایران اشارهای نشده است.
۲۲ خرداد، اکسیوس به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داد دونالد ترامپ در چارچوب تلاشها برای حلوفصل اختلافات هستهای با حکومت ایران، با طرحی موافقت کرده است که بر اساس آن، ذخایر اورانیوم با غنای بالای جمهوری اسلامی میتواند در داخل کشور و تحت نظارت بازرسان سازمان ملل رقیقسازی شود.
این پایگاه خبری نوشت طبق یادداشت تفاهم احتمالی میان تهران و واشینگتن، حکومت ایران تعهدات مشخصی را در قبال برنامه هستهای خود خواهد پذیرفت؛ از جمله اینکه هرگز در پی دستیابی به سلاح هستهای نباشد و بنبست موجود بر سر ذخایر اورانیوم خود را از میان بردارد.
این در حالی است که برخی چهرههای حامی حکومت ایران از مفاد این توافق احتمالی انتقاد کردهاند.
جنگ روایتها درباره آزادسازی داراییهای تهران
رویترز در ادامه گزارش خود به نقل از مقام ارشد جمهوری اسلامی گزارش داد بر اساس مفاد تفاهمنامه احتمالی، آمریکا متعهد میشود تا زمان دستیابی به توافق نهایی، هیچ تحریم جدیدی علیه تهران اعمال نکند.
همچنین آمریکا برای مدتزمانی مشخص، از اجرای تحریمهای نفتی علیه حکومت ایران صرفنظر میکند تا تهران بتواند نفت خود را بفروشد و درآمد حاصل از آن را دریافت کند.
به گفته این مقام جمهوری اسلامی، آمریکا همچنین با آزادسازی ۲۵ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده حکومت در خارج از کشور موافقت میکند.
او افزود این اقدام از طریق انتقال مستقیم پول، همکاری کشورهای منطقه و ایجاد خطوط اعتباری مالی انجام خواهد شد.
شورای سردبیری اورشلیمپست ۲۴ خرداد در سرمقالهای، نسبت به احتمال آزادسازی بخشی از داراییهای جمهوری اسلامی ابراز نگرانی کرد و هشدار داد تهران از آن برای بازسازی توان تسلیحاتی، تثبیت حاکمیت، پاداش به نیروهای امنیتی و احیای شبکههای نیابتی بهره خواهد گرفت.
این روزنامه توافق احتمالی را «برجام ۲» توصیف کرد و نوشت چنین توافقی میتواند تلاشهای صورتگرفته برای مقابله با تهدیدات جمهوری اسلامی را تضعیف کند.
این در حالی است که در روزهای گذشته، رییسجمهوری آمریکا بارها برجام را مورد انتقاد قرار داده و آن را «توافق بد» خوانده است.
ترامپ ۲۳ خرداد در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت برخلاف برجام، در توافق احتمالی با جمهوری اسلامی «هیچ پولی رد و بدل نخواهد شد».
این روزنامه یکشنبه ۲۴ خرداد در سرمقالهای، توافق احتمالی جمهوری اسلامی و آمریکا را «برجام ۲» توصیف کرد و نوشت در صورت صحت گزارشهای منتشرشده درباره مفاد یادداشت تفاهم، چارچوب مورد نظر دولت دونالد ترامپ «یک فاجعه» خواهد بود.
بر اساس این سرمقاله، یک یادداشت تفاهم تنها زمانی میتواند مفید واقع شود که «تعهداتی قاطع» را در بر گیرد و نهایی شدن آن پیش از پاسخگویی به پرسشهای دشوار «خطرناک» خواهد بود.
اورشلیمپست با اشاره به چارچوب زمانی تعیینشده برای مذاکرات پس از توافق اولیه افزود: «در خاورمیانه ۶۰ روز زمانی کافی است تا واقعیتهای میدانی دستخوش تغییر شوند. ایران میتواند دست به جابهجایی مواد [هستهای] بزند، تاسیسات خود را مستحکمتر کند، بر میانجیها فشار وارد آورد و هرگونه تاخیر را بهعنوان نشانه سوءنیت طرف مقابل جلوه دهد.»
سیانان ۲۳ خرداد به نقل از منابع آگاه گزارش داد جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر، محل نگهداری ذخایر اورانیوم غنیشده خود را پلمب و ورودیها را مینگذاری کرده است.
پیشتر در ۲۲ خرداد، پایگاه خبری واینت نوشت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در گفتوگوی اخیر خود با رییسجمهوری آمریکا تاکید کرده است اسرائیل «قربانی» توافق احتمالی تهران و واشینگتن نخواهد شد.
نگرانی اسرائیل از نادیده گرفته شدن برنامه موشکی و نیروهای نیابتی تهران
شورای سردبیری اورشلیمپست در ادامه نوشت اگرچه مقامهای اسرائیلی بارها اعلام کردهاند ترامپ از نگرانیها و مواضع اسرائیل آگاه است، اما این موضوع بهتنهایی کافی نیست و اسرائیل هیچگاه طرف مذاکرات اخیر نبوده است.
در این سرمقاله آمده است: «نادیده گرفتن موشکهای بالستیک در توافق اصلی، به ضعیفتر شدن این چارچوب خواهد انجامید. ایران تنها از طریق غنیسازی اورانیوم اسرائیل را تهدید نمیکند. ایران از طریق موشکها، پهپادها، حزبالله، حوثیها، شبهنظامیان در عراق و سوریه، و همچنین زیرساختهایی که به این نیروها امکان میدهد اسرائیل را زیر آتش نگه دارند، اسرائیل را تهدید میکند.»
اورشلیمپست هشدار داد توافقی که صرفا به مواد هستهای بپردازد، اما با سامانههای پرتاب و شبکههای منطقهای شکلگرفته پیرامون آن مقابله نکند، نمیتواند مدعی تامین امنیت اسرائیل باشد.
بر اساس این سرمقاله، هرگونه توافقی که اسرائیل را به توقف درگیریها در لبنان وادار کند، بدون آنکه تضمینهای مشخصی درباره خلع سلاح حزبالله، قطع حمایت مالی جمهوری اسلامی و حملات فرامرزی ارائه دهد، حق اسرائیل برای دفاع از شهروندانش را تضعیف خواهد کرد.
این روزنامه تاکید کرد نمیتوان انتظار داشت اسرائیل امنیت مناطق شمالی خود را به وعدههای تهران گره بزند.
روزنامه اسرائیل هیوم ۲۳ خرداد به نقل از یک منبع ارشد دیپلماتیک نوشت اسرائیل الزامی به امضای توافق احتمالی میان تهران و واشینگتن ندارد و همچنان قادر خواهد بود در برابر تهدیدها از خود دفاع کند، اما اقداماتش باید با هماهنگی ایالات متحده انجام شود.
مقامهای جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر بارها تاکید کردهاند تهران درباره برنامه موشکی خود وارد مذاکره نخواهد شد.
برجام با نامی جدید؟
شورای سردبیری اورشلیمپست در ادامه نسبت به احتمال آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی ابراز نگرانی کرد و هشدار داد این موضوع به میانهرو شدن حکومت نخواهد انجامید، بلکه تهران از آن برای بازسازی توان تسلیحاتی، تثبیت حاکمیت، پاداش به نیروهای امنیتی و احیای شبکههای نیابتی بهره خواهد گرفت.
این روزنامه نوشت: «چنین امتیازاتی خیانت به مردم ایران است. به آنان گفته شده بود جهان آزاد ماهیت رژیمی را که بر آنان حکومت میکند، بهخوبی میشناسد. به آنان گفته شده بود فشار بر تهران متوجه کسانی است که مخالفان را زندانی و زنان را سرکوب میکنند، شهروندان را به فقر میکشانند و ثروت ملی را به جنگهای خارجی اختصاص میدهند.»
اورشلیمپست مذاکرات کنونی را به «برجام ۲» تشبیه کرد و افزود در زمان ریاستجمهوری باراک اوباما، برجام بهعنوان راهکاری «عملگرایانه» برای به تعویق انداختن برنامه هستهای جمهوری اسلامی معرفی شد، اما در عمل به تهران زمان، منابع مالی و مشروعیت داد و بخش قابل توجهی از اقدامات منطقهای حکومت ایران را نادیده گرفت.
در ادامه آمده است: «احتمال میرود چارچوب کنونی همان اشتباه را با نامی جدید تکرار کند؛ یعنی اعطای امتیازهای زودهنگام، زمانبندیهای مبهم، به تعویق انداختن مذاکرات فنی و خودداری از مواجهه با ساختار کامل قدرت حکومت ایران.»
در روزهای گذشته، رییسجمهوری آمریکا بارها برجام را مورد انتقاد قرار داده و آن را «توافق بد» خوانده است.
ترامپ ۲۳ خرداد در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت برخلاف برجام، در توافق احتمالی با جمهوری اسلامی «هیچ پولی رد و بدل نخواهد شد».
