ونس: ترامپ برنامه هستهای ایران را به طور کامل در هم کوبیده است
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، با انتشار ویدیویی در شبکه اجتماعی ایکس در مورد توافق با جمهوری اسلامی گفت: «معنای این توافق این است که تنگه هرمز فورا باز خواهد شد. همین حالا هم در ۲۴ ساعت گذشته شاهد کاهش قیمت نفت و گاز بودهاید.»
او افزود: «این توافق تضمین میکند که ایران هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند. و باید برای لحظهای مکث کنیم و قدر این موضوع را بدانیم. آنچه رییسجمهوری انجام داده این است که برنامه هستهای ایران را به طور کامل در هم کوبیده است.»
ونس اشاره کرد: «اکنون این توافق دو مسیر پیش رو دارد؛ از یک سو، اگر ایرانیها تعهدات بلندمدت بدهند که هرگز این برنامه را بازسازی نکنند، از آنها در اقتصاد جهانی استقبال خواهد شد. از سوی دیگر، اگر تلاش کنند برنامه هستهای خود را بازسازی کنند، هرگز منابع لازم برای انجام این کار را در اختیار نخواهند داشت.»
او اضافه کرد:«بنابراین این یک وضعیت برد-برد برای مردم آمریکا است. ما در هر صورت اطمینان حاصل میکنیم که ایران به سلاح هستهای دست پیدا نکند.»
ونس تاکید کرد که اکنون «همه چیز به خود ایرانیها بستگی دارد» و افزود: «در چند ماه آینده خواهیم دید که آیا آنها درباره برچیدن بلندمدت این برنامه جدی هستند یا نه.»
او گفت: «اگر این کار را انجام دهند، رییسجمهوری گفته است که ما میخواهیم کشورشان موفق باشد. اما آنچه میدانیم این است که کشور ما به لطف رهبری بزرگ ریاستجمهوری و تصمیمهای خوب فراوان، موفق است.»
با وجود ممنوعیت ورود پرچم شیروخورشید به ورزشگاههای جام جهانی از سوی فیفا، ایرانیان حاضر در لسآنجلس که برای تماشای دیدار ایران برابر نیوزیلند به ورزشگاه سوفای رفته بودند، پرچم شیروخورشید را با خود به داخل استادیوم بردند.
پیشتر دفتر رسانهای شاهزاده رضا پهلوی با انتشار بیانیهای اعلام کرد: «پرچم ملی شیر و خورشید را در ورزشگاهها و تجمعات بیرون استادیومها برافرازید. هنگام پخش سرود جمهوری اسلامی، با پشت کردن و سر دادن شعار، اعتراض مسالمتآمیز خود را نشان دهید و یادآوری کنید که این سرود، سرود ملت ایران نیست.»
این درحالی است که ساعتی پیش نیویورک تایمز گزارش داد که ممنوعیت ورود پرچمهای شیروخورشید ایران به جام جهانی که از سوی فیفا اعمال شده بود، پس از برگزاری یک جلسه اضطراری در دادگاهی در لسآنجلس در روز دوشنبه تایید شد.
این پرچم موضوع شکایتی بود که روز پنجشنبه از سوی «موسسه صدای آزادی» و سام کرمانیان، یکی از هواداران ایران که قصد حضور در مسابقه را داشت، در دادگاه عالی لسآنجلس مطرح شد.
بر اساس این گزارش، رسیدگی به این پرونده به صورت فوری در دستور کار قرار گرفت و صبح دوشنبه، تنها چند ساعت پیش از آغاز دیدار ایران و نیوزیلند در ورزشگاه سوفای شهر اینگلوود کالیفرنیا، برگزار شد. قاضی کرتیس ای. کین حکم داد که این ممنوعیت به قوت خود باقی بماند.
درحالی که بسیاری از تماشاگران ایرانی در استادیوم سوفای لسآنجلس با پرچم در دست یا بر تن حاضر شدهاند و بازی تیم فوتبال ایران و نیوزیلند را تماشا میکنند که بازی بدون هیچ اختلال و توقفی ادامه دارد.
این درحالی است که پیشتر، احمد دنیامالی، وزیر ورزش جمهوری اسلامی گفته بود در صورت نمایش پرچمی غیر از جمهوری اسلامی، مدیر تیم، باید از داور و مسئولان بخواهند بازی را تا جمع شدن پرچمها، متوقف کنند.
به گزارش رویترز، افراد زیادی با پرچم شیر و خورشید یا تیشرتهایی مزین به این نماد بدون هیچ مشکلی از بازرسیهای امنیتی عبور کردند. دهها نفر نیز این پرچم را از روی سکوها به اهتزاز درآوردند.
سناتور تام کاتن، نماینده جمهوریخواه مجلس سنای آمریکا، گفت برخی از دموکراتها صرفا به دلیل مخالفت با دونالد ترامپ، از توافق با جمهوری اسلامی انتقاد میکنند.
کاتن افزود یکی از سناتورهای دموکرات، توافق را «تسلیم در برابر ایران» توصیف کرده، در حالی که به گفته او هنوز جزئیات کامل توافق منتشر نشده است.
او تاکید کرد آمریکا اکنون نسبت به یک سال پیش و همچنین نسبت به پایان دولت باراک اوباما در موقعیت بهتری قرار دارد.
کاتن گفت حملات نظامی آمریکا در سال گذشته به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی و همچنین عملیاتهای نظامی در ماههای مارس و آوریل، توان دریایی، نیروی هوایی، برنامه موشکی، پهپادی و بخشی از ظرفیتهای تولیدی جمهوری اسلامی را به شدت تضعیف کرده است.
او افزود صرفنظر از شکل نهایی توافق و حتی در صورتی که مذاکرات به نتیجه نرسد، آمریکا نسبت به قبل از این عملیات نظامی در موقعیت قویتری قرار دارد.
کاتن همچنین با اشاره به سابقه جمهوری اسلامی در عقبنشینی از تعهداتش، نسبت به پایبندی تهران به توافق نهایی ابراز تردید کرد.
وبسایت اکسیوس گزارش داد جان رتکلیف، رییس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، به رییسجمهوری ایالات متحده گفته که اطلاعات جمعآوریشده از سوی نهادهای اطلاعاتی آمریکا تردیدهایی جدی درباره تمایل تهران برای دادن امتیازهای هستهای مورد نظر آمریکا در هر توافق نهایی ایجاد کرده است.
اکسیوس دوشنبه ۲۵ خرداد بهنقل از به گفته سه منبع آگاه که نامشان را اعلام نکرد، نوشت رتکلیف تنها فرد تردیدکننده در تیم ارشد ترامپ نیست. به گفته دو منبع، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و پیت هگست، وزیر جنگ، نیز در گفتوگوهای درونی نگرانیها و پرسشهایی درباره توافق مطرح کردهاند، در حالی که جیدی ونس، معاون رییسجمهوری و استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه ترامپ از آن حمایت کردهاند.
براساس این گزارش، در روزهای منتهی به اعلام توافق در روز یکشنبه، مجموعهای از نشستهای سطح بالا میان ترامپ و مشاورانش درباره این توافق برگزار شد.
به گفته دو منبع، در جریان این نشستها ترامپ و تیمش درباره اطلاعاتی که چندین نهاد اطلاعاتی آمریکا جمعآوری کرده بودند گفتوگو کردند؛ اطلاعاتی که نشان میداد نحوه صحبت مقامهای جمهوری اسلامی درباره توافق در جلسات داخلی خودشان با آنچه به میانجیها و آمریکا میگویند، همخوانی ندارد.
به گفته دو منبع، رتکلیف و روبیو گفتند که بر اساس این اطلاعات، نسبت به اینکه مقامهای جمهوری اسلامی با اقدامات هستهای مورد نظر آمریکا موافقت کنند تردید دارند.
یکی از منابع گفت: «اطلاعات نشان میدهد که نیتهای جمهوری اسلامی با تعهداتش در چارچوب توافق همخوانی ندارد.»
روزنامه اسرائیل هیوم نیز در گزارشی نوشت هفته گذشته گفتوگویی صریح صورت گرفت که در آن تصمیم نهایی گرفته شد و رییسجمهوری آمریکا تصمیم قطعی گرفت با تفاهمنامه پیش برود. درخواست اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، برای لغو نکردن تحریمها، با این استدلال که اعمال دوباره آنها بسیار دشوار خواهد بود، تنها اندکی مفاد را تغییر داد و انتظار میرود تحریمها، دستکم تا حدی، پس از بازگشایی کامل تنگه هرمز، یعنی بدون گرفتن هیچ امتیاز واقعی از جمهوری اسلامی، لغو شوند.
بهنوشته اسرائیل هیوم، ترامپ با دیدگاه جیدی ونس، معاون خود، همسو شده که معتقد است نخستوزیر اسرائیل در تلاش است توافق را از مسیر خارج کند. مقامهای ارشد آمریکایی هشدار میدهند هر کسی که جرات کند با مسیر انتخابشده درباره ایران مخالفت کند، بهایی شخصی خواهد پرداخت.
یک مقام ارشد آمریکایی که نامش اعلام نشده، در توصیف آنچه پشت پرده گفتوگوهای کاخ سفید درباره ایران جریان دارد، به اسرائیل هیوم گفت: «بحث تمام شده است. کسانی که با آن مخالفت کنند ممکن است بهای شخصی بپردازند.»
این روزنامه چند هفته پیش نیز از گفتوگویی دشوار گزارش داد که در آن میان برخی از افراد درگیر، از جمله میان جیدی ونس و دونالد ترامپ مشاجرهای تند درگرفت. ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر که مذاکرات با جمهوری اسلامی را مدیریت میکنند، از توافق با رژیم ایران حمایت میکنند؛ بخشی به دلیل این ارزیابی که این رژیم در بازه زمانی معقول سقوط نخواهد کرد، و بخشی نیز به دلیل فشار برخی کشورهای خلیج فارس و در رأس آنها قطر.
بهنوشته اسرائیل هیوم، قطر روابط نزدیکی با فرستادگان آمریکایی دخیل در مذاکرات دارد. به گفته مقامهای آمریکایی آگاه، ونس روابط ویژهای با رهبری قطر برقرار کرده است. در مقابل مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و پیت هگست، وزیر جنگ، با کمک چند مقام ارشد در پنتاگون و وزارت امور خارجه، ارزیابی متفاوتی ارائه کردند مبنی بر اینکه رژیم ایران زیر فشار اقتصادی در حال مرگ است و تشدید این فشار راه درست برای وادار کردن آن به تسلیم یا در غیر این صورت، فروپاشی رژیم است.
با این حال، یک مقام کاخ سفید به اکسیوس گفت: «رییسجمهوری ترامپ به همه دیدگاهها درباره هر موضوعی گوش میدهد، اما همه میدانند که تصمیمگیرنده نهایی اوست.»
این مقام افزود: «این تفاهمنامه تمامی خطوط قرمزی را که دولت مدتها بر آنها تاکید کرده بود رعایت میکند و این کار از از طریق تضمین اینکه ایران هرگز نتواند به سلاح هستهای دست پیدا کند، نتواند اورانیوم با غنای بالا را حفظ کند و نتواند عرضه انرژی جهان را گروگان بگیرد، انجام میگیرد.»
او افزود که ترامپ تنها با یک توافق نهایی «خوب» موافقت خواهد کرد.
سیا، وزارت امور خارجه و پنتاگون به پرسشهای اکسیوس در این زمینه پاسخ ندادند.
مشخص و عملی شدن گامهایی که باید در بخشهای هستهای برداشته شود و در تفاهمنامهای که یکشنبه امضا شد به کلیات آنها اشاره شده، منوط به آن است که طرفها طی ۶۰ روز آینده به توافق هستهای مفصلتری دست پیدا کنند.
انتظار میرود ونس، ویتکاف و کوشنر جمعه با محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، به همراه میانجیهای پاکستانی و قطری دیدار کنند تا درباره مرحله بعدی گفتوگوها بحث کنند.
متن کامل توافق اولیه ۱۴ بندی هنوز منتشر نشده است، اما یک منبع آگاه از متن معتقد است که جمهوری اسلامی در چارچوب این تفاهمنامه بیش از آنچه میدهد، دریافت خواهد کرد؛ مگر اینکه در نهایت توافقی هستهای را امضا کند که اهداف آمریکا را برآورده سازد.
این توافق برای تمدید آتشبس و آغاز ۶۰ روز مذاکره طراحی شده است؛ مذاکراتی که با رضایت دو طرف قابل تمدید خواهد بود.
در چارچوب این گفتوگوها، حکومت ایران بار دیگر تعهد قبلی خود را مبنی بر اینکه هرگز به دنبال دستیابی یا تولید سلاح هستهای نخواهد رفت، تکرار میکند.
این منبع به اکسیوس گفت تفاهمنامه تصریح میکند که آمریکا و جمهوری اسلامی متعهد میشوند «تکلیف مواد غنیشده ذخیرهشده را مشخص کنند» و «موضوع غنیسازی در آینده و دیگر مسائل مورد توافق مرتبط با نیازهای هستهای ایران را بر اساس چارچوبی رضایتبخش که در توافق نهایی مورد توافق قرار گیرد، مورد بحث قرار دهند.»
طبق متن، جمهوری اسلامی تا زمانی که مذاکرات ادامه داشته باشد وضعیت فعلی برنامه هستهای خود را حفظ خواهد کرد. در مقابل، آمریکا نیز تحریم جدیدی اعمال نخواهد کرد و نیروهای بیشتری به منطقه نخواهد فرستاد.
بر اساس توضیحات این منبع از متن توافق، اگر توافق نهایی هستهای حاصل شود، آمریکا ظرف ۳۰ روز نیروهایی را که برای جنگ بسیج کرده بود خارج خواهد کرد و همه تحریمهای جمهوری اسلامی را بر اساس جدول زمانی مورد توافق لغو خواهد کرد.
منتقدان توافق در دولت ترامپ معتقدند بعید است جمهوری اسلامی توافق هستهای را بر اساس شروط آمریکا امضا کند و در این فاصله، از تفاهمنامه بیشتر از آمریکا سود خواهد برد.
با این حال، دونالد ترامپ عصر دوشنبه ۲۵ خرداد در شبکه اجتماعی تروثسوشیال گزارشهای منتشرشده درباره ایجاد صندوقی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای تهران را تکذیب کرد و نوشت این «اخبار جعلی» از سوی «دموکراتهای نادان منتشر شده است.»
او بار دیگر تاکید کرد جمهوری اسلامی موافقت کرده است که هرگز سلاح هستهای نداشته باشد.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز دوشنبه گفت در توافق، حتی یک دلار لغو تحریم یا آزادسازی داراییهای مسدودشده وجود ندارد.
او افزود: « توافق یک بسته بسیار قابلتوجه از لغو تحریمها را برای ایرانیان در نظر میگیرد که میتواند نحوه تعامل ایران با جهان و با منطقه را دگرگون کند. اما ایران تنها در صورتی از این مزایا بهرهمند خواهد شد که به تعهداتش در توافق عمل کند.»
دو مقام ارشد آمریکایی نیز در نشست خبری دوشنبه ۲۵ خرداد با خبرنگاران تاکید کردند که همه مزایای در نظر گرفتهشده برای حکومت ایران به انجام اقدامات معنادار از سوی تهران وابسته است.
یکی از مقامهای ارشد آمریکا گفت واشنگتن ظرف دو تا سه هفته خواهد فهمید که آیا حکومت ایران درباره امتیازهای هستهای جدی است یا نه. اگر نباشد، روند مذاکرات میتواند متوقف شود بدون اینکه تهران دستاورد چندانی کسب کرده باشد.
لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه از کارولینای جنوبی، به آکسیوس گفت: «تا حدی نگرانم که برداشت ایران از این توافق با آنچه تیم مذاکرهکننده آمریکایی ادعا میکند متفاوت باشد.»
در حالی که بخشهای هستهای مشروط هستند، تفاهمنامه خواستار بازگشایی تنگه هرمز در کوتاهمدت است.
بر اساس توضیح منبع آگاه از متن، تفاهمنامه تصریح میکند که «ایران با به کارگیری همه تلاش خود ترتیبات لازم را برای عبور امن کشتیهای تجاری بدون دریافت هیچ هزینهای به مدت ۶۰ روز فراهم خواهد کرد»، در حالی که آمریکا نیز به تدریج محاصره خود را کاهش میدهد تا ظرف ۳۰ روز بهطور کامل لغو شود.
در این سند آمده است که جمهوری اسلامی با عمان وارد گفتوگو خواهد شد تا «نحوه مدیریت آینده و خدمات دریایی» در تنگه را مشخص کند و دیگر کشورهای خلیج فارس نیز در این گفتوگو مشارکت خواهند داشت تا راهحلی «منطبق با حقوق بینالملل و حقوق حاکمیتی کشورهای منطقه» پیدا شود.
رسانههای حکومتی در ایران از احتمال دریافت عوارض عبور پس از پایان این دوره ۶۰ روزه خبر دادهاند.
یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات مذاکرات، آزادسازی داراییها و منابع مالی مسدودشده ایران بوده است که جمهوری اسلامی اصرار فراوانی بر آن دارد.
بهنوشته اکسیوس، این تفاهمنامه فضای زیادی برای تفسیر باقی میگذارد، زیرا تصریح میکند که آمریکا «متعهد میشود این منابع را پس از اجرای این تفاهمنامه به طور کامل برای استفاده در دسترس قرار دهد.»
مقامهای آمریکایی میگویند این مدل «پرداخت در برابر عملکرد» خواهد بود. یک مقام ارشد آمریکایی به خبرنگاران گفت اگر آمریکا از حکومت ایران «نشانههای مثبت» ببیند، ممکن است در ازای آن بخشی از این منابع مالی را آزاد کند.
تفاهمنامه همچنین میگوید هر توافق نهایی شامل «یک برنامه قطعی و مورد توافق دو طرف» برای ایجاد صندوقی ۳۰۰ میلیارد دلاری جهت «بازسازی و توسعه اقتصادی» ایران و همچنین سازوکار اجرای آن خواهد بود.
حامیان توافق استدلال میکنند که این یک چشمانداز بلندمدت است که تنها در صورتی محقق خواهد شد که جمهوری اسلامی برنامه هستهای خود را برچیند و اصلاحات داخلی قابلتوجهی را انجام دهد.
روزنامه اسرائیل هیوم در گزارشی تحلیلی نوشت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، رویکردی خصمانه علیه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در پیش گرفته و موضع فرستادگان ویژه خود در خاورمیانه درباره جمهوری اسلامی را پذیرفته است که بهای آن میتواند سنگین باشد.
بهنوشته اسرائیل هیوم، ترامپ با دیدگاه جیدی ونس، معاون خود، همسو شده که معتقد است نخستوزیر اسرائیل در تلاش است توافق را از مسیر خارج کند. مقامهای ارشد آمریکایی هشدار میدهند هر کسی که جرات کند با مسیر انتخابشده درباره ایران مخالفت کند، بهایی شخصی خواهد پرداخت.
یک مقام ارشد آمریکایی که نامش اعلام نشده، در توصیف آنچه پشت پرده گفتوگوهای کاخ سفید درباره ایران جریان دارد، به اسرائیل هیوم گفت: «بحث تمام شده است. کسانی که با آن مخالفت کنند ممکن است بهای شخصی بپردازند.»
این روزنامه چند هفته پیش نیز از گفتوگویی دشوار گزارش داد که در آن میان برخی از افراد درگیر، از جمله میان جیدی ونس و دونالد ترامپ مشاجرهای تند درگرفت. ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر که مذاکرات با جمهوری اسلامی را مدیریت میکنند، از توافق با رژیم ایران حمایت میکنند؛ بخشی به دلیل این ارزیابی که این رژیم در بازه زمانی معقول سقوط نخواهد کرد، و بخشی نیز به دلیل فشار برخی کشورهای خلیج فارس و در رأس آنها قطر.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، به شبکه خبری انبیسی گفت که به عنوان بخشی از توافق با ایالات متحده برای پایان دادن به جنگ، به بازرسان هستهای اجازه بازگشت به ایران داده خواهد شد.
او افزود: «یکی از بخشهای اصلی توافق این است که [آژانس بینالمللی انرژی اتمی] و ایالات متحده به ایران در نابودی ذخایر اورانیوم با غنای بالا کمک خواهند کرد و این چیزی است که به وضوح در یادداشت تفاهم ذکر شده است.»
ونس اشاره کرد که متن یادداشت تفاهم، جمعه و پس از مراسم امضای رسمی در سوئیس منتشر خواهد شد.
او در پاسخ به این پرسش که چرا متن یادداشت تفاهم نمیتواند زودتر منتشر شود، گفت: «برخی جزییات فنی وجود دارد که باید روی آنها کار شود، که مربوط به اجرا است.»
ونس در این گفتوگو در مورد تاریخ شروع بازرسیهای هستهای گفت که این موضوع میتواند جمعه تعیین شود و افزود: «اما انتظار ما این است از آنجا که توافق گستردهای در این مورد وجود دارد، اختلاف نظر زیادی در مورد این موضوع خاص وجود ندارد، این باید خیلی سریع اتفاق بیفتد.»
معاون رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد اگر حکومت ایران مفاد تفاهم را رعایت کند، «مزایا به سمت آنها سرازیر میشود و این چیزی است که ما امیدواریم ببینیم. ما میخواهیم آنها مانند یک کشور عادی رفتار کنند. من میخواهم آنها یک کشور موفق داشته باشند، اما تنها در صورتی که آنچه را که برای تعهد بلندمدت به عدم ساخت سلاح هستهای لازم است، انجام دهند.»
ونس در مورد سخنان باراک اوباما، رییسجمهوری پیشین آمریکا، مبنی بر اینکه «هرگونه توافق که دولت ترامپ با ایران منعقد کند، به طور قابل توجهی، متفاوت خواهد بود و یا پیشرفت قابل توجهی» نسبت به برجام خواهد داشت، گفت: «این درست نیست. اگر به برجام اوباما برگردیم، کاری که انجام داد این بود که یک برنامه هستهای ایران را که تسریع کرده بود، گرفت و اساساً به ایرانیها رشوه داد تا آن برنامه را متوقف کنند.»
او اضافه کرد: «ما اینجا در موقعیت کاملاً متفاوتی هستیم. برنامه هستهای ایران کاملاً نابود شده است و چیزی که ما میگوییم این است: تعهد بلندمدت برای عدم بازسازی آن را بپذیرید و از مزایای آن بهرهمند شوید.»
به گفته انبیسی، ونس همچنین برنامههای ایران برای دریافت هزینه عوارض برای کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند را کماهمیت جلوه داد.
او گفت: «آنچه توافق میگوید این است که برای ۶۰ روزی که در حال مذاکره برای توافق نهایی هستیم، دسترسی رایگان به داخل و خارج از تنگه هرمز وجود خواهد داشت. بنابراین، کاملاً آشکار است که برخی عناصر در داخل ایران میخواهند بگویند که سعی خواهند کرد بر مزایای خاصی که ایرانیها به دست میآورند تأکید یا بیش از حد تأکید کنند، در حالی که آنچه ایالات متحده به دست میآورد را کماهمیت جلوه دهند.»
