رویترز بر اساس اظهارات مقامهای اطلاعاتی غربی و مسئولان دولتی، گزارش داد که روسیه تلاشهای پنهانی خود را برای تضعیف نخستوزیر ارمنستان در آستانه انتخابات ماه آینده تشدید کرده زیرا نگران است که پیروزی دوباره نیکول پاشینیان بتواند تغییر جهت این کشور به سوی غرب را تثبیت کند.
این خبرگزاری بر اساس گفتوگو با پنج مقام اطلاعاتی غربی و اسنادی که مشاهده کرده، جمعه هشت خرداد گزارش داد برنامههای مسکو پیش از انتخابات ۷ ژوئن (۱۷ خرداد) شامل کارزارهای انتشار اطلاعات نادرست به نفع نامزدهای طرفدار روسیه و همچنین طرح انتقال دهها هزار ارمنیِ ساکن روسیه به ارمنستان به منظور تاثیرگذاری بر نتیجه رایگیری بوده است.
ارمنستان، کشوری محصور در خشکی با جمعیتی حدود سه میلیون نفر، از زمان جنگ سرد عمدتا در مدار نفوذ مسکو باقی مانده و میزبان نیروهای روسیه بوده است اما نیکول پاشینیان که در نظرسنجیها پیشتاز است، به اروپا و ناتو نزدیکتر شده و به یکی از متحدان دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تبدیل شده است. ترامپ روز چهارشنبه از نامزدی مجدد پاشینیان حمایت کرد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، این هفته به ایروان سفر کرد و یک توافق معدنی و همچنین توافقی درباره «مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بینالمللی» را امضا کرد؛ یک کریدور ترانزیتی پیشنهادی از طریق ارمنستان که میتواند نفوذ روسیه در منطقه را بیش از پیش تضعیف کند.
ارمنستان که عضو اتحادیه اقتصادی تحت رهبری روسیه است، در سال ۲۰۲۴ مشارکت خود را در ائتلاف امنیتی منطقهای تحت رهبری مسکو تعلیق کرد. این کشور همچنین در ماه جاری از دبیرکل ناتو در نشست رهبران اروپایی میزبانی کرد.
نارضایتی پوتین
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، نارضایتی خود از چرخش پاشینیان را پنهان نکرده است.
در روزهای اخیر، مسکو هشدار داده که ارمنستان ممکن است دسترسی به گاز طبیعی ارزانقیمت را از دست بدهد. روسیه همچنین واردات محصولات ارمنستان از جمله میوه، سبزیجات، گل و برندی را محدود کرده است.
توماس دِ وال، پژوهشگر ارشد موسسه کارنگی اروپا، گفت: «کاری که پاشینیان در تلاش برای انجام آن است، تهدیدی برای روسیه محسوب میشود.»
او افزود که تنوعبخشی به روابط خارجی «به این معناست که روسیه انحصار تقریبا کامل خود بر ارمنستان را از دست میدهد.»
سه تن از مقامهای غربی گفتند نامزد مورد حمایت مسکو ساموئل کاراپتیان، میلیاردر ارمنی-روسی، است که به اتهام دعوت به سرنگونی دولت در حال محاکمه است.
کاراپتیان این اتهامات را رد میکند. رابرت آمستردام، وکیل او، به رویترز گفت که موکلش هیچ اطلاعی از حمایت روسیه ندارد.
اروپا مدتهاست روسیه را به دخالت در انتخابات متهم میکند؛ از جمله اخیرا در مولداوی و مجارستان. روسیه نیز اتحادیه اروپا و ایالات متحده را متهم میکند که در کشورهای نزدیک به مرزهایش دخالت میکنند تا آنها را به حوزه نفوذ غرب بکشانند.
وزارت امور خارجه روسیه در پاسخ به درخواست اظهار نظر اعلام کرد گزارش رویترز حاوی ادعاهای نادرست است و «لحن ضدروسی» را ترویج میکند.
اداره ارتباطات دولت ارمنستان از اظهار نظر درباره اتهامات مشخص مطرحشده در این گزارش خودداری کرد، اما اقداماتی را که برای مقابله با اطلاعات نادرست و تضمین برگزاری انتخاباتی آزاد، عادلانه و شفاف انجام میشود، تشریح کرد.
انتقال رایدهندگان از روسیه
چهار منبع آگاه به رویترز گفتند که کرملین در ماه اکتبر بخشی با عنوان «اداره همکاری و مشارکت راهبردی» ایجاد کرده که بر عملیات نفوذ در ارمنستان نظارت میکند. این منابع، مانند دیگر منابع این گزارش، به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند.
پنج منبع گفتند مقامهای روسی در ماههای اخیر درباره اعزام ارامنه مقیم روسیه برای رای دادن به مخالفان پاشینیان گفتوگو کردهاند.
ارامنه دارای جمعیت بزرگی در خارج از کشور هستند؛ از جمله در روسیه که برخی برآوردها جمعیت ارمنی آن را بیش از دو میلیون نفر میدانند. ارامنه اجازه ندارند از خارج کشور در انتخابات رأی دهند.
یکی از منابع که یک مقام ارشد آمریکایی بود، گفت میزان موفقیت احتمالی مسکو در انتقال این افراد موضوع بحث در میان جامعه اطلاعاتی است.
با این حال، او افزود مقامهای اطلاعاتی این طرح را جدی تلقی میکنند. ارامنه به طور معمول بین دو کشور رفتوآمد میکنند و هر روز دهها پرواز میان روسیه و ارمنستان برقرار است.
سه منبع گفتند مقامهای روسی هزینه انتقال ۱۰۰ هزار رأیدهنده را حدود ۵۰ میلیون دلار برآورد کردهاند. آنها افزودند تا اواسط ماه مه، کرملین برای هر منطقه سهمیه تعیین کرده بود و از مسئولان محلی خواسته بود درباره آمادگیهای انجامشده گزارش دهند.
رویترز نتوانست به طور مستقل تایید کند که چنین برنامهای در حال اجرا بوده یا اینکه اجرای آن میتواند فاصله زیاد میان نامزدهای پیشتاز را از بین ببرد.
بر اساس یک نظرسنجی که اوایل همین ماه انجام شد، حزب «قرارداد مدنی» پاشینیان با حدود ۳۰ درصد آرا در جایگاه نخست قرار خواهد گرفت.
در همین نظرسنجی، حزب «ارمنستان قدرتمند» متعلق به کاراپتیان با حدود ۶ درصد آرا در میان شمار زیادی از نامزدها در رتبه دوم اما با فاصله زیاد قرار داشت.
توافق صلح با میانجیگری آمریکا
پاشینیان در سال ۲۰۱۸به قدرت رسید، پس از اعتراضاتی که به سرنگونی چهره نزدیک به مسکو انجامید. روابط با روسیه پس از آن تیره شد که نیروهای حافظ صلح روسیه مستقر در ناگورنو-قرهباغ، منطقه جداییطلب با اکثریت ارمنی در خاک جمهوری آذربایجان، نتوانستند مانع سقوط آن به دست نیروهای جمهوری آذربایجان در سال ۲۰۲۳ شوند.
پاشینیان در ماه اوت به توافق صلحی با میانجیگری آمریکا برای پایان دادن به مناقشه چند دههای میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان بر سر این منطقه مورد مناقشه دست یافت.
این توافق مسیر ترانزیتی از جنوب ارمنستان را باز میکند تا کالاها به سمت شرق و آسیای مرکزی منتقل شوند و در مقابل، جمهوری آذربایجان به برونبوم نخجوان و همچنین ترکیه دسترسی مستقیم پیدا میکند. مسکو با احتیاط از این توافق استقبال کرد.
واشینگتن اعلام کرده است که نیروهای امنیتی مورد حمایت آمریکا میتوانند بر این منطقه باریک که در امتداد مرز ایران قرار دارد نظارت کنند؛ احتمالی که به گفته مقامهای اطلاعاتی برای روسیه غیرقابلقبول است.
به گفته دو مقام غربی، در صورت شکست پاشینیان، بخشهای کلیدی ابتکار صلح ترامپ احتمالا از بین خواهد رفت.
در ویدیویی که در ماه مه در اینترنت منتشر شد، مردانی نقابدار که به یکی از گویشهای ارمنی صحبت میکردند، پاشینیان را به قتل تهدید کردند. رویترز نتوانست مشخص کند که این تهدید واقعی بوده یا این که چه کسانی پشت آن قرار داشتهاند. این پرونده در ارمنستان تحت بررسی است.
سه منبع، از جمله یک مقام ارشد آمریکایی، از نگرانیهای جدی و مداوم درباره امنیت نخستوزیر ارمنستان سخن گفتند، اما جزئیات بیشتری ارائه نکردند.
بهگفته یک مقام کنونی آمریکایی، یک مقام سابق آمریکایی و فرد دیگری که از این موضوع آگاهی دارد، بخشهایی از دولت آمریکا از جمله سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در سالهای اخیر بهطور محرمانه به حفاظت شخصی پاشینیان کمک کردهاند.
یکی از منابع گفت این کمکها شامل به اشتراک گذاشتن اطلاعات درباره تهدیدهای احتمالی بوده است.
کاخ سفید، وزارت امور خارجه آمریکا، دفتر مدیر اطلاعات ملی آمریکا و دفتر پاشینیان به درخواستها برای اظهارنظر درباره وضعیت امنیتی نخستوزیر ارمنستان پاسخ ندادند. سیا نیز از اظهار نظر خودداری کرد.
تشدید کارزارهای اطلاعات نادرست
این مقامها افزودند که مسئولان روسیه کارزارهای موجود انتشار اطلاعات نادرست در فضای آنلاین برای بیاعتبار کردن دولت پاشینیان را تشدید کردهاند.
یک مقام آمریکایی گفت در یکی از این موارد، یک کارزار اینترنتی مورد حمایت روسیه به دروغ ادعا کرده بود که پاشینیان در یک معامله زمین با جین شاهین و تام تیلیس، دو سناتور آمریکایی که در ماه آوریل نگرانی خود را درباره اطلاعات نادرست روسیه ابراز کرده بودند، دخیل بوده است. شاهین و تیلیس به درخواست اظهار نظر پاسخ ندادند.
یک مقام اروپایی گفت این کارزارها از شبکه رباتی وابسته به کرملین موسوم به «استورم-۱۵۱۶» استفاده میکنند؛ شبکهای که در تلاشها برای دخالت در انتخابات اخیر آمریکا نیز نقش داشته است.
سه منبع گفتند کرملین از شرکتهای مشاوره سیاسی و اندیشکدههای روسی، از جمله «آژانس طراحی اجتماعی»، که از سوی اتحادیه اروپا و بریتانیا به دلیل انتشار اطلاعات نادرست برای تضعیف حمایت از اوکراین تحریم شده است، کمک گرفته است.
به گزارش رویترز، زلنسکی پنجشنبه هفت خرداد در یک نشست خبری در حضور اولف کریسترسون، نخستوزیر سوئد، از توافق برای خرید و انتقال جنگندههای گریپن به اوکراین خبر داد.
بر اساس این توافق، اوکراین ۲۰ فروند جنگنده جدید گریپن ای را با استفاده از وام حمایتی اتحادیه اروپا خریداری میکند.
زلنسکی گفت کییف دو میلیارد و ۵۰۰ میلیون یورو از بسته وام ۹۰ میلیارد یورویی اتحادیه اروپا را برای این خرید اختصاص داده است. تحویل این جنگندهها از سال ۲۰۳۰ آغاز خواهد شد.
همزمان، سوئد ۱۶ فروند جنگنده قدیمیتر گریپن سی/دی را در سال ۲۰۲۷ به اوکراین اهدا میکند تا نیازهای فوری دفاع هوایی این کشور را پوشش دهد.
گریپن که محصول شرکت سوئدی ساب است، بهعنوان گزینهای کمهزینهتر نسبت به جنگندههایی مانند اف-۳۵ شناخته میشود و قابلیت عملیات از پایگاههای پراکنده و حتی جادههای عادی را دارد.
به گفته زلسنکی، اوکراین قصد دارد در نهایت تمامی ۱۵۰ فروند جنگنده گریپن ای پیشبینیشده در تفاهمنامه اولیه با سوئد را خریداری کند.
کریسترسون نیز گریپن را «بهترین و مناسبترین انتخاب برای اوکراین» توصیف کرد و گفت: «امروز گام مهم دیگری در این مسیر مشترک برمیداریم.»
استقبال بریتانیا
دولت بریتانیا پنجشنبه در بیانیهای با اشاره به این که جنگندهها گریپن توان رزمی هوایی اوکراین را در برابر تهاجم روسیه تقویت میکنند، گفت این توافق در نهایت به سازگاری بیشتر نیروهای اوکراینی با استانداردهای ناتو کمک خواهند کرد.
دولت بریتانیا با تاکید بر این که این توافق از بیش از پنج هزار شغل در بریتانیا پشتیبانی میکند، گفت: «بیش از ۳۰ درصد قطعات هر فروند گریپن در این کشور تولید میشود و دستکم ۵۰ شرکت بریتانیایی در اجرای این قرارداد مشارکت دارند.»
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، نیز گفت این توافق نشان میدهد صنایع دفاعی بریتانیا میتوانند هم از اشتغال داخلی حمایت کنند و هم توان دفاعی اوکراین را افزایش دهند.
میکائل یوهانسون، مدیرعامل ساب، این توافق را «روز بزرگی» برای شرکت خود توصیف کرد و گفت افزایش شمار کشورهای استفادهکننده از گریپن، تواناییهای این جنگنده را بیش از پیش نشان خواهد داد.
دولت بریتانیا اعلام کرد مجموع کمکهای نظامی بریتانیا و سوئد به اوکراین از زمان آغاز تهاجم گسترده روسیه در سال ۲۰۲۲ تاکنون به ۱۱ میلیارد و ۴۰۰ میلیون پوند رسیده است.
سوئد نیز در همین بازه زمانی حدود ۱۲ میلیارد یورو کمک نظامی و غیرنظامی به اوکراین ارائه کرده و هشت میلیارد یورو دیگر برای سال جاری و سال آینده اختصاص داده است.
خبرگزاری رویترز جمعه هشتم خرداد با استناد به پژوهش جدید بانک مرکزی اروپا، نوشت جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ بحران انرژی و موج تورمی گستردهای در اروپا ایجاد کرد که اقتصاد منطقه تا حد زیادی از آن عبور کرده بود و حالا حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ و جنگ متعاقب آن، اختلال کمسابقهای در عرضه انرژی به وجود آورده است.
اقتصاددانان بانک مرکزی اروپا با استفاده از دادههای نظرسنجی انتظارات مصرفکنندگان این نهاد، دریافتند شهروندان منطقه یورو از همان آغاز «جنگ ایران» توجه بیشتری به تغییر قیمتها نشان دادهاند. این در حالی است که نرخ تورم در آن زمان حدود دو درصد و نزدیک به هدف بانک مرکزی اروپا بود.
نتایج این پژوهش نشان میدهد نزدیک به نیمی از پاسخدهندگان در ماه مارس ۲۰۲۶ اعلام کردهاند تغییرات قیمتها را بهطور ویژه دنبال میکنند. رقمی مشابه ژانویه ۲۰۲۳ که تورم منطقه یورو به ۸.۶ درصد رسیده بود.
نتایج نظرسنجی موسسه اساندپی گلوبال که پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت منتشر شد نشان میدهد اقتصاد اروپا در ماه جاری به ضعیفترین سطح خود از اکتبر ۲۰۲۳ رسیده است.
در آلمان، بزرگترین اقتصاد اروپا، فعالیت بخش خصوصی برای دومین ماه پیاپی کاهش یافته است.
در فرانسه نیز شاخص اقتصادی به پایینترین سطح در پنجونیم سال گذشته سقوط کرده است.
پژوهشگران بانک مرکزی اروپا این وضعیت را «زخم دوگانه» توصیف کردهاند. به این معنا که خاطره فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ اوکراین با نگرانیهای ناشی از «جنگ ایران» ترکیب شده و بر انتظارات و رفتار مصرفکنندگان تاثیر میگذارد.
به گفته آنها، این شرایط میتواند سناریوی «رکود تورمی» را تقویت کند. وضعیتی که در آن رشد اقتصادی کاهش مییابد اما قیمتها همچنان افزایش پیدا میکنند.
پژوهشگران هشدار دادند این موضوع ممکن است نامطمئن بودن شرایط اقتصادی را افزایش داده و به کاهش مصرف خانوارها منجر شود.
بر اساس این گزارش، قیمت نفت که نقش مهمی در تورم اروپا دارد و در اوج «جنگ ایران» به بیش از ۱۲۰ دلار در هر بشکه رسیده بود، حالا در پی امیدها به توافق صلح کاهش یافته است.
رویترز نوشت همزمان، بانک مرکزی اروپا در حال بررسی پیامدهای اقتصادی این تحولات است و انتظار میرود در نشست آینده خود نرخ بهره را افزایش دهد.
خبرگزاری رویترز جمعه هشتم خرداد گزارش داد این پهپاد بر سقف یک ساختمان ۱۰ طبقه مسکونی در شهر گالاتی رومانی سقوط کرد و موجب وقوع انفجار شد.
این نخستین بار از زمان آغاز جنگ روسیه و اوکراین است که یک پهپاد در منطقهای پرجمعیت در رومانی سقوط میکند و موجب جراحت شهروندان میشود. رخدادی که نگرانیها را درباره سرایت پیامدهای جنگ به کشورهای عضو ناتو افزایش داده است.
اوانا تویو، وزیر خارجه رومانی، اعلام کرد در پی این رویداد، سفیر روسیه در این کشور احضار شده است.
روسیه اسفندماه ۱۴۰۰ عملیات نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
واکنش اتحادیه اروپا
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، این حادثه را «نقض آشکار و جدی حاکمیت رومانی و حریم هوایی اروپا» خواند و تاکید کرد اتحادیه اروپا به افزایش فشارها بر روسیه، ادامه حمایت از اوکراین و تقویت سرمایهگذاری در حوزه آمادگی دفاعی خود پایبند خواهد ماند.
کالاس از گفتوگوی تلفنی خود با وزیر خارجه رومانی در پی این رویداد خبر داد و در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «روسیه مدتهاست که دیگر به مرزها احترام نمیگذارد. نباید به مسکو اجازه داده شود که بدون هیچ پیامد و مجازاتی، حریم هوایی اروپا را نقض کند.»
اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، در ایکس نوشت پهپاد روسی پس از نفوذ به رومانی «منطقهای پرجمعیت» را مورد اصابت قرار داد و بدین ترتیب، «جنگ تجاوزکارانه مسکو از خط قرمز دیگری عبور کرد».
او افزود اتحادیه اروپا در حال آمادهسازی بیستویکمین بسته تحریمی علیه روسیه است.
ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، خبر داد این کشور سفیر روسیه را احضار خواهد کرد و از او درباره این رخداد توضیح خواهد خواست.
بارو اضافه کرد: «این یک اقدام غیرمسئولانه پهپادی است و نخستین مورد از این دست به شمار نمیرود. پهپادها و هواگردهای روسی بارها وارد حریم هوایی کشورهای عضو اتحادیه اروپا و ناتو شدهاند.»
آندری سیبیها، وزیر خارجه اوکراین، هشدار داد ورود پهپاد به حریم هوایی رومانی ثابت میکند «تجاوز» مسکو تهدیدی برای منطقه دریای سیاه و کل قاره اروپاست.
او افزود تقویت پدافند هوایی اوکراین یک «وظیفه راهبردی» است، زیرا این اقدام علاوه بر محافظت از اوکراین، خطرات و تهدیدها علیه کشورهای همسایه را نیز کاهش خواهد داد.
پیتر مجار، نخستوزیر مجارستان، ضمن ابراز همبستگی با بخارست خاطرنشان کرد وحدت اروپا و ائتلاف ناتو «امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد».
او افزود بوداپست تمام حملاتی که جان غیرنظامیان را به خطر میاندازد و به نقض قلمرو و حریم هوایی یک کشور مستقل عضو اتحادیه اروپا و ناتو منجر میشود، «به شدیدترین شکل ممکن محکوم میکند».
در ماههای اخیر، گزارشهای متعددی از مشاهده پهپادهای منتسب به روسیه در حریم هوایی کشورهای اروپایی مانند لهستان، فنلاند، لیتوانی، دانمارک و آلمان، منتشر شده است.
این رخدادها موجی از نگرانیهای امنیتی را در میان دولتها و نهادهای دفاعی اروپا برانگیخته است.
واکنش ناتو و آمریکا
مارک روته، دبیرکل ناتو، با انتشار پیامی در ایکس، از نفوذ پهپاد روسیه به رومانی انتقاد کرد و هشدار داد این ائتلاف آماده است «از هر وجب از قلمرو کشورهای عضو دفاع کند».
او ادامه داد: «رفتار بیملاحظه روسیه خطری برای همه ماست. آنها همچنان غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی را در سراسر اوکراین هدف قرار میدهند. وقایع دیشب بار دیگر نشان داد پیامدهای جنگ تجاوزکارانه و غیرقانونی روسیه به مرزها [قلمرو اوکراین] محدود نمیشود.»
روته تاکید کرد ناتو برای مقابله با هرگونه تهدید، از جمله تهدیدات پهپادی، سطح آمادگی و توان بازدارندگی و دفاعی خود را بیش از پیش تقویت خواهد کرد.
متیو ویتاکر، سفیر آمریکا در ناتو، نیز در پیامی در ایکس، «تجاوز بیپروا» به رومانی را محکوم کرد و نوشت: «ما در کنار متحد خود در ناتو ایستادهایم و از هر وجب از قلمرو ناتو دفاع خواهیم کرد.»
رومانی از سال ۲۰۰۴ عضو ناتو است. این کشور همچنین از سال ۲۰۰۷ به عضویت اتحادیه اروپا درآمد.
ویدیوهای منتشرشده از محل حادثه نشان میدهد موتورهای موشک حدود ساعت ۹ شب پنجشنبه هفتم خرداد به وقت شرق آمریکا روشن شدند، اما لحظاتی بعد موشک در سکوی پرتاب با انفجاری شدید روبهرو شد و حجم عظیمی از آتش و دود به آسمان برخاست.
بلو اوریجین در بیانیهای اعلام کرد در جریان آزمایش با یک «ناهنجاری» مواجه شده است. اصطلاحی که شرکتهای فضایی معمولا برای توصیف انفجار یا شکست در عملیات پرتاب به کار میبرند.
این شرکت در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در آزمایش روشنسازی موتور امروز با یک ناهنجاری مواجه شدیم. همه کارکنان در سلامت کامل هستند. با روشنتر شدن ابعاد حادثه، اطلاعات بیشتری منتشر خواهیم کرد.»
آزمایش «هاتفایر» مرحلهای است که در آن موتور موشک در حالی که هنوز روی زمین مهار شده، روشن و آزمایش میشود.
ناسا: توسعه موشکهای سنگین بسیار دشوار است
جرد آیزاکمن، مدیر ناسا، اعلام کرد این سازمان از وقوع حادثه مطلع است و در بررسی آن مشارکت خواهد داشت.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «پرواز فضایی عرصهای بیرحم است و توسعه تواناییهای جدید برای پرتابهای سنگین، فوقالعاده دشوار است. ما همراه با شرکای خود درباره این حادثه تحقیق خواهیم کرد، پیامدهای کوتاهمدت آن را بررسی میکنیم و سپس به برنامه پرتابها باز خواهیم گشت.»
آیزاکمن افزود ناسا در صورت تاثیر این حادثه بر برنامههای «آرتمیس» و «پایگاه ماه» جزییات بیشتری منتشر خواهد کرد.
این حادثه تنها چند روز پس از آن رخ داد که ناسا قراردادی به ارزش ۱۸۸ میلیون دلار به بلو اوریجین اعطا کرد تا با استفاده از فرودگر بدون سرنشین «مارک-۱»، ماهنوردها را در چارچوب برنامه آرتمیس به سطح ماه منتقل کند.
واکنش جف بزوس
جف بزوس، بنیانگذار بلو اوریجین، گفت که هنوز برای مشخص شدن علت اصلی حادثه زود است.
او نوشت: «روز بسیار سختی بود، اما هر آنچه لازم باشد را بازسازی میکنیم و دوباره به پرواز بازمیگردیم. ارزشش را دارد.»
بلو اوریجین و اسپیسایکس در سالهای اخیر رقابتی فشرده برای مشارکت در بازگرداندن انسان به ماه پیش از ماموریت برنامهریزیشده دارای سرنشین چین در سال ۲۰۳۰ داشتهاند.
دو شرکت در حال توسعه فرودگرهایی هستند که ناسا قصد دارد در ماموریتهای آینده خود به ماه از آنها استفاده کند.
اسپیسایکس نیز پیشتر با شکستهای مشابهی روبهرو شده است.
خرداد ۱۴۰۴، فضاپیمای عظیم «استارشیپ» این شرکت در جریان یک آزمایش در تگزاس منفجر شد.
این شرکت هفته گذشته در دوازدهمین پرواز آزمایشی نمونه اولیه استارشیپ موفق شد چند ماهواره آزمایشی را در مدار قرار دهد و فرود کنترلشده فضاپیما در اقیانوس هند را به انجام برساند، اما در فرود کنترلشده بوستر «سوپر هوی» ناکام ماند و این بخش در خلیج مکزیک سقوط کرد.
ایلان ماسک در واکنش به ویدیوی انفجار موشک بلو اوریجین نوشت: «بسیار تاسفبار. ساخت موشک کار سختی است.»
پروژهای ۱۰ ساله برای رقابت با فالکون و استارشیپ
خبرگزاری رویترز جمعه هشتم خرداد نوشت بلو اوریجین یک روز پیش از حادثه اعلام کرده بود در حال آمادهسازی موشک نیو گلن برای پرتاب ۴۸ ماهواره اینترنتی پروژه «کوئیپر» متعلق به آمازون به مدار پایین زمین است. پروژهای که قرار است با شبکه اینترنت ماهوارهای استارلینک رقابت کند.
این شرکت زمان دقیقی برای پرتاب اعلام نکرده بود.
بلو اوریجین طی حدود یک دهه و با صرف میلیاردها دلار، موشک نیو گلن را توسعه داده است.
این موشک با ارتفاعی معادل یک ساختمان ۲۹ طبقه و برخورداری از مرحله نخست قابل استفاده مجدد، برای رقابت با خانواده موشکهای «فالکون» اسپیسایکس و همچنین موشک قدرتمندتر «استارشیپ» طراحی شده است.
اداره هوانوردی فدرال آمریکا اعلام کرد این انفجار خارج از حوزه مسئولیت این نهاد بوده، زیرا در مرحله آزمایش زمینی رخ داده است.
این سازمان افزود حادثه هیچ تاثیری بر ترافیک هوایی منطقه نداشته است.
وزارت دادگستری آمریکا اعلام کرد محمد باقر سعد داوود الساعدی، شهروند دوتابعیتی ایرانی-عراقی، با هشت اتهام مرتبط با تروریسم روبهرو شده است. این فرد به مشارکت در طراحی حملات در اروپا و تلاش برای انجام عملیات در آمریکا متهم شده است.
مقامهای آمریکایی او را از عوامل کتائب حزبالله و سپاه پاسداران جمهوری اسلامی میدانند و میگویند که در برنامهریزی نزدیک به ۲۰ حمله یا تلاش برای حمله در اروپا و همچنین طرحریزی حملاتی در خاک آمریکا نقش داشته است.
بر اساس اسناد دادگاه که وزارت دادگستری آمریکا پنجشنبه هفتم خرداد منتشر کرده است، ساعدی پس از بازداشت در خارج از عراق در ۱۴ مه [۲۴ اردیبهشت] به آمریکا منتقل و در اختیار افبیآی قرار گرفت. مقامهای آمریکایی میگویند او در جریان انتقال به ایالات متحده از حق سکوت خود صرفنظر کرده و در گفتوگو با ماموران فدرال درباره نقش و فعالیتهایش توضیحاتی ارائه داده است.
به گفته دادستانها، ساعدی در بازجوییها خود را یکی از رهبران «محور مقاومت» معرفی کرده و گفته است که این مجموعه شامل سپاه پاسداران، کتائب حزبالله، حزبالله لبنان و حوثیهای یمن میشود. مقامهای آمریکایی گفتهاند او مسئولیت فعالیتهای رسانهای، جنگ روانی، برنامهریزی راهبردی و اطلاعات نظامی این شبکه را بر عهده داشته است.
وزارت دادگستری همچنین تاکید کرده است که ساعدی روابط نزدیکی با فرماندهان کنونی و پیشین سپاه پاسداران داشته است. بر این اساس، او در بازجوییها گفته که رابطهای نزدیک با قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه، داشته و پیش از کشته شدن سلیمانی در حمله آمریکا در سال ۲۰۲۰، به طور مستمر با او در رفتوآمد بوده است.
در یکی از بخشهای کیفرخواست، دادستانها تاکید کردهاند که ساعدی در بازجوییها گفته است چند روز پیش از آغاز جنگ اخیر میان حکومت ایران و آمریکا با علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در ایران دیدار کرده بود. این ادعا تاکنون از سوی منابع مستقل تایید نشده است.
مقامهای آمریکایی همچنین میگویند تلفن همراه و حسابهای کاربری ساعدی در شبکههای اجتماعی حاوی تصاویر و ویدئوهایی از دیدار او با فرماندهان سپاه پاسداران، کتائب حزبالله، حوثیهای یمن و دیگر گروههای همسو با جمهوری اسلامی بوده است. به گفته دادستانها، این مدارک همچنین نشان میدهد که او در هماهنگی و هدایت برخی از حملات منتسب به شبکه موسوم به «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» نقش مستقیم داشته است.
بر اساس بیانیه وزارت دادگستری، ساعدی از اعضا و عوامل باسابقه کتائب حزبالله عراق و سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران بوده است؛ دو گروهی که دولت آمریکا آنها را در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی قرار داده است.
تاد بلانچ، سرپرست دادستانی کل آمریکا، در این باره گفت که ساعدی «مستقیماً در عملیاتهای تروریستی و تصمیمگیریهای نظامی برای حمله به منافع آمریکا و اسرائیل در سراسر جهان مشارکت داشته» و با دیگران برای طراحی حملات مرگبار در خاک ایالات متحده تبانی کرده است.
جی کلیتون، دادستان ایالات متحده در منطقه جنوبی نیویورک، نیز اعلام کرد ساعدی با همکاری سازمانهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در حملاتی که غیرنظامیان را هدف قرار دادهاند نقش داشته و برای اجرای عملیات در داخل آمریکا نیز تلاش کرده است. او گفت گروههایی که ساعدی با آنها همکاری داشته، از جمله سپاه پاسداران، سالهاست به دنبال هدف قرار دادن منافع آمریکا هستند.
بر اساس مطالب مطرحشده در کیفرخواست، ساعدی دستکم از سال ۲۰۱۷ در پیشبرد اهداف کتائب حزبالله و سپاه پاسداران فعالیت داشته و با رهبران ارشد این دو سازمان در ارتباط بوده است. وزارت دادگستری آمریکا همچنین اعلام کرد که پس از کشته شدن برخی فرماندهان این گروهها در حملات ایالات متحده، ساعدی به دیگر اعضا دستور داده بود برای انتقامگیری، شهروندان و مقامهای سیاسی و نظامی آمریکا را هدف قرار دهند.
در بخش دیگری از این کیفرخواست آمده است که ساعدی در ماههای اخیر در طراحی و هدایت حدود ۱۸ حمله و تلاش برای حمله در کشورهای اروپایی مشارکت داشته است. به گفته وزارت دادگستری، این عملیاتها با نام گروهی موسوم به «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» انجام شده، اما مقامهای آمریکایی این گروه را پوششی برای کتائب حزبالله و دیگر سازمانهای تروریستی معرفی کردهاند.
مقامهای آمریکایی همچنین تاکید کردند که ساعدی در ماههای مارس و آوریل ۲۰۲۶ برای اجرای حملاتی در داخل ایالات متحده تلاش کرده است. به گفته دادستانها، یکی از اهداف مورد نظر یک کنیسه در نیویورک بوده است.
در بیانیه وزارت دادگستری آمریکا آمده است که ساعدی در حدود ۳۰ آوریل [۱۰ اردیبهشت] با فردی در آمریکا تماس گرفته و از او خواسته بود شخصی را برای انجام یک «حمله» در داخل ایالات متحده پیدا کند؛ حملهای که به گفته دادستانها میتوانست شامل آتشسوزی عمدی یا کشتن افراد باشد.
به گفته مقامهای آمریکایی، ساعدی که در عراق مستقر بود، یک روز پس از این تماس و در جریان سفر به خارج از این کشور بازداشت شد. وزارت دادگستری جزئیاتی درباره محل بازداشت او منتشر نکرده است.
کش پاتل، رییس افبیآی، بازداشت ساعدی را بخشی از تلاشهای دولت آمریکا برای تعقیب و محاکمه افرادی دانست که به گفته او در اقدامات تروریستی بینالمللی نقش دارند. او گفت افبیآی با همکاری وزارت دادگستری و نهادهای امنیتی داخلی و بینالمللی به پیگیری این پرونده ادامه خواهد داد.
بر اساس کیفرخواست، ساعدی با هشت اتهام از جمله حمایت مادی از سازمانهای تروریستی خارجی، تامین مالی تروریسم، مشارکت در اقدامات تروریستی فرامرزی و توطئه برای بمبگذاری در اماکن عمومی روبهرو است. برخی از این اتهامات در صورت اثبات میتوانند مجازات حبس ابد در پی داشته باشند.
