بخش عمدهای از نخستین روز نشست «جامعه سیاسی اروپا» که دوشنبه ۱۴ اردیبهشت در ایروان برگزار شد، به تصمیم ناگهانی آمریکا برای کاهش شمار نیروهای نظامی خود در اروپا، نگرانیها درباره آینده تعهدات امنیتی واشینگتن در چارچوب ناتو و امنیت اروپا اختصاص داشت.
رهبران اروپایی در حاشیه این اجلاس دو روزه، تصمیم ناگهانی دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، برای کاهش هزاران نیروی آمریکایی مستقر در آلمان را «غافلگیرکننده» توصیف کردند و آن را نشانهای از ضرورت تقویت توان دفاعی اروپا دانستند.
ترامپ بهتازگی اعلام کرد که علاوه بر کاهش حدود ۵ هزار نیروی نظامی مستقر در آلمان، قصد دارد شمار بیشتری را از دیگر کشورهای اروپایی خارج کند. آمریکا هنوز در این باره جزییات روشنی ارائه نکرده است.
مقامهای اروپایی میگویند این تصمیم در میانه تنشها بر سر جنگ ایران و اختلاف با متحدان اروپایی اتخاذ شده است.
در همین حال، برخی رهبران از جمله نخستوزیر بریتانیا بر لزوم تقویت «نقش اروپایی» در ناتو تاکید کردهاند و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز گفته این تحولات ضرورت تقویت «ستون اروپایی» در این ائتلاف را نشان میدهد.
با وجود این نگرانیها، مقامهای ناتو اعلام کردهاند در حال بررسی جزییات تصمیم آمریکا هستند و بر تداوم همکاریهای فراآتلانتیک تاکید دارند. همزمان، کشورهای اروپایی در ماههای اخیر هزینههای دفاعی خود را افزایش داده و تلاش کردهاند وابستگی به آمریکا را کاهش دهند.
برگزاری همزمان این نشست با اجلاس اتحادیه اروپا و ارمنستان در روز بعد، نشانهای از افزایش اهمیت ژئوپلیتیک قفقاز و تشدید رقابت قدرتهای بزرگ برای نفوذ در این منطقه است؛ جایی که پس از کاهش تنش میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان، رقابت بر سر مسیرهای انرژی و تجارت میان اروپا و آسیا شدت گرفته است.
در این میان، آمریکا با پیشبرد کریدور «مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بینالمللی» در ارمنستان، در پی تقویت حضور خود در منطقه است و اتحادیه اروپا نیز با برنامهای تا سقف ۲.۵ میلیارد یورو بهدنبال گسترش همکاریهای اقتصادی و اتصال منطقهای با ارمنستان است.
همزمان، روسیه نسبت به نزدیکی ارمنستان به غرب هشدار داده و تاکید کرده این کشور نمیتواند همزمان عضو اتحادیه اروپا و اتحادیه اقتصادی اوراسیا باشد؛ موضعی که نشاندهنده حساسیت مسکو نسبت به تغییر جهت ژئوپلیتیک ایروان است.
رهبران اروپایی در این نشست همچنین درباره تحولات منطقهای از جمله جنگ اوکراین و بحران خاورمیانه گفتوگو میکنند؛ تحولاتی که اهمیت راهبردی اروپا و ضرورت هماهنگی بیشتر میان متحدان را برجسته کرده است.
انتظار میرود در پایان این اجلاس، بیانیههایی درباره نتایج گفتوگوها منتشر شود.
