پس از آنکه رسانههای حکومتی ایران از «انهدام یک پهپاد آمریکایی» در آسمان استان بوشهر خبر دادند، یک مقام آمریکایی این گزارش را رد کرد و گفت هیچ هواگردی از ایالات متحده در نزدیکی بوشهر سرنگون نشده است.
یک مقام آمریکایی به خبرگزاری رویترز گفت که برخلاف ادعای مطرحشده در رسانههای حکومتی ایران، هیچ هواگردی آمریکایی در نزدیکی بوشهر هدف قرار نگرفته یا سرنگون نشده است.
این مقام که نخواست نامش فاش شود، در گفتوگو با رویترز تاکید کرد که گزارشهای منتشرشده درباره انهدام یک هواگرد آمریکایی در جنوب ایران صحت ندارد.
دقایقی بعد نیز سنتکام با انتشار پیامی در حساب ایکس، ادعای جمهوری اسلامی را تکذیب کرد.
پیشتر تلویزیون حکومت ایران به نقل از مسعود تنگستانی، فرماندار شهرستان جم در استان بوشهر، گزارش داده بود که یک پهپاد آمریکایی در این منطقه منهدم شده است.
این موضوع در حالی مطرح شد که رسانههای نزدیک به نهادهای نظامی ایران نیز از فعال شدن سامانههای پدافندی در مناطق جم و کنگان و مقابله با یک «هواگرد متخاصم» بر فراز آبهای خلیج فارس خبر داده بودند. برخی منابع داخلی همچنین از رهگیری یک پهپاد آمریکایی در اطراف بوشهر سخن گفته بودند.
همزمان، خبرگزاری فارس به نقل از خبرنگار دفاعی خود گزارش داده بود که پدافند یکپارچه هوایی مستقر در نزدیکی شهرستانهای جم و کنگان در استان بوشهر ساعتی پیش به سوی یک «هواگرد متخاصم» بر فراز آبهای خلیج فارس شلیک کرده است. این گزارش افزوده بود «عملیات جستوجو برای یافتن لاشه احتمالی این هواگرد ادامه دارد.»
در همین حال، رسانههای ایرانی از شنیده شدن صدای انفجار در شهرستان جم خبر داده بودند. مقامهای محلی علت این صدا را مقابله سامانههای پدافندی با «هواگردهای متخاصم» اعلام کرده بودند. بر اساس گزارشهای منتشرشده، صدای انفجار در منطقه موسوم به «هفت چاه» شهرستان جم شنیده شده بود.
این تحولات همزمان با گزارشهایی درباره شلیک موشک از مناطق جنوبی ایران رخ داده است. خبرگزاری فارس بامداد جمعه گزارش داد که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی از جنوب کشور به سوی «اهداف مشخص» موشک شلیک کردهاند، اما مقصد این موشکها در زمان انتشار خبر مشخص نشده بود.
همزمان، منابع ایرانی از شلیک موشک از جنوب کشور و هشدار به شناورهای نظامی در نزدیکی تنگه هرمز خبر دادهاند.
رسانههای دولتی و نزدیک به نهادهای نظامی در ایران بامداد جمعه هشتم خرداد از وقوع یک درگیری هوایی در محدوده استان بوشهر خبر دادند و تاکید کردند که پدافند هوایی ایران «یک هواگرد آمریکایی» را هدف قرار داده است.
در همین حال، صدا و سیمای جمهوری اسلامی گزارش داد که مسعود تنگستانی، فرماندار شهرستان جم، اعلام کرده است یک «هواگرد آمریکایی» در محدوده این شهرستان در استان بوشهر منهدم شده است. با این حال، رویترز تاکید کرده که تا زمان انتشار این خبر هیچ مقام آمریکایی این موضوع را تایید نکرده است.
همزمان، خبرگزاری فارس به نقل از خبرنگار دفاعی خود گزارش داد که پدافند یکپارچه هوایی مستقر در نزدیکی شهرستانهای جم و کنگان در استان بوشهر ساعتی پیش به سوی یک «هواگرد متخاصم» بر فراز آبهای خلیج فارس شلیک کرده است. این گزارش میافزاید عملیات جستوجو برای یافتن لاشه احتمالی این هواگرد ادامه دارد.
خبرگزاری حکومتی تسنیم نیز به نقل از یک منبع نظامی گزارش داد که یک پهپاد آمریکایی در اطراف بوشهر رهگیری شده است. به گفته این منبع، عملیات رهگیری با شلیک موشک پدافندی انجام شده است. تسنیم جزئیات بیشتری درباره سرنوشت این پهپاد یا محل دقیق وقوع حادثه منتشر نکرد.
در همین حال، رسانههای ایرانی از شنیده شدن صدای انفجار در شهرستان جم خبر دادند. مقامهای محلی علت این صدا را مقابله سامانههای پدافندی با «هواگردهای متخاصم» اعلام کردهاند. بر اساس گزارشهای منتشرشده، صدای انفجار در منطقه موسوم به «هفت چاه» شهرستان جم شنیده شده است.
این تحولات همزمان با گزارشهایی درباره شلیک موشک از مناطق جنوبی ایران رخ داده است. خبرگزاری فارس بامداد جمعه گزارش داد که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی از جنوب کشور به سوی «اهداف مشخص» موشک شلیک کردهاند، اما مقصد این موشکها در زمان انتشار خبر مشخص نشده بود.
خبرگزاری رویترز نیز به نقل از خبرگزاری فارس گزارش داد که نیروهای مسلح حکومت ایران یک عملیات موشکی را از جنوب کشور آغاز کردهاند و مقصد موشکها هنوز روشن نیست. برخی منابع ایرانی احتمال دادهاند که این تحرکات با درگیریهای دریایی در خلیج فارس مرتبط باشد.
برخی گزارشهای منتشرشده در رسانههای داخلی همچنین حاکی از آن است که تعدادی از موشکها ممکن است بهعنوان شلیک هشدار به سمت شناورهای نظامی خارجی در آبهای خلیج فارس پرتاب شده باشند، هرچند این موضوع هنوز به طور رسمی تایید نشده است.
در همین زمینه، خبرگزاری مهر گزارش داد که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در نزدیکی تنگه هرمز به چهار شناور که قصد عبور بدون هماهنگی از این گذرگاه را داشتند، شلیک اخطار کردهاند. همچنین گزارشهای دیگری از منابع نزدیک به سپاه حاکی است که نیروی دریایی سپاه پاسداران در محدوده تنگه هرمز به چهار شناور «خاطی» هشدار داده است.
این رویدادها یک روز پس از آن رخ داد که مقامهای ایرانی ضمن تایید حمله بامداد پنجشنبه آمریکا به مناطقی در شرق بندرعباس، اعلام کردند نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در پاسخ، پایگاه مبدأ این حمله را هدف قرار دادهاند. هرچند سپاه محل این پایگاه را اعلام نکرد، اما فعال شدن پدافند هوایی کویت و رهگیری چند موشک و پهپاد در این کشور همزمان با حمله حکومت ایران، توجهها را به احتمال هدف قرار گرفتن یک پایگاه آمریکایی در خاک کویت جلب کرد.
مجموعه این گزارشها نشان میدهد که تنشهای نظامی در آبهای خلیج فارس و مناطق جنوبی ایران همچنان ادامه دارد. ادعاهای مطرحشده از سوی رسانههای ایرانی، از جمله سرنگونی یک هواگرد یا پهپاد آمریکایی، تا لحظه تنظیم این گزارش از سوی ایالات متحده تایید نشده و جزئیات مستقلی نیز درباره این حوادث منتشر نشده است.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) پنجشنبه هفتم خرداد اعلام کرد که یک فرد، ۱۶ شرکت و هشت کشتی را به فهرست تحریمهای خود افزوده است. این اقدامات در چارچوب فرمان اجرایی ۱۳۸۴۶، که مبنای اصلی تحریمهای آمریکا علیه بخشهای مختلف اقتصاد ایران به شمار میرود، انجام شده است.
بر اساس اعلام وزارت خزانهداری، شرکتهای هدف تحریم در کشورها و مناطق مختلف از جمله هنگکنگ، چین، امارات متحده عربی، هند، قطر، سنگاپور، لیبریا و جزایر مارشال ثبت شدهاند و در حوزههای کشتیرانی، تجارت انرژی و خدمات بازرگانی فعالیت دارند.
در میان افراد تحریمشده، نام «سواروپ جایانتیلال باگرچا» شهروند هندی دیده میشود که به اتهام مشارکت در فعالیتهای مرتبط با شبکههای تحت تحریم حکومت ایران در فهرست تحریمها قرار گرفته است.
بخش مهمی از تحریمهای جدید متوجه شرکتهای فعال در حوزه حملونقل دریایی است. از جمله شرکتهای تحریمشده میتوان به «اجیلیتی شیپینگ لیمیتد»،«آلت کپیتال پیتیای لیمیتد»، «کلاسی پانسی تریدینگ اند کانترکتینگ دبلیوالال»، «کریستال بلو اسکای اینک»، «اور شاینینگ لیمیتد»، «اچکی یوانهانگ شیپینگ لیمیتد»، «ریشاب تریاکسیم الالپی»، «سیفوم مارین لیمیتد»، «سمفونی شیپینگ اند مریتایم منیجمنت»، «تراستوک شیپینگ کو. لیمیتد» و «ونگارد مارین ونچرز اینک» اشاره کرد. آمریکا تاکید کرده که این شرکتها در مدیریت، مالکیت یا بهرهبرداری از ناوگانی از نفتکشها و کشتیهای تجاری دخیل بودهاند که برای انتقال محمولههای مرتبط با ایران به کار گرفته شدهاند.
همچنین پنج شرکت مستقر در هنگکنگ شامل «دامای تکنولوژی دولوپمنت لیمیتد»، «گروث تریدینگ کو. لیمیتد»، «مهدییف تریدینگ کو. لیمیتد»، «تیدا کو. لیمیتد» و «ورث سین انرژی لیمیتد» نیز به دلیل ارتباط با شبکه شرکت «سپهر انرژی جهاننما پارس» هدف تحریم قرار گرفتهاند. واشینگتن این شرکت را یکی از بازیگران فعال در تجارت انرژی ایران معرفی کرده است.
وزارت خزانهداری آمریکا علاوه بر شرکتها، هشت شناور را نیز به فهرست تحریمها افزود. این شناورها شامل نفتکشها و کشتیهای حمل مواد شیمیایی و گاز مایع هستند که تحت پرچم کشورهایی چون پاناما، کامرون، کومور، سنمارینو، پالائو و جزایر مارشال فعالیت میکنند.
از جمله شناورهای تحریمشده میتوان به نفتکشهای «RCELEBRA»، «THEA»، «ILL GAP» و «HAUNCAYO» اشاره کرد که به گفته آمریکا در شبکه حملونقل نفت ایران نقش داشتهاند.
با قرار گرفتن این اشخاص، شرکتها و شناورها در فهرست تحریمهای ویژه وزارت خزانهداری آمریکا، تمامی داراییها و منافع آنها در حوزه قضایی ایالات متحده مسدود میشود و شهروندان و شرکتهای آمریکایی از انجام هرگونه معامله با آنها منع خواهند شد. همچنین، شرکتهای خارجی که با این نهادها همکاری کنند، ممکن است در معرض تحریمهای ثانویه آمریکا قرار گیرند.
این اقدام در حالی صورت میگیرد که دولت آمریکا همچنان تلاش میکند مسیرهای صادرات نفت ایران و شبکههای مالی و لجستیکی مرتبط با آن را محدود کند؛ شبکههایی که تهران برای دور زدن تحریمهای بینالمللی و حفظ صادرات انرژی خود به آنها متکی است.
چهارشنبه ششم خرداد نیز وزارت خزانهداری آمریکا با صدور اطلاعیهای اعلام کرده بود که «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» را که جمهوری اسلامی برای مدیریت عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده، در فهرست تحریمهای خود قرار داده است؛ اقدامی که در ادامه تنشها بر سر کنترل این آبراه راهبردی و دریافت عوارض عبور کشتیها انجام میشود.
صبح پنجشنبه هفتم خرداد نیز اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اعلام کرد که این کشور دسترسی خطوط هوایی ایران به خدمات فرود، سوختگیری و فروش بلیط را متوقف خواهد کرد.
بسنت در شبکه ایکس نوشت: «وزارت خزانهداری آمریکا کمپین "خشم اقتصادی" خود را علیه رژیم ایران ادامه میدهد. نیروهای آنها حقوق دریافت نمیکنند، پلیس سر کار حاضر نمیشود، و جزیره خارک تعطیل شده است. اقتصاد و ارز ایران در سقوط آزاد قرار دارند.»
او از محاصره دریایی جنوب ایران به عنوان «دیوار فولادی» نام برد و افزود: «ما همچنین دسترسی شرکتهای هواپیمایی ایرانی به خدمات فرود، سوختگیری و فروش بلیط را متوقف خواهیم کرد. تنها یک نتیجه رضایتبخش در مذاکرات میتواند این روند نزولی را پایان دهد.»
این رسانه در گزارشی که عصر پنجشنبه هفت خرداد منتشر شد، به نقل از یکی از منابع آمریکایی نوشت که هدف این تفاهمنامه اولیه آوردن همه طرفها پای میز مذاکره است و جزییات آن در مذاکرات مشخص خواهد شد.
مقامهای آمریکایی به اکسیوس گفتند مفاد توافق تا روز سهشنبه تا حد زیادی مورد توافق قرار گرفته بود، اما هر دو طرف همچنان به تایید مقامهای ارشد نیاز داشتند.
آنها همچنین مدعی شدند که مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی بعدتر بازگشتند و گفتند تاییدیههای لازم را گرفتهاند و آماده امضا هستند. از سوی دیگر، مذاکرهکنندگان آمریکایی نیز جزییات توافق نهایی را برای ترامپ توضیح دادند، اما او بلافاصله آن را تایید نکرد.
یک مقام آمریکایی گفت: «رییسجمهوری به میانجیها اطلاع داد که میخواهد چند روزی درباره آن فکر کند.»
جمهوری اسلامی نیز هنوز بهطور رسمی و علنی موافقت با آخرین نسخه این توافق را تایید نکرده است.
دونالد ترامپ چهارشنبه در نشست کابینه اعلام کرد که از مفاد نسخه نهاییشده رضایت ندارد. او در این جلسه بار دیگر تهدید کرد در صورت نرسیدن به توافق مطلوب، آمریکا ممکن است اقدام نظامی را از سر بگیرد.
گمانهزنیها درباره مفاد توافق
به گزارش اکسیوس، مقامهای آمریکایی گفتهاند در یادداشت تفاهم ۶۰ روزه بهروشنی قید خواهد شد که کشتیرانی در تنگه هرمز «بدون محدودیت» خواهد بود.
به گفته یک مقام آمریکایی، این عبارت به معنای نبود عوارض و مزاحمت برای کشتیهاست و جمهوری اسلامی باید ظرف ۳۰ روز همه مینها را از این تنگه جمعآوری کند.
یک مقام آمریکایی نیز گفت محاصره دریایی آمریکا نیز برداشته خواهد شد، اما این اقدام متناسب با بازگشت کشتیرانی تجاری انجام خواهد گرفت.
به گفته این مقامها، یادداشت تفاهم شامل تعهد جمهوری اسلامی به خودداری از پیگیری ساخت سلاح هستهای خواهد بود. همچنین در آن قید خواهد شد که نخستین موضوعاتی که در بازه زمانی ۶۰ روزه درباره آنها مذاکره میشود، چگونگی تعیین تکلیف اورانیوم با غنای بالای ایران و نحوه پرداختن به موضوع غنیسازی خواهد بود.
افزون بر اینها، آمریکا متعهد خواهد شد که در چارچوب مذاکرات، درباره کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی گفتوگو کند. این یادداشت تفاهم همچنین شامل بحث درباره سازوکاری برای کمک به ایران جهت آغاز دریافت کالاها و کمکهای بشردوستانه خواهد بود.
مقامهای آمریکایی در گفتوگو با اکسیوس، وجود هرگونه توافق جانبی یا بند محرمانهای درباره کاهش تحریمها یا انتقال منابع مالی به جمهوری اسلامی را رد کردند. یکی از آنها گفت: «هرچه ایرانیها بیشتر حاضر به امتیاز دادن باشند، بیشتر به دست خواهند آورد.»
این در حالی است که مقامهای جمهوری اسلامی همچنان بر آزادسازی داراییهای مسدودشده تاکید دارند.
جمهوری اسلامی چه میخواهد؟
علی باقری کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، صبح پنجشنبه هفتم خرداد در مصاحبه با خبرگزاری ریانووستی روسیه گفت که تهران از واشینگتن میخواهد «تمام داراییهای مسدودشده» را آزاد کند. او افزود: «داراییهای ایران باید تماما و بدون قید و شرط به ایران بازگردانده شود.»
ابوالفضل ابوترابی، نماینده نجفآباد در مجلس، هم در گفتوگو با سایت دیدهبان ایران، «تمام خطوط قرمز» منتسب به مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، در مذاکرات را «نقضشده» خواند و به «تنگه هرمز، مساله هستهای و گرفتن غرامت» به عنوان مهمترین موارد نقضشده اشاره کرد.
او پیشبینی کرد: «آمریکا بعد از جام جهانی و انتخابات کنگره، دوباره به ما حمله میکند.»
همزمان با نهایی شدن مذاکرات میان دو طرف، درگیریهای محدودی در تنگه هرمز رخ داد؛ آمریکا دو سایت موشکپرانی جمهوری اسلامی را هدف قرار گرفت و تهران نیز در اقدامی تلافیجویانه کشورهای منطقه، از جمله یک پایگاههای هوایی آمریکا در کویت، را هدف قرار داد.
افزون بر این، وزارت خزانهداری ایالات متحده صبح پنجشنبه اعلام کرد که «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» را که جمهوری اسلامی برای کنترل عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده، در فهرست تحریمهای خود قرار داده است.
روسیه: آمریکا پیشنهاد انتقال اورانیوم غنیشده ایران را نپذیرفت
همزمان با این تحولات، وزارت خارجه روسیه اعلام کرد که با وجود آمادگی روسیه برای انتقال اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ایران به این کشور، آمریکا پیشنهاد روسیه را رد کرده است.
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، گفت: «آمریکا پیشنهاد روسیه درباره انتقال اورانیوم غنیشده ایران را که ماهها روی میز بوده، نپذیرفته است.»
او از هر دو طرف مناقشه خواست به درگیری نظامی باز نگردند و در عوض، گفتوگوها را ادامه دهند.
در هفتههای گذشته، احتمال انتقال بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی به روسیه یا چین، و همچنین رقیقسازی بخشی از آن در این کشورها از سوی منابع آگاه در رسانهها نقل شد.
تاکید اتحادیه اروپا بر ضرورت تکمیل مذاکرات کنونی
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، ششم خرداد در پایان نشست غیررسمی وزیران خارجه این اتحادیه در قبرس گفت که هر توافق اولیه میان آمریکا و جمهوری اسلامی، باید با مذاکرات عمیقتر درباره ذخایر هستهای و دیگر مسائل حیاتی مرتبط با امنیت منطقه تکمیل شود.
در کنار اظهارات و رویدادهایی که نشان میدهد آتشبس و روند رسیدن به تفاهم موقت همچنان شکننده است، فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، پنجشنبه به رسانههای ایران گفت «پیشرفت خوبی» در مذاکرات با آمریکا رخ داده و «اغلب پیشنهادات جمهوری اسلامی پذیرفته شده است».
او فزود: «مذاکرات پیشرفت کمی و کیفی قابلتوجهی داشته و برخی از ملاحظات جمهوری اسلامی باقی مانده که باید از سوی آمریکاییها انجام شود.»
بامداد پنجشنبه هفتم خرداد، سپاه پاسداران اعلام کرد در واکنش به حمله آمریکا به اطراف فرودگاه بندرعباس، یک پایگاه هوایی آمریکا در کویت را هدف قرار داده است.
همزمان، ارتش کویت از رهگیری حملات موشکی و پهپادی «خصمانه» خبر داد، بیآنکه در بیانیه اولیه خود عامل این حملات را معرفی کند.
در پی این تحولات، وزارت امور خارجه کویت حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی را «نقض آشکار حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی» این کشور خواند و تاکید کرد این حملات در شرایطی انجام شده که شماری از کشورهای منطقه برای کاهش تنش و مهار بحران تلاش میکنند.
کویت همچنین این حملات را نقض قطعنامه ۲۸۱۷ سال ۲۰۲۶ شورای امنیت سازمان ملل دانست و اعلام کرد حق کامل خود را برای اتخاذ همه اقدامات لازم به منظور حفظ امنیت و دفاع از سرزمین و تاسیسات حیاتیاش در برابر هرگونه تجاوز یا تهدید محفوظ میدارد.
امارات حمله به کویت را «تروریستی» خواند
امارات متحده عربی نیز حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به کویت را بهشدت محکوم کرد.
وزارت امور خارجه امارات این حملات را «تروریستی» خواند و اعلام کرد که هدف قرار دادن کویت، نقض آشکار حاکمیت این کشور و تهدیدی علیه امنیت و ثبات آن است.
ابوظبی همچنین تاکید کرد از هر اقدامی که کویت برای حفظ امنیت و ثبات خود اتخاذ کند، حمایت میکند.
قطر: از هر اقدامی برای حفظ حاکمیت و امنیت کویت حمایت میکنیم
قطر هم در بیانیهای، حمله موشکی و پهپادی به کویت را بهشدت محکوم کرد و آن را «نقض آشکار حاکمیت» این کشور و «نقض فاحش قوانین بینالمللی» دانست.
وزارت امور خارجه قطر خواستار جلوگیری از پیامدهای این حملات و کاهش تنش برای بازگرداندن امنیت و ثبات در سطح منطقه و جهان شد.
در بیانیه قطر همچنین بر «همبستگی کامل» این کشور با کویت تاکید شد و دوحه اعلام کرد از هر اقدامی برای حفظ حاکمیت و امنیت کویت حمایت میکند.
ریاض: با هر اقدامی که امنیت و ثبات منطقه را تهدید کند، قاطعانه مخالفیم
عربستان سعودی نیز در واکنشی مشابه، حملات موشکی و پهپادی به کویت را محکوم و تقبیح کرد. وزارت خارجه این کشور در بیانیهای در شبکه ایکس نوشت ریاض با نقض حاکمیت کشورها و هر اقدامی که امنیت و ثبات منطقه را تهدید کند، قاطعانه مخالف است.
عربستان همچنین با اعلام همبستگی با دولت و مردم کویت، تاکید کرد از هر اقدامی که این کشور برای حفظ حاکمیت، امنیت و ثبات خود اتخاذ کند، حمایت میکند.
در همین حال، فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد جمهوری اسلامی ساعت ۴:۴۷ بامداد پنجشنبه به وقت ایران، یک موشک بالستیک به سوی کویت شلیک کرد که نیروهای کویتی آن را رهگیری کردند.
سنتکام: از پرتاب ششمین پهپاد جمهوری اسلامی جلوگیری کردیم
سنتکام این اقدام را «نقض فاحش آتشبس» خواند و افزود چند ساعت پیش از آن، نیروهای جمهوری اسلامی پنج پهپاد انتحاری را در نزدیکی تنگه هرمز به پرواز درآورده بودند که «تهدیدی آشکار» ایجاد کردند.
به گفته سنتکام، همه این پهپادها از سوی نیروهای آمریکایی رهگیری شدند و آمریکا همچنین از پرتاب ششمین پهپاد از یک مرکز کنترل زمینی جمهوری اسلامی در بندرعباس جلوگیری کرد.
مقامهای جمهوری اسلامی: آمریکا عامل تشدید تنش است
در مقابل، مقامهای جمهوری اسلامی، حملات آمریکا به بندرعباس را عامل تشدید تنش معرفی کردند.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، حمله آمریکا به اهدافی در بندرعباس را اقدامی «تجاوزکارانه» علیه تمامیت سرزمینی و حاکمیت ملی ایران خواند و گفت این حملات نقض فاحش حقوق بینالملل و منشور ملل متحد است.
بقائی همچنین «لفاظیهای تهدیدآمیز» مقامهای آمریکایی علیه جمهوری اسلامی و عمان را محکوم کرد و اقدامات آمریکا را «نقض مستمر آتشبس» خواند.
علی باقری کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، نیز در واکنش به فضای تنشآلود منطقه گفت: «هیچ مشکلی بین جمهوری اسلامی و کشورهای همسایه وجود ندارد، بلکه آنچه که اکنون مشکل منطقه است، دخالت آمریکا و حضور و نفوذ اسرائیلیهاست.»
او که به روسیه سفر کرده است، در گفتوگو با رسانهها افزود: «منطقه ما بدون آمریکا باثباتترین نقطه جهان خواهد بود.»
یک تحریم دیگر در میانه مذاکرات
همزمان با افزایش تنشها در خلیج فارس، وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» را که جمهوری اسلامی برای کنترل عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده، در فهرست تحریمهای خود قرار داده است.
این نهاد تازهتاسیس از سوی جمهوری اسلامی مسئول هماهنگی، صدور مجوز عبور و تعیین مقررات تردد کشتیها در تنگه هرمز معرفی شده و تهران در هفتههای اخیر تلاش کرده از طریق آن، کنترل بیشتری بر عبور و مرور دریایی اعمال کند.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا پیشتر در ۱۱ اردیبهشت هشدار داده بود هرگونه پرداخت به حکومت ایران برای عبور از تنگه هرمز میتواند افراد و شرکتها را در معرض تحریم قرار دهد.
تشدید دوباره درگیریها میان جمهوری اسلامی و نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه، نگرانیها را درباره آتشبس شکننده میان تهران و واشینگتن - که از ۱۹ فروردین برقرار شده - افزایش داده و امیدها به توافق صلح را تضعیف کرده است.
هرچند در روزهای گذشته بارها از سوی مقامهای آمریکایی و ایرانی تکرار شد که مذاکرات در آخرین مراحل و اعلام توافق قریبالوقوع است، اما دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده چهارشنبه ششم خرداد در جلسه کابینه گفت که از مفاد پیشنهادی جمهوری اسلامی راضی نیست و بار دیگر تهدید کرد در صورت نرسیدن به توافق مطلوب، آمریکا ممکن است اقدام نظامی را از سر بگیرد.
او گفت: «شاید مجبور شویم برگردیم و کار را تمام کنیم، شاید هم نه.»
تحریمها، برچیدن برنامه هستهای جمهوری اسلامی و وضعیت تنگه هرمز - که پیش از جنگ حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از آن عبور میکرد - همچنان مهمترین نقاط اختلاف در مذاکرات برای پایان جنگ هستند.
یک منبع آگاه از روند مذاکرات تهران و واشینگتن، پنجشنبه هفتم خرداد به ایراناینترنشنال گفت: «درباره میزان اطلاع مجتبی خامنهای از روند گفتوگوها و ابعاد تفاهم تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی با دولت دونالد ترامپ، ابهامهای جدی وجود دارد.»
بر اساس این اطلاعات، سفر اخیر قالیباف و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، به قطر و «خودداری تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی از سفر به پاکستان» یا پیشبرد گفتوگوها در تهران، بر گمانهزنیها درباره تشدید اختلافنظرها و نبود هماهنگی کامل در سطوح بالای حاکمیت افزوده است.
پیشتر در ۳۰ اردیبهشت، شبکه الحدث گزارش داد همکاری میان حکومت ایران و پاکستان با چالشهایی روبهرو شده و فضای بیاعتمادی بر سطح هماهنگیهای دو طرف سایه انداخته است.
این رسانه افزود میان تهران و اسلامآباد درباره کانالهای مذاکره و محل برگزاری گفتوگوها، اختلاف نظر وجود دارد.
بر اساس این گزارش، پاکستان از ایجاد کانالهای ارتباطی جدید میان تهران و واشینگتن ابراز نارضایتی کرده است.
اکنون اطلاعات اختصاصی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد افزایش نقشآفرینی دوحه و سفر هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی به قطر، ممکن است نشانهای از اختلافات داخلی و تغییر در مسیر هماهنگیهای دیپلماتیک جمهوری اسلامی باشد.
مجتبی خامنهای از زمان انتصاب بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی، در هیچ مراسم یا مکانی عمومی حاضر نشده و هیچ پیام صوتی یا تصویری منتشر نکرده است.
پیامهای منتسب به خامنهای تنها بهصورت مکتوب منتشر میشوند.
در این بازه زمانی، برخی رسانهها و حامیان جمهوری اسلامی بارها تصاویر و ویدیوهایی از او را که با هوش مصنوعی ساخته شدهاند، به اشتراک گذاشتهاند.
اختلاف در حاکمیت بر سر مذاکره با آمریکا
در هفتههای گذشته، گزارشهای متعددی درباره بروز اختلاف نظر در ساختار حاکمیت جمهوری اسلامی بر سر نحوه پیشبرد جنگ و مذاکرات با آمریکا منتشر شده و حتی اطلاعات رسیده از توبیخ قالیباف حکایت داشته است.
ابوالفضل ابوترابی، نماینده مجلس شورای اسلامی، هفتم خرداد در مصاحبه با پایگاه خبری دیدهبان ایران، به مذاکرات تهران و واشینگتن پرداخت و گفت: «تمام خطوط قرمز رهبری از تنگه هرمز، مساله هستهای و گرفتن غرامت، نقض شده است.»
ابوترابی توافق احتمالی دو طرف را «برجام دو» خواند و با اشاره به مفاد آن افزود: «امروز دارند با یک آبنبات چوبی ما را فریب میدهند ... این ۱۴ بند با آن ۱۰ بندی که با نظر مستقیم رهبری تهیه شده بود، کاملا و ۱۸۰ درجه متفاوت است.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که علیرغم در جریان بودن رایزنیهای دیپلماتیک، درگیریهای پراکنده میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی همچنان ادامه دارد.
بامداد هفتم خرداد، ارتش آمریکا اعلام کرد چند پهپاد جمهوری اسلامی را در نزدیکی تنگه هرمز سرنگون کرده و یک سایت نظامی مرتبط با پرتاب پهپادها را هدف قرار داده است.
در مقابل، سپاه پاسداران از حمله به یک پایگاه هوایی آمریکا خبر داد.
