یک پژوهش تازه در بریتانیا نشان میدهد نگرشهای زنستیزانه نه تنها به خشونت علیه زنان دامن میزند، بلکه میتواند مردان را در مسیر گرایش به خشونت افراطگرایانه هم قرار دهد. نویسندگان این مطالعه گفتهاند در بسیاری موارد، «روانشناسی مشترکی» پشت انواع گوناگون خشونت مردانه وجود دارد.
این پژوهش که در نشریه «تروریسم اند پلیتیکال وایولنس» منتشر شده، به قلم بتینا روتوایلر، کیتلین کلمو و پل گیل، سه پژوهشگر دانشگاه کالج لندن است.
خشونت خانگی تا افراطگرایی؛ یک پیوند پنهان
این پژوهشگران بر اساس یک نظرسنجی ملی در بریتانیا به بررسی چگونگی احتمال ارتباط نگرشهای زنستیزانه با اشکال مختلف خشونت، از جمله خشونت علیه زنان، درگیری فیزیکی و حتی تمایل به خشونت افراطگرایانه پرداختند.
نویسندگان تصریح کردند که «شواهد رو به افزایش نشان میدهد میان افراطگرایی خشونتآمیز و خشونت علیه زنان همپوشانیهایی وجود دارد» و تاکید کردند بسیاری از این رفتارها بر «باورها و نگرشهای مردسالارانه و زنستیزانه» تکیه دارد.
به باور آنها «زنستیزی اغلب موتور محرک خشونتهایی است که در ظاهر بیارتباط بهنظر میرسند».
نقش «حس استحقاق» و «انتقامجویی» در خشونت
پژوهشگران برای سنجش میزان زنستیزی، مقیاسی تازه طراحی کردند و سپس بررسی کردند این نگرشها چگونه رفتار خشونتآمیز را پیشبینی میکند.
یافتهها نشان میدهد مردانی که باورهای زنستیزانه قویتری دارند، بیشتر از دیگران دچار «برنامهریزی انتقامی» میشوند.
در بخشی از پژوهش آمده است: «مردانی که ترکیبی از زنستیزی و حس استحقاق آسیبدیده را تجربه میکنند، بیش از دیگران بهدنبال تنبیه زنان و بازگرداندن حس کنترل از دست رفته هستند.»
این حس استحقاق، به تعبیر نویسندگان، زمانی تشدید میشود که مرد تصور کند زنان جایگاه سنتی او را به چالش کشیدهاند. به همین دلیل، میل به انتقامگیری علیه زنان یا گروههایی که تهدید تلقی میشوند، افزایش مییابد.
خشونت به عنوان اثبات مردانگی
در بخش دیگری از پژوهش، محققان نقش «هیجانات مردانه اغراق شده» را بررسی کردند؛ مجموعهای از نگرشها که خشونت را نشانه مردانگی و قدرت میدانند.
بر این اساس مردانی که «مردانگی خود را در معرض تهدید میبینند، احتمال بیشتری دارد برای اثبات جایگاه خود به خشونت متوسل شوند».
این یافتهها در کنار یکدیگر نشان میدهد زنستیزی میتواند از مسیرهای مختلف، از افزایش انتقامجویی تا تکیه بر الگوهای مردانه خشونتمحور، به رفتارهای پرخطر منجر شود.
اینسلها؛ خشونتی که به افراطگرایی میرسد
بخش دیگری از پژوهش به پدیده «اینسلها» میپردازد؛ گروههایی از مردان که خود را «ناخواسته مجرد» معرفی میکنند و گفتمانشان بر احساس «استحقاق آسیبدیده، نفرت از زنان و توجیه خشونت» استوار است.
پژوهش به نقل از تحلیلهای انتقادی توضیح میدهد خشونت اینسلها «شکلی از تروریسم زنستیزانه» است که هدفش «تنبیه و سرکوب زنان برای بازگرداندن سلسله مراتب مردسالارانه» است.
این افراد شرم و خشم خود را به میل انتقام تبدیل و خشونت را ابزار بازپسگیری چیزی میکنند که حق خود میخوانند.
همپوشانی رفتارهای خشونتآمیز
بر پایه یافتههای این پژوهش، میان سه رفتار اصلی تمایل به افراطگرایی خشونتآمیز، آمادگی برای درگیری فیزیکی و حمایت از خشونت علیه زنان، ارتباطی معنادار وجود دارد.
پژوهشگران در این باره نوشتند: «یافتههای ما نشان میدهد اشکال مختلف خشونت مردانه اغلب ریشههای مشترکی دارند.»
جالب اینجاست که با وجود گستره عمومی این نتایج در میان مردان، در نمونه زنان نیز رابطهای میان زنستیزی و حمایت از خشونت علیه زنان مشاهده شده است؛ هرچند پژوهشگران تاکید کردهاند که این بخش نیازمند تحقیقات بیشتری است.
در بخش پایانی مقاله، روتوایلر، کلمو و گیل تاکید کردهاند: «ادامه کماهمیت جلوه دادن رابطه میان پویاییهای جنسیتی، خشونت علیه زنان و افراطگرایی خشونتآمیز و عدم پذیرش این واقعیت که مرتکبان این جنایات بیشتر مردان هستند، به تداوم فرهنگ خشونت مردانه کمک میکند و آن را بیش از پیش تقویت خواهد کرد.»
آنها معتقدند: «درک این سازوکارها برای پیشگیری از خشونت، چه در خانه و چه در عرصه عمومی، حیاتی است.»
این تحقیق بر اساس یک نظرسنجی ملی در بریتانیا از یک هزار و ۴۹۹ نفر انجام شد و شرکتکنندگان شامل ۷۳۰ مرد و ۷۶۹ زن بودند.
حضرتی چهارشنبه پنجم آذر از موافقت اعضای کابینه پزشکیان با ابلاغیه محرمانه خامنهای خبر داد و گفت: «به هر حال، همه ما مسلمان هستیم و به دین، آیین، مذهب و احکام شرعی خود معتقدیم.»
او افزود: «افراد معدودی دست به ناهنجاریهای اجتماعی میزنند. اکثریت جامعه ما جامعهای اخلاقی و محترم است. با این همه، هم شخص آقای رییسجمهور، هم تمامی اعضای دولت نسبت به این رفتارهایی که بهصورت موردی مشاهده میشود، حساسیت دارند.»
چهارم آذر، حسین رفیعی، معاون تبلیغ و امور فرهنگی حوزههای علمیه، خبر داد سه ماه پس از پایان جنگ ۱۲ روزه، وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی گزارشی درباره وضعیت حجاب در کشور به خامنهای ارائه کرد.
به گفته رفیعی، رهبر جمهوری اسلامی این گزارش را «تکاندهنده» خواند و دستور داد نسخهای از آن در اختیار پزشکیان قرار گیرد تا دستگاههای اطلاعاتی «پروژهسازان و عوامل آنها» در موضوع نافرمانی در برابر حجاب اجباری را شناسایی کنند و تحت پیگرد قرار دهند.
این مقام حوزه علمیه افزود «بیحجابی یک جریان تصادفی نیست»، بلکه «بخشی از طرحهای امنیتی و اطلاعاتی سرویسهای بیگانه برای تضعیف جمهوری اسلامی» است.
در هفتههای اخیر، مقامهای جمهوری اسلامی بر ضرورت تشدید سیاستهای سرکوبگرانه برای تحمیل حجاب اجباری تاکید کردهاند.
غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه، ۲۳ آبان اعلام کرد به دادستانها دستور داده با همکاری دستگاههای امنیتی و انتظامی، جریانات «سازمانیافته و مرتبط با بیگانه» در زمینه «ناهنجاریهای اجتماعی» را به دستگاه قضایی جمهوری اسلامی معرفی کنند.
تکرار روشهای شکستخورده
رییس شورای اطلاعرسانی دولت چهاردهم در ادامه اظهارات خود گفت «ناهنجاریهای اجتماعی» تنها محدود به موضوع حجاب اجباری نیست و وزارت اطلاعات در گزارش خود به دستکم ۲۳ نمونه از این مصداقها، از جمله «اوباشگری، شرب خمر و خانههای فساد» اشاره کرده که «برهنهنمایی» تنها یکی از این موارد بوده است.
حضرتی بار دیگر تاکید کرد پزشکیان و اعضای دولت او نسبت به موضوع حجاب اجباری «دغدغه» و «حساسیت ویژه» دارند اما: «این بدان معنا نیست که ما بهدنبال استفاده از همان روشهای شکستخورده گذشته هستیم.»
او افزود پزشکیان «همواره تاکید داشته که گشت ارشاد یا حجاببان نتیجهبخش نیست» و «وقتی یک شیوه برخورد جواب نمیدهد، دلیل ندارد که بیدلیل بر آن پافشاری کنیم».
سوم آذر، احمد خاتمی، عضو مجلس خبرگان، عبارت حجاب اجباری را «ساخته دشمن» خواند و تاکید کرد «اصل دستور دینی» نباید به چالش کشیده شود.
در هفتههای اخیر، قطع ناگهانی و بدون اطلاع قبلی سیمکارت تعدادی از زنان مخالف حجاب اجباری و همچنین مردانی که پستهایی انتقادی علیه حکومت منتشر کردهاند، به بروز اختلال در زندگی روزمره آنها انجامیده است.
این زنان تصاویر بدون حجاب اجباری خود را در شبکههای اجتماعی منتشر کرده یا در اماکن عمومی بدون پوشش مورد نظر حکومت ظاهر شده بودند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، چهارشنبه پنجم آذر به نقل از ذکریایی نوشت از ابتدای سال جاری تا پایان آبانماه، دو هزار و ۳۱۰ فقره آتشسوزی در عرصههای ملی، جنگلی و مرتعی کشور رخ داده که در مجموع، حدود ۴۵ هزار و ۸۰۹ هکتار را در بر گرفته است.
این مقام سازمان منابع طبیعی ضمن مقایسه آمارها با بازه زمانی مشابه در سال گذشته گفت شمار حریقها ۱۲ درصد افزایش و وسعت مناطق آسیبدیده حدود دو درصد کاهش یافته است.
او «تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی، خشکی عرصههای طبیعی، برخی بیاحتیاطیهای گردشگران و شبمانی» را از مهمترین عوامل وقوع آتشسوزی در این مناطق برشمرد و افزود ۹۵ درصد آتشسوزیها از «خطاهای انسانی» ناشی میشود.
به گفته ذکریایی، استان فارس با حدود ۱۲ هزار و ۸۴۰ هکتار اراضی سوخته، بیشترین وسعت آتشسوزی را در میان استانهای کشور به خود اختصاص داده است.
پس از آن، استانهای کردستان با حدود چهار هزار و ۸۷۰ هکتار، کرمانشاه با چهار هزار و ۷۳۰ هکتار، کهگیلویه و بویراحمد با چهار هزار و ۲۴۰ هکتار، آذربایجان غربی با بیش از سه هزار و ۲۰۰ هکتار و آذربایجان شرقی با نزدیک به دو هزار و ۹۰۰ هکتار در رتبههای بعدی قرار دارند.
بسیاری از شهروندان و کاربران شبکههای اجتماعی در روزهای اخیر از مقامهای جمهوری اسلامی بهدلیل سهلانگاری، تعلل و بیتفاوتی در قبال نابودی منابع طبیعی کشور، از جمله جنگلهای هیرکانی، انتقاد کردهاند.
خرابکاری عمدی، بیتفاوتی حاکمیت یا سهلانگاری گردشگران؟
در روزهای اخیر، مقامهای جمهوری اسلامی کوشیدهاند با کمرنگ جلوه دادن نقش ضعف زیرساختها و کمبود تجهیزات، بیتوجهی حکومت به مسائل زیستمحیطی و تعلل در مهار آتشسوزی جنگلها را نادیده بگیرند و بار دیگر، همچون موارد متعدد گذشته، مسئولیت را متوجه مردم کنند.
رسول اشرفیپور، معاون امور سازمان جنگلها و منابع طبیعی کشور، «عامل انسانی» را دلیل اصلی حریق جنگلها برشمرد و از «گردشگران» خواست به «مسئولیتهای اجتماعی» توجه بیشتری داشته باشند.
او اضافه کرد: «جنگلهای شمال کشور بهدلیل شرایط سکون و گرمایی هوا در برخی روزهای نیمه دوم سال شرایط بالقوه آتشسوزی را پیدا میکنند که این امر در اثر بیملاحظگی انسانها میتواند به شرایط بالفعل تبدیل شود که نمونه آن را در آتشسوزی جنگلهای الیت، کلاردشت، نور و گلوگاه مازندران و آزادشهر شاهد بودیم.»
روزنامه حکومتی فرهیختگان، وابسته به دانشگاه آزاد اسلامی، نیز آتشسوزی گسترده در جنگلهای الیت مازندران را به «عامل انسانی» نسبت داد و به نقل از «منابع آگاه» نوشت تاکنون حدود ۲۰ نفر بهدلیل احتمال دست داشتن در این حریق بازداشت شدهاند.
این روزنامه افزود این حادثه «بهخاطر خشکی ناشی از کمبارشی رخ نداده است و این گمانه پررنگ میشود که پای یک خرابکاری و آتشسوزی عمدی در میان است».
فرضیه عمدی بودن آتشسوزی الیت همچنین از سوی هادی کیادلیری، معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست، مطرح شد.
او در عین حال بهصورت تلویحی اذعان کرد این آتشسوزی در ابتدا از سوی مسئولان جدی گرفته نشده است: «زمانی که متوجه شدیم امکان گسترش آتش وجود دارد، تلفنی درخواست بالگرد کردیم اما چون سطح آتش هنوز کم بود، هماهنگی برای اعزام بالگرد سخت انجام شد.»
کیادلیری صعبالعبور بودن منطقه، دشواری دسترسی و کمبود شدید نیرو و تجهیزات محیطبانی را از دلایل طولانی شدن عملیات اطفای حریق در منطقه الیت دانست و افزود: «حتی اگر بالگرد برای اطفا به منطقه میرفت، آتش ادامه پیدا میکرد، چون اول ما باید جنس آتش را بشناسیم. کمیته مدیریت بحران در منطقه حضور داشتند ولی آشنایی کامل درباره جنس آتش نداشتند.»
سرکوب بهجای پاسخ؛ واکنش تراز جمهوری اسلامی به انتقادات
پس از انتشار مطالبی در انتقاد از نحوه مدیریت و مقابله با آتشسوزیهای اخیر، صفحه اینستاگرام حامد تیزرویان، فعال محیط زیست، از دسترس خارج شد.
تیزرویان در مطالب خود به ناکارآمدی نهادهای مسئول و کمتوجهی ساختار مدیریتی به مهار آتشسوزیهای جنگلی اشاره کرده بود.
ابوالفضل جغتایی، دیگر فعال محیط زیست، با انتشار یک استوری در اینستاگرام خود، از تیزرویان حمایت کرد.
جغتایی نوشت: «مطمئن بودم هنوز این جریان تمام نشده، به سراغ تک تک بچهها خواهند آمد. ببینید چطور کسانی که در فرستادن یک هواپیما ۱۷ روز تعلل کردند، اینطور در سرکوب عاشقان محیط زیست فعال هستند و سرعت عمل دارند.»
بر اساس جدول منتشر شده در وبسایت آیکیو ایر، صبح چهارشنبه بغداد عراق، آلماتی قزاقستان، چنگدو در چین و باکو در آذربایجان، دیگر شهرهای آلوده جهان تا رتبه دهم بودند.
همزمان سازمان هواشناسی کشور درباره آلودگی ۱۱ کلانشهر ایران تا ۹ آذر هشدار داد.
در ایران، آلودگی هوا محدود به پایتخت نیست و گسترش آن به نقاط مختلف کشور، شرایطی بحرانی ایجاد کرده است.
با وجود اعلام تعطیلی یا دورکاری در تعدادی از استانهای کشور، سازمان هواشناسی با صدور هشدار زردرنگ نسبت به افزایش آلودگی هوای ۱۱ کلانشهر ایران هشدار داد. همزمان شاخص آلودگی هوای تهران به ۲۲۵ و بسیار ناسالم رسید.
خبرگزاری ایسنا، چهارشنبه پنج آذر، به نقل از سازمان هواشناسی گزارش داد افزایش غلظت آلایندههای جوی و کاهش کیفیت هوا در هفتم آذر، در تهران، کرج، قزوین، مشهد، اصفهان، اراک، سمنان، تبریز، ارومیه، یزد و اهواز، پیشبینی میشود.
همچنین شنبه هشتم آذر در تهران، کرج، قزوین، مشهد، اصفهان، اراک، سمنان، تبریز، ارومیه و یزد و یکشنبه ۹ آذر در تهران، کرج، قزوین، اصفهان، اراک، یزد، ارومیه، تبریز، مشهد و سمنان، کاهش کیفیت هوا پیشبینی شده است.
یک شهروند با ارسال ویدیویی به ایراناینترنشنال، دورنمایی از تهران را نشان میدهد که در شامگاه چهارم آذر غرق در آلودگیست.
هوای بسیار ناسالم تهران
بر اساس اطلاعات شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، آلودگی هوای پایتخت در پنج آذر همچنان ادامه دارد و ۲۵ ایستگاه در وضعیت قرمز و ناسالم برای همه قرار گرفتهاند.
چندین ایستگاه دیگر در وضعیت ناسالم برای گروههای حساس هستند و هیچ ایستگاهی هوای قابل قبول گزارش نکرده است.
در منطقه «دروازه دولت» تهران، این شاخص به ۲۳۶ افزایش یافت که وضعیت خطرناکتری را نشان میدهد.
همزمان بهدلیل تشدید آلودگی هوا، مجموعه موزهها و اماکن تاریخی پایتخت در روزهای پنجم و ششم آذر تعطیل اعلام شد.
تهران در سال جاری تنها شش روز هوای پاک داشته و بیش از نیمی از روزهای سال برای گروههای حساس ناسالم بوده است. گروههای حساس شامل کودکان، سالمندان، بیماران قلبی و ریوی و زنان باردار میشود.
در هفتههای اخیر آلودگی هوا در پایتخت و دیگر شهرهای ایران بهطور پیوسته در وضعیت نارنجی یا قرمز بوده است.
در پی اعلام این وضعیت، برخی استانهای کشور بهدلیل آلودگی و شیوع ویروس آنفلوانزا، چهارشنبه تعطیل یا با محدودیتهایی برای فعالیت مدارس و ادارات مواجه شدند.
چهارم آذر، شهروندان با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال، تاکید کردند که نه تنها بحران آلودگی هوا را حاصل ناکارآمدی مدیریتی میدانند، بلکه آن را بخشی از سیاستهای کلان و «عمدی» میبینند که «سالهاست محیط زیست، منابع طبیعی و جان مردم را قربانی اهداف ایدئولوژیک، امنیتی و منطقهای حکومت کرده است».
عباس شاهسونی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بهشتی نیز چهارم آذر با اشاره به افزایش سال به سال روزهای آلوده و همچنین مرگهای منتسب به آلودگی هوا، اعلام کرد این آلودگی جزو پنج علت اصلی مرگومیر در کشور است.
با وجود تداوم این بحران، مقامهای جمهوری اسلامی هنوز هیچ راهحل موثر و پایداری برای کاهش آلودگی هوای تهران و دیگر کلانشهرها اجرا نکردهاند و همچنان به تعطیلیهای مقطعی بسنده میکنند.
صفوی چهارشنبه پنجم آذر در مصاحبه با روزنامه فایننشالتایمز گفت: «اگر من تصمیمگیرنده بودم، به طرحی که عربستان سعودی آن را مورد حمایت قرار داده و شناسایی اسرائیل را منوط به پذیرش راهحل دوکشوری بر اساس مرزهای سال ۱۹۶۷ دانسته، میپیوستم.»
او افزود: «اسرائیل هرگز راهحل دوکشوری را نخواهد پذیرفت اما ایران میتواند نشان دهد که قصد تضعیف نظم بینالمللی به رسمیت شناختهشده را ندارد.»
صفوی تاکید کرد این دیدگاه را بهصورت شخصی مطرح میکند و سخنانش به معنای تمایل رسمی جمهوری اسلامی برای شناسایی اسرائیل نیست.
فایننشالتایمز در گزارش خود، صفوی را استاد «خوشبرخورد» دانشگاه تهران معرفی کرد و نوشت او نیز «همچون تعدادی از روشنفکران ایرانی خواهان بازنگری اساسی در شیوه تعامل جمهوری اسلامی با جهان است».
شماری از تحلیلگران معتقدند حضور رسانهای پررنگ چهرههایی مانند صفوی، بهویژه پس از جنگ ۱۲ روزه، بخشی از طرح نظاممند و هماهنگ جمهوری اسلامی برای ارائه تصویری متفاوت از خود در عرصههای بینالمللی است.
صفوی شهریورماه نیز در مصاحبهای ترور خامنهای را محتمل دانسته و گفته بود حکومت ایران باید برای چنین سناریویی آماده باشد.
حمزه صفوی: خامنهای اسرائیل را به رسمیت نخواهد شناخت
صفوی در ادامه مصاحبه خود با فایننشالتایمز گفت: «در کوتاهمدت، ایران نمیتواند اسرائیل را به رسمیت بشناسد، زیرا این مساله بخشی از هویت جمهوری اسلامی است. اما در بلندمدت، هیچکس نمیداند [چه رخ خواهد داد].»
او افزود مادامی که خامنهای در راس حکومت ایران حضور دارد، به رسمیت شناختن اسرائیل «غیرممکن است».
خامنهای مهرماه ۱۴۰۲ عادیسازی روابط اسرائیل و کشورهای منطقه را به «شرطبندی روی اسب بازنده» تشبیه کرد و آن را «قماری محکوم به باخت» خواند.
تهران همواره از مخالفان سرسخت عادیسازی روابط اسرائیل با کشورهای منطقه بوده است.
صفوی تاکید کرد جمهوری اسلامی باید تصمیم بگیرد که میخواهد در برابر امنیت منطقه و نظم جهانی بایستد یا در جهت پشتیبانی از آن حرکت کند.
او یادآور شد: «چین با وجود انتقاد از آمریکا و داشتن دیدگاههای تجدیدنظرطلبانه، همچنان در چارچوبهای مورد پذیرش بینالمللی عمل میکند.»
فایننشالتایمز در ادامه نوشت: «مواضع صفوی که بهطور گسترده در رسانههای ایران بازتاب یافته، از گفتوگویی گستردهتر حکایت دارد که نهتنها در عرصه عمومی، بلکه در میان محافل سیاسی بانفوذ نیز جریان دارد، زیرا شمار فزایندهای از عملگرایان خواهان تغییرات اساسی هستند.»
بر اساس این گزارش، این گروه معتقدند جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه «باید اصول ایدئولوژیک سختگیرانه خود در دشمنی با ایالات متحده و اسرائیل را تعدیل کند تا از بروز درگیریها در آینده جلوگیری شود».
فائزه هاشمی: ایران باید روابط خود با آمریکا را از سر بگیرد
فایننشالتایمز نوشت تاکنون برخی «وارثان چهرههای وفادار به رژیم»، از جمله نوههای روحالله خمینی و فرزندان اکبر هاشمی رفسنجانی، «دیدگاههای غیرمتعارفی» را در خصوص سیاستهای جمهوری اسلامی و لزوم بازنگری در آنها مطرح کردهاند.
فائزه هاشمی در مصاحبه با این روزنامه بریتانیایی گفت: «به باور من، باید ابتدا روابط دیپلماتیک با ایالات متحده را از سر بگیریم، سپس درباره اختلافات به گفتوگو بنشینیم و منافع ملی خود را همانند هر کشور دیگری دنبال کنیم.»
او اضافه کرد: «در حالت آرمانی، ایران باید بهسوی یک نظام سکولار حرکت کند. با این حال، حتی اگر در شرایط کنونی تحقق آن ممکن نباشد، باز هم باید گامهایی جدی و معنادار در مسیر تغییرات اساسی برداریم.»
هاشمی از چهرههای منتسب به جریان موسوم به «اصلاحطلب» در داخل ایران به شمار میرود.
او با وجود طرح انتقادهایی نسبت به حاکمیت، پیشتر در مصاحبهای از احتمال رهبری مجتبی خامنهای، فرزند رهبر کنونی جمهوری اسلامی، حمایت کرده و گفته بود او شاید مشابه محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، مسیر تحولاتی گسترده را دنبال کند.
