روزنامه اورشلیمپست گزارش داد طرح احتمالی دولت دونالد ترامپ برای فروش جنگندههای اف-۳۵ به عربستان سعودی بدون آنکه ریاض اسرائیل را به رسمیت بشناسد، میتواند خاورمیانه را «به لرزه درآورد» و چشمانداز پیمان ابراهیم را با خطر روبهرو کند.
این رسانه چهارشنبه ۱۴ آبان نوشت پنتاگون موافقت اولیه خود را با فروش اف-۳۵ به عربستان سعودی اعلام کرده و دولت ترامپ ممکن است این معامله را بدون مشروط کردن آن به عادیسازی روابط میان ریاض و اورشلیم انجام دهد.
اورشلیمپست این تحول را «زلزلهای ژئوپلیتیکی و امنیتی» در خاورمیانه توصیف کرد و نوشت تاکنون جنگندههای اف-۳۵ صرفا در اختیار کشورهای دارای نظام دموکراتیک، از جمله آمریکا، شماری از کشورهای اروپایی، ژاپن و کره جنوبی، قرار گرفتهاند و هیچ کشوری با رویکردی خصمانه نسبت به اسرائیل یا از متحدان احتمالی جمهوری اسلامی مجوز خرید این جنگنده را نداشته است.
خبرگزاری رویترز ۱۳ آبان به نقل از منابع آگاه گزارش داد آمریکا در حال بررسی درخواست عربستان سعودی برای خرید ۴۸ جنگنده پیشرفته اف-۳۵ است.
اف-۳۵ پیشرفتهترین جنگنده جهان با قابلیت پنهانکاری است که میتواند بهراحتی از سد سامانههای پدافندی بیشتر کشورها عبور کند.
اسرائیل ابتدا در سپتامبر ۲۰۲۰ در چارچوب پیمان ابراهیم با دو کشور امارات و بحرین روابط سیاسی و دیپلماتیک برقرار کرد و سپس در اکتبر همان سال با مراکش و در دسامبر ۲۰۲۲ با سودان پیمان عادیسازی روابط به امضا رساند. تهران همواره از مخالفان سرسخت عادیسازی روابط اسرائیل با کشورهای منطقه بوده است.
اهمیت راهبردی اف-۳۵ برای اسرائیل
اورشلیمپست در ادامه گزارش داد اهمیت اصلی جنگنده اف-۳۵ در آن است که به اسرائیل امکان میدهد از سد سامانههای پدافندی ایران، سوریه، حزبالله لبنان، حوثیهای یمن و حماس عبور کند.
در این مطلب تحلیلی آمده است: «این برتری هوایی یکی از دلایل اصلی موفقیت اسرائیل در به تعویق انداختن برنامه هستهای جمهوری اسلامی به مدت دو سال و تحقق دستاوردی بیسابقه دیگر علیه آیتاللهها بوده است.»
اورشلیمپست افزود اف-۳۵ نقش مهمی در حفظ «برتری کیفی» اسرائیل در برابر دشمنانی ایفا میکند که از نظر جمعیتی و جغرافیایی برتری دارند و از چندین جهت اسرائیل را در محاصره خود گرفتهاند.
عربستان سعودی بهطور کلی از نظر سیاسی و امنیتی به ایالات متحده و اروپا نزدیکتر است تا به کشورهای بلوک شرق. این کشور همچنین بخشی از یک ائتلاف نانوشته و غیررسمی امنیتی در خاورمیانه به شمار میرود که با حضور اسرائیل و چند کشور سنیمذهب در برابر تهران شکل گرفته است.
با این حال، ریاض در سالهای اخیر روابط خود را با روسیه و چین گسترش داده و حتی توافقهایی با حکومت ایران به امضا رسانده است؛ هرچند احتمال شکلگیری یک ائتلاف واقعی از دل این روابط اندک به نظر میرسد.
در چنین شرایطی، اگر ریاض به جنگنده اف-۳۵ دست یابد و فناوری آن را با مسکو، پکن یا تهران به اشتراک بگذارد، برتری کیفی اسرائیل در برابر جمهوری اسلامی ممکن است تضعیف شود.
این وضعیت همچنین میتواند مناسبات اسرائیل با چین و روسیه را که در حال حاضر برای توان نظامی اسرائیل احترام قائل هستند، دچار تنش کند.
طرح نافرجام فروش اف-۳۵ به امارات در سال ۲۰۲۰
نگرانیهای اسرائیل درباره این موضوع نخستین بار در سال ۲۰۲۰ بالا گرفت؛ در آن زمان، آمریکا در اوج گفتوگوها درباره «پیمان ابراهیم» تا آستانه فروش اف-۳۵ به امارات متحده عربی پیش رفت.
در آن مقطع زمانی، به نظر میرسید مقامهای سیاسی اسرائیل تصمیم گرفتهاند بهطور علنی با فروش این جنگنده به ابوظبی مخالفت نکنند، اما فرماندهان نظامی اسرائیل نسبت به این اقدام بهشدت نگران بودند و هنگامی که معامله به دلایل مختلف منتفی شد، آسودهخاطر شدند.
با این حال، یکی از عواملی که پذیرش این معامله را تا حدی برای اسرائیل ممکن کرده بود، عادیسازی روابط امارات با این کشور بود. به عبارت دیگر، اسرائیل در برابر کسب یک پیروزی راهبردی بزرگ ترجیح داد در قبال «یک خطر بالقوه امنیتی» سکوت کند.
حال دولت ترامپ ممکن است فروش جنگندههای اف-۳۵ به عربستان سعودی را بدون هیچ تعهدی از سوی ریاض برای عادیسازی روابط با اسرائیل نهایی کند.
اف-۳۵ بدون عادیسازی روابط عربستان سعودی و اسرائیل؟
پس از تهاجم مرگبار هفتم اکتبر حماس، بنیامین نتانیاهو در برابر هرگونه امتیازدهی به فلسطینیها، حتی در کرانه باختری که نقشی در این حمله نداشتند، موضعی سختگیرانهتر اتخاذ کرده است. در سوی دیگر، ریاض همچنان بر این موضع پافشاری میکند که عادیسازی روابط با اسرائیل نباید به بهای نادیده گرفتن کامل مساله فلسطین تمام شود.
در حالی که هنوز هیچ توافق روشنی درباره نحوه مشارکت عربستان، امارات، مصر، تشکیلات خودگردان فلسطین، تونی بلر و دیگر بازیگران در مدیریت آینده غزه بهدست نیامده، برخی گزارشها درباره احتمال فروش اف-۳۵ به ریاض بر نگرانیهای تحلیلگران نظامی اسرائیل افزوده است.
اورشلیمپست هشدار داد: «فروش این جنگندهها به ریاض میتواند در بلندمدت خطرات جدی برای امنیت اسرائیل ایجاد کند؛ اما اگر این معامله بدون بهرهگیری اسرائیل از فرصت عادیسازی روابط یا از دست دادن آن بهعنوان اهرم فشار انجام شود، پیامدهای آن بهمراتب سنگینتر خواهد بود.»
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۱۴ آبان در گزارشی نوشت این اقدام به معنای شکستن سنتهای قدیمی سنا و تسهیل فرآیند تصویب قوانین خواهد بود.
ترامپ در مراسم صرف صبحانه با سناتورهای جمهوریخواه در کاخ سفید گفت: «ما باید کشور را باز کنیم و راهی که برای انجام این کار داریم، پایان دادن به فیلیباستر است.»
او اضافه کرد: «ممکن است شما این کار را نکنید و من مطابق خواسته شما عمل خواهم کرد. شما افراد بسیار هوشمندی هستید، دوستان خوب من هستید، اما فکر میکنم این یک اشتباه بزرگ است. در واقع، این اشتباهی تراژیک خواهد بود. واقعا زمان آن فرا رسیده است.»
فیلیباستر (Filibuster) یک قانون و روش پارلمانی است که به اقلیت در مجلس سنای ایالات متحده این امکان را میدهد که مانع از تصویب سریع یک لایحه یا قانون شوند.
این روش معمولا از طریق سخنرانیهای طولانی و بیپایان برای به تاخیر انداختن روند تصویب قوانین استفاده میشود. در واقع، فیلیباستر به سناتورها اجازه میدهد که برای جلوگیری از تصویب قانونی خاص، تا زمانی که ۶۰ سناتور (از مجموع ۱۰۰ سناتور) آن را تایید نکنند، سخنرانی کنند یا سایر اقدامات تاخیری را انجام دهند.
جمهوریخواهان در سنا اکثریت ۵۳ به ۴۷ دارند و در مجلس نمایندگان نیز اکثریت ۲۱۹ به ۲۱۳ را در اختیار دارند.
در حالی که ترامپ پیشتر خواستار لغو فیلیباستر شده بود، قانونگذاران جمهوریخواه تا کنون از این اقدام امتناع کردهاند، بخشی از آن به این دلیل است که نگرانند دموکراتها در آینده پس از به دست آوردن اکثریت، دیگر به این قاعده پایبند نمانند.
ترامپ در این جلسه نگرانیها در مورد قدرت گرفتن دموکراتها را نادیده گرفت و اظهار داشت که اگر سنا فیلیباستر را لغو کند، جمهوریخواهان میتوانند قدرت خود را با تصویب قوانینی که به اعتقاد او محبوب هستند، حفظ کنند.
ترامپ به سناتورها گفت که تعطیلی دولت تاثیر منفی بر بازار سهام، خطوط هوایی و برنامه غذایی کمکی برای آمریکاییهای کمدرآمد (SNAP) گذاشته است.
او همچنین بخشی از باختهای جمهوریخواهان در انتخابات سهشنبه را به تعطیلی دولت مرتبط دانست و گفت که این تعطیلی به اندازهای که فکر میکرد به دموکراتها آسیب نزده است.
این تعطیلی دولت اکنون وارد روز ۳۶ خود شده است و رکورد قبلی تعطیلی ۳۵ روزه را که در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ (۲۰۱۷-۲۰۲۱) ثبت شده بود، شکست.
گاردین چهارشنبه ۱۴ آبان گزارش داد این مرد با وجود اصرار وکلایش مبنی بر اینکه قربانی «بردهداری مدرن» شده است، دوباره به فرانسه بازگردانده شد.
محمود در بیانیهای بر عزم دولت برای اجرای این طرح تاکید کرد و گفت: «هرکس پس از بازگردانده شدن طبق توافق بریتانیا و فرانسه تلاش کند دوباره به بریتانیا برگردد، وقت و پولش را هدر میدهد.»
او ادامه داد این فرد از طریق دادههای بیومتریک شناسایی و بلافاصله بازداشت شد، پروندهاش به سرعت بررسی و دوباره اخراج شد.
محمود افزود: «پیام من روشن است: اگر تلاش کنید به بریتانیا برگردید، دوباره بازگردانده خواهید شد. من هر کاری لازم باشد انجام میدهم تا روند اخراج مهاجران غیرقانونی را گسترش دهم و از مرزهایمان محافظت کنم.»
این مرد نخستینبار ۱۵ مرداد وارد بریتانیا و ۲۸ شهریور به فرانسه بازگردانده شد. او سپس ۲۶مهر بار دیگر با قایق کوچک وارد بریتانیا شد و درخواست پناهندگی داد.
اگرچه نشانههایی از قاچاق انسان در پرونده او مطرح شده بود، وزارت کشور بریتانیا در ۲۹ مهر درخواست بازپذیری او را به فرانسه ارسال کرد که دوم آبان پذیرفته شد. ادعای او درباره قربانی بودن در چارچوب «سازوکار ارجاع ملی» برای بررسی ارجاع، اما پنج آبان رد شد.
او پیش از اخراج، به عنوان فردی آسیبپذیر شناسایی شده بود و به دلیل نگرانی درباره وضعیت روانیاش، کارکنان زندان هر ساعت وضعیتش را بررسی میکردند.
این مرد میگوید قربانی بردهداری مدرن توسط قاچاقچیان در شمال فرانسه است. او پیشتر گفته بود بهدلیل ترس از خشونت و تهدید از سوی قاچاقچیان، دوباره به بریتانیا بازگشته است.
او به روزنامه گاردین گفت: «اگر فکر میکردم فرانسه برای من جای امنی است، هرگز به بریتانیا نمیآمدم.»
این مرد اکنون از کشور دیگری درخواست پناهندگی خواهد کرد.
تاکنون ۹۴ نفر بر اساس پیمان «بازگشت» میان لندن و پاریس، به فرانسه بازگردانده شدهاند. ۵۷ نفر نیز پس از تکمیل مدارک و بررسیهای امنیتی و صلاحیت، از طریق همین سازوکار بهطور قانونی به بریتانیا آمدهاند.
مقامهای بریتانیایی امیدوارند روند اخراجها را افزایش دهند.
با اینحال روزنامه لوموند گزارش داد مقامهای فرانسوی برای کسب امتیاز در مذاکرات مالی مربوط به «پیمان سندهرست» در زمینه امنیت مرزی، این روند را «بهطور عمدی کند کردهاند».
این توافق مالی به ارزش ۴۷۶ میلیون پوند طی سه سال، پیش از انقضای آن در ماه مارس در حال بازنگری است.
همچنین اتحادیههای کارگری فرانسه در برابر طرحهایی برای رهگیری قایقهای بادی در دریا مقاومت میکنند و میگویند این اقدامات بیش از حد خطرناک است.
سال گذشته ۳۶ هزار و ۸۱۶ نفر با قایقهای کوچک وارد بریتانیا شدند.
تا ۳۰ مهر سال ۱۴۰۴ این رقم به ۳۶ هزار و ۸۸۶ نفر رسیده که باوجود دو ماه باقی مانده از سال، بیشتر از سال میلادی قبل است.
به دلیل شرایط نامساعد جوی، عبور از کانال مانش به مدت ۱۲ روز متوقف شده است.
بر اساس نتایج یک پژوهش که مهر ۱۴۰۳ منتشر شد، بریتانیا میزبان بیشترین تعداد مهاجران غیرقانونی در میان کشورهای اروپایی است.
روزنامه نیویورکتایمز چهارشنبه ۱۴ آبان نخستین گفتوگوی تسورکوف پس از آزادی در شهریور گذشته را منتشر کرد و او خبر داد در طول ماههای اول اسارتش، بارها شکنجه شده است. شکنجههایی شامل آویزان کردن از سقف و ضرب و شتم، استفاده از شوکهای الکتریکی و تهدیدهای جنسی.
او تاکید کرد در نهایت در شرایطی که هیچ دفاعی نداشته، مجبور شده است برای توقف شکنجهها، تن به اعترافات اجباری بدهد.
از اسارت تا آزادی
تسورکوف، دانشجوی اسرائیلی-روسی دوره دکتری دانشگاه پرینستون، دو سال و نیم اسارت در عراق را در سلول انفرادی تحت شکنجه شبهنظامیان تحت حمایت جمهوری اسلامی تجربه کرد.
او که به عنوان یک محقق برای تحقیق در مورد جنبش شیعه به عراق سفر کرده بود، اول فروردین ۱۴۰۲ ربوده شد.
تسورکوف در گفتوگو با نیویورکتایمز با دل پردرد از خاطرات دوران اسارت یاد کرده است، در حالی که آثار شکنجههایی که در آن زمان متحمل شده، همچنان بر بدنش باقی مانده و جسمش کماکان از آنها به شدت رنج میبرد.
او گفت که علاوه بر این شکنجهها، آسیبهای عصبی دائمی را متحمل شده است.
تسورکوف و مقامات اسرائیلی بر این باورند که او در پایگاه کتائب حزبالله در نزدیکی مرز ایران، منطقهای خارج از کنترل دولت عراق، بوده است.
او گفت که در طول بمباران ۱۲ روزه اسرائیل علیه مواضع جمهوری اسلامی در تابستان امسال، برخی از حملات به اندازهای نزدیک بوده که ساختمان محل حضور او را میلرزانده است.
تسورکوف به نیویورکتایمز گفت معتقد است «ترورهای اسرائیل» در طول یک سال گذشته علیه مقامات ارشد حزبالله لبنان، حماس و مقامات جمهوری اسلامی، کتائب را به لرزه درآورده و او بیشتر از اینکه برای آنها یک دارایی باشد، به یک دردسر تبدیل شده بود.
او خاطرنشان کرد فشارهای دیپلماتیک از سوی دولتهای اسرائیل و ایالات متحده به ویژه در دوره دونالد ترامپ، نقشی حیاتی در آزادیاش داشت.
تسورکوف ۱۱ مهر با انتشار پیامی در حساب کاربری خود در شبکه ایکس از دولت آمریکا و شخص رییسجمهوری ایالات متحده برای نقشی که در آزادی او ایفا کردند، قدردانی کرد و گفت: «از اقدام قاطع رییسجمهوری ترامپ متشکرم که بدون هیچ امتیازی به گروگانگیران، مرا به خانه بازگرداند.»
ایالات متحده و اسرائیل با ارسال پیامهای قوی به مقامات عراقی و درخواستهای پیوسته، در نهایت باعث آزادی او شدند.
تسورکوف با اشاره به یک تاجر به نام مارک ساویا، از دوستان ترامپ که در آزادیاش نقش داشت، گفت: «من واقعا باور دارم که اگر آنها وارد نمیشدند، من احتمالا مرده بودم.»
ترامپ ۱۸ شهریور خبر آزادی تسورکوف را اعلام کرد.
تا پیش از اعلام ترامپ، تلاشهای مکرر آمریکا و اسرائیل برای آزادی او بینتیجه مانده بود و دولت عراق از پیگیری مذاکرات با کتائب حزبالله خبر داده بود.
تجربه پزشکی و مسیر بهبودی
پس از آزادی، تسورکوف ابتدا به یک مهمانخانه لوکس در بغداد و سپس به اسرائیل منتقل شد.
او گفت: «در طول سفر از بغداد به اسرائیل، درد شدید و وضعیت جسمی خراب من باعث شد که از پزشکان درخواست کنم مرا روی برانکارد ببرند.»
در اسرائیل پزشکان او را متقاعد کردند که خودش وارد بیمارستان شود تا نشان دهد که به رغم آسیبها، از نظر روحی شکست نخورده است.
او در حال حاضر تحت درمانهای فیزیکی و روانشناسی است تا آسیبهای جسمی و روحی ناشی از اسارت طولانیمدت را بهبود بخشد.
پزشکان اسرائیلی وضعیت او را بحرانی اما قابل درمان میدانند و پیشبینی کردهاند که او نیاز به درمان طولانیمدت خواهد داشت.
درخواستها و مخالفتها
پس از آزادی، کتائب حزبالله بهشدت به اظهارات تسورکوف در مورد شکنجههایی که متحمل شده واکنش نشان داد و برخی از جزییاتی را که او در «اعترافات تحت فشار و شکنجه» بیان کرده بود، دوباره منتشر کرد.
در حالی که کتائب حزبالله حاضر نشده به طور رسمی مسئولیت ربودن تسورکوف را بپذیرد، گفتههایشان نشان داد که این گروه در نگهداری و شکنجه او نقش مهمی داشته است.
