حساب گلرخ ایرایی، زندانی سیاسی، در شبکه اجتماعی ایکس گزارش داد که روز سهشنبه ۲۵ شهریور، همزمان با سومین سالگرد کشته شدن مهسا ژینا امینی و هشتادوششمین هفته کارزار «سهشنبههای نه به اعدام»، جمعی از زنان زندانی سیاسی در زندان قرچک ورامین دست به تجمع زدند.
بر اساس این گزارش، این زنان با سردادن شعارهایی از جمله «مرگ بر دیکتاتور»، «زن، زندگی، آزادی»، «ژن، ژیان، ئازادی»، «نه به اعدام» و «تا لغو حکم اعدام ایستادهایم، تا پایان»، اعتراض خود را اعلام کردند.
این زندانیان سپس سرودهای «خون ارغوانها» و «سر اومد زمستون» را همخوانی کردند و برای نمایش مخالفت با اعدامهای جمهوری اسلامی، یک طناب دار را به آتش کشیدند.
این مراسم در نهایت با سوزاندن روسریها، اقدامی که یادآور نخستین روزهای جنبش «زن، زندگی، آزادی» بود، پایان یافت.
گوترش سهشنبه ۲۵ شهریور بر لزوم استفاده از ابزارهای دیپلماتیک برای حل و فصل پرونده هستهای جمهوری اسلامی تاکید کرد و گفت: «درخواست من از قدرتهای دیگر این است که از دیپلماسی استفاده کنند و شرایط اعتماد را به وجود آورند تا بتوان از آن [فعالسازی مکانیسم ماشه] جلوگیری کرد.»
گوترش افزود در خصوص پرونده هستهای تهران، با «هر دو طرف» در تماس بوده و «حسن نیت» خود را پیشنهاد داده است، اما «همهچیز به تلاشهای دیپلماتیکی بستگی دارد که برای بازسازی اعتماد لازم انجام میشود».
فرانسه، بریتانیا و آلمان، سه کشور اروپایی عضو برجام، ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت، از تصمیم خود برای آغاز فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران خبر دادند.
بدین ترتیب، جمهوری اسلامی تنها تا پایان سپتامبر (هشتم مهر) فرصت دارد که با غرب به توافق برسد و از بازگشت تحریمها جلوگیری کند.
کوین کریمر، سناتور جمهوریخواه ایالت داکوتای شمالی، ۲۵ شهریور در مصاحبه با ایراناینترنشنال از فعالسازی مکانیسم استقبال کرد و از کشورهای اروپایی خواست همچون آمریکا و اسرائیل، سیاستهای سختگیرانهتری علیه تهران در پیش گیرند.
در روزهای اخیر، مقامهای جمهوری اسلامی مواضعی دوگانه در برابر غرب اتخاذ کردهاند؛ از یک سو احتمال خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) را مطرح کرده و از سوی دیگر از آمادگی تهران برای تداوم مسیر دیپلماتیک خبر دادهاند.
پایگاه خبری تایمز اسرائیل ۱۷ شهریور با اشاره به فعالسازی مکانیسم ماشه، به نقل از کارشناسان امنیتی نوشت برنامه اتمی جمهوری اسلامی در «وضعیت تعلیق» به سر میبرد، اما امکان حمله مجدد اسرائیل و آمریکا در مقابل واکنشهای تهران به غرب وجود دارد.
مقامهای حکومت همچنین کوشیدهاند تاثیر فعالسازی مکانیسم ماشه بر اوضاع اقتصادی ایران را کماهمیت جلوه دهند.
مرکز پژوهشهای مجلس ۲۲ شهریور اعلام کرد بر اساس ارزیابیهای این نهاد، فعالسازی مکانیسم ماشه «تاثیر اقتصادی جدی» در ایران نخواهد داشت.
با این حال، وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی پیشتر در نامهای محرمانه که نسخهای از آن به ایراناینترنشنال رسید، به وزارتخانهها و شرکتهای بزرگ هشدار داد فعالسازی مکانیسم ماشه موجب توقف فروش نفت ایران، وقوع بحرانهای بزرگ اقتصادی و امنیتی، رشد بیکاری و تشدید نارضایتی اجتماعی در کشور خواهد شد.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا سهشنبه ۲۵ شهریور در بیانیهای اعلام کرد این افراد و نهادها با استفاده از شرکتهای صوری و ارزهای دیجیتال، در جابهجایی بخشی از درآمدهای حاصل از فروش نفت ایران دست داشتهاند.
بر اساس این بیانیه، این منابع مالی در اختیار نیروی قدس سپاه پاسداران و وزارت دفاع جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند.
وزارت خزانهداری ایالات متحده افزود سپاه و وزارت دفاع از پولهای به دستآمده برای حمایت از گروههای شبهنظامی متحد جمهوری اسلامی در منطقه و همچنین توسعه تسلیحات پیشرفته، از جمله موشکهای بالستیک و پهپادها، استفاده کردهاند.
تاکنون گزارشهای مختلفی در خصوص استفاده نهادهای وابسته به جمهوری اسلامی از ارزهای دیجیتال برای دور زدن تحریمهای بینالمللی منتشر شده است.
دفتر ملی مبارزه با تامین مالی تروریسم اسرائیل ۲۴ شهریور فهرست ۱۸۷ آدرس رمزارزی مرتبط با سپاه پاسداران را منتشر کرد.
به گزارش «الیپتیک»، شرکت بریتانیایی تحلیل بلاکچین، آدرسهای اعلامشده در مجموع ۱.۵ میلیارد دلار تتر دریافت کردهاند.
افراد و شرکتهای تحریمشده
جان هرلی، معاون وزیر خزانهداری آمریکا در امور تروریسم و اطلاعات مالی، ۲۵ شهریور با اشاره به آخرین بسته تحریمی علیه تهران گفت: «نهادهای ایرانی برای دور زدن تحریمها و جابهجایی میلیونها دلار از طریق نظام مالی بینالمللی، به شبکههای بانکداری سایه متکی هستند.»
او تاکید کرد دولت دونالد ترامپ به تلاشهای خود برای «قطع جریانهای مالی حیاتی» حکومت ایران ادامه خواهد داد.
بنا بر اعلام وزارت خزانهداری آمریکا، دو شهروند ایرانی به نامهای علیرضا درخشان و آرش استاکی علیوند در این شبکه مالی نقشی محوری داشتند.
آنها بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ بیش از ۱۰۰ میلیون دلار رمزارز برای فروش محمولههای نفتی ایران جابهجا کردهاند.
علیوند همچنین بهعنوان دلال مالی با شرکت سوری «القطرجی» همکاری داشته؛ شرکتی که شریک اصلی نیروی قدس سپاه در فروش نفت ایران معرفی شده است.
وزارت خزانهداری در ادامه بیانیه خود افزود رامین جلالیان، صراف ایرانی که پیشتر بهدلیل همکاری با وزارت دفاع جمهوری اسلامی تحریم شده بود، همچنان در این شبکه فعال است.
او مدیریت چندین شرکت ثبتشده در امارات متحده عربی را بر عهده دارد.
از زمان بازگشت به کاخ سفید، ترامپ بار دیگر سیاست فشار حداکثری را علیه حکومت ایران در دستور کار قرار داده است.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، جنگندههای آمریکایی تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی در فردو، نطنز و اصفهان را هدف قرار دادند.
دولت ترامپ پس از برقراری آتشبس در این جنگ نیز از میزان فشارهای خود بر جمهوری اسلامی نکاسته و همچنان به اعمال تحریم علیه شبکههای متنوعی که در دور زدن محدودیتهای بینالمللی تهران نقش دارند، ادامه داده است.
پیشتر در ۲۰ شهریور، آمریکا در بزرگترین بسته تحریمی خود علیه حوثیهای یمن، چند شبکه تامین مالی و قاچاق تسلیحاتی این گروه مورد حمایت تهران را هدف قرار داد.
بخشی از این تحریمها متوجه شبکه گسترده قاچاق نفت حوثیهاست که از طریق واردات فرآوردههای نفتی ایران، میلیاردها دلار درآمد برای این گروه فراهم کرده است.
کریمر سهشنبه ۲۵ شهریور ساز و کار بازگشت تحریمهای بینالمللی در چارچوب مکانیسم ماشه را «بسیار مهم» ارزیابی کرد و گفت: «اکنون زمان آن فرارسیده است که کشورهای اروپایی [در برابر حکومت ایران] به همان اندازه سختگیر، قدرتمند و اصولی باشند که ایالات متحده بوده است، همانطور که اسرائیل نیز چنین بوده است.»
او بر نقش واشینگتن در مقابله با تهدیدات تهران تاکید کرد و افزود: «صادقانه بگویم، من منتظر هستم که ایالات متحده نقش پررنگتری در دیگر نقاط جهان ایفا کند و اروپاییها را نیز با خود همراه سازد.»
اظهارات این سناتور جمهوریخواه یک روز پس از آن مطرح میشود که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در سخنانی در اسرائیل، برجام را یک «توافق معیوب» خواند و از اقدام تروئیکای اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه حمایت کرد.
فرانسه، بریتانیا و آلمان، سه کشور اروپایی عضو برجام، ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت، از تصمیم خود برای آغاز فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران خبر دادند.
بدین ترتیب، جمهوری اسلامی تنها تا پایان سپتامبر (هشتم مهر) فرصت دارد که با غرب به توافق برسد و از بازگشت تحریمها جلوگیری کند.
کریمر: حمله اسرائیل به قطر پیامدهای دیپلماتیک به همراه دارد
سناتور جمهوریخواه ایالت داکوتای شمالی در ادامه مصاحبه خود با ایراناینترنشنال، به حمله اخیر اسرائیل به مقر سران حماس در دوحه پرداخت و تصمیمگیری در این خصوص را بر عهده این کشور دانست.
کریمر گفت: «اگر اسرائیل احساس میکند که باید چنین کاری انجام دهد، این تصمیم خودشان است. با این حال، من معتقدم این اقدام پیامدهای دیپلماتیک به همراه دارد. آنها باید با دقت بسنجند که آیا [این عملیات] ارزشش را داشت یا نه.»
او به ادامه رایزنیها برای دستیابی به توافقی در خصوص برقراری آتشبس در غزه و آزادی گروگانهای در بند حماس اشاره کرد و افزود: «به نظر من باید فعلا بر این موضوع متمرکز بمانیم.»
کریمر در عین حال تاکید کرد تصمیم اسرائیل برای حمله به قطر را زیر سوال نمیبرد و «از دیدگاه شخصی»، مخالفتی با انجام این عملیات ندارد.
اسرائیل ۱۸ شهریور در حملهای هوایی مقر سران حماس در پایتخت قطر را هدف قرار داد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۲۲ شهریور تلویحا اذعان کرد مقامهای ارشد حماس از این حمله جان سالم به در بردهاند.
شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر، ۲۳ شهریور اعلام کرد این کشور به تلاشهای خود برای میانجیگری در مذاکرات آتشبس غزه ادامه خواهد داد.
قطر پیشتر در اعتراض به حمله اسرائیل، از تعلیق نقشآفرینی در گفتوگوهای آتشبس خبر داده بود.
مهدی زارع، استاد پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، سهشنبه ۲۵ شهریور در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا تاکید کرد: «خشکی دریاچه صرفا یک شکست محیط زیستی نیست، بلکه نشانهای از ناکارآمدی مدیریتی و بیتحرکی نهادی است و میلیونها نفر در معرض تهدید مستقیم سلامت و معیشت قرار گرفتهاند.»
به گفته او، از دست رفتن این پهنه آبی باعث افزایش نمکزارها، تغییرات اقلیمی محلی و خطر تشدید بیماریهای تنفسی خواهد شد.
زارع یکی از عوامل اصلی خشک شدن دریاچه را «ساخت میانگذر شهید کلانتری و پل دریاچه» دانست که «تبادل طبیعی آب را مختل و یک فاجعه آهسته را به یک فروپاشی سریع تبدیل کرده» است.
علاوه بر این، احداث بیش از ۴۰ سد روی رودخانههای تغذیهکننده و گسترش زمینهای کشاورزی پرآب، جریان ورودی آب به دریاچه را به شدت کاهش داده است.
عیسی کلانتری، رییس پیشین سازمان حفاظت محیط زیست، سوم شهریور وضعیت دریاچه را «فاجعهبار» توصیف کرد و هشدار داد که این دریاچه تا ۲۰ روز آینده بهطور کامل تبخیر خواهد شد.
احمدرضا لاهیجانزاده، معاون محیط زیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیط زیست نیز ۱۹ مرداد با اشاره به پایین بودن سطح آب در دریاچه ارومیه هشدار داده بود با ادامه روند فعلی، خشکی کامل این دریاچه تا پایان تابستان «قطعی» است.
دریاچه ارومیه از دهه ۱۳۵۰ بهعنوان ذخیرهگاه زیستکره یونسکو شناخته میشد و بهعنوان زیستگاه گونههای منحصر به فرد پرندگان، نقشی کلیدی در تنظیم اقلیم منطقهای داشت اما طی سه دهه گذشته، مساحت آب آن از شش هزار کیلومتر مربع به کمتر از ۵۰۰ کیلومتر مربع کاهش یافت و اکنون به کمتر از یک درصد حجم اولیه رسیده است.
راهکارهای احیا
زارع با اشاره به تجربه شکستخورده طرحهای احیای دهههای گذشته گفت: «بدون اصلاحات نهادی و حکمرانی شفاف، هیچ راهحل فنیای - از جمله تخریب گذرگاه یا پروژههای انتقال آب چند میلیارد دلاری - کارساز نخواهد بود.»
او خواستار اجرای طرح مدیریت جامع منابع آب، تغییر الگوی کشت به محصولات کمآببر و استفاده از فناوریهای نوین آبیاری همراه با حمایت اقتصادی از کشاورزان شد.
بنفشه زهرائی، مدیر موسسه آب دانشگاه تهران، ۱۷ مرداد با اشاره به وضعیت بحرانی دریاچه ارومیه گفت: «شاید اکنون دریاچه به فاز بدون بازگشت رسیده باشد و دیگر نتوانیم هیچوقت آن را به شکل یک دریاچه داشته باشیم.»
او تاکید کرد که علت اصلی این بحران، فراتر رفتن سطح زیر کشت از ظرفیت حوضه آبریز است.
به گفته زارع، فروپاشی دریاچه ارومیه باید بهعنوان یک داستان هشداردهنده در نظر گرفته شود.
او تاکید کرد: «اگر اصلاحات اساسی در سیاستهای آبی و کشاورزی انجام نشود، سایر حوضههای درونریز ایران نیز با سرنوشتی مشابه مواجه خواهند شد.»
