ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی با بیان اینکه سران آمریکا و اسرائیل «بهدنبال ایجاد اختلاف و دوقطبیسازی در بین مردم و حکومت» هستند، اعلام کرد که با هرگونه تهدید آنان «با قاطعیت و کوبندهتر برخورد خواهد کرد و دشمنان را برای همیشه از کرده خود پشیمان خواهد ساخت.»
ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در این بیانیه با قدردانی از «حمایتهای مردم» در جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، بر تقویت اتحاد مردم و همراهی آنها با مسئولان برای مقابله با «هرگونه تهدید دشمنان» تاکید کرد.
در این بیانیه آمده است: «سران آمریکا و نخستوزیر نادان اسرائیل، پس از تحمل شکست نظامی در جنگ ۱۲ روزه، در صدد برآمدهاند با هدف ایجاد اختلاف و دوقطبیسازی در داخل ایران، برای جبران شکست خود، در صفوف متحد مردم، قوای سهگانه و نیروهای مسلح رخنه ایجاد کنند.»
ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در پایان نوشت: «نیروهای مسلح اطمینان میدهند با تقویت اتحاد، با هرگونه ماجراجویی و تهدید دشمنان با قاطعیت و کوبندهتر از گذشته برخورد خواهند نمود و دشمنان را برای همیشه از کرده خود پشیمان خواهند ساخت.»
تسنیم دوشنبه سوم شهریور به نقل از یک منبع آگاه نوشت مجید تختروانچی، معاون سیاسی وزیر امور خارجه، مسئول هیات جمهوری اسلامی در این دور از گفتوگوها خواهد بود و «از طرف آلمان، فرانسه و انگلیس نیز معاونان وزرای خارجه حضور خواهند داشت».
این منبع افزود: «دستورکار این مذاکرات مسائل هستهای و موضوع رفع تحریمهاست.»
یک دیپلمات فرانسوی در همین زمینه به شبکه العربیه گفت: «ارزیابی ما این است که مذاکرات میان ایران و آمریکا بهزودی از سر گرفته نخواهد شد.»
او همچنین هشدار داد گفتوگوهای ژنو «آخرین پنجره باز» برای جمهوری اسلامی خواهد بود.
این مذاکرات در شرایطی برگزار خواهد شد که تنها شش روز تا پایان ضربالاجل اروپا در خصوص فعالسازی مکانیسم ماشه باقی مانده است.
پیشتر در ۳۱ مرداد، عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در تماسی تلفنی با همتایان خود در سه کشور اروپایی و همچنین مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره مکانیسم ماشه گفتوگو کرد.
در این تماس مقرر شد مذاکرات در خصوص برنامه هستهای حکومت ایران ادامه یابد.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها در خصوص سرنوشت برنامه هستهای تهران، تصمیم تروئیکای اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه و واکنش احتمالی جمهوری اسلامی به آن شدت گرفته است.
در آستانه نزدیک شدن به مهلت قانونی پایان قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل، تهران و متحدانش رایزنیهای خود را برای مقابله حقوقی با این ساز و کار افزایش دادهاند.
اول شهریور، عراقچی و سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، در تماسی تلفنی تحولات مربوط به پرونده هستهای ایران، تحرکات اخیر کشورهای اروپایی و همچنین موضوع همکاریهای ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را مورد بررسی قرار دادند.
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، ۳۱ مرداد به امکان فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی آلمان، فرانسه و بریتانیا اشاره کرد و گفت «کشورهای مهمی» در خصوص «نحوه استفاده» از این ساز و کار اختلاف نظر دارند.
او به احتمال خروج جمهوری اسلامی از معاهده منع اشاعه تسلیحات هستهای (انپیتی) پرداخت و افزود: «این فرض همیشه وجود دارد. واقعیت این است که انپیتی هیچ خاصیتی برای ما نداشته.»
پیش از جنگ ۱۲ روزه، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، دوم شهریور آمریکا را به تلاش برای «به زانو درآوردن و گوش به فرمان کردن ملت ایران» متهم کرد و گفت «باطن قضیه دشمنی آمریکا» با مسائلی چون مذاکره مستقیم «حل نشدنی» است.
سعید مدنی، جامعهشناس محبوس در زندان دماوند، دوم شهریور در نامهای از سیاستهای هستهای جمهوری اسلامی انتقاد کرد و گفت پروژه حدودا ۳۰ ساله غنیسازی اورانیوم در خاک ایران «اساسا موضوعیت نداشته و ندارد».
او گفت: «زمانی که سفارتخانهها در جنگ ۱۲ روزه تحمیلی تعطیل و از ایران خارج شدند، سوپروایزرهایی که مسئول نظارت بر احداث نیروگاههای حرارتی بودند نیز از کشور خارج شدند.»
رجبی مشهدی توضیح داد که عدم حضور این سوپروایزرها موجب اختلال در روند احداث نیروگاهها و بههمخوردن دوره گارانتی و تنظیم عملکرد نیروگاهها میشود. به گفته او، با تأخیر در بازگشت این ناظران، راهاندازی کامل شبکه نیز به تاخیر میافتد.
مدیرعامل توانیر تاکید کرد که گرچه عمده نیروگاهها در ایران با اتکا به توان داخلی ساخته میشود، اما اکنون سه نیروگاه حرارتی و یک نیروگاه برقآبی با حضور متخصصان خارجی در حال ساخت است که شرکتهای خارجی گارانتی آنها را برعهده دارند. او ظرفیت تولید این نیروگاهها را حدود ۱۰۰۰ مگاوات اعلام کرد.
به گفته این مقام وزارت نیرو، در حال حاضر ۹۰ درصد تجهیزات صنعت برق در داخل کشور تولید میشود و تنها حدود ۱۰ درصد تجهیزات یا نمونههایی از اقلام کنترل پستها وارداتی هستند که ممنوعیتی برای واردات آنها وجود ندارد.
بحران آبوبرق در ایران، سایه سنگین بر زندگی روزمره
به گزارش ایراناینترنشنال، در روزهای اخیر قطعیهای گسترده برق و آب، بدون اطلاع قبلی، صدها شهر در سراسر ایران را درگیر کرده است. این قطعیها در برخی مناطق حتی بیش از ۱۲ ساعت در روز ادامه داشته و اعتراض شهروندان را در شبکههای اجتماعی و رسانهها در پی داشته است.
همچنین، بسیاری از صاحبان مشاغل کوچک مانند نانواییها، سوپرمارکتها، درمانگاهها و خدمات محلی اعلام کردهاند که این وضعیت امکان فعالیت اقتصادی را از آنها گرفته و باعث زیان مالی گسترده شده است. از سوی دیگر، نوسانات شدید برق باعث سوختن تجهیزات و بروز خسارات سنگین شده است. این وضعیت، نشاندهنده فشار مضاعف بر زیرساختهای فرسوده انرژی در کشور است که وقفه در توسعه نیروگاهها آن را تشدید کرده است.
مقامهای جمهوری اسلامی کمبود شدید منابع آبی، کاهش ذخایر سدها و فشار بر شبکه برق کشور در تابستان را از عوامل اصلی این بحران اعلام کردهاند.
در این گزارش آمده است که دریاچه ارومیه که زمانی یکی از بزرگترین دریاچههای شور دنیا بود، اکنون تنها حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب آب شور در سطحی نزدیک به ۲۰۰ کیلومتر مربع دارد که عمق آن به کمتر از نیممتر رسیده است. عیسی کلانتری، رئیس پیشین سازمان حفاظت محیط زیست، وضعیت دریاچه را «فاجعهبار» توصیف کرده و هشدار داده است که این دریاچه تا ۲۰ روز آینده بهطور کامل تبخیر خواهد شد.
کلانتری با اشاره به سدسازی بیرویه، توسعه ناپایدار کشاورزی و عدم تخصیص حقآبه محیطزیستی، تأکید کرده که این عوامل موجب نابودی دریاچه شدهاند. او هشدار داد که با خشک شدن کامل ارومیه، بستر نمکی ۱۳ میلیارد تُنی آن به منبع غبار سمی تبدیل میشود که میتواند سلامت مردم آذربایجان را از جنبههای تنفسی، بهداشتی و ژنتیکی تهدید کند.
در همین حال، در شمال کشور، دریای خزر نیز در وضعیت نگرانکنندهای قرار دارد. سرگئی شیپولین، مقام مؤسسه تحقیقات شیلات و اقیانوسشناسی روسیه اعلام کرده که تراز آب خزر از سال ۱۹۹۴ بهطور مستمر در حال کاهش است و امسال نیز کمترین سطح ثبتشده طی دهههای اخیر را تجربه خواهد کرد. او پیشبینی کرده که تا پایان سال جاری میلادی، تراز آب خزر بین ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر کاهش خواهد یافت و در صورت تداوم این روند، کاهش یکمتری تا سال ۲۰۳۰ بعید نخواهد بود.
این مقام روس همچنین هشدار داد که کشورهای حاشیه خزر، از جمله ایران، باید تمهیداتی برای سازگاری با کاهش سطح آب اتخاذ کنند، چرا که سواحل جنوبی و نواحی کمعمق شمالی در معرض بیشترین تهدید قرار دارند.
به گفته کارشناسان، دو پهنه آبی که زمانی مایه حیات و غرور ملی ایران بودند، امروز در آستانه فروپاشی اکولوژیک قرار گرفتهاند؛ نتیجه دههها بیتوجهی به اصول توسعه پایدار، تخریب منابع طبیعی، و غفلت از اولویتهای محیطزیستی.
در ادامه هشدارها درباره تبعات بحران آب در کشور، قربانعلی محمدپور، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان البرز نیز از خشکشدن بیسابقه تالاب صالحیه خبر داده و اعلام کرده است که این پهنه آبی اکنون به یکی از کانونهای فعال گردوغبار در کرج و حتی تهران بدل شده است. او همچنین از بروز پدیده فرونشست زمین در محدوده تالاب و مهرشهر کرج خبر داد و با تاکید بر اینکه استان البرز دیگر توان توسعه صنایع آببر و کشاورزی غرقابی را ندارد، خواستار تغییر فوری الگوی مصرف و اجرای برنامههای بازچرخانی آب شد. به گفته این مقام محیط زیستی، تداوم بیتوجهی به این هشدارها میتواند منجر به تشدید بحرانهای زیستمحیطی، بهداشتی و حتی اجتماعی در یکی از پرجمعیتترین استانهای کشور شود.
بحران آب در ایران و تاثیرات آن بر زندگی مردم
بحران آب در ایران سالهاست که از یک چالش زیستمحیطی فراتر رفته و به بحرانی فراگیر با ابعاد اقتصادی، اجتماعی، بهداشتی و امنیتی تبدیل شده است. بر اساس آمارهای رسمی، بیش از ۷۰ درصد از منابع آب تجدیدپذیر ایران مصرف شده یا از دست رفته است و اغلب حوضههای آبریز کشور با کسری منابع مواجهاند. این مسئله در سالهای اخیر با خشکسالیهای مداوم، افزایش دمای میانگین سالانه، کاهش بارندگی و برداشت بیرویه از منابع زیرزمینی تشدید شده است.
بسیاری از کارشناسان هشدار میدهند که اگر روند فعلی ادامه یابد، نقاط وسیعی از کشور در معرض بیابانزایی گسترده و کاهش شدید قابلیت سکونت قرار خواهند گرفت. در برخی استانها مانند سیستان و بلوچستان، خوزستان، کرمان، فارس و حتی تهران، تنش آبی به سطح بحرانی رسیده و در بسیاری از روستاها، مردم ناچارند آب آشامیدنی خود را از تانکرهای سیار یا منابع غیربهداشتی تامین کنند.
یکی از مهمترین پیامدهای این بحران، مهاجرت زیستمحیطی است. خانوادههای بسیاری به دلیل خشکشدن چاهها، زمینهای کشاورزی و از بین رفتن منابع معیشتی، مجبور به ترک روستاها و شهرهای کوچک شدهاند. پدیده مهاجرت اجباری، ضمن ایجاد فشار بر زیرساختهای شهری، موجب بروز تنشهای اجتماعی و افزایش نرخ بیکاری در مناطق مهاجرپذیر شده است.
همچنین، افت سطح آبهای زیرزمینی و فرونشست زمین اکنون به معضلی مزمن در بسیاری از دشتهای کشور تبدیل شده است؛ بهویژه در استانهایی مانند تهران، اصفهان، کرمان و همدان. این پدیده نهتنها تهدیدی جدی برای زیرساختهای حیاتی (مانند خطوط مترو، جادهها و ساختمانها) است، بلکه امنیت غذایی کشور را نیز به خطر انداخته، چرا که کشاورزی ایران به شدت وابسته به منابع آب زیرزمینی است.
در کنار این مسائل، بحران دریاچهها و تالابها نیز بر شدت بحران افزوده است. خشک شدن دریاچههایی مانند هامون، بختگان، گاوخونی، مهارلو و اکنون ارومیه، نهتنها باعث نابودی تنوع زیستی و اکوسیستمهای محلی شده، بلکه زندگی میلیونها نفر از جوامع حاشیهنشین این پهنههای آبی را بهشدت مختل کرده است.
کارشناسان در سالهای اخیر بارها هشدار دادهاند که این مجموعه بحرانها چنان در هم تنیدهاند که نیازمند بازنگری اساسی در سیاستهای آبی، توسعه پایدار و رویکردهای محیطزیستی کشور هستند؛ در غیر اینصورت، چشمانداز آینده ایران ممکن است با خشکی، فقر، مهاجرت و ناپایداری اجتماعی و سیاسی گره بخورد.
او یکم شهریور، در گفتوگو با برنامه اینترنتی «سینرژی» گفت: «همان لحظهای که آقای رئیسی را زدند گفتم این کار اسرائیل است. چون در تماسهایی که با حزبالله و لبنان داشتم میدانستم که یکی از راههای ارسال پیام میان حزبالله و اسرائیل پیام در صحنه عمل است؛ یعنی عملیاتی انجام میدهند تا طرف مقابل پیامی بگیرد.»
محمد صدر، برادرزاده امام موسی صدر و پدر همسر یاسر خمینی، فرزند احمد خمینی، است و از سال ۱۳۹۶ تاکنون عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام است.
او در ادامه این گفتوگو تاکید کرد که دخالت اسرائیل در سانحه منجر به مرگ رئیسی و هیئت همراه او «تحلیل» است و در این باره سند و مدرکی ندارد.
صدر در دولت محمد خاتمی معاون عربی-آفریقایی وزارت امور خارجه و در دولت حسن روحانی، مشاور ارشد محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه بود.
او در واکنش به اشاره مجری برنامه به رد دخالت اسرائیل در مرگ رئیسی در گزارش رسمی ستاد کل نیروهای مسلح، گفت: «من همهجا بدون استثنا نظرم را گفتهام. اسرائیل در صحنه عمل پیام داد که اگر بخواهید ادامه دهید، ما هم ادامه خواهیم داد.»
سینرژی یک گفتوگوی تصویری به میزبانی محمدحسین رنجبران، مجری و تهیهکننده صداوسیما، مدیرکل پیشین روابطعمومی این سازمان و مشاور کنونی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی است که از نیمه نخست تیر آغاز به کار کرد.
تاکنون سه قسمت از این برنامه در پلتفرم آپارات منتشر شده است.
شائبه دخالت اسرائیل در سقوط بالگرد رئیسی
این نخستین بار نیست که موضوع دخالت اسرائیل در سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی و هیات همراهش به هنگام بازگشت از آذربایجان طرح میشود.
فؤاد ایزدی که بهعنوان کارشناسِ سیاست خارجی در رسانههای نزدیک به حکومت ایران -بهویژه صداوسیما- حاضر میشود، پیش از اعلام رسمی مرگ رئیسی در گفتوگو با شبکه خبر به «حضور صهیونیستها و موساد» در جمهوری آذربایجان اشاره و ابراز امیدواری کرد که «نهادهای مرتبط این موضوع را بررسی کنند.»
پس از آن، مجتبی موسوی، برادر مهدی موسوی، سرتیم حفاظت ابراهیم رئیسی در گفتوگو با وبسایت ایران۲۴ گفت که برادرش با سفر هیات دولت به مرز جمهوری آذربایجان «کاملا مخالف بود اما با اصرار دفتر رئیسجمهور در نهایت به وظیفه ذاتی خود عمل کرد.»
او همچنین گفت که ابتدا قرار بود هیات دولت به سیستان و بلوچستان سفر کند اما برنامه بهطور ناگهانی تغییر کرد و برادرش از اینکه زمان کافی برای بررسی مقصد تازه نداشت «خیلی ناراحت بود.»
موسوی در این مصاحبه به نگرانی برادرش بابت وجود «پایگاه اسرائیل در جمهوری آذربایجان» و «اشراف اسرائیل به آن منطقه» اشاره کرد.
کامران غضنفری، نماینده مجلس هم در این باره گفته بود: «آقایان مصلحت نمیدانند اعلام کنند که آمریکا و اسرائیل با همکاری رژیم علیاف در آذربایجان، رئیسجمهور را به شهادت رساندند و آن را نسبت میدهند به یک توده ابر متراکم که فقط با هلیکوپتر وسطی کار داشت.»
پس از این اظهارات، ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در بیانیهای هرگونه گمانهزنی مبنی بر «ترور یا خرابکاری» در سقوط بالگرد رئیسی را رد کرد.
این بیانیه، گمانهزنیهای مورد اشاره را «دور از حقیقت» خواند، رسانهها، اشخاص حقیقی و حقوقی و نمایندگان مجلس را از اظهارنظرهای «غیرکارشناسی، احساسی و غیرمسئولانه» درباره این موضوع بر حذر داشت و از دستگاه قضایی خواست که «برای پیشگیری از هرگونه شائبه» وارد عمل شود.
با این وجود، شبهه در علت سقوط بالگرد رئیسی بار دیگر پس از کشته شدن حسن نصرالله در حملات اسرائیل به مقر اصلی حزبالله در بیروت، بهطور تلویحی مطرح شد.
حدود دو هفته پس از مرگ نصرالله، زنی که در برنامه گفتوگوی زنده برنامه خبری شبکه یک تلویزیون جمهوری اسلامی با عنوان «فعال جریان مقاومت» معرفی شد، به نقل از مردم منطقه شیعهنشین ضاحیه در جنوب لبنان گفت: «خیلی از مردم بعد از شهادت سیدحسن در ضاحیه میگفتند شاید اگر به شهادت دکتر امیرعبداللهیان پاسخی میدادیم یا انتقام شهادت هنیه را میگرفتیم، سیدحسن هنوز پیش ما بود. من نمیگویم درست است یا غلط، چیزی است که از همه میشنوم.»
روسیه خبرچینی میکند
صدر در بخش دیگری از این مصاحبه گفت که بر اساس اطلاعاتی که در دست دارد تحلیلش این است که «اطلاعات مراکز پدافندی ما را روسها به اسرائیل دادهاند.»
او بلافاصله بعد از این تاکید کرد که «نامردی اسرائیل» به معنای «مرد بودن» غربیها نیست.
صدر با اشاره به اینکه روسیه یکی از نخستین کشورهایی بود که پس از تاسیس کشور اسرائیل آن را به رسمیت شناخت و با آن رابطه برقرار کرد، پیمان استراتژیک جمهوری اسلامی با این کشور را «کَشک» خواند.
او گفت: «ترکیه عضو ناتو است و ناتو مقابل روسیه است. با این حال روسیه حاضر شد [سامانه پدافندی زمین به هوای] اس-۴۰۰ به ترکیه بدهد اما به مایی که با او پیمان استراتژیک داریم نمیدهد. مدتهاست بحث خرید هواپیمای سوخو-۳۵ مطرح است و با وجودی که سوخو-۵۰ هم ساختهاند، همان سوخو-۳۵ را هم به ما نمیدهند.»
صدر در پایان این بخش از صحبتهایش تاکید کرد که این موارد به معنای قطع رابطه با روسیه نیست، بلکه «باید رابطه بسیار جدیای با آنها که همسایهمان هستند داشته باشیم، اما به آنها اعتماد نداشته باشیم.»
به باور او روسیه در «روز مبادا، مثلا جنگ با آمریکا» به جمهوری اسلامی کمکی نخواهد کرد.
خبرگزاری تاس دوشنبه (به وقت محلی) به نقل از جلالی نوشت: «امیدواریم این اتفاق به زودی رخ دهد. ما در حال حاضر در حال مذاکره با گازپروم هستیم و تقریباً تمام مسائل تاکنون حل شده است.»
سفیر جمهوری اسلامی در مسکو افزود: «اما باید بر سر موضوع قیمت به تفاهم برسیم. اگر این مسئله هم حل شود، آنگاه همه چیز آغاز خواهد شد.»
گازپروم در سال گذشته با شرکت ملی گاز ایران یادداشت تفاهمی برای عرضه گاز خط لولهای روسیه به ایران امضا کرد و امسال، مسکو و تهران بر سر عرضه ۵۵ میلیارد مترمکعب گاز روسیه به توافق رسیدند.
در سالهای اخیر، در حالی که ایران دارای ذخایر عظیم گازی است، شهروندان در نقاط مختلف ایران در زمستان با بحران کمبود گاز روبهرو شده بودند. ایران یکی از صادر کنندگان گاز به ترکیه و عراق نیز است.
مسکو از زمان آغاز جنگ روسیه در اوکراین روابط خود با جمهوری اسلامی را عمیقتر کرده و سال گذشته یک معاهده مشارکت راهبردی با تهران امضا کرد.
هر دو کشور تحت تحریمهای کشورهای غربی قرار دارند و صادرات نفت و گاز مسکو به اروپا به شدت کاهش یافته است.
همچنین پس از حمله روسیه به اوکراین و اعمال تحریمهای غرب، شرایط برای حضور روسیه در بازار انرژی اروپا سختتر شد و مسکو تصمیم گرفت بازار صادراتی گاز طبیعی خود را بر روی شرق آسیا و جنوب غرب آسیا متمرکز کند.
روسیه سابقهای طولانی در همکاری با ایران دارد و در ساخت یک رآکتور هستهای در بوشهر مشارکت کرده است.
جلالی: انتقال گاز روسیه به ایران معامله برد - برد است
سفیر جمهوری اسلامی در مسکو سال گذشته به ایرنا، خبرگزاری دولتی ایران در زمینه خرید گاز از روسیه گفته بود: «افرادی که مطرح میکنند که آیا این روابط میتواند پایدار باشد، اینکه اگر روسها رابطهشان با اروپاییها خوب شد از ما بر نمیگردند، باید توجه داشته باشند که روسها هم این سؤالات را از ما دارند که اینکه آیا ایران همیشه یک نگاه متوازن به روسیه خواهد داشت؟»
جلالی با اشاره به تحولات چند سال اخیر، افزود: «این اتفاقاتی که در عرصه روابط دو کشور پیش آمده است، میتواند روابط را برای سالیانی پیشروی تثبیت کند؛ اینکه گاز روسیه از ایران منتقل شود، معادلهای بُرد – بُرد است.»
این اظهارات در حالی است که در دوران بحران انرژی اروپا، مقامات جمهوری اسلامی با شعار «زمستان سخت اروپا» مدعی بودند که گاز طبیعی ایران میتواند بحران انرژی اروپا را حل و فصل کند، اما امروز ایران به واردکننده گاز طبیعی روسیه تبدیل شده است.
برخی کارشناسان معتقدند اگر این قرارداد اجرایی شود نفوذ روسیه در امنیت انرژی ایران افزایش خواهد یافت و ایران با دارا بودن دومین ذخیره گاز طبیعی به واردکننده گاز تبدیل خواهد شد.
