محمدجواد لاریجانی، دبیر سابق ستاد حقوق بشر قوه قضاییه با بیان اینکه «محتمل است که اسرائیل و آمریکا مجدد بخواهند حمله کنند» گفت: «آمریکا و اسرائیل میدانند که اگر این بار حمله کنند، ضربههای سنگینتر و غافلگیرانهتری به آنها میزنیم.»
او اضافه کرد: «آمریکا در حال چرتکه انداختن است و میگوید جمهوری اسلامی که نمیترسد، اگر ما آنها را بزنیم، آنها هم ما را میزنند.»
لاریجانی با بیان اینکه جنگ با غافلگیری ما آغاز شد، ادامه داد: «انتظار نداشتیم از چنین تکنولوژیهایی در حمله استفاده شود، آنها افراد زیادی را به داخل ایران فرستاده و مستقر کرده بودند.»
این مقام سابق قوه قضاییه در جمهوری اسلامی با تاکید بر اینکه ممکن است از این به بعد اروپا ناامن شود، افزود: «شاید چند وقت دیگر پنج پهپاد یک شهر اروپایی را مورد حمله قرار دهند.»
پوربابایی شنبه ۲۱ تیر ماه به شبکه شرق، وابسته به روزنامه شرق، گفت که این حکم «بر اساس قانون مجازات اسلامی و به استناد اتهامات فعالیت تبلیغی علیه نظام و اجتماع و تبانی برای اقدام علیه امنیت ملی» صادر شده است.
این وکیل دادگستری افزود: «علت تشکیل این پرونده، بیانیهها، نوشتهها و مصاحبههایی است که آقای تاجزاده در طول دوران حبس منتشر کرد.»
در میانه جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل، معاون سیاسی وزارت کشور دولت خاتمی در پیامی از زندان نوشت: «میدانم که قشرهایی از مردم از حملات مزبور خوشنودند؛ چراکه آنرا تنها راه تغییر حکومت شکستخورده روحانیت میبیند.»
او افزود: «اما حتی به فرض آنکه جنگ به چنین نتیجهای منجر شود، ایرانی ویران به جای خواهد ماند که در آن، به احتمال بسیار زیاد، بیدولتی و هرجومرج حرف اول را خواهد زد، اگر کشور چند پاره نشود.»
تاجزاده اضافه کرد: «به باور من میتوان برای گذار مسالمتآمیز به دمکراسی، بر تشکیل مجلس موسسان برای اصلاح/تغییر قانون اساسی پافشاری کرد و حکومت را به تاسیس آن مجبور نمود.»
مجموع احکام حبس تاجزاده به ۱۷ سال رسید
تاجزاده، در سال ۱۳۸۸ به هفت سال حبس محکوم شد و این حکم زندان را بهطور کامل گذراند.
او در سال ۱۴۰۱ نیز به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام و اقدام علیه امنیت ملی» به پنج سال حبس محکوم شد.
این زندانی سیاسی در حال گذراندن دوران محکومیت دوم بود که پرونده جدیدی برای او تشکیل شد.
به گفته این وکیل دادگستری، تاجزاده به حکم جدید، همچون احکام پیشین، اعتراض نکرده و در نتیجه این حکم در مرحله بدوی قطعی شده است.
بر اساس این گزارش، قاضی اجرای احکام دادسرای اوین نیز طبق ماده ۵۱۰ قانون آیین دادرسی کیفری، که تصریح میکند در صورت صدور احکام متعدد، این احکام باید تجمیع و در قالب یک حکم واحد اجرا شوند، گزارشی تهیه و آن را به شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب ارسال کرده است.
خبر صدور حکم جدید علیه تاجزاده چند روز پس از آن صورت گرفته که جمعی از زندانیان سیاسی از جمله تاجزاده با انتشار بیانیهای، به شرح نحوه انتقال زندانیان پس از حمله اسرائیل پرداختند.
این زندانیان سیاسی اعلام کردند: «شرایط اسفبار و غیرانسانی زندانیان زن و مردی که از اوین به زندانهای قرچک و تهران بزرگ منتقل شدهاند، نسبت به نخستین روز انتقال تغییری نکرده است.»
علاوه بر تاجزاده، شماری از زندانیان سیاسی مانند حسین شنبهزاده، ابوالفضل قدیانی، مهدی محمودیان و مطلب احمدیان این بیانیه را امضا کردند و هشدار دادند که حکومت باید به «سیاست ارعاب، سرکوب وحشیانه، ایجاد محدودیت و بگیر و ببندهای فلهای در جامعه» پایان دهد.
وکیل تاجزاده به شبکه شرق گفت: «در ملاقات امروز که در زندان تهران بزرگ با آقای تاجزاده داشتم، ایشان اعلام کردند که حکم ۵ سال حبس تجمیعی جدید به ایشان ابلاغ شده و بر این اساس، مجموع محکومیت ایشان تا این لحظه ۱۷ سال است. تاریخ پایان حبس ایشان ۲۶ اردیبهشت ۱۴۱۱ اعلام شده است.»
شرایط دشوار در زندان تهران بزرگ
پوربایایی همچنین به شرایط زندان اشاره کرد و گفت: «ایشان در اتاقی ۳۶ متری در کنار حدود ۳۴ زندانی دیگر نگهداری میشود. در این بند زندانیان از دسترسی به کتاب، کتابخانه و سالن مطالعه محروم هستند. ملاقات حضوری در هفته نهایتاً برای ۱۰ نفر و ملاقات کابینی هر دو هفته یکبار به مدت ۱۰ دقیقه انجام میشود. زندان باشگاه یا امکانات ورزشی ندارد.»
او ادامه داد: «تراکم جمعیت زندانیان بهقدری بالاست که آقای تاجزاده عنوان کردند صبحها برای اقامه نماز هم فضایی برای ایستادن وجود ندارد، مگر اینکه فرد دیگری همزمان بیدار نشود یا در حال نماز نباشد تا جای او برای نماز استفاده شود.»
۶ تیر ، تاجزاده در پیامی از زندان تهران بزرگ خبر داد بیش از ۲۴ ساعت است که تلفنهای بند قطع شدهاند.
او هشدار داد اگر این وضعیت ادامه یابد، زندانیان دست به اقدامات اعتراضی خواهند زد.
بر اساس گزارشها، سه زندانی سیاسی عرب به نامهای علی مجدم، معین خنفری و محمدرضا مقدم که به اعدام محکوم شدهاند، از پنج تیر به سلول انفرادی منتقل شده و در معرض خطر جدی اجرای حکم اعدام قرار گرفتهاند.
حکم اعدام این زندانیان بر اساس اتهام سیاسی «بغی» صادر شده، در حالی که ادعاهای جدی مبنی بر نقض فاحش اصول دادرسی عادلانه و اخذ اعترافات تحت شکنجه در پرونده آنها مطرح است.
پیشتر شاهد علوی، عضو تحریریه ایراناینترنشنال گفته بود: «مجدم، خنفری و مقدم، سه زندانی سیاسی عرب قربانی سناریونویسیهای امنیتی و اعترافات اجباری زیر شکنجه هستند و جامعه جهانی هم با انفعال خود به جمهوریاسلامی اجازه داده به این سرکوبها ادامه دهد.»
سرکوبهای سیاسی، پس از آتشبس میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، در ایران افزایش یافته و پیشتر خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، در مطلبی در واکنش به جنگ ۱۲ روزه اخیر، از اعدامهای گسترده سال ۱۳۶۷ بهعنوان «تجربهای موفق» یاد کرد و خواستار تکرار آن در برخورد با مخالفان فعلی جمهوری اسلامی شد.
سازمانهای حقوق بشری و نهادهای مدنی نیز در بیانیه مشترک خود نوشتند: «ما افزایش نگرانکننده اجرای احکام اعدام در ایران در ماههای اخیر را بهشدت محکوم میکنیم و نسبت به برخورد انتقامی نهادهای امنیتی ایران پس از جنگ ۱۲ روزه اخیر هشدار میدهیم.»
جمهوری اسلامی نسبت به جمعیت ایران، بیشترین آمار اجرای حکم اعدام در میان کشورهای جهان را دارد.
جمهوری اسلامی در شش ماه نخست سال جاری میلادی، از اول ژانویه تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۵ برابر با ۱۲ دی ۱۴۰۳ تا ۹ تیر ۱۴۰۴، دستکم ۶۱۲ تن را در زندانهای ایران به دار آویخته است. این آمار در مقایسه با دوره مشابه در سال ۲۰۲۴ که ۲۷۹ نفر اعدام شده بودند، جهشی ۱۱۹ درصدی را نشان میدهد.
سازمانهای حقوق بشری امضاکننده بیانیه مشترک افزودند: «ما ضمن ابراز نگرانی عمیق خود از تداوم و افزایش اجرای مجازات اعدام در ایران، خواستار توقف فوری این مجازات غیرانسانی و مغایر با حقوق بنیادین بشر هستیم.»
سازمان حقوق بشر کارون، سازمان حقوق بشر ایران، جمعیت حقوق بشر کردستان-ژنو، حالوش، سازمان حقوق بشری هانا، توهرا فعالان حقوق بشر ترکمن صحرا، رسانک، جمعیت حقوق بشر آذربایجان ارک و سازمان حقوق بشری کُردپا از جمله امضاکنندگان این بیانیه مشترک هستند.
درخواست از دولتهای جهان برای فشار بر جمهوری اسلامی
امضاکنندگان خواستار اقدامات فوری جامعه جهانی، نهادهای حقوق بشری، و دولتها برای فشار بر جمهوری اسلامی ایران به منظور توقف فوری اجرای مجازات اعدام این سه فعال عرب و همچنین لغو تمامی احکام اعدام صادرشده علیه فعالان سیاسی، اجتماعی و مدنی در ایران شدند.
علی مجدم، معین خنفری و محمدرضا مقدم همراه با سه نفر دیگر به نامههای عدنان موسوی (غبیشاوی)، حبیب دریس و سالم موسوی طی سالهای ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ بازداشت و از سوی دادگاه انقلاب اهواز به اعدام محکوم شدند.
آنها در دادگاه متهم شدند که از طریق عضویت در گروه «حرکت النضال»، در عملیاتهای جداگانه دو بسیجی به نامهای «علی صالحی مجد» و «یونس بحر» را در آبادان، یکی از کارکنان نیروی انتظامی به نام «اللهنظر صفری» و یک سرباز وظیفه به نام «محمدرضا رفیعینسب» را در بندر خمینی به قتل رساندند.
سایت حقوق بشری هرانا اسفند ۱۴۰۱ در گزارشی نوشت این شهروندان در اعترافاتی که مشخص نیست تحت چه شرایطی از آنها اخذ شده، به ارتکاب اعمال دیگری همچون «ارتباط با عناصر اصلی گروه حرکت النضال در اروپا و جابهجایی ارز و حواله از طریق یک بانک خارجی» اعتراف کردهاند.
این سه زندانی سیاسی در سال ۱۴۰۳ نیز برای مدتی طولانی در سلولهای انفرادی نگهداری شده و تحت بازجوییهای شدید قرار گرفته بودند.
پیشتر سازمان حقوق بشر کارون در خصوص انتقال مجدد آنها به انفرادی نوشته بود: «بازگرداندن دوباره آنها به انفرادی، آنهم در شرایطی که فضای رسانهای در داخل کشور به دلیل تحولات نظامی و منطقهای متراکم شده، نگرانی خانوادهها و نهادهای حقوقبشری را درباره اجرای قریبالوقوع احکام اعدام افزایش داده است.»
عراقچی شنبه ۲۱ تیر در نشست با سفرا، کاردارها و روسای نمایندگیهای خارجی گفت شرط مذاکره جدید جمهوری اسلامی با آمریکا، «تضمین حمله نکردن به ایران» است.
او افزود: «اگر مذاکراتی شکل بگیرد، موضوعش فقط برنامه هستهای ایران و ایجاد اطمینان درباره ماهیت صلحآمیز آن، در مقابل رفع تحریمها خواهد بود. هیچ موضوع دیگری مانند توانمندیهای نظامی و دفاعی، در دستور کار مذاکره نخواهد بود.»
پیش از حملات اسرائیل به خاک ایران، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شده بود، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست کشیده شد.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی در سخنرانی جدید خود گفت: «برنامه هستهای ایران از طریق بمباران و حمله نظامی از بین نخواهد رفت... هیچ راهی جز بازگشت به دیپلماسی و یک راهحل مذاکرهشده و توافقشده وجود ندارد.»
عراقچی تاکید کرد در هرگونه مذاکرهای، «حق غنیسازی باید محترم شمرده شود و هیچ توافقی بدون بهرسمیت شناختن حق غنیسازی برای ایران پذیرفته نخواهد شد.»
ساعاتی پیش خبرگزاری اکسیوس گزارش داد ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، از جمهوری اسلامی خواسته تا به توافق هستهای غنیسازی صفر با آمریکا تن بدهد و این موضع جدید را به اطلاع دولت اسرائیل رسانده است.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، دریافت چنین پیامی از مسکو را تکذیب کرد.
پیشتر کرملین گفته بود درصورت توافق هستهای بین تهران و واشینگتن، مسکو میتواند اورانیوم غنیشده با خلوص بالا را از ایران خارج کند.
«شکل تازه» همکاری با آژانس
عراقچی در بخش دیگری از سخنان خود گفت همکاریها با آژانس بینالمللی انرژی اتمی متوقف نشده اما بهدلیل «واقعیاتی که الان روی زمین وجود دارد و تحولاتی که رخ داده است» این همکاریها «شکل جدیدی» خواهد داشت.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی افزود: «اینکه بازرسان آژانس بتوانند به مراکز هستهای نزدیک شوند برای ما هم جنبه امنیتی دارد و هم ایمنی خود بازرسان مطرح است که باید بررسی شوند.»
آژانس بینالمللی انرژی اتمی ۱۳ تیر بازرسان خود را به دلایل امنیتی از ایران خارج کرد.
پس از آغاز جنگ اسرائیل و جمهوری اسلامی، آژانس بینالمللی دیگر قادر به تایید مکان یا وضعیت ذخایر اورانیوم حکومت ایران نبوده است.
عراقچی به طور مشخص درباره بازگشت بارزسان آژانس به ایران صحبتی نکرد و گفت از این به بعد و بر اساس قانون جدید مجلس، تمامی همکاریهای ایران با آژانس، صرفا از مسیر شورای عالی امنیت ملی هدایت و مدیریت می شود.
به گفته عراقچی، تقاضاهای آژانس برای تداوم نظارت در ایران بهصورت موردی از سوی این شورا بررسی و درباره آنها تصمیمگیری خواهد شد.
تهدید اروپاییها
عراقچی در بخش دیگری از سخنرانی خود برای روسای نمایندگیهای خارجی در تهران گفت اروپاییها در چند ماه گذشته و به خصوص در روزهای اخیر اشارههایی به امکان استفاده از مکانیسم ماشه برای برگرداندن خودکار تحریمها علیه ایران داشتند اما این «بزرگترین اشتباهی است که میتوانند انجام دهند.»
او گفت «اشتباه بزرگ» آلمان، بریتانیا و فرانسه این است که فکر میکنند مکانیسم ماشه به آنها «قدرت بازیگری» میدهد و افزود اگر اروپا به این سمت برود، حلوفصل موضوع هستهای جمهوری اسلامی دشوارتر میشود.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی افزود: «چنین اقدامی بهمعنای پایان نقش اروپا در پرونده هستهای ایران و حتی شاید پایان روابط دوجانبه خواهد بود.»
دیوید لمی، وزیر خارجه بریتانیا، ۱۷ تیر هشدار داد از جاهطلبیهای هستهای خود عقبنشینی نکند، بریتانیا به همراه فرانسه و آلمان ممکن است با فعالکردن «مکانیزم ماشه» پیشبینیشده در توافق هستهای برجام، بازگشت تحریمهای سازمان ملل متحد علیه تهران را کلید بزنند.
او گفت در هفتههای آینده فشارها بر جمهوری اسلامی بهطور قابل توجهی افزایش خواهد یافت و تحریمهای بیشتری علیه تهران اعمال میشود.
بازگشت تحریمهای شورای امنیت نهتنها صادرات نفت ایران را دوباره هدف قرار میدهد، بلکه همکاریهای تجاری و مالی با هر کشوری که با ایران تعامل کند را هم در معرض مجازات قرار خواهد داد.
از سوی دیگر یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۹ تیر هشدار داد در صورت ادامه تهدیدات جمهوری اسلامی، ارتش اسرائیل بار دیگر به ایران حمله خواهد کرد و این بار هیچ نقطهای در امان نخواهد بود.
اکسیوس شنبه ۲۱ تیر به نقل از سه مقام اروپایی و یک مقام اسرائیلی نوشت مسکو مقامهای حکومت ایران را تشویق کرده با طرح «غنیسازی صفر» موافقت کنند.
دو منبع آگاه گفتند مسکو همچنین اسرائیل را در جریان موضع پوتین درباره منع غنیسازی اورانیوم در خاک ایران قرار داده و حتی این موضوع در تماسهای اخیر پوتین با دونالد ترامپ و امانوئل مکرون، روسای جمهوری آمریکا و فرانسه، مطرح شده است.
پیش از حملات اسرائیل به خاک ایران، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شده بود، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست کشیده شد.
در روزهای اخیر گمانهزنیها درباره سرنوشت برنامه هستهای جمهوری اسلامی، بهویژه ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، پس از حملات آمریکا به تاسیسات نطنز، فردو و اصفهان بالا گرفته است.
تغییر موضع پوتین پس از جنگ ۱۲ روزه
اکسیوس در ادامه گزارش خود نوشت موضع اخیر پوتین در قبال طرح «غنیسازی صفر» از آن جهت حائز اهمیت است که «روسیه برای سالها اصلیترین حامی دیپلماتیک ایران در موضوع هستهای بوده است.»
این رسانه افزود: «در حالی که مسکو بهصورت علنی از حق ایران برای غنیسازی حمایت میکند، پوتین پس از جنگ ۱۲ روزه میان اسرائیل و ایران، در محافل خصوصی موضع سختگیرانهتری اتخاذ کرده است.»
به گزارش اکسیوس، پوتین و دیگر مقامهای کرملین در هفتههای اخیر چندین بار موضع مسکو در خصوص پذیرش منع غنیسازی در خاک ایران را با مقامهای جمهوری اسلامی مطرح کردهاند.
یک مقام اروپایی در همین رابطه گفت: «پوتین از غنیسازی صفر حمایت میکند. او ایرانیها را تشویق کرده که در این مسیر حرکت کنند تا مذاکرات با آمریکاییها شرایط مطلوبتری پیدا کند. اما ایرانیها گفتهاند که چنین چیزی را در نظر نخواهند گرفت.»
ترامپ تاکنون بارها از ادامه مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی حمایت کرده، اما منابع آگاه میگویند پایان دادن به غنیسازی در خاک ایران یکی از مهمترین خواستههای واشینگتن در هرگونه گفتوگو با تهران خواهد بود.
پیشتر در ۱۶ تیر، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، اعلام کرد مسکو آماده است برای کمک به حلوفصل پرونده هستهای جمهوری اسلامی، اورانیوم با غنای بالا را از ایران دریافت کند و پس از فرآوری و کاهش غنا، آن را به تهران بازگرداند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۱ تیر در دیدار با سفیران، کارداران و روسای نمایندگیهای خارجی در تهران اعلام کرد تهران از «حق غنیسازی» کوتاه نخواهد آمد.
پیش از این روزنامه والاستریت ژورنال در ۲۰ تیر با اشاره به دیدار اخیر رهبران آمریکا و اسرائیل در کاخ سفید گزارش داد ترامپ در دیدار با بنیامین نتانیاهو گفته ترجیح میدهد از راهکار دیپلماتیک برای مهار برنامه هستهای جمهوری اسلامی استفاده شود، اما در صورت ادامه تلاش تهران برای ساخت بمب اتمی، با حمله مجدد اسرائیل مخالفتی نخواهد داشت.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۹ تیر هشدار داد در صورت ادامه تهدیدات جمهوری اسلامی، ارتش اسرائیل بار دیگر به ایران حمله خواهد کرد و این بار هیچ نقطهای در امان نخواهد بود.
