پس از اعتراض شهروندان به دریافت قبضهای نجومی در تهران، شرکت آب و فاضلاب استان تهران اعلام کرد که به دلیل «شرایط امنیتی» پس از جنگ، قبضها بر اساس میانگین مصرف گذشته صادر شدهاند.
در این بیانیه آمده است: «به منظور رعایت ملاحظات امنیتی و جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی عناصر نفوذی اسرائیل، عملیات ثبت ارقام کنتورها و اعزام ماموران متوقف شده است.»
این شرکت وعده داد که قبضهای صادرشده علیالحساب هستند و «مطالبات مردم محفوظ خواهد بود.»
عراقچی شنبه ۲۱ تیر در نشست با سفرا، کاردارها و روسای نمایندگیهای خارجی گفت شرط مذاکره جدید جمهوری اسلامی با آمریکا، «تضمین حمله نکردن به ایران» است.
او افزود: «اگر مذاکراتی شکل بگیرد، موضوعش فقط برنامه هستهای ایران و ایجاد اطمینان درباره ماهیت صلحآمیز آن، در مقابل رفع تحریمها خواهد بود. هیچ موضوع دیگری مانند توانمندیهای نظامی و دفاعی، در دستور کار مذاکره نخواهد بود.»
پیش از حملات اسرائیل به خاک ایران، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شده بود، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست کشیده شد.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی در سخنرانی جدید خود گفت: «برنامه هستهای ایران از طریق بمباران و حمله نظامی از بین نخواهد رفت... هیچ راهی جز بازگشت به دیپلماسی و یک راهحل مذاکرهشده و توافقشده وجود ندارد.»
عراقچی تاکید کرد در هرگونه مذاکرهای، «حق غنیسازی باید محترم شمرده شود و هیچ توافقی بدون بهرسمیت شناختن حق غنیسازی برای ایران پذیرفته نخواهد شد.»
ساعاتی پیش خبرگزاری اکسیوس گزارش داد ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، از جمهوری اسلامی خواسته تا به توافق هستهای غنیسازی صفر با آمریکا تن بدهد و این موضع جدید را به اطلاع دولت اسرائیل رسانده است.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، دریافت چنین پیامی از مسکو را تکذیب کرد.
پیشتر کرملین گفته بود درصورت توافق هستهای بین تهران و واشینگتن، مسکو میتواند اورانیوم غنیشده با خلوص بالا را از ایران خارج کند.
«شکل تازه» همکاری با آژانس
عراقچی در بخش دیگری از سخنان خود گفت همکاریها با آژانس بینالمللی انرژی اتمی متوقف نشده اما بهدلیل «واقعیاتی که الان روی زمین وجود دارد و تحولاتی که رخ داده است» این همکاریها «شکل جدیدی» خواهد داشت.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی افزود: «اینکه بازرسان آژانس بتوانند به مراکز هستهای نزدیک شوند برای ما هم جنبه امنیتی دارد و هم ایمنی خود بازرسان مطرح است که باید بررسی شوند.»
آژانس بینالمللی انرژی اتمی ۱۳ تیر بازرسان خود را به دلایل امنیتی از ایران خارج کرد.
پس از آغاز جنگ اسرائیل و جمهوری اسلامی، آژانس بینالمللی دیگر قادر به تایید مکان یا وضعیت ذخایر اورانیوم حکومت ایران نبوده است.
عراقچی به طور مشخص درباره بازگشت بارزسان آژانس به ایران صحبتی نکرد و گفت از این به بعد و بر اساس قانون جدید مجلس، تمامی همکاریهای ایران با آژانس، صرفا از مسیر شورای عالی امنیت ملی هدایت و مدیریت می شود.
به گفته عراقچی، تقاضاهای آژانس برای تداوم نظارت در ایران بهصورت موردی از سوی این شورا بررسی و درباره آنها تصمیمگیری خواهد شد.
تهدید اروپاییها
عراقچی در بخش دیگری از سخنرانی خود برای روسای نمایندگیهای خارجی در تهران گفت اروپاییها در چند ماه گذشته و به خصوص در روزهای اخیر اشارههایی به امکان استفاده از مکانیسم ماشه برای برگرداندن خودکار تحریمها علیه ایران داشتند اما این «بزرگترین اشتباهی است که میتوانند انجام دهند.»
او گفت «اشتباه بزرگ» آلمان، بریتانیا و فرانسه این است که فکر میکنند مکانیسم ماشه به آنها «قدرت بازیگری» میدهد و افزود اگر اروپا به این سمت برود، حلوفصل موضوع هستهای جمهوری اسلامی دشوارتر میشود.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی افزود: «چنین اقدامی بهمعنای پایان نقش اروپا در پرونده هستهای ایران و حتی شاید پایان روابط دوجانبه خواهد بود.»
دیوید لمی، وزیر خارجه بریتانیا، ۱۷ تیر هشدار داد از جاهطلبیهای هستهای خود عقبنشینی نکند، بریتانیا به همراه فرانسه و آلمان ممکن است با فعالکردن «مکانیزم ماشه» پیشبینیشده در توافق هستهای برجام، بازگشت تحریمهای سازمان ملل متحد علیه تهران را کلید بزنند.
او گفت در هفتههای آینده فشارها بر جمهوری اسلامی بهطور قابل توجهی افزایش خواهد یافت و تحریمهای بیشتری علیه تهران اعمال میشود.
بازگشت تحریمهای شورای امنیت نهتنها صادرات نفت ایران را دوباره هدف قرار میدهد، بلکه همکاریهای تجاری و مالی با هر کشوری که با ایران تعامل کند را هم در معرض مجازات قرار خواهد داد.
از سوی دیگر یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۹ تیر هشدار داد در صورت ادامه تهدیدات جمهوری اسلامی، ارتش اسرائیل بار دیگر به ایران حمله خواهد کرد و این بار هیچ نقطهای در امان نخواهد بود.
اکسیوس شنبه ۲۱ تیر به نقل از سه مقام اروپایی و یک مقام اسرائیلی نوشت مسکو مقامهای حکومت ایران را تشویق کرده با طرح «غنیسازی صفر» موافقت کنند.
دو منبع آگاه گفتند مسکو همچنین اسرائیل را در جریان موضع پوتین درباره منع غنیسازی اورانیوم در خاک ایران قرار داده و حتی این موضوع در تماسهای اخیر پوتین با دونالد ترامپ و امانوئل مکرون، روسای جمهوری آمریکا و فرانسه، مطرح شده است.
پیش از حملات اسرائیل به خاک ایران، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شده بود، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست کشیده شد.
در روزهای اخیر گمانهزنیها درباره سرنوشت برنامه هستهای جمهوری اسلامی، بهویژه ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، پس از حملات آمریکا به تاسیسات نطنز، فردو و اصفهان بالا گرفته است.
تغییر موضع پوتین پس از جنگ ۱۲ روزه
اکسیوس در ادامه گزارش خود نوشت موضع اخیر پوتین در قبال طرح «غنیسازی صفر» از آن جهت حائز اهمیت است که «روسیه برای سالها اصلیترین حامی دیپلماتیک ایران در موضوع هستهای بوده است.»
این رسانه افزود: «در حالی که مسکو بهصورت علنی از حق ایران برای غنیسازی حمایت میکند، پوتین پس از جنگ ۱۲ روزه میان اسرائیل و ایران، در محافل خصوصی موضع سختگیرانهتری اتخاذ کرده است.»
به گزارش اکسیوس، پوتین و دیگر مقامهای کرملین در هفتههای اخیر چندین بار موضع مسکو در خصوص پذیرش منع غنیسازی در خاک ایران را با مقامهای جمهوری اسلامی مطرح کردهاند.
یک مقام اروپایی در همین رابطه گفت: «پوتین از غنیسازی صفر حمایت میکند. او ایرانیها را تشویق کرده که در این مسیر حرکت کنند تا مذاکرات با آمریکاییها شرایط مطلوبتری پیدا کند. اما ایرانیها گفتهاند که چنین چیزی را در نظر نخواهند گرفت.»
ترامپ تاکنون بارها از ادامه مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی حمایت کرده، اما منابع آگاه میگویند پایان دادن به غنیسازی در خاک ایران یکی از مهمترین خواستههای واشینگتن در هرگونه گفتوگو با تهران خواهد بود.
پیشتر در ۱۶ تیر، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، اعلام کرد مسکو آماده است برای کمک به حلوفصل پرونده هستهای جمهوری اسلامی، اورانیوم با غنای بالا را از ایران دریافت کند و پس از فرآوری و کاهش غنا، آن را به تهران بازگرداند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۱ تیر در دیدار با سفیران، کارداران و روسای نمایندگیهای خارجی در تهران اعلام کرد تهران از «حق غنیسازی» کوتاه نخواهد آمد.
پیش از این روزنامه والاستریت ژورنال در ۲۰ تیر با اشاره به دیدار اخیر رهبران آمریکا و اسرائیل در کاخ سفید گزارش داد ترامپ در دیدار با بنیامین نتانیاهو گفته ترجیح میدهد از راهکار دیپلماتیک برای مهار برنامه هستهای جمهوری اسلامی استفاده شود، اما در صورت ادامه تلاش تهران برای ساخت بمب اتمی، با حمله مجدد اسرائیل مخالفتی نخواهد داشت.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۹ تیر هشدار داد در صورت ادامه تهدیدات جمهوری اسلامی، ارتش اسرائیل بار دیگر به ایران حمله خواهد کرد و این بار هیچ نقطهای در امان نخواهد بود.
سایت حقوقبشری هرانا شنبه ۲۱ تیرماه گزارش داد که زندانیان محبوس در زندان خورین ورامین با مشکلات متعددی در زمینه های گوناگون روبهرو هستند.
طبق این گزارش، تهویه ناکارآمد و حمام و سرویس بهداشتی ناکافی بهویژه در فصل گرما، شرایط را برای زندانیان دشوار کرده است.
همچنین شیوع گسترده شپش در برخی بندها گزارش شده و تاکید شده که رسیدگی موثری برای کنترل آن صورت نگرفته است.
کمبود فضا
طبق این گزارش، هر بند این زندان برای ۲۰۰ نفر طراحی شده اما در برخی بندها تا سه برابر ظرفیت یعنی حدود ۶۰۰ نفر نگهداری میشوند.
ازدحام بیش از حد زندانیان و کوچک بودن اتاقها باعث شده بسیاری از آنها ناچار به خوابیدن روی زمین شوند و کفخوابی در اتاقهایی با ۱۵ تا ۲۴ تخت، به امری رایج تبدیل شده است.
یکی از زندانیانی که بهتازگی از این زندان آزاد شده به هرانا گفت: «ظرفیت زندان حدود ۱۰۰۰ نفر است، اما اکنون بیش از دو هزار ۲۰۰ نفر در آن نگهداری میشوند. در اندرزگاههای ۹ و ۱۰، در هر بند بین ۶۵۰ تا ۷۰۰ نفر و در اندرزگاههای ۷ و ۸، بین ۳۵۰ تا ۴۰۰ نفر جای داده شدهاند؛ در حالی که هر بند تنها برای ۲۰۰ نفر با ۲۰۰ تخت طراحی شده است.»
او ادامه داد: «در برخی اتاقها تنها ۱۵ تخت وجود دارد و در اتاقهای بزرگتر نیز ۱۸ یا ۲۴ تخت تعبیه شده، اما گاه تا ۱۷۰ زندانی در یک اتاق نگهداری میشوند.»
به گفته این زندانی سابق، فشار جمعیت در زندان خورین ورامین به حدی است که پدیدههایی مانند اجاره یا خرید و فروش تخت از سوی وکیلبند یا زندانیان دیگر رواج یافته است.
همخوان نبودن سرانه فضای در دسترس زندانیان نسبت به گستردگی محیط زندان بر خلاف ماده ۳۴ آییننامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور است.
بر اساس این آییننامه، چنانچه ظرفیت و فضای فیزیکی زندان قابلیت اجرای مفادی همچون طرح طبقهبندی را نداشته باشد، مدیر زندان موظف است با هماهنگی مدیرکل زندانهای استان، با ایجاد تغییر در معماری محیط، فضای لازم را برای سکونت زندانیان و متهمان در شرایط مطلوب فراهم کند.
کمبود آب و بهداشت نامناسب در فصل گرم سال
به نوشته هرانا، آب این زندان روزانه چند نوبت و در گرمترین ساعات روز قطع میشود. نبود تجهیزات خنککننده هم وضعیت را وخیمتر کرده و سلامت زندانیان را به خطر انداخته است.
در این گزارش به نقل از یکی از نزدیکان یک زندانی ساکن در این زندان آمده است در هر بند تنها ۹ حمام و ۱۰ سرویس بهداشتی وجود دارد که بههیچوجه پاسخگوی نیاز زندانیان نیست.
در این شرایط، زندانیان باید ساعتها برای نوبت حمام یا دستشویی در صف بایستند و اقلام بهداشتی هم محدود به یک شامپو، ژیلت و پودر لباسشویی در ماه است.
یکی از زندانیان در مکالمه ای که با خانواده خود داشته اعلام کرده که نبود تهویه مناسب، کمبود جدی حمام و امکانات بهداشتی در فصل گرما، شرایط را برای زندانیان طاقتفرسا کرده است.
او با تاکید بر وخامت وضعیت بهداشت در بندها گفت: «شپش بهصورت گسترده در زندان شیوع پیدا کرده؛ بهگونهای که در برخی بندها شپشها جولان میدهند و هیچ رسیدگی موثری برای مقابله با آن انجام نمیشود.»
طبق گزارش هرانا، کیفیت غذا، بهویژه نان در زندان خورین پایین است و نیمی از زندانیان ناچارند از فروشگاه داخلی، با قیمتهایی حدود ۳۰ درصد گرانتر، تغذیه خود را تامین کنند.
آب آشامیدنی نیز از چاهی تامین میشود که بهدلیل کیفیت پایین، موجب بیماریهایی چون سنگ کلیه برای ساکنان این زندان شده است.
عدم رسیدگی پزشکی
این سایت حقوقبشری در بخش دیگری از گزاری خود به کمبود رسیدگی پزشکی در زندان خورین ورامین بهعنوان یکی دیگر از مشکلات زندان اشاره کرد.
یکی از کارکنان پیشین این زندان به هرانا گفته است پزشک زندان تنها در شیفت صبح حاضر است و در مواقع اورژانسی رسیدگی لازم صورت نمیگیرد.
به گفته این منبع آگاه، گزارشهایی از مرگ زندانیان بر اثر نبود درمان در این زندان به ثبت رسیده و رفتار تحقیرآمیز برخی ماموران نیز بهصورت روزمره گزارش میشود.
به نوشته هرانا، با وجود این شرایط وخیم، مسئولان زندان نسبت به اعتراضها بیتفاوتاند و تنها هنگام بازدید ناظران، برای چند ساعت ظاهر بندها را سامان میدهند.
در سالهای گذشته گزارشهای متعددی درباره عدم رسیدگی پزشکی به زندانیان در ایران و زیر پا گذاشته شدن حق دسترسی آنان به درمان مناسب از سوی مسئولان زندانها منتشر شده است.
جهانگیر در بخشی از صحبتهایش در نشست خبری شنبه ۲۱ تیرماه گفت با گزارشی که سازمان اطلاعات فرماندهی انتظامی (فراجا) داده، برای یک پلتفرم پروندهای در دادسرای امنیت تهران تشکیل شده است.
سخنگوی قوه قضاییه با بیان اینکه «این سکو در فضای مجازی مبادرت به درج اطلاعات شرکتها و اشخاصی میکرد»، گفت که این پلتفرم از طریق استخراج از روزنامه رسمی، به نوعی اطلاعات را برای شناسایی دستاندرکاران برنامه هستهای جمهوری اسلامی سهلالوصول کرده بود.
او اضافه کرد که در خصوص این پرونده، افرادی احضار شدند و پروندههایشان در دستگاه قضایی در حال رسیدگی است.
جهانگیر در صحبتهای خود اشارهای به نام پلتفرم مورد نظر و افراد احضار یا یازداشتشده نکرد.
با این حال، پیش از این و در ۱۷ تیرماه، محمدحمید شهریور، وکیل شرکت «رسمیو»، اعلام کرد ماموران امنیتی با ورود به این شرکت، سه نفر از مسئولان آن را بازداشت کردهاند.
او همان روز گفت این افراد هماکنون در بازداشت موقت بهسر میبرند و سرورهای شرکت نیز بهدست ماموران ضبط شده است.
شهریور با بیان اینکه به همین دلیل، وبسایت رسمیو از دسترس خارج شده اما مسدود نشده است، افزود: «با گذشت پنج روز از این بازداشت، برای افراد بازداشتشده پرونده قضایی تشکیل شده، در حالیکه پیش از آن هیچگونه دستور قضایی صادر نشده بود.»
او تاکید کرد: «رسمیو پلتفرمی است که دادهها را از حدود ۲۸ منبع داده باز (open data) استخراج، تحلیل و دستهبندی میکند.»
نام شرکت رسمیو زمانی مطرح شد که مالک یک صفحه اینستاگرام با عنوان «کارشناس فضای مجازی»، ویدیویی در قالب ریلز منتشر کرد و گفت اسرائیل از طریق برخی سامانهها، محل سکونت دستاندرکاران برنامه هستهای جمهوری اسلامی را شناسایی کرده است.
در این ویدیو، شرکت رسمیو بهعنوان سومین شرکت معرفی شد.
در جریان جنگ با جمهوری اسلامی، اسرائیل دستکم ۱۳ نفر از دستاندرکاران برنامه هستهای حکومت ایران را کشت. همه این افراد، مستقیم یا غیرمستقیم، با موسسه دفاعی سپند مرتبط بودند.
جمهوری اسلامی از ابتدای جنگ ۱۲ روزه، با اعمال فشارهای امنیتی، اقدام به بازداشت دهها فعال مدنی و کاربران فضای مجازی در شهرهای مختلف کرده است.
بازداشت کارکنان رسمیو و توقف فعالیت آن، بخشی از برخورد امنیتی با نهادهای دادهباز و شفافیتمحور در ایران محسوب میشود.
از وضعیت بسیاری از بازداشتشدگان و محل نگهداری آنها اطلاعی در دست نیست و بسیاری از آنها با اتهاماتی مواجه شدهاند که میتواند به صدور حکم اعدام برایشان منجر شود.
بر اساس این تصاویر ماهوارهای که ۱۸ تیر گرفته شده، هر سه ورودی تونل در تاسیسات هستهای اصفهان همچنان با خاک و آثار بمباران مسدود ماندهاند.
دیوید آلبرایت، رییس موسسه علوم و امنیت بینالمللی، به همراه سایر پژوهشگران در تحلیل خود نوشتند: «برای دسترسی به این ذخایر، جمهوری اسلامی باید حدود ۲۰ متر آوار و خاک انباشته را پاکسازی کند. بر اساس تصاویر، هیچ تجهیزات سنگین یا ماشینآلات خاکبرداری در ورودی تونلها دیده نمیشود.»
گمان میرود این تونلها محل نگهداری بخشی از ذخایر باقیمانده اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی باشند.
با این حال، تحلیلگران تاکید دارند هرگونه تلاش برای دسترسی به آنها بهسادگی از طریق تصاویر ماهوارهای قابل شناسایی خواهد بود و ممکن است به حملات جدیدی از سوی آمریکا یا اسرائیل منجر شود.
علاوه بر این، در تصاویر ماهوارهای از بخش اصلی مجتمع اصفهان که شامل تاسیسات منهدمشده تبدیل اورانیوم و تولید فلز است، هیچ نشانهای از فعالیت دیده نمیشود.
به گزارش این موسسه، جمهوری اسلامی احتمالا پیش از آغاز آواربرداری یا بازسازی، نیازمند انجام بررسیهایی توسط پهپادها یا تیمهای تخصصی مواد خطرناک خواهد بود.
در این گزارش همچنین آمده است: «این روندی طولانی و پیچیده خواهد بود. همچنین ممکن است جمهوری اسلامی از آغاز چنین فعالیتهایی خودداری کرده باشد، چرا که این اقدامات بهراحتی از طریق تصاویر ماهوارهای قابل تشخیص هستند.»
اسرائیل: ایران ذخیره اورانیوم ۶۰ درصدی را پیش از حمله آمریکا منتقل نکرده بود
یک مقام ارشد اسرائیلی پیشتر در مصاحبه با خبرگزاری رویترز گفت جمهوری اسلامی ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی خود را پیش از حملات هوایی آمریکا به تاسیسات هستهای فردو، نطنز و اصفهان جابهجا نکرده بود.
به گفته او، این میزان اورانیوم که حدود ۴۰۰ کیلوگرم تخمین زده میشود، «نه پیش از حمله منتقل شد و نه از آن زمان جابهجا شده است.»
این مقام اسرائیلی افزود اگرچه ممکن است جمهوری اسلامی همچنان بتواند به این ذخایر در اصفهان دسترسی پیدا کند، اما خارج کردن آن بهدلیل گستردگی آسیبها بسیار دشوار خواهد بود.
پیش از این حملات، آژانس بینالمللی انرژی اتمی ارزیابی کرده بود که بخش عمده اورانیوم با غنای ۶۰ درصد جمهوری اسلامی در مجتمع هستهای اصفهان نگهداری میشود.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۱ تیر قانون «الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی» را برای اجرا ابلاغ کرد. این قانون پیشتر به تصویب مجلس و تایید شورای نگهبان رسیده بود.
در سوی دیگر، آژانس بینالمللی انرژی اتمی ۱۳ تیر بازرسان خود را به دلایل امنیتی از ایران خارج کرد.
جمهوری اسلامی آژانس را به درز اطلاعات حساس هستهای به اسرائیل و ایالات متحده متهم و اعلام کرده از این پس، هماهنگیها با این نهاد بینالمللی تنها از طریق شورای عالی امنیت ملی انجام خواهد شد.
پس از آغاز جنگ اسرائیل و جمهوری اسلامی، آژانس بینالمللی دیگر قادر به تایید مکان یا وضعیت ذخایر اورانیوم حکومت ایران نبوده است.
